ÖVLADIYAM Müzəffər ordunun şanlı əsgəri, Ərənlər yurdunun ər övladıyam! Zalımın zülmünə təhəmmülüm yox, Babəklər yurdunun hürr övladıyam! * * * Ustadım Nəsimi, sözümüz sözdü, Ədalət, həqiqət bağrımda közdü, Ziyadar dühası bir deyil, yüzdü, Mövlalar yurdunun nur övladıyam! * * * Dərvişəm, müqqəddəs sayılır təkkəm, Hülqumdan yuxarı dayanır öfkəm, Od, ocaq diyarı tanınır ölkəm, Alovlar yurdunun nar övladıyam! * * * Unutma, şah babam Xətai başdı, Nadir şah, mətədə tərpənməz daşdı, İlham, nə keçilməz sədləri aşdı, İgidlər yurdunun nər övladıyam! * * * Tarixdə Nəbisi, Koroğlusu var, Gen dünya yağıya daim olub dar, Düşmən qarşımızda yenə oldu xar, Aslanlar yurdunun şir övladıyam! * * * Göydən Yer üzünə ərmağan, payam, Gündüzlər Günəşəm, gecələr Ayam, Ən parlaq ulduzdan törəyən boyam, Ozanlar yurdunun sirr övladıyam! * * * Ustacam, vətənim vətən içində, Axıb duruluruq zaman köçündə, Min bir anlamı var, adi “heç”in də, Aqillər yurdunun pir övladıyam! 13.11.2020. Bakı.
Oğlum Bu gün sənin vəfatının 16 ili tamam olur. Başqalarını demirəm, insan heç özü-özünü anlaya bilmir. 16 ildir sənsiz yaşayıram.Sağlığında 16 dəqiqə sənsiz yaşaya biləcəyimi təsəvvür belə edə bilməzdim.Barmağna tlkan batsaydı,elə bilərdim o o tikan ürəyimə batıb. …20 gün gözümün qarşısında dünyanın zülmünü çəkdin.Xərçəngin dəhşətli ağrıları səni dünyaya gəlişinə peşiman etdi. 20 gün dəhşətli ağrıların oldu.Son 7 günü,sinəni mənhənə kimi sıxan amansız ağrılardan bir dəqiqə də olsun yata bilmədin. …Vəfatına beş gün qalmış,artıq mən sənin can çəkdiyin otağa gedə bilmirdim.Bacarmırdım. Ağrılardan heç nə düşünə bilmirdin.Amma məni görmək istəyirdin.Təkidlə məni yanına çağırırdın…Canıma can bağlayıb, Allah bilir özümü necə ələ aldım.Sən olan otağa gəldim…Səni görəndə,sənə baxanda sənin o halına necə dözdüm,necə tab elədim?…Bu mənim üçün indiyə qədər sirrdir.Allah belə məqamlarda insana hardansa,məchullluqdan güc,qüvvət,dözüm verir ..Sənə: -Əbil,sən sağılacaqsan,Türkiyəli həkimi gözləyirik.Gəlib səni əməliyyat edəcək…Sağılacaqsan… Balam yalan danışdığımı bilirdi. Danışa bilmirdi.Onun üçün danışmaq zülüm idi.Dörd gün əvvəlki sonuncu müayinədə həkim balamın bədəninin artıq 83 faiz xərçəndə yoluxduğunu (16 gün ərzində 60 faiz) demişdi…Həkimdən,balamın ağrılarını azaltmaq üçün morfi iynəsi istəsək də,həkim məsləhət bilməmişdi.Səbəbini soruşanda: -Bu xərçəngin elə növüdür ki,ikinci,ya üçüncü morfidən sonra əqlini itirəcək- demişdi. -Ata…-ağrılar əlində qovrulan balam dilləndi. Balama lap yaxın gəldim.Duz kimi yalamaq istəyirdim balamı.Hönkürmək istəyirdim.Amma İndi bunların heç birini edə bilməzdim.Özümü güc bəla ilə tuturdum. -Nə deyirsən Əbil? -Heç nə istəmirəm ata…Nəfəs ala bilmirəm…Mənə bir udum nəfəs ver… İlahi.Oğlum məndən bir udum nəfəs istəyir.Mən isə onun bu istəyi qarşısında açizəm.Yerlərə, göylərə hökm edən insanın, əslində nə qədər aciz,gücsüz olduğunu mən o gecə bildim…Otaqdan bayıra necə çıxdım,indi də xatırlamıram. Bir də oğlumun can çəkdiyi otağa, onun bu vəfasız dünya ilə vidalaşmasından təxminən 2 saat əvvəl gəldim..Artıq huşu özündə deyildi. Necə nəfəs alırdı,ilahi. Elə bil sinəsinin altında traktor daş,qaya çevirirdi. Sinəsindəki gurultu otağı başına götürmüşdü. Sinəsi o gurultu ilə titrəyə-titrəyə qalxır,o gurultu ilə də titrəyə-titrəyə enirdi. Anası daşa dönmüş vəziyyətdə, oğlunun başı üstündə oturmuşdu.O,20 gün ərzində, bir dəqiqə də olsun oğlunun başının üstündən çəkilmədi.O dünyanın ən yazıq,ən bədbəxt,ən aciz anası idi . Balam əzab çəkirdi. Gecə yarısı idi. Otaqdan çıxıb həyətə düşdüm.Həyətin ən qaranlıq küncünə gəldim.Məni heç kəsin görmədiyinə əmin olandan sonra,üzü qibləyə diz çökdüm.Allaha xitabən pıçıltı ilə dediyim sözlər indiyə qədər də yaddaşımdadır və son nəfəsimə qədər də yadımdan çıxmayacaq: -İlahi,balamın sağalması üçün etdiyim dualar sənə çatmadı.Yalvarıram sənə,nə olar bu duamı eşit.Yalvarıram sənə,onu əzablardan qurtar.Onu öz dərgahına götür.Onun canını al. Yalvarıram sənə… Hönkürtü məni boğdu. Dünyada ikinci belə bədbəxt ata tanıyırsınızmı? Canından çox istədiyi oğlunun ölümü üçün Allaha əl açır,Allaha yalvarır… …Evə gəldim.Atam,qardaşlarım,bacılarım aynabənddə əyləşiblər .Kədər,dərd içərisində. Çarəsiz. …Bu vaxt içəridən yoldaşımın və bacımın vəhşi çığırtısı eşidilir.Bu artıq son idi. Əbil artıq yox idi. Səhər hələ açılmayıb.Evimizdən göyə fəryad səsləri yüksəlir. Allah səsimi eşitmişdi.Balamın ağrılarına son qoyulmuşdu. Oğlumun cansız bədəni olan otağa keçirəm.Bu gücü özümdə necə tapdım,bilmirəm. Otaqda ondan və məndən başqa kimsə yoxdur.Xəstəliyini bilməyimiz və xəstəliyi 20 gün çəkdi.20 gün əvvəl şah balasına bənzəyən balamı xəstəlik tanınmaz hala salmışdı..20 gün əvvəlki Əbildən əsər- əlamət qalmamışdı.Ağzu azca açılıdır.Yaraşıqlı dişlərini xərçəng kömürə döndərib.Yaraçıqlı gözləri də yarıaçıq vəziyyətdədir. Cansız gözlərdə nə ifadə olacaq ki?…Yenə təkrar edirəm.İndı də anlaya bilmirəm ki,mən o otağa necə gedə bildim,.O qədər vaxtı o otaqda necə qala bildim…İnsanın həyatında heç vaxt cavab tapa bilmədiyi süallar olur…Bayıra çıxmağa tələsmirəm Bilirəm ki,bir daha oğlumu görə bilməyəcəyəm.Ona görə də ona baxmaq,baxdıqca baxmaq istəyirəm..Mənim 51,oğlumun isə 25 yaşı təzə tamam olub. Sonra kimsə məni otaqdan çıxarır Artıq həyətdə çoxlu adam var.20 günün əzabı,dəhşətləri,yorğunluğu birdən bütün canımı alır.Səslər qulağıma əks səda kimi çatır.Sanki yerdə yox,havadayam… İndi həmin dəhşətli hadisədən 16 il keçir.Yəni,sabah oğlumun vəfatının 16 ili tamam olur.Anası oğlundan sonra şəkər xəstəliyinə tutuldu,yüksək təzyiq tapdı,insult keçirdi,ürəyində ciddi problemlər var,yeriyə bilmir…Tam səmimi deyirəm,bu 16 ildə səhərin necə açılmasından,gecənin nə vaxt düşməsindən xəbərimiz olmadı.Bu 16 ili necə dözdük?.. bax bu bizim üçün sirrdir və sirr olaraq da qalacaq…
Və bu 16 ildə demək olar ki hər gün Allahdan bu diləyi diləyirəm: -İlahi,heç bir valideyni balası ilə sınağa çəkmə…Heç bir valideynə bala dağı göstərmə.
2025-ci il 30 dekabr tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev 2026-cı ildə Azərbaycan memarlığının görkəmli nümayəndəsi, Naxçıvan memarlıq məktəbinin banisi Memar Əcəmi Əbubəkr oğlu Naxçıvaninin 900 illik yubileyinin qeyd olunması ilə bağlı Sərəncam imzalamışdır. Bundan əvvəl, 18 sentyabr 2025-ci il tarixində isə Naxçıvan şəhərində Memar Əcəminin abidəsinin ucaldılması haqqında ayrıca Sərəncam qəbul edilmişdir.
Eyni zamanda, qeyd etmək lazımdır ki, hələ ulu öndər Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə 1976-cı ildə Memar Əcəminin 850 illik yubileyi Azərbaycanda təntənəli şəkildə qeyd olunmuşdur. Bu, Azərbaycan xalqının öz tarixi-mədəni irsinə verdiyi yüksək dəyərin göstəricisi idi.
Memar Əcəminin 900 illik yubileyinin UNESCO çərçivəsində qeyd olunan beynəlxalq yubileylər siyahısına daxil edilməsi isə onun yaradıcılığının yalnız milli deyil, həm də ümumbəşəri mədəniyyət üçün əhəmiyyət daşıdığını göstərir. Bu addım Azərbaycan mədəniyyətinin zəngin irsinin dünya miqyasında tanıdılmasına və təbliğinə mühüm töhfə verir.
Sərəncamda Azərbaycan memarlıq tarixində Memarlıq Cəmiyyətinin unikal rolu, onu yaradan Naxçıvan memarlıq məktəbinin təməli və ümumilikdə Şərq memarlığına verdiyi böyük töhfə vurğulanır. Qeyd olunur ki, “Möminə Xatun” və “Şeyx Yusif ibn Küseyr” abidələri dünya memarlıq xəzinəsində mühüm yer tutur. Eyni zamanda, bu irsin qorunması, öyrənilməsi və yayılması, elmi tədqiqatların araşdırılması, genişləndirilməsi və gənc nəslin bu irslə tanışlığı ilə bağlı tədbirlərin təşkilinə diqqət yetirilir.
Memar Əcəminin yaradıcılığı təkcə keçmişin tarixi abidəsi deyil, həm də Azərbaycanın mədəni kimliyinin mühüm sütunlarından biridir. Buna görə də onun irsinin qorunması dövlət səviyyəsində məcburi bir vəzifə kimi təqdim olunur.
Bu Sərancamın ideyası təkcə abidə ucaltmaq deyil. Burada daha geniş bir məqsəd var:
Azərbaycan memarlıq tarixinin ən böyük simalarından birinin tanınması;
Naxçıvan Memarlıq Məktəbinin dünya səviyyəsində təqdimatı;
Gənc nəsildə tarixi və maddi irsə marağın artırılması;
Milli kimliyin memarlıq vasitələri ilə qorunması.
Başqa sözlə, dövlət bildirmək istəyir ki, Memar Əcəmini yalnız orta əsrlərin memarı adlandırmaq olmaz, o həm də müasir Azərbaycanın mədəni kimliyinin simvollarından biridir.
Azərbaycan memarlığı tarixində xüsusi yer tutan “Möminə Xatun” və “Şeyx Yusif Küseyr oğlu” abidələri orta əsr memarlıq məktəbinin ən parlaq nümunələrindəndir. Bu abidələr tarixi və memarlıq irsi ilə yanaşı həm də bədii və estetik zənginliyi ilə seçilir. Üzərindəki ornamentlər, kitabələr və ümumi kompozisiya Azərbaycan xalqının yüksək bədii bacarıqlarını və estetik zövqünü nümayiş etdirir. Bu baxımdan, bu tip rəsmlərdə “gözəllik” anlayışı rəng fərqindən, fiziki naxışların zənginliyindən və memarlıq elementlərinin harmoniyasından daha çoxdur.
“Möminə Xatun” türbəsi Azərbaycan memarlığının şah əsərlərindən biridir. XII əsrdə Memar Əcəmi tərəfindən ucaldılmış bu abidə Naxçıvan memarlıq məktəbinin ən yüksək zirvəsini təmsil edir. Ornamentlərin, kufi əlifbası ilə yazılmış kitabələrin və çalmanın divarlarına yerləşdirilmiş dekorativ elementlərin əksəriyyəti məharətlə hazırlanmışdır. Buradakı naxışların ritmik təkrarı və simmetrik quruluşu abidəyə melodiya və gözəllik verir. Bu ornamentlər bəzək funksiyasını yerinə yetirməklə yanaşı, həm də dərin məna və simvolik məna daşıyır. Formaların dəqiqliyi və daş üzərində incə oyma texnikası Memar Əcəminin yüksək sənətkarlığını bir daha sübut edir.
Bu abidənin diqqət çəkən əsas məqamlardan biri bütöv kompozisiyadır. Yəni, abidənin hər bir hissəsi digər hissələri ilə birlikdə mürəkkəb bir quruluşdur. Buna, həmçinin “Möminə Xatun” tipli məzar daşı üzərindəki abidə də deyilir ki, bu da onu tam bir memarlıq abidəsinə çevirməyə imkan verir. Buradakı ornamentlərin bolluğu və müxtəlifliyi “əlvanlıq” effekti yaradır, lakin bu bolluq həmişə xaos yaratmır, əksinə, nizamlı bir gözəllik yaradır.
“Şeyx Yusif Küseyr oğlu” türbəsi daha sadə, lakin eyni dərəcədə zərif bir memarlıq nümunəsidir desək yanılmarıq. Bu abidə, həmçinin Memar Əcəmi məktəbinin stilistik xüsusiyyətlərini əks etdirir. Türbənin üzərindəki naxışlar “Möminə Xatun” türbəsindən daha mürəkkəbdir, lakin incə oyma bəzəklər və kitabələr ona xüsusi estetik cazibə verir. Burada Memar Əcəmi əsas diqqəti simmetriya və ölçü balansına yönəldib.
Bu tip bədii ifadə vasitələri sadə görünüşlərinə baxmayaraq, dərin estetik düşüncə ilə yaradılmışdır. Daş üzərində həkk olunmuş naxışlar, kitabələrin düzülüşü və abidənin ümumi kompozisiyası bir ahəngdarlıq qazanır. Bu sadəliyin içindəki zəriflik onun memarlıq dəyərini artırır.
İki abidənin hər birinin ortaq xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, bədii ifadənin əsas vasitəsi rəng, daş üzərində yaradılmış ornamentlərdir. Səlcuq dövrü memarlığında əsas rolu rəsmlər, kitabələr və simmetrik quruluş oynayırdı. Bu, həmçinin abidələrdəki “əlvanlıq” anlayışını fərqli şəkildə – yəni bəzəklərin unikallığı və kompozisiyanın zənginliyi ilə izah etməyə imkan verir.
Bu dəyişikliklər Azərbaycan memarlıq məktəbinin yüksək inkişaf səviyyəsini, eləcə də xalqın mədəni və estetik düşüncəsinin dərinliyini nümayiş etdirir. Memar Əcəminin bu füsunkar əsərləri təkcə keçmişin bir yadıgarı deyil, həm də bu günün ilham mənbəyidir. Bu əsərlər bizə memarlığın təkcə tikinti sənəti deyil, həm də mədəniyyətin, düşüncənin və estetik zövqün ifadəsi olduğunu göstərir.
Memar Əcəmi Naxçıvani təkcə Azərbaycan memarlığı tarixində ayrı-ayrı abidələrin müəllifi deyil, həm də şəhər düşüncəsinin formalaşmasına təsir göstərən nüfuzlu bir mütəfəkkirdir. Onun Naxçıvan memarlıq məktəbi çərçivəsində yaratdığı binalar təkcə estetik və dini funksiya deyil, həm də şəhər məkanının təşkilinin sistemli ifadəsidir. Bu gənc nəsildə yaradacaq marağı təkcə onun tarixinin bir fakt kimi təqdim olunması ilə deyil, həm də qavranılan və hiss edilən yerli təcrübə kimi təqdim olunması ilə bağlıdır.
Şəhər inkişafı kontekstində sosial yaradıcılığın rolunu anlamaq üçün ilk növbədə onun strukturları şəhər strukturunun aktiv elementləri olan şəhərdən ayrı obyektlər kimi qəbul edilir. Məsələn, Möminə Xatın türbəsi sadə bir monumental memarlıq nümunəsi deyil, müasir məkanın formalaşmasında aparıcı və mərkəzi rol oynayan bir strukturdur. Müəyyən abidələr şəhərin vizual yaddaşını formalaşdırır, insan hərəkətini sabitləşdirir və məkanın simvolik mərkəzini yaradır. Bu hədiyyə bizə şəhər strukturlarının təsadüfi strukturlar toplusu deyil, düşünülmüş planlaşdırma nəticəsində formalaşan bir sistem olduğunu anlamağa imkan verir.
Bu konsepsiyanı daha dərindən anlamaq üçün keçmiş memarlıq prinsipləri ilə nüfuzlu şəhərsalma arasında paralellər aparmaq olduqca təsirlidir. Tarazlıq, simmetriya və mütənasiblik prinsipləri də davamlı şəhərsalmada əsas rol oynayır. Müasir şəhərlərdə ictimai məkanların sosial funksiyası ilə orta əsr memarlıq komplekslərinin mərkəzi yerinin rolu arasında təəccüblü bir əlaqə var. Bu müqayisə göstərir ki, memarlıq tarixi keçmişdə qalan bir fenomen deyil, əksinə şəhərin dizaynının əsasını təşkil edən universal prinsiplərdən ibarətdir. Beləliklə, şəhər irsi davamlı inkişaf prosesi kimi deyil, statik bir tarix kimi başa düşülür.
Bu baxımdan, vizual və rəqəmsal medianın rolu şəhər irsinin yayılmasında xüsusilə vacibdir. Mətn və illüstrasiyalarla təqdim olunan memarlıq nümunələri çox vaxt mücərrəd qalır və onların məkan məntiqi tam başa düşülmür. Lakin, 3D modelləşdirmə, virtual yenidənqurma və interaktiv xəritələrin köməyi ilə Əcəmi tikililərinin şəhər içində necə yerləşdiyini, hansı baxış oxlarına malik olduğunu və insan hərəkətinə necə təsir etdiyini görmək mümkündür. Bu nöqtədə, hər bir gənc artıq yalnız məlumat alan deyil, həm də məkanın içindəki “hərəkətli bir müşahidəçidir”. Bu cür təcrübə şəhərsalma anlayışını müşahidə səviyyəsindən real qavrayış səviyyəsinə gətirib çıxarır desək yanılmarıq.
Digər vacib yanaşma, şagirdlərin və ya gənclərin passiv öyrənmədən aktiv düşüncəyə keçməsini təmin edən əsaslı tədris metodudur. Məsələn, onlardan soruşulsa: “Əgər siz XII əsrdə Naxçıvanın şəhər planını hazırlasaydınız, Əcəmi tikililərini harada yerləşdirərdiniz?” və “Bu abidə şəhərdə hansı sosial funksiyanı yerinə yetirə bilərdi?” Kiməsə sual vermək onların düşüncə prosesini dəyişdirir. Bu yanaşmanın nəticəsi olaraq, şəhər planlaşdırıla və həyata keçirilə bilən bir sistem kimi müəyyən edilir. Məlumatı alan şəxs indi düşüncə subyektinə çevrilir və yer haqqında qərar verir.
Bütün bu yanaşmaların ortaq məqsədi Əcəmi irsini təkcə tarixi məlumatda deyil, şəhər düşüncəsinin canlı elementi kimi təqdim etməkdir. Çünki irsin dəyəri onun köhnəliyində və ya qədimiliyində deyil, müasir düşüncəyə nə qədər təsir etmək qabiliyyətindədir. Gənc nəsil abidəyə baxıb onun məkan məntiqini, şəhər əlaqəsini və sosial funksiyasını başa düşürsə, deməli o gənc abidəni passiv tarix abidəsi kimi deyil, aktiv tarix abidəsi kimi düşünə biləcəkdir.
Memar Əcəmi Naxçıvani yaradıcılığı ilə şəhərsalma irsinə marağın artması təkcə tədris metodları ilə deyil, həm də təqdimat fəlsəfəsi ilə bağlıdır. Abidənin şəhər sistemindəki funksional rolu nümayiş etdirilib, keçmişlə indiki zaman arasında intellektual körpü qurulub, vizual texnologiyalarla məkan təcrübəsi yaradılıb və problem əsaslı düşüncə tətbiq edilib. Gənclərin marağı təbii şəkildə formalaşdırılıb. Bu iş şəhərsalma mədəni irsinin davamlığını təmin edir və onun mədəni kimliyinin gücləndirilməsinə xidmət edir.
Nəticə olaraq, Naxçıvani Memarlıq Cəmiyyətinin yaradıcılığı yalnız bədii və ya estetik maraq yaratmaqla məhdudlaşmır. Bu irs gənc nəsildə vətənə daha dərin bağlılıq, tarixə və mədəniyyətə hörmət hissi formalaşdırmaq potensialına malikdir. Şəhər yalnız daşlardan və binalardan ibarət deyil, həm də xalqın kimliyini, yoldaşlığını və düşüncə tərzini əks etdirən canlı bir orqanizmdir.
Gənc insan Əcəmi irsinə təkcə memarlıq nümunəsi kimi deyil, öz milli varlığının bir parçası kimi yanaşdıqda, o artıq bu dəyərlərin sadəcə müşahidəçisi deyil, qoruyucusuna çevrilir. Bu yanaşma vətənpərvərlik tərbiyəsinin ən güclü formalarından birini – mənəvi məsuliyyət hissini rəsmiləşdirir. Beləliklə, tarixi və mədəni irsə maraq təkcə bilik səviyyəsində deyil, həm də davranış və mədəniyyət sistemində özünü göstərir.
Bu mənada, Memar Əcəmi yaradıcılığının öyrənilməsi təkcə bu günə deyil, həm də keçmişə, gələcəyə qarşı məsuliyyət hissini də gücləndirir. Şəhərsalma irsini dərk edən hər kəs öz şəhərinin və ümumiyyətlə vətəninin mədəni davamlığının iştirakçısına çevrilir. Əminik ki, bu, vətənpərvərlik tərbiyəsinin sağlam əsasını – milli irsi tanımaq, sevmək və qorumaq iradəsini rəsmiləşdirəcək.
Ayətxan Ziyadın “Zaur Ustacın uşaq poeziyasında bədii sənətkarlıq sistemi yaxud uşaq dünyası Zaur Ustacın gözü ilə” monoqrafiyası haqqında
Azərbaycan uşaq ədəbiyyatının elmi tədqiqi sahəsində mühüm hadisələrdən biri Ayətxan Ziyadın (İsgəndərov) qələmə aldığı “Zaur Ustacın uşaq poeziyasında bədii sənətkarlıq sistemi yaxud uşaq dünyası Zaur Ustacın gözü ilə” adlı monoqrafiyanın nəşridir. Müəllif bu əsərdə Zaur Ustac yaradıcılığını müasir ədəbiyyatşünaslığın metodoloji prinsipləri əsasında araşdıraraq onun uşaq poeziyasının ideya-estetik, poetik və funksional xüsusiyyətlərini sistemli şəkildə təhlil etmişdir.
Monoqrafiyanın mündəricatı göstərir ki, tədqiqat nəzəri-konseptual əsaslardan başlayaraq XXI əsr Azərbaycan uşaq ədəbiyyatında Zaur Ustacın mövqeyinə qədər geniş elmi istiqamətləri əhatə edir. Əsərdə uşaq ədəbiyyatının mahiyyəti, milli kimlik, vətənpərvərlik ideyası, türklük və bütöv Azərbaycan düşüncəsinin poetik ifadəsi, ana dili mövzusu, qafiyə sistemi, qadın və qız obrazları, adlar sistemi, bədii obrazların yaradılması texnologiyası kimi mühüm məsələlər ayrıca fəsillər şəklində araşdırılır. Azərbaycan uşaq ədəbiyyatı milli bədii fikrin ən mühüm və dinamik inkişaf edən sahələrindən biridir. Bu ədəbiyyat yalnız uşaqlar üçün yazılmış bədii mətnlərin məcmusu deyil, həm də xalqın mənəvi dəyərlərinin, milli kimliyinin, estetik zövqünün, əxlaqi prinsiplərinin və dünyagörüşünün yeni nəslə ötürülməsini təmin edən mühüm mədəni institutdur. Uşağın şəxsiyyət kimi formalaşmasında, onun vətənə, ana dilinə, milli-mənəvi dəyərlərə bağlılığının yaranmasında bədii ədəbiyyatın rolu əvəzsizdir. Bu baxımdan uşaq poeziyası təkcə estetik zövq formalaşdırmır, həm də pedaqoji, psixoloji və sosial funksiyaları özündə birləşdirən çoxşaxəli yaradıcılıq sahəsi kimi çıxış edir. Müasir dövrdə qloballaşma proseslərinin sürətlənməsi, informasiya texnologiyalarının həyatın bütün sahələrinə nüfuz etməsi və uşaqların informasiya məkanında yeni təsirlərlə üz-üzə qalması uşaq ədəbiyyatına olan tələbləri də dəyişmişdir. Artıq uşaq şairindən yalnız maraqlı və yaddaqalan şeirlər yazmaq deyil, həm də milli düşüncəni, mənəvi dəyərləri, vətənpərvərlik hissini, humanizm ideyalarını müasir bədii-estetik meyarlarla təqdim etmək tələb olunur. Bu baxımdan müasir Azərbaycan uşaq poeziyasında fərdi yaradıcılıq üslubu ilə seçilən müəlliflərin elmi şəkildə araşdırılması xüsusi aktuallıq kəsb edir. Azərbaycan uşaq ədəbiyyatının son onilliklərdə qazandığı uğurlar sırasında Zaur Ustacın yaradıcılığı xüsusi yer tutur. Onun şeirlərində uşağın daxili aləmi, milli düşüncə tərzi, vətən sevgisi, ana dilinə bağlılıq, ailə dəyərləri, təbiətə məhəbbət və yüksək mənəvi keyfiyyətlər sadə, səmimi və eyni zamanda yüksək poetik sənətkarlıqla təqdim olunur. Şairin əsərlərində uşaqlar yalnız hadisələrin iştirakçısı deyil, həm də fəal düşünən, hiss edən, öyrənən və cəmiyyətə münasibət bildirən obrazlar kimi təqdim edilir. Bu xüsusiyyət Zaur Ustac yaradıcılığını müasir Azərbaycan uşaq poeziyasında fərqləndirən əsas cəhətlərdən biridir. Bədii yaradıcılığın elmi aspektdən araşdırılması ədəbiyyatşünaslığın mühüm istiqamətlərindən biridir. Hər bir sənətkarın poetik dünyası yalnız mövzu dairəsi ilə deyil, istifadə etdiyi bədii ifadə vasitələri, obrazlar sistemi, kompozisiya xüsusiyyətləri, dil və üslub zənginliyi, ritm, qafiyə, poetik struktur və estetik prinsiplər baxımından da qiymətləndirilməlidir. Belə tədqiqatlar həm müəllifin yaradıcılıq fərdiliyini üzə çıxarır, həm də bütövlükdə milli ədəbiyyatın inkişaf meyillərini müəyyən etməyə imkan verir. Bu baxımdan filologiya elmləri doktoru Ayətxan Ziyadın (İsgəndərov) “Zaur Ustacın uşaq poeziyasında bədii sənətkarlıq sistemi yaxud uşaq dünyası Zaur Ustacın gözü ilə” adlı monoqrafiyası Azərbaycan ədəbiyyatşünaslığında mühüm elmi hadisə kimi qiymətləndirilə bilər. Müəllif ilk dəfə olaraq Zaur Ustacın uşaq poeziyasını yalnız mövzu və ideya baxımından deyil, həm də poetik sistem, bədii struktur, obrazlar aləmi, kompozisiya, poetika, funksionallıq və sənətkarlıq prinsipləri baxımından kompleks şəkildə araşdırmışdır. Monoqrafiya geniş nəzəri baza üzərində qurulmuş, müasir ədəbiyyatşünaslığın metodoloji prinsiplərinə söykənərək müəllif yaradıcılığına sistemli yanaşma nümayiş etdirmişdir.
Kitabın mündəricatı onun tədqiqat imkanlarının genişliyini aydın şəkildə göstərir. Əsərdə əvvəlcə uşaq ədəbiyyatının nəzəri-konseptual problemləri araşdırılır, daha sonra XXI əsr Azərbaycan uşaq ədəbiyyatında Zaur Ustacın mövqeyi müəyyənləşdirilir. Bundan sonra müəllif milli kimlik, vətənpərvərlik, türklük ideyası, Bütöv Azərbaycan məfkurəsi, ana dili problemi, qafiyə sistemi, qadın və qız obrazlarının poetik modeli, adlar sistemi, bədii obrazların yaradılması texnologiyası, poetik dinamika, ritm və kompozisiya kimi çoxsaylı məsələləri elmi təhlilə cəlb edir. Bu mövzuların hər biri ayrıca tədqiqat istiqaməti kimi işlənərək Zaur Ustacın poetik dünyasının bütöv mənzərəsini yaratmağa xidmət edir. Monoqrafiyanın diqqətəlayiq xüsusiyyətlərindən biri də müəllifin yalnız nəzəri mülahizələrlə kifayətlənməməsi, irəli sürdüyü fikirləri Zaur Ustacın konkret əsərləri üzərində təhlillərlə əsaslandırmasıdır. Xüsusilə “Ağıllı Gülər”, “Tuncay”a və digər şeirlər poetik baxımdan təhlil edilir, obrazların funksional xüsusiyyətləri, poetik dinamika, ritm, kompozisiya və bədii ifadə vasitələrinin işlənmə prinsipləri elmi arqumentlərlə izah olunur. Bu yanaşma tədqiqatın həm nəzəri, həm də praktik əhəmiyyətini artırır. Monoqrafiyada Zaur Ustac yaradıcılığı digər Azərbaycan uşaq yazıçılarının əsərləri ilə müqayisəli şəkildə dəyərləndirilir, məktəbəqədər təhsil sistemində uşaq poeziyasının funksiyası və pedaqoji əhəmiyyəti ayrıca araşdırılır. Bu isə əsərin yalnız filoloji deyil, həm də pedaqoji və metodik baxımdan dəyərini yüksəldir. Təqdim olunan məqalənin məqsədi Ayətxan Ziyadın bu fundamental monoqrafiyasının elmi məziyyətlərini, tədqiqat metodologiyasını, struktur xüsusiyyətlərini, nəzəri yeniliklərini və Azərbaycan uşaq ədəbiyyatşünaslığının inkişafındakı rolunu qiymətləndirməkdir. Eyni zamanda əsərin Zaur Ustac yaradıcılığının öyrənilməsinə verdiyi töhfə, müəllifin elmi yanaşmasının üstünlükləri və monoqrafiyanın gələcək tədqiqatlar üçün əhəmiyyəti geniş şəkildə təhlil ediləcəkdir. Bu yanaşma kitabın həm müasir Azərbaycan filologiyası, həm də uşaq ədəbiyyatının nəzəri problemlərinin araşdırılması baxımından elmi dəyərinin daha dolğun şəkildə üzə çıxarılmasına xidmət edir. Monoqrafiyanın ən diqqətçəkən cəhətlərindən biri Zaur Ustacın poetik irsinin yalnız mövzu baxımından deyil, həm də poetika, kompozisiya, ritm, dinamika, obrazlar sistemi və bədii sənətkarlıq baxımından kompleks şəkildə öyrənilməsidir. Xüsusilə “Ağıllı Gülər” şeirinin kompozisiya və funksional strukturu, poetik sürət və hərəkətlilik parametrləri barədə aparılan təhlillər müəllifin müasir poetika nəzəriyyəsinə bələd olduğunu nümayiş etdirir. Kitabın digər üstün cəhəti Zaur Ustac yaradıcılığının digər Azərbaycan uşaq yazıçılarının əsərləri ilə müqayisəli şəkildə araşdırılmasıdır. Bu yanaşma şairin milli uşaq ədəbiyyatındakı yerini daha obyektiv müəyyənləşdirməyə imkan yaradır. Eyni zamanda məktəbəqədər təhsil kontekstində uşaq poeziyasının funksiyası, pedaqoji əhəmiyyəti və tərbiyəvi potensialı da ayrıca tədqiqat predmeti kimi təqdim edilir. Ayətxan Ziyad elmi mühakimələrini faktlar, poetik nümunələr və nəzəri müddəalarla əsaslandırır. Tədqiqatın dili elmi olsa da, oxunaqlıdır və bu xüsusiyyət kitabı həm ədəbiyyatşünaslar, həm magistr və doktorantlar, həm də müəllimlər üçün dəyərli mənbəyə çevirir. Azərbaycan uşaq ədəbiyyatı milli bədii fikrin mühüm istiqamətlərindən biri olmaqla yanaşı, gələcək nəslin mənəvi-estetik tərbiyəsində, milli kimlik şüurunun formalaşmasında və ümumbəşəri dəyərlərin mənimsənilməsində mühüm rol oynayır. Bu baxımdan müasir uşaq poeziyasının ayrı-ayrı nümayəndələrinin yaradıcılığının elmi əsaslarla araşdırılması təkcə ədəbiyyatşünaslıq üçün deyil, həm də pedaqogika, psixologiya və mədəniyyətşünaslıq baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Son illər Azərbaycan uşaq ədəbiyyatı sahəsində aparılan tədqiqatlar göstərir ki, bu istiqamətdə sistemli və fundamental araşdırmalara ciddi ehtiyac mövcuddur. Ayətxan Ziyadın (İsgəndərov) “Zaur Ustacın uşaq poeziyasında bədii sənətkarlıq sistemi yaxud uşaq dünyası Zaur Ustacın gözü ilə” adlı monoqrafiyası məhz bu ehtiyacdan doğan, elmi dəyəri və metodoloji yeniliyi ilə seçilən sanballı tədqiqat əsərlərindən biridir. Monoqrafiyanın ümumi məzmunu göstərir ki, müəllif Zaur Ustac yaradıcılığına yalnız bir şairin poetik irsi kimi deyil, bütövlükdə XXI əsr Azərbaycan uşaq poeziyasının inkişaf meyillərini əks etdirən mühüm bədii hadisə kimi yanaşmışdır. Bu yanaşma əsərin elmi əhəmiyyətini artırmaqla yanaşı, müəllifin tədqiqat obyektini geniş filoloji kontekstdə qiymətləndirməsinə imkan vermişdir. Monoqrafiyada irəli sürülən nəzəri fikirlər və aparılan poetik təhlillər göstərir ki, Zaur Ustacın yaradıcılığı müasir Azərbaycan uşaq poeziyasının ideya-estetik inkişaf istiqamətlərini müəyyənləşdirən mühüm nümunələr sırasındadır. Əsərin diqqətəlayiq cəhətlərindən biri tədqiqatın sistemli və ardıcıl qurulmasıdır. Müəllif əvvəlcə uşaq ədəbiyyatının nəzəri-konseptual problemlərinə toxunur, daha sonra Zaur Ustacın yaradıcılığını müxtəlif aspektlərdən – ideya məzmunu, poetik strukturu, bədii sənətkarlıq sistemi, obrazlar aləmi, kompozisiya xüsusiyyətləri, ritm, qafiyə, dil və üslub, funksionallıq və poetik dinamika baxımından təhlil edir. Bu metodoloji ardıcıllıq oxucuda bütöv elmi təsəvvür formalaşdırır və müəllifin irəli sürdüyü nəticələrin inandırıcılığını artırır. Monoqrafiyada milli kimlik, vətənpərvərlik, türklük ideyası, Bütöv Azərbaycan düşüncəsi, ana dilinə sevgi və milli-mənəvi dəyərlərin poetik ifadəsi geniş şəkildə araşdırılmışdır. Müəllif əsaslandırır ki, Zaur Ustacın uşaq şeirlərində bu ideyalar sadəcə çağırış və şüar səviyyəsində deyil, yüksək bədii-estetik keyfiyyətlərə malik obrazlar, simvollar və poetik vasitələr vasitəsilə təqdim olunur. Belə yanaşma uşaqlarda milli özünüdərk hissinin formalaşmasına xidmət etməklə yanaşı, onların estetik zövqünün inkişafına da müsbət təsir göstərir. Kitabın mühüm üstünlüklərindən biri də müəllifin poetika məsələlərinə xüsusi diqqət yetirməsidir. Qafiyə sistemi, poetik ritm, kompozisiya quruluşu, bədii obrazların yaradılma texnologiyası, adlar sistemi, qadın və qız obrazlarının poetik modeli kimi problemlər ilk dəfə bu qədər geniş və sistemli şəkildə araşdırılmışdır. Xüsusilə “Ağıllı Gülər” şeirinin kompozisiya və funksional xüsusiyyətlərinin təhlili müəllifin poetik mətnə müasir nəzəri baxışını nümayiş etdirir. Bu cür təhlillər monoqrafiyanın yalnız konkret bir müəllifin yaradıcılığı haqqında deyil, ümumilikdə Azərbaycan uşaq poeziyasının poetik qanunauyğunluqları barədə də mühüm elmi nəticələr ortaya qoyduğunu göstərir. Əsərdə Zaur Ustac yaradıcılığının digər Azərbaycan uşaq yazıçılarının poetik irsi ilə müqayisə edilməsi də xüsusi elmi əhəmiyyət daşıyır. Müqayisəli təhlil nəticəsində müəllif Zaur Ustacın fərdi yaradıcılıq üslubunu, poetik dünyasının özünəməxsus cəhətlərini və milli uşaq ədəbiyyatındakı yerini daha dolğun şəkildə müəyyənləşdirə bilmişdir. Bu yanaşma tədqiqatın obyektivliyini təmin edən əsas amillərdən biri kimi diqqəti cəlb edir. Monoqrafiyanın digər mühüm cəhəti onun pedaqoji istiqamətdə də aktual əhəmiyyət daşımasıdır. Məktəbəqədər təhsil kontekstində uşaq poeziyasının funksiyalarının araşdırılması, şeirlərin tərbiyəvi və didaktik potensialının qiymətləndirilməsi əsərin praktik əhəmiyyətini artırır. Bu xüsusiyyət kitabdan ali məktəblərdə, müəllim hazırlığında, metodik vəsaitlərin hazırlanmasında və uşaq ədəbiyyatı üzrə elmi araşdırmalarda istifadə imkanlarını genişləndirir. Ayətxan Ziyadın elmi üslubu dəqiq, ardıcıl və əsaslandırılmışdır. Müəllif nəzəri müddəalarını konkret poetik nümunələrlə möhkəmləndirir, elmi nəticələrini faktlara söykənərək təqdim edir. Bu isə monoqrafiyanın akademik səviyyəsini yüksəldən əsas xüsusiyyətlərdən biridir. Əsərin dili elmi xarakter daşısa da, sadə və anlaşıqlı olduğundan geniş oxucu auditoriyası üçün də əlçatan görünür. Bütün bunlar göstərir ki, “Zaur Ustacın uşaq poeziyasında bədii sənətkarlıq sistemi yaxud uşaq dünyası Zaur Ustacın gözü ilə” monoqrafiyası Azərbaycan uşaq ədəbiyyatının tədqiqi istiqamətində yeni elmi mərhələni ifadə edən fundamental araşdırmadır. Kitab yalnız Zaur Ustac yaradıcılığının sistemli elmi təhlili ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda müasir Azərbaycan uşaq poeziyasının poetik inkişaf meyillərini, estetik prinsiplərini və nəzəri problemlərini də işıqlandırır. Ayətxan Ziyadın bu monoqrafiyası elmi yeniliyi, metodoloji bütövlüyü, faktoloji zənginliyi və nəzəri ümumiləşdirmələri ilə Azərbaycan filologiyasının mühüm nailiyyətlərindən biri hesab oluna bilər. Əsər gələcək elmi tədqiqatlar üçün etibarlı mənbə olmaqla yanaşı, uşaq ədəbiyyatı sahəsində çalışan alimlər, müəllimlər, doktorantlar, magistrantlar və bu sahəyə maraq göstərən bütün oxucular üçün dəyərli elmi qaynaqdır. Monoqrafiya Zaur Ustac yaradıcılığının milli ədəbiyyat tarixində layiqli yerinin müəyyənləşdirilməsinə mühüm töhfə verir və Azərbaycan uşaq poeziyasının gələcək elmi tədqiqi üçün yeni istiqamətlər açır. “Zaur Ustacın uşaq poeziyasında bədii sənətkarlıq sistemi yaxud uşaq dünyası Zaur Ustacın gözü ilə” monoqrafiyası müasir Azərbaycan uşaq ədəbiyyatının elmi tədqiqinə mühüm töhfə verən sanballı əsərdir. Kitab Zaur Ustac yaradıcılığının poetik sistemini ilk dəfə bu qədər geniş və sistemli şəkildə araşdırmaqla yanaşı, uşaq poeziyasının nəzəri problemlərinin öyrənilməsinə də yeni elmi baxış gətirir. Monoqrafiya gələcək tədqiqatlar üçün etibarlı elmi mənbə olmaqla yanaşı, Azərbaycan uşaq ədəbiyyatının inkişaf tarixinin öyrənilməsində də mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Bu gün doğum günümdü, sevinirəm, gülürəm. Bir ili də beləcə yelə verdim bilirəm. Doğulandan ölümə gedir bu həyat yolu. Ürəyim arzularla, saçlarımsa dən dolu…
Ömrümün qatarında bir ünvana gedirəm. Yavaş-yavaş qocalıb gəncliyi tərk edirəm. Asan deyil, bir ömrün payızı var, qışı var. Həm sevinc, həm kədərdən tökülən göz yaşı var.
Bəlli bir yaşa gəlib həyatı dərk edəndə. Gördüm taqət qalmayıb bu canda, bu bədəndə. Yaş üstünə gələn yaş yüklənib kürəyimə. Hər il bir iz qoyaraq yazılıb ürəyimə.
Yenə yaşımın üstə “hədiyyə” yaş almışam. Mən sevinə- sevinə bir yaş da qocalmışam. Ömür adlı ağacım hər il bir yarpaq saldı. Bu gün də biri düşdü,l… görən neçəsi qaldı…?
“Yazarlar” olaraq doğum günü münasibətilə Şəfəq xanımı təbrik edir, qarşıdakı bütün həyat və fəaliyyətində yeni-yeni nailiyyətlər arzulayırıq! Uğurlarınız bol olsun! Xeyirli olsun!
Cəlilabadda Ustad Niftalı Göyçəlinin kitab təqdimatı Bu gün (26.07.2026) Cəlilabad şəhərində yerləşən “Tut Bağı” İstirahət Mərkəzində “Həməşəra” mətbu orqanının təşkilatçılığı ilə Azərbaycan ədəbi mühitinin görkəmli və qocaman nümayəndəsi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Turan Yazarlar Birliyinin sədri, Turan Xalq şairi, “Turan Ödülü” və “Həməşəra” Fəxri Diplomu laureatı, ədəbiyyatşünas, ədəbi təhlilçi və tənqidçi, türkoloq, aşıq, yazıçı-şair Ustad Niftalı Göyçəlinin Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı şəhid Vüqar Mürsəlovun xatirəsinə yazdığı və yenicə işıq üzü görmüş “Milli Qəhrəman Vüqar” adlı bioqrafik poema kitabının təqdimat mərasimi keçirildi. Cəlilabad rayonunun tanınmış ziyalıları, Cəlilabad ədəbi mühitinin bir qrup tanınmış və dəyərli nümayəndəsi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyi, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi və Turan Yazarlar Birliyinin üzvləri, şəhid ailələri, habelə yazıçı və şairlərin, ədəbi təhlilçi, tənqidçi və ictimaiyyət nümayəndələrinin iştirakı ilə yüksək səviyyədə və səmimi aurada keçirilən tədbir vətən və dövlətçilik uğurunda canından keçmiş şəhidlərimizin əziz xatirəsinin anılması məqsədilə bir dəqiqəlik sükutla, eyni halda Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himninin səslənməsi ilə başladı. Tədbiri öz nitqi ilə açan fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru, “Həməşəra” mətbu orqanının təsisçisi və baş redaktoru, AJB, AYB və TYB-nin üzvü, Turan Xalq yazarı, araşdırmaçı, tərcüməçi, yazıçı-publisist İlqar İsmayılzadə öz çıxışında Ustad Niftalı Göyçəlinin türk milli kimliyi və Turan məfkurəsinə etdiyi xidmətlərdən söz açaraq bu xidmətlərin çox böyük və misilsiz olduğunu bildirdi, eyni halda doğma Cəlilabad diyarının ilk qəhrəman şəhidlərindən olan Milli Qəhrəman şəhid Vüqar Mürsəlovun həyat və şəhadət yolundan danışaraq Vətən uğurunda canından keçmiş şəhidlərimizin, xüsusilə də Azərbaycan Dvölətçiliyi və ordusunun zəif olduğu I Qarabağ Müharibəsində igidliklə canını qurban vermiş əziz şəhidlərimizin xatirəsinin uca tutulmasının bir vazkeçilməz zərurət olduğuna təkid göstərdi. O, Ustad Niftalının “Milli Qəhrəman Vüqar” poemasının şəhidlik yolu, onun yaxınlarına, eyni halda əziz şəhidimizin xatirəsinə təqdim edilmiş ən möhtəşəm və təqdirəlayiq hədiyyə olduğunu bildirərək kitab müəllifinə xüsusi təşəkkürünü bildirdi. Sonra çıxış edən Ustad Niftalı Göyçəli şəhid barədə ərsəyə gəlmiş kitab haqqında məlumat verərək, Cəlilabad ədəbi mühitinin ölkə çapında ilk yerdə dayandığını bildirərək, bunun əslində Tomris kimi bir igid sərkərdənin yurdu olmuş Muğan ellərinin tarixi və mədəni köklərindən qaynaqlandığına təkid göstərdi. Ardınca tədbir iştirakçıları ayrı-ayrılıqda çıxış edərək şəhid Vüqar Mürsəlovun həyat yolu və qəhrəmanlığı, eləcə də Ustad Niftalı Göyçəlinin Milli Qəhrəman barədə qələmə aldığı poemasından danışaraq onu dəyərləndirdilər. Tədbirdə çıxış edən iştirakçılar aşağıdakılardan ibarət idi:
Hacı Paşa Rüstəmov (Əmək veteranı və Əmək zərbəçisi, “Həməşəra” Fəxri Diplomu, “Dədə Qorqud” və “Turan Ödülü” laureatı, təqaüdçü pedaqoq);
Gülşən Şahmuradlı (TYB-nin üzvü, “Qızıl Qələm” Media Mükafatı və “Həməşəra” Fəxri Diplomu, TYB-nin xüsusi Ödülü və “Turan Ödülü” laureatı, şair);
Ustad Zülfi Vellifağ (Cəlilabad ədəbi mühitinin görkəmli nümayəndəsi, Cəlilabad Rayon Ağsaqqallar Şurasının İdarə Heyətinin üzvü, Turan Yazarlar Birliyinin üzvü, DGYTB Məsləhət Şurasının üzvü, Turan Xalq şairi, “Həməşəra” və “Nizami Gəncəvi” Fəxri Diplomları, TYB-nin Ödülü, “Turan Ödülü” və “Əsrin yazarı” medalı laureatı, veteran pedaqoq, ədəbiyyatşünas, şair);
Ustad Əfrahim Abbas (Cəlilabad ədəbi mühitinin görkəmli nümayəndəsi, AYB, AJB və TYB-nin üzvü, Prezident mükafatçısı, Ümumrespublika ədəbi müsabiqəsinin qalibi, “Qızıl Qələm” Media Mükafatı, TYB-nin xısusi ödülü, “Həməşəra” və “Nizami Gəncəvi” Fəxri Diplomları, “Turan Ödülü” və “Əsrin yazarı” medalı laureatı, Turan Xalq şairi, veteran pedaqoq, ədəbiyyatşünas, yazıçı-publisist, esseist, şair);
Ustad Şəhla xanım Rəvan (Cəlilabad ədəbi mühitinin görkəmli nümayəndəsi, Cəlilabad rayon Göytəpə şəhər şəhid Vasif Hüseynov adına 2 N-li ümumtəhsil tam orta məktəbinin direktoru, Cəlilabad Rayon Ağsaqqallar Şurasının İdarə Heyətinin üzvü, Turan Yazarlar Birliyinin üzvü, “Ziyadar” Mükafatı, “Həməşəra” və “Nizami Gəncəvi” Fəxri Diplomları, “Bəxtiyar Vahabzadə” Diplomu, TYB-nin xüsusi ödülü, “Tomris Ödülü”, “Ustad Niftalı Göyçəli” və “Turan Ödülü” laureatı, həmçinin, “Əsrin yazarı” medalı laureatı, Turan Xalq şairi, filoloq, ədəbi təhlilçi və tənqidçi, şair);
Jalə xanım Mürsəlova (Milli Qəhrəman şəhid Vüqar Mürsəlovun bacısı, pedaqoq, şair);
Seylan xanım Abbas (TYB-nin üzvü, “Həməşəra” Fəxri Diplomu və “Turan Ödülü” laureatı, şair);
Mikayıl İnçəçaylı (TYB-nin üzvü, “Həməşəra” Fəxri Diplomu və “Turan Ödülü” laureatı, bədii qiraətçi, şair);
Nicat Ərtürk (AYB və TYB-nin üzvü, “Heydər Əliyev” medalı, “Qızıl Qələm” Media Mükafatı və “Ziyadar” Mükafatı, “Həməşəra” Fəxri Diplomu və “Ustad Niftalı Göyçəli” Ödülü laureatı, şair-publisist);
Ramil Bəylər (TYB-nin üzvü, TYB-nin xüsusi ödülü və “Hüseyn Cavid” ödülü laureatı, yazıçı-şair);
Ehtiram Sevənli (TYB-nin üzvü, “Həməşəra” və “Nizami Gəncəvi” Fəxri Diplomları və “Turan Ödülü” laureatı, yazıçı, şair-publisist);
Sakit Orduxanlı (“Həməşəra” Fəxri Diplomu laureatı, veteran jurnalist, yazıçı-şair);
Xəlil Fərəməzoğlu (TYB-nin üzvü, “Həməşəra” Fəxri Diplomu laureatı, pedaqoq, yazıçı);
Əziz Orucov (Cəlilabad rayon İncilli kənd orta məktəbinin müəllimi, filoloq, ədəbiyyatşünas);
Azər Mirzə (TYB-nin üzvü, “Həməşəra” Fəxri Diplomu, TYB-nin xüsusi ödülü və “Turan Ödülü” laureatı, şair);
İlqar Mustafayev (telejurnalsit, “DünyaTv”-nin region üzrə əməkdaşı);
Hicran Fuad Əhmədli (TYB-nin üzvü, “Sarı Aşıq” Sazlı-Sözlü Borçalı Ədəbi Məclisinin üzvü, “Zim.az” portalının redaktoru, “Qızıl Qələm” və “Zəfər” Media Mükafatları, “TYB”nin xüsusi ödülü, “Həməşəra” Fəxri Diplomu, “Tomris” ödülü və “Turan Ödülü” laureatı, bədii qiraətçi, yazıçı-şair);
Sevinc Şirvanlı (TYB-nin üzvü, “Həməşəra” və “Nizami Gəncəvi” Fəxri Diplomları, “Ziyadar” Mükafatı, “TYB-nin xüsusi Ödülü”, “Turan Ödülü” və “Tomris” ödülü laureatı, şair);
Arzu Əyyarqızı (AYB, AJB və TYB-nin üzvü, “Həməşəra” Ədəbi Məclisinin yaradıcısı və rəhbəri, “Zərif kölgələr” ədəbi portalının İdarə Heyətinin üzvü, “Həməşəra” və “Nizami Gəncəvi” Fəxri Diplomları və “Ziyadar” Mükafatı, TYB-nin xüsusi ödülü və “Turan Ödülü” laureatı, şair-publisist);
Aydan Nizamiqızı (Cəlilabad rayon Göytəpə şəhər şəhid Vasif Hüseynov adına 2 N-li ümumtəhsil tam orta məktəbinin müəllimi, TYB-nin üzvü, “Həməşəra” Fəxri Diplomu, “Turan Ödülü” və “Tomris” ödülü laureatı, ədəbiyyatşünas, filoloq, ədəbi təhlilçi və tənqidçi, şair);
Atlaz Rzayi (TYB-nin üzvü, “Həməşəra” Fəxri Diplomu, “Ziyadar” Mükafatı, “TYB-nin xüsusi Ödülü”, “Turan Ödülü” və “Tomris” ödülü laureatı, bədii qiraətçi, yazıçı-şair)… Tədbirin davamında yazıçı-publisist İlqar İsmayılzadə tərəfindən Ustad Niftalı Göyçəliyə ədəbiyyat sahəsində xidmətlərinə görə yenicə təsis edilmiş “Məhəmməd Füzuli” Fəxri ödülü, həmçinin, “Yazarlar” jurnalının baş redaktoru, çağdaş Azərbaycan ədəbi mühitinin tanınmış nümayəndəsi yazıçı-publsisit və şair Zaur Ustac tərəfindən göndərilmiş “Əsrin yazarı” medalı və medalın xüsusi vəsiqəsi təqdim edildi. Bundan əlavə, şəhid Vüqar Mürəslovun bibisi, Turan Xalq şairi Şəhla xanım Rəvan, AYB və TYB-nin üzvü, şair-publisist Nicat Ərtürk, TYB-nin üzvü, yazıçı-şair Ramil Bəylər “Həməşəra” mətbu orqanı və TYB-nin müxtəlif ödülləri ilə, həmçinin, Cəlilabad ədəbi mühitinin xanım nümayəndələrindən Şəhla Rəvan, Hicran Fuad Əhmədli, Pərvanə İsgəndərqızı, Sevinc Şirvanlı, Aydan Nizamiqızı və Atlaz Rzayi TYB-nin “Tomris” və “Hüsen Cavid” ödülü ilə təltif olundular. Bu tədbirdə ustad şairimiz Niftalı Göyçəlinin yenicə nəşr edilmiş “Milli Qəhrəman Vüqar” adlı kitabından tədbir iştirakçılarına hədiyyə olundu. Tədbirin sonunda qısa formada çıxış edən Turan Xalq şairi, eyni halda Milli Qəhrəman şəhid Vüqar Mürsəlovun bibisi Şəhla xanım Rəvan, əziz şəhidimizin bacısı Jalə xanım Mürsəlova, həmçinin, Ustad Niftalı Göyçəli öz çıxışlarında onlara göstərilən sayğı və diqqətə görə tədbir iştirakçılarına, “Həməşəra” mətbu orqanı və onun rəhbəri yazıçı-publisist İlqar İsmayılzadəyə, “Yazarlar” jurnalının rəhbəri yazıçı-publisist, şair Zaur Ustaca, eləcə də Cəlilabad ədəbi mühitinin nümayəndələrinə və bütün tədbir iştirakçılarına səmimi minnətdarlıqlarıını, xoş təəssüratlarını bildirdilər. Tədbir xatirə şəkillərinin çəkilişi ilə yekunlaşdı.
Noyabr günü (hekayə) Səhər idi. Noyabr ayının hələ ilk günləri olsa da, payız indidən öz vəzifəsinin icrasına başlayaraq təbiəti qışa təslim etməyə hazırlaşırdı. Havada qalın duman duyulurdu. Sanki bu duman yarasa kimi qanadlarını açıb Günəşin önünü kəsirdi. Göy üzünü tutan nəhəng buludlar Günəşin qızıl saçlarını qara örpəyə bürümüşdü. Şiddətli yağış alçaq tavanlı evlərin qapı-pəncərələrindən içəri damırdı. Evdən çıxıb eşikdə dayandım. Arxadan anam məni səsləyərək qapıya çıxdı:
Qadası, çox ehtiyatlı ol, yağışdır, yaman tökür! – dedi. Anam bu sözləri elə şəfqətlə, nəvazişkarcasına söylədi ki, bir an onu bağrıma basıb bərk qucaqlamaq istədim, özümü güclə saxladım. Bizdə belə idi, anamla mənim aramda aşılmaz bir məsafə, bir sədd var idi. Ən son nə zaman anamı qucaqladığımı, atamın əllərindən öpdüyümü, düzünü desəm, heç xatırlamıram. Bu, bəlkə də, yaxşı deyildi, amma hər halda, yaxşı olmasa da, belə idi. Gülümsədim, anamın mərhəmət və narahatlıq dolu gözlərinə dərin nəzər salaraq:
Narahat olma, ana, sağ ol, – deyə bildim. Həyətdən çıxdım. Yağış, həqiqətən də, şiddətli yağırdı, daha doğrusu, yağışı elə bil göydən atlı qovurdu. Damlalar sürətlə məhəlləmizin, az qala, əsrlik daş evlərinin, orda-burda tez-tez gözə dəyən insan siluetlərinin və ən itaətkar təslimiyyətlə göy üzü səltənətinin hökmünə müntəzir, çılpaq yolların qoynuna şütüyürdü. Bu mənzərə məni riqqətə gətirir, xoşbəxtliyimi daha da artırırdı… Dünən brayl əlifbasını öyrənməyə başladığımdan bir ay ötürdü. İki yeni hərf öyrəndim. Bu hərflərdən biri dünyanın ən gözəl nəsnəsi ola bilərdi. Bu hərf həmin hərf idi ki, o hərfin köməyilə, nöqtələrin dilində onun adını ilk dəfə yaza bilirdim. O hərfi əmələ gətirən dörd nöqtə bu gün mənim üçün səadət mücəssəməsi idi. Uşaq kimi sevinirdim, üzümü göy üzünə tutub sevincimdən ağlayırdım. Sevinən tək mən deyil idim, yağış da mənim kimi sevinirdi, sevincindən ağlayırdı… göz yaşım damlalarla əl-ələ verib havada süzürdü. Kənardan görən olsa, dodaqaltı nə isə dua oxuduğumu zənn edərdi. Yanılmazdı da, əslində elə idi, ancaq mənim oxuduğum nə əfv, nə də arzu duası idi, bu, Allaha şükür duası – Ona təşəkkürnamə idi. Bir adamın adının yazılışını öyrənmək, bəlkə, o qədər böyük hadisə deyildi, hətta bəzilərinə əhəmiyyətsiz də görünə bilərdi, lakin başqalarına nə qədər əhəmiyyətsiz görünsə də, mənim üçün bir o qədər əhəmiyyətli, bir o qədər sevindirici idi. Məndə həmişə belə olub; həmişə adi bir sözə, balaca bir hadisəyə elə şövqlə sevinmişəm, xoşbəxt olmuşam ki, o anda soruşsalar, adımı belə yadırğaya bilərəm. Əvvəllər bir neçə dəfə belə sevinclərimin olduğunu indi də xatırlayıram. Bir gün dərsə gedərkən avtobusda dayanacaqları sayırdım. 13-14 yaşlarında bir oğlan yaxınlaşaraq yer göstərdi:
Əyləşin, – dedi. Mən başımı bulayıb:
Düşəcəyəm, – dedim. Bu, yalan idi. Düşəcəyim dayanacağa hələ çox var idi. Mən avtobuslarda yolum nə qədər uzaq olsa da, heç vaxt əyləşməzdim. Bunu təsadüfi olaraq deyil, məqsədli şəkildə edirdim. Əyləşərkən qarşımda yaşlı bir adamın ayaq üstə dayanmasından və mənim onu görməyib yer verməyəcəyimdən ehtiyat edirdim. Ona görə yox ki, ictimai qınağın hədəfi olacaqdım, sadəcə bunu hiss etmək mənim özümə ağır gəlirdi. İnsanlara gəlincə, mən bir şeyi dəqiq bilirdim ki, nə etsəm, nə cür davransam, yenə onları razı sala bilməyəcəyəm. Hər kəs görmək istədiyini görür, eşitmək istədiyini eşidir. İnsanın xilqəti belədir. Bir də axı üzərində heç bir əlamət, heç bir yara izi olmayan, sağlam kimi görünən dəri qatının altında illərdir, hər yerindən qan sızan yaranı kim görə bilərdi? Dostlarım həmişə mənə deyirdilər ki: “Zəif gördüyünü hiss etdirmirsən, kənardan baxanda görmə məhdudiyyətinin olduğu başa düşülmür”. Həmişə bu sözləri eşidəndə bilmirdim, buna sevinimmi, üzülümmü… Avtobusda mənə əyləşməyə yer göstərən oğlan etiraz etdiyimi görcək keçib özü əyləşdi. Onu qınamaq olmazdı, yaxşılıq etmək istəmişdi, amma özü də bilmədən pislik etmişdi; mən dayanacaqların sayını itirmişdim. Ən son ağlımda tutduğum rəqəmi – dörd, beş, altı, ya da… xatırlaya bilmirdim. Düşməli olduğum dayanacaq isə on dördüncü dayanacaq idi. Ümidsizcə pəncərədən çölə baxdım. Tanış bir əlamət, bir işarə axtarırdım. Hər həftə bu yolu gedərkən avtobus eyni küçələrdən, eyni binaların, dükanların yanından keçirdi, ancaq maraqlı idi ki, hər həftə bu yolları elə bil ilk dəfə görürdüm. Rəqəmləri ağlımdan keçirdim: dörd, beş, altı… “əslində bunların bir əhəmiyyəti yoxdur, ” – düşündüm, onsuz hər həftə on dördüncü dayanacağa qədər sayaraq çatdığım halda, fikirli olub sayı səhv saldığımdanmı, yoxsa avtobusun arada hansısa dayanacaqda saxlamadığındanmı, bilmirəm, həmişə avtobusdan ya bir dayanacaq geri, ya da bir dayanacaq irəlidə düşürdüm. Sonra ordan kollecə piyada getməli olurdum, bu da ən az yarım saatımı alırdı. Bu gün isə o yarım saat bir saata kimi uzana bilərdi. Qar gecədən yağır, dayanmırdı. Günəş də olmadığından yolların buzu əriməmişdi. Rəqəmləri təkrar ağlımdan keçirdim: dörd, beş, altı… “bu gün bu rəqəmlərin bir saat qədər, həmin bir saatda qaçıra biləcəyin dərs qədər və həmin dərsdən alacağın qayıb qədər əhəmiyyəti var!” – özümə dedim. “Dörd…” – düşündüm. Niyəsə bu rəqəm mənə uzaq gəldi, sanki dördüncü dayanacaq geridə qalıb, onu keçmişəm, hiss elədim. “Altı…” – düşündüm. Bu rəqəm isə mənə bir az yad gəldi, sanki hələ olmamışdı, saymamışdım, altıncı dayanacaq qarşıda olmalı idi. Sonra “beş… – düşündüm, – beş, hə, bu ola bilər. Ola bilər ki, oğlan yaxınlaşanda mənim saymadığım dayanacaq elə beşinci dayanacaq imiş”. Növbəti dayanacağı gözləyib altıncı dayanacaqdan saymağa başladım. Nəhayət, on dördüncü dayanacağa çatanda çıxış qapısına yanaşdım, avtobusdan düşdüm. Gördüyüm mənzərə qarşısında donub-qaldım. Səhv eləməmişdim, doğru dayanacaqda düşmüşdüm. Bu on dördüncü dayanacaq mənim düşməli olduğum həmin on dördüncü dayanacaq idi. Hər dəfə sayı itirib ya ondan əvvəl, ya da ondan sonra düşdüyüm həmin on dördüncü dayanacaq… “İlahi, bu ki həmin o dayanacaqdır! mənə lazım olan, düşməli olduğum, kollecin yanındakı… hə, özüdür ki var!” – öz-özümə dedim. Onda da uşaq kimi sevinmişdim, gözlərimi göyə dikərək sevincimdən ağlamışdım. Sağımdan, solumdan adamlar keçir, mənə maraqla baxırdılar. Bəlkə, bəzilərinin yazığı da gəlirdi, yəqin düşünürdülər, yolumu itirmişəm, azmışam, ona görə ağlayıram. Mən isə yolu düz gəldiyimə, azmadığıma ağlayırdım… Bir dəfə də yadıma gəlir, hələ on birinci sinifdə oxuyurdum. Qış idi. Hər gün dərsdən çıxanda qaranlığa düşürdüm. Adətən, gündüz getdiyim yolları əzbər bildiyimdən axşam qayıdanda o qədər də çətinlik çəkmirdim, buna baxmayaraq, mənim bütün narahatlığım, həyəcanım evimizə çatmağa iki-üç küçə qalmış başlayırdı. Bu küçələrdə, ümumiyyətlə, işıq yox idi ki, bu da adi hal idi, o vaxtlar Bakıda gecələr tək-tük işıqlı küçəyə rast gəlmək olardı. Belə qaranlıq axşamlardan biri idi. Fikirli idim. Qaranlıq küçələrdən keçəndə həmişə addımlarımı yeyinlədər, yubanmazdım, amma bu gün, deyəsən, özüm də fərqində olmadan ağlımdakı fikirlər addımlarımı yavaşıtmışdı. Təxminən yarım saat sonra qəflətən fikirdən ayıldım. Mənə elə gəldi ki, çox irəli gedib evimizi keçmişəm, çünki metrodan evimizə qədər on beş dəqiqəlik yol idi. On beş dəqiqə sonra isə qonşuluqda yaşayan qocanın qapısındakı işığı görməli idim, bu, evimizə çatdığıma işarə idi. Dayandım, fikirli olduğumdan qonşu evin işığının diqqətimdən yayındığını düşünərək geri qayıtmaq istədim, arxaya döndüm, ancaq sanki içimdə hansısa qüvvə mənə yanlış yolda olduğumu təlqin edirdi. Çox keçmədi, həmin qüvvənin təsiri ilə əvvəlki yoluma – qarşıya döndüm. Bu vaxt: “bəlkə, heç hələ evimizə çatmamışam, qonşunun evi hələ qarşıdadır, bəlkə, fikirli olduğum üçün yol mənə uzun görünür…” – düşüncəsi iradəmə üstün gəldi. İki-üç addım irəli getdim və yenə özümü bayaqkı qüvvənin hökmü altında hiss edərək dayanmalı oldum. “Yaxşısı budur, gözləyim,” – düşündüm. Kimi? Nəyi? Yoldan keçəcək olan hər hansı maşının küçəni işıqlandırmasını… Gözlədim, vaxt keçdi, bir azdan uzaqdan boğuq bir uğultu eşidildi. Yenə səhv eləməmişdim, gələn maşın idi. Səs yaxınlaşdıqca yola səpələnən xırda işıq şuaları küçəni hissə-hissə aydınladırdı. Maşın mənim dayandığım yerə yaxınlaşanda ətraf gözlərimdə işığa qərq oldu. Vaxt itirmədən hər tərəfə göz gəzdirdim. Maşının getdiyi istiqaməti, sol tərəfi, sağ tərəfi mümkün qədər tez surətdə əzbərləməyə çalışdım. Sağ tərəfi nəzərdən keçirəndə gözlərimə dolan parıltıdan üzümün yandığını hiss elədim. Bu parıltı maşın işığının zəif şöləsində işıldayan həyət qapımızın dəmir dəstəyi idi… Heç demə, bayaqdan evimizin qarşısında dayanmışammış, qonşunun işığı isə bu axşam yanmırmış. Onda da indiki kimi məni ağlamaq tutmuşdu, sevincimdən ağlayırdım. Evə çatana qədər sakitləşməyə çalışdımsa da, olmadı. Anam qapını açar-açmaz ağladığımı başa düşdü. İçəri girdim. Anam xəbər aldı:
Nə olub? Ağlamısan?
Heç nə, – deyib otağıma qaçdım. Otağımın qapısından yapışcaq anamın mənə doğru gəldiyini gördüm:
Düzünü de! Nə olub?! Bu nə haldır?! – anam həyəcanla soruşdu. Yəqin elədim ki, vəziyyətdən çıxa bilməyəcəyəm. Üzümü anama tutub:
Bu gün sinifdə Azərbaycan dili dərsindən ən yüksək qiyməti mən almışam, ona görə sevincdən ağlayıram, – dedim və daha səsimi boğmadan hönkürtü ilə ağlamağa başladım. Anam da mənə qoşuldu, ikimiz də ağladıq… İkimizi də ağladan eyni duyğu idi – sevinc duyğusu. Mən yoldan keçən maşının qapımızı işıqlandırdığına, anam isə mənim ən yüksək qiymət aldığıma sevinirdi. Yoldan keçən maşının qapımızı işıqlandırması doğru olsa da, mənim o gün ən yüksək qiymət almağım xalis yalan idi. Həmin gün, bəlkə, on bir illik məktəb həyatımda ilk və son dəfə idi ki, Azərbaycan dili dərsindən ən aşağı qiymət almışdım. Bunu anama deyə bilərdimmi? Əlbəttə, deyə bilməzdim. Metroya çatmağıma on addım qalmış yağış daha da şiddətlənmişdi. Mən də hamı kimi paltomun papağını başıma keçirdim, boğazını möhkəm bağladım, əllərimi cibimə qoyub bədənimə qısdım. Gözlüyümün şüşələri əməllicə islanmışdı. Digər yağışlı günlərdə olduğu kimi bu gün də evdən çıxanda əl yaylığımı götürməyi unutmuşdum. Havadakı qalın duman daha da qatılaşmışdı. Ətraf gözlərimdə get-gedə tutqunlaşır, yeriməyim çətinləşirdi. Göz-gözü görmürdü. Dayanmalı oldum, hesablamama görə burada – metroya çatmağa on addım qalmış aşağı düşən üç pilləkən olmalı idi. Yeri yoxladım, pilləkənin başladığını hiss etmədim. Tərəddüd içində bir addım atdım, yeri yoxladım, yenə pilləkən yox idi. Daha bir addım atdım. Elə bu anda arxadan həyəcanlı bir səs: “Hə, indi düşün, pilləkəndir!” – dedi. Bu səs təşviş dolu idi. Sanki adam cümləsini bir an olsun, gec bitirməkdən ehtiyat edirmiş kimi sözləri bir-birinə bitişik şəkildə tələffüz etmişdi. Mən isə fikirdən beynim donmuş halda idim. Səsi eşidirdim, lakin sözlərin mənasını dərk etmirdim. Bu zaman daha bir addım atmaq istəyirdim ki, arxadan gələn səs bir az yaxınlaşaraq daha yüksək həyəcanla: “Düşün! Düşün! Pilləkən var!” – dedi. Sövqi-təbii ilə üç pilləkən aşağı düşərkən qulaqlarımda ildırım çaxdığını hiss elədim. Bu səs nə qədər tanış, nə qədər yaxın, nə qədər mehriban idi. O idi… o idi… onun özü idi. Adını yazmağı öyrəndiyim o həmin adam idi. Yenə özünü yetirmişdi. Orda idi – arxada… hələ getməmişdi, baxırdı, baxışlarının hənirtisi çiyinlərimə toxunurdu. Elə bil yolu düz getdiyimdən əmin olmaq, baxışları ilə məni metroyacan ötürmək istəyirdi. Yenə həmin səs eşidildi: “Indi düz gedin! Pilləkən yoxdur!” Bu, üçüncü səsləniş idi. Maraqlı idi, görəsən, adam bu leysanda, bu qiyamətdə məni tanımışdımı? Mən evdən çıxandan iki-üç dəqiqə xaric yol boyu başımı aşağı dikərək gedirdim. Yağış yağsa da, yağmasa da, adətim belə idi, başımı dik tutaraq yeriməyi sevməzdim. Görəsən, üzümü görmüşdümü? kim olduğumu bilmişdimi? Ehtimal ki, bəli, tanımışdı, bilmişdi. Odur ki, yaxınlaşmadan, aralı dayanaraq səsini yüksəltməklə kifayətlənmişdi. O hər zaman belə edirdi. Axı nəyə görə?! Səbəbini anlaya bilmirdim. Hərçənd, nə vaxtsa onunla yanaşı dayanmağı, çiyinlərimi çiyinlərinin bərabərində görməyi həmişə elə arzulamışam ki… Sürətli addımlarla irəliləyərək metronun giriş qapısında toplaşan insan kütləsinə qarışdım, camaatı yara-yara içəri yüyürdüm. Bəd niyyətli olmasa da, kiminsə nəzərləri altında yerimək məni narahat edirdi. Özümü ağır xəstə kimi hiss edir, artıq düz yolumu sərbəst gedə bilmədiyimi düşünərək qəhərlənirdim. Kütləyə qarışdığım andan etibarən həmin adamın izimi itirdiyinə əmin ola bilərdim. İndi dəqiq bilirdim, məni heç kim izləmir. Azad nəfəs aldım. Elə başa düşülməsin ki, kiminsə kömək etməsi ilə mən özümü alçalmış, çarəsiz yaxud tənha hesab edirdim və buna görə əzab çəkirdim. Əlbəttə, belə deyildi. Kiminsə mənə kömək etməsi nə mənim alçalmağım, nə çarəsiz olmağım, nə də tənha qalmağım demək idi. Bu sadəcə ağrı idi ağrı… Əziz oxucu, sən bəlkə də, bu ağrını hiss etməmisən, görməmisən, bilməmisən, bəlkə də, heç vaxt bilməyəcəksən, bilməyini arzulamıram da! Amma bu ağrı elə ağrı idi ki, onun əzəməti özlüyündə ürək parçalayan bir dəhşət idi. O yağışlı noyabr günü bu gün də yadıma düşəndə hər dəfə özümə sual verirəm: “Görəsən, o adam, həqiqətən, o idimi? Əgər o idisə, məni tanımışdımı? bilmişdimi?” – susuram. Bir neçə dəqiqəlik sükutdan sonra içimdən qəti bir səs: “Bəli,” – cavabını verir. Bu yerdə keçmişdə baş vermiş, həmin adamla bağlı tutqun xatirəyə işıq salmağımız yerinə düşərdi. Yenə on birinci sinifdə oxuyanda, yenə qış axşamlarından birində və yenə Bakının zülmət küçələrilə yol gedirdim. Əksər vaxtlar – kefsiz və ya fikirli olmadığım axşamlar məktəbdən qayıdanda evə çatana kimi sabahkı dərsləri öz-özümə danışır, təkrarlayırdım. Həmin axşam da belə axşamlardan biri idi. Metrodan aralandığım on beş dəqiqəni keçəndə addımlarımı yavaşıtdım. Bu, evimizə yaxınlaşmağımın birinci əlaməti idi. Ikinci əlamət qapısı bizim həyət qapımızla yanaşı olan qonşunun axşamlar evinin kandarında yandırdığı zəif işıq idi. Bu gün də o işıq yanmırdı. Yəqin qoca ya işığa qənaət edirdi, ya da evdə yox idi. Əslinə qalırsa, qocanın evdə olmaması daha ağlabatan fikir idi. Adətən, işığı yandırdığı axşamlarda özünün də evinin qapısı ağzında oturub qəzet oxuduğunu, ya radio dinlədiyini görərdin. İndi yeganə ümidim üçüncü əlamətə qalmışdı. Üçüncü əlamətə gəlincə, bu əlamət sağ tərəfdəki divarı əlimlə yoxlayaraq üç-dörd addım irəli getdikdən sonra hamar səth üzərində həyət qapımızın dəmir dəstəyini tapmaqdan ibarət idi. Sağ əlimi yenicə qaldırıb divarı yoxlamağa başlayanda sol qolumun dirsəkdən yuxarı sarsıldığını hiss elədim. Bir əl qolumdan tutaraq irəli getməyimə mane oldu. İki addım geri çəkildim və geri çəkildikcə qolumdakı əlin tədricən yumşaldığını, məni buraxdığını hiss elədim. Bəlkə, qolumda o sarsıntını duyduğum anda qorxudan dəli qıvraqlığı ilə geri atılar, hara getdiyimi özüm də bilmədən nəfəsim tükənənə qədər qaça bilərdim, amma qaçmadım, çünki yenə o səsi eşitmişdim, yenə eyni həyəcanla: “Dayanın!” – demişdi. Bu səsin sahibindən mənə zərər gələ bilməzdi. Bu səsdə ağrı, yoğun təngənəfəslik, yenə gecikmək qorxusu ilə tələsməkdən doğan mübhəm bir təşviş duyğusu aydın başa düşülürdü. Dəqiqələr keçdi. Uzaqdan maşın səsi eşidildi. Maşın yaxınlaşdıqca ətrafa yayılan solğun işıq küçənin sağ tərəfində, divar dibindəki boşluğu işıqlandırırdı. Nəzərlərimi ora çevirdim və iki əlimlə başımı tutaraq dəhşət içərisində yerə baxdım. Hər gün evimizə çatmağa az qalmış sağ divarın dibi ilə getdiyim yolda bu gün yeri qazmışdılar. Gündüz məktəbə gedəndə burdan keçmişdim, heç bir dəyişiklik yox idi, görünür, hansısa tikinti işi ilə əlaqədar olaraq yerin qazılması mənim məktəbdə olduğum vaxta təsadüf etmişdi. Maşın bizdən xeyli uzaqlaşıb tini burulanda yenə qaranlıq küçəyə hakim kəsildi. Zəif baxışlarımla zülmətin bədheybət abidəsini yıxmaq, məhv eləmək istəyirdim. Gözlərimi dərin iztirabla qaranlığa zillədim. Adam orda idi – qarşıda, qaranlığın içində… amma susurdu, qaranlıq kimi susurdu… axı nəyə görə?! Onda da susmağının səbəbini anlaya bilməmişdim. Bəlkə, danışarsa, onu səsindən tanıya biləcəyimi düşünürdü, ona görə susurdu… qaranlıqda görmədiyimi bilirdi, bunu necə öyrəndiyini, kimdən soruşduğunu, hardan eşitdiyini kəsdirə bilməsəm də, hər halda, bilirdi və bu gedişlə onu görərək tanımağımın qeyri-mümkün olduğunu əvvəlcədən hesaba almışdı. Maraqlıdır, gözlər görməsə də, ruhun öz sevdiyini ruhundan, adicə hənirindən, toxunuşundan, bir kəlmə də olsa, o bir kəlmə sözündən, o sözə can verən, bir kəlməlik dirilik səsindən tanıdığını o anlamırdımı? bunu anlamaq çətin idimi? Heyhat… Mən ki onu bağışlamışdım. Mən onu öyrəndiyim, adını hecalara bölüb əzbərlədiyim, üz cizgilərinin şəklini xatirimdə naxış-naxış işlədiyim gün bütün olacaqlara görə bağışlamışdım. Bütün uzaqlıqlara, bütün ayrılıqlara görə mən ki onu bağışlamışdım… O axşam üz-üzə dayandığımız on dəqiqəyə yaxın vaxt mənə bir əsr qədər uzun gəlmişdi. Sonra önündən keçərək evimizə doğru addımlamışdım. Əlimi divarda gəzdirib, həyət qapımızı və dəmir dəstəyini tapıb ondan yapışanda qonşu həyət qapısının da açılma səsini eşitmişdim. Bu o idi. Şübhəsiz, mənim evimizə doğru addımladığımı görüb o da səssiz, sözsüz evlərinə gedirdi. Mən içəri keçib qapını örtəndə bayırdan qonşu həyət qapısının da örtülmə səsini eşitmişdim. Bu gün kollecimizdə Zəfər Gününün ildönümünə həsr edilmiş tədbir təşkil olunacaqdı. Gecikməməli idim. Akt zalının girişində yoldaşlarımla qarşılaşdım. Salamlaşıb görüşdük, saatı xəbər aldım, on iki tamam idi. Vaxtında çatmışdım, ancaq mənə dedilər ki, mövcud hava şəraiti ilə əlaqədar bəzi qonaqların gecikə biləcəyini nəzərə alaraq tədbirin başlanması yarım saata qədər yubadıla bilər. Gözəl tədbir olacaqdı, buna şübhəm yox idi; müəllimlərin Zəfər tariximiz barədə bir-birindən maraqlı məruzələri, ard-arda maarifləndirici çıxışlar, 44 günlük Vətən Müharibəsi şəhidlərinin əbədi xatirəsini təcəssüm etdirən videoçarxlar, vətənpərvər ruhlu şeirlər, nəhayət, sonda kollecimizin musiqi şöbəsinin müəllim və tələbə heyətinin birgə təşkilatçılığı ilə reallaşacaq konsert proqramı. Bugünkü tədbirdə mənim parta yoldaşım Nailənin də çıxışı var idi. Buna xüsusilə sevinirdim, səbirsizliklə onun çıxışını gözləyirdim. Onu düşünəndə mənə elə gəlirdi, tədbir başlamayacaq. Vaxt keçmək bilmirdi. Nailənin şeir söyləmək istedadına yeni bələd olmuşdum. O, vətənpərvər ruhlu şeirləri əlahiddə bir ahənglə söyləyirdi. Mən onun səsindəki ən çox zil nöqtələri sevirdim. O zil nöqtələri ki, bir azdan bütün zalı inlədəcəkdi. O zil nöqtələri ki, bir dərdlinin fəryadını andıran yanıqlı nalə idi, adamın illərdən bəri ürəyində özünün belə toxunmağa qıymadığı yaralara birbaşa təmas edirdi… Tədbirdən bir gün əvvəl idi. İkinci dərs bitmiş, uzun tənəffüs başlamışdı. Sinif boş idi. Nailə də digər yoldaşlarla çıxmışdı. Mən nadir hallarda tənəffüs vaxtı sinifdən çıxardım. Bu da çox vaxt hansısa sənəd işimlə bağlı olardı. Yoldaşlarımla qaynayıb-qarışmazdım. Bunun səbəbi o deyil idi ki, onlar mənə qarşı yanlış etmişdilər, özləri bilmədən bəzi mülahizələrində yanılmışdılar… buna görə onları mühakimə edə bilməzdim, əksinə anlamağa çalışırdım, bəzən haqq da verirdim. Susurdum, doğrudur, susduqca ağrı içimdə böyüyürdü, ancaq yenə də, yenə də mən yoldaşlarımı sevirdim… Onlara qarışmamağımın əsas səbəbi hər kəslə məsafəli olmağı, insanları uzaqdan sevməyi xoşlamağım idi. Müəyyən toplum içərisində çox qalanda, hamı ilə eyni vaxtda gülüb-danışanda ürəyim dəhşətli dərəcədə sıxılırdı. Bir müddət sonra isə bu sıxıntı ürəyimdə fiziki ağrıya çevrilirdi. Ehtimal ki, elə bununla əlaqədar idi, heç vaxt yoldaşlarıma qoşulub onlarla gülə-gülə, danışa-danışa bufetə belə düşdüyüm olmamışdı. Yeməyi həmişə evdən özümlə aparırdım – şirin kökə, lavaş arası pendir… Mənə elə gəlirdi ki, ev yeməkləri hər zaman hər yerdə, xüsusilə, evdən qeyri yerlərdə daha ləzzətli olur. Hələ bəzi uzun tənəffüslərdə bir neçə qızın toplaşıb kollecin yaxınlığındakı mağazaya getdiklərini, ordan əli dolu zənbillə qayıtdıqlarını görəndə gülüşümü gizlədə bilmirdim. Onlar da mənə baxıb gülürdülər. Bu gülüşlər sadə idi, qərəzsiz idi. Tədbirdən əvvəlki həmin günə qayıdaq… o gün yeməyə heç nə gətirməmişdim. Sinifdə gəzişməyə başladım. Bu vaxt Nailə əlində vərəq içəri girərək vərəqi şadyanalıqla əlində yellədi.
Hə, necə gedir? – mən soruşdum.
Əla, tam hazıram! – dedi.
Afərin, – deyə gülümsədim.
Bircə o müəllimdən nigaranam, – Nailə sinif qapısından çölə göz gəzdirərək heç kimin gəlmədiyinə əmin olub əlavə elədi, – o hər tədbirdə birinci sırada, tribunanın qarşısındakı oturacaqda əyləşən müəllim vare, onu deyirəm. Ondan heç gözüm su içmir…
Hə, tanıdım. Ondan? Niyə?
Həmişə tədbirlərdə mən şeir deyəndə düz gözlərimin içinə baxır. Özü də baxışları elə kəskindir, adamın ürəyinə lap titrəmə salır. Sanki baxışı ilə demək istəyir ki: “bax ha, özünü gözlə, birdən şeirdə nə isə səhvə yol verərsən!!”
Elə bu? Budur səni narahat eləyən? – zarafatla qoluna vuraraq güldüm.
Hə. Bu bəyəm elə-belə şeydir?! Yadında, keçən il bir tədbirdə dediyim şeirin bəndlərinin yerini səhv salmışdım, bax onda da o müəllimin üzümə zillənən baxışlarının əsarətində idim. Qorxuram, sabah da belə ola! O qədər müəllimlərin, qonaqların qarşısında… – cümləsini tamamlamadı, gözləri yaşarmışdı.
Bax, Nailə, – əlini tutub sözə başladım, – keçən ilki tədbirdə şeirin bəndlərinin yerini səhv salmağın məncə elə böyük qəbahət deyildi. Əsas odur, müəllifin fikirləri təhrif olunmamışdı.
Yenə də. Müəllifin fikirləri ardıcıl söylənməlidir, mən bu ardıcıllığı pozmuşdum.
Ola bilər, amma, fikrimcə, şeirin bəndlərinin yerini səhv saldığına heyifsilənməkdənsə, həyəcandan müəllifin fikrinə və ya öz qiraətinə xələl gətirmədiyin üçün sevinə bilərsən. Bundan başqa, sən şeir deyən vaxt müəllim sənin gözlərinin içinə baxanda sən də müəllimin gözlərinin içinə baxma, nəzərlərini başqa səmtə çevir. Digər müəllimlərə, qonaqlara, tələbələrə, zalın döşəməsinə, nə bilim, bir sözlə, başqa tərəfə bax…
Olmur axı, hara baxsam, axırda yenə baxışlarım müəlliminkilə toqquşur.
Onda, – zehnimdə işıq parıldadı, – gözlərini yum, – dedim.
Aa, doğrudan da! Bu lap əntiqə fikirdir! Niyə indiyə kimi mənim ağlıma gəlməyib?! – məni qucaqladı, başını çiynimə dayayaraq: – sağ ol, bacı, – dedi.
Hər şeyin çarəsi var, – mən dedim, – bircə…
Bircə?!
Hə… heç, heç… Dünyada elə ağrılar var idi ki, onların çarəsi mövcud deyildi. O ağrılar yaradılanda onlara çarə yaradılmamışdır. Yaradıla bilməzdi. Təbiətin qanunu belə idi. İndi Nailənin dərd elədiyi şey onların yanında nə idi ki? Balaca bir nöqtə, bir zərrəcik, ya da ümumiyyətlə, heç bir şey. Elə dərdlər var idi ki, səhər Günəşinin zərrin şəfəqləri altında dünyanın hər küncünü qarış-qarış axtarsan, o dərdlərin çarəsini tapa bilməzdin. Daha bunları Nailəyə deyib qanını qaraltmağın yeri yox idi. Mövzunu dəyişməklə həm öz kədərimi, həm də Nailənin təəccübünü dağıtmağa çalışaraq:
Bəs mən? Mən şeir dediyim tədbirlərdə necə? Müəllim mənə də elə baxır? – maraqla soruşdum. Burda kiçik bir təfsilata ehtiyac var. Mən kollecimizdə keçirilən tədbirlər içərisində yalnız müəyyən bir şairin həyatı və yaradıcılığına həsr olunmuş bədii gecələrdə çıxış edərdim.
Hə! Bəs necə! Özü də sənə daha diqqətlə, daha iti nəzərlə baxır. Sən şeir deyəndə təkcə o müəllimin yox, zalda əyləşən bütün müəllimlərin baxışları sənə zillənir. Bir də müəllimlərin sənə baxışında qəribə bir ifadə olur; qürur dolu, sevgi qarışıq, bir az da kövrək ifadə… Nailə sözünü qurtarana kimi məni elə həyəcan bürüdü ki, elə bil sabahkı tədbirdə Nailə yox, mən şeir deyəcəkdim. Dərin minnətdarlıqla:
İlahi, nə yaxşı ki, görmürəm!! – dedim.
Aman Allah, bir də görmədiyinə sevinirsən, – Nailənin təəccübdən böyümüş gözlərində nisgilli ifadə vardı.
Hə, sevinirəm, necə məgər?! – uşaq sadəlövhlüyü ilə dedim.
Heç… – ah çəkərək susdu. Mən də susdum. Doğrudan da, o gün ilk dəfə idi ki, uzağı görmədiyimə sevinirdim. Tədbirlərdə şeir deyərkən gözlərimə zillənən gözləri, şeirin sonunda havaya yüksəlib zalın hər yerinə alqış yağdıran əlləri görmədiyimə sevinirdim. Öz-özümə deyirdim: “yaxşı ki, görməmişəm, indiyəcən bilməmişəm”. Mən görməsəm də, tədbirlərdə şeiri bitirər-bitirməz həmişə gözlərimi yumar, baş əyib təşəkkür edərkən bütün baxışları gözlərimdə, yüksələn əllərin hər birini öz əllərimdə hiss elərdim, duyardım, onda da uşaq kimi sevinərdım… Birdən Nailənin mızıldanaraq nə isə oxuduğunu eşitdim. Sabahkı şeirini təkrarlayırdı. Nailə yoldaşlarım içərisində mənə ən yaxın, ən sevimli olanı idi. “O məni bilir, o məni anlayır, ” – belə düşünürdüm. Tənəffüslərdə ya da dərs qurtardıqdan sonra sinifdə ikimiz qaldığımız vaxtlar mühazirələri mənə aramla oxuduğu və mənim də həmin mövzuları onun səsində dinləyib öyrəndiyim az olmamışdı. Hətta dəfələrlə olmuşdu ki, mən bir müəllimdən nə isə soruşanda və ya dəqiqləşdirəndə müəllim başı ilə təsdiq cavabı vermişdi. Mən isə onu görmədiyimdən sualımı təkrarlamışdım. Belə vəziyyətlərdə Nailə əlimdən tutaraq pıçıltılı səslə: “Müəllim cavab verdi, bacı, doğru bilirsən, sənin dediyini başı ilə təsdiqlədi,” – deyərdi. O mənim görən, oxuyan gözüm idi. O mənim canlı səsli dərsliyim idi. Elə bir dərslik ki, bütün fənlərimizin ön sözündən mündəricatına kimi hər səhifəsi bir-bir orda toplanmışdı. O həmişə deyərdi: “Elə istəyirəm, bizə gələsən, gecəni yatmayaq… səhərəcən bütün dərsləri sənə oxuyum, oxuyum… hamısını mənim səsimdən öyrənəsən… vallah oxumaqdan yorulmaram da!” O “vallah oxumaqdan yorulmaram da!” Ifadəsini elə amiranə tərzdə söyləyirdi ki, bir an ondakı balaca ürəyin böyüklüyünə, sərhədsiz oxumaq eşqinə şiddətli heyranlıqla baxırdım. Bəzən də zarafatla deyərdi: “Bir gün sənə oxuduğum dərsləri unutsan, mənim səsimi heç vaxt unutma”. Mən də gülərək deyərdim: “Yaxşı, unutmaram”. Bir dəfə ilin son seminarlarından biri idi. Müəllimimiz semestrin əvvəlində keçdiyimiz mövzulardan suallar verir, yaddaşımızı yoxlayırdı. Müəllimin verdiyi qısa, qarışıq suallara mənim geniş, əsaslı və aydın izahlarım, deyəsən, müəllimi təəccübləndirmişdi. Bu vaxt Nailənin şən səsi eşidildi: “Müəllim, təəccüblənirsiniz?! Nahaq yerə! – sonra dirsəyi ilə qolumu dümsükləyərək, – o, danışan arxivdir, ” – dedi. Nailənin bu sözünə qızlar astadan gülüşdülər. Yadımdadır, o gün müəllim də ciddiyyətini pozmadan gülümsəmişdi. Biz Nailə ilə belə idik. Heç kim, heç bir şey aramıza girə bilməzdi. Nə zaman məyus olsam, səsi yel kimi qulaqlarımda əsər, fikirlərimi sağa, sola dağıdardı. Onun yanında kədərli olmaq mümkün deyildi, hökmən bir səbəb tapmalı, nəsə danışıb üzümü güldürməli idi. Onu görəndə ağrılarımı unudardım, amma… İnsanın yaxşılıq etməsi, ətrafına xeyirxahlıq saçması təqdirəlayiq xüsusiyyət olsa da, bu axı ona həmin insanlara qarşı istənilən yanlışa yol verə bilmək hüququ qazandırmamalı idi. Elə yanlışlar var ki, insan gərək onları etməsin. O yanlışları etmək yanmaq deməkdir – sənə olan etibarın, güvənin, etimadın yanması… bu elə bir yanmaqdır ki, ondan qalan külləri toplamaq olmur. Lap insan belə bir yanlış etsə də, gərək yeri gələndə etdiyini danmaya. Bu axı ümumiyyətlə, yoldaşlıqda sədaqət anlayışına ziddir. Bir həqiqəti inkar edə bilmərəm ki, Nailənin yanlışı olsa da, vəfasız deyildi, bununla belə o da məndəki ağrını görmədi, hiss eləmədi, bilmədi. Necə bilə bilərdi, axı o mənim ağrımı yaşamamışdı… mən də yaşamasını istəməmişdim. Əslində məsələ sadə idi; mən ona bu ağrını yaşamağı arzulamadım, o da yaşamadı. Yaşamadığı üçün də məni bilmədi. Belə yaxşı idi, eybi yox, qoy ağrımı yaşamasın, məni bilməsin. Mən axı öz dərdimi sevirdim, insan da özünə sevimli olanın başqasına verilməsinə razı olardımı?!
Narahat ömrün səhifələri Kimin ki, təbiətində, mühitində, xalqına, torpağına bağlılıq var, kimin ki , insana xas olan və insanın özünü qoruyan keyfiyyətləri var, demək onun ucalığı var. Bu sözlər bütövlükdə Rövşən Atakişi oğlunun fonunda cəmlənib. Qürurlu duruşu, qeyrəti, isməti, abır-həyalı, mədəniyyəti, məğrur baxışı, təmkini, təvazökarlığı ilə fərqlənən Yazarmız! Mən bu yazını çox fərqli yazmaq istəyirdim. Həmişə mənə dəstək olan tələbə yoıdaşım. Söz vermişdim ki, haqqınızda yazını qələmə alanda fikirlərimi sizinlə çözəcəm. Lakin səhhətinizlə bağlı bu mümkünsüz oldu. Qrupumuz ürəyinə açılan bir pəncərə oldu. “Məni cağıran var”, “Ayaq torpaqdan üzüləndə”, “Yolum dağlara sarıdı”, “Ruhu gileyli anam” kimi töhfələri Rövşənin şəxsiyyətini tamamlayır. Yəni yaradıcılığı özünə bənzəyir. Şairi bizə sevdirən söz, şəxsiyyət və əməl bütövlüyüdür.. Onun üçün vətən, yurd sevgisi bütöv sevgilərin fövqündə dayanır. Rövşən müəllimin şeirlərinin kökü dərindir. Onun hər misrasında vətənpərvərlik, vətəndaşlıq durur. Nəsirdən danışan nasirimiz yazılarınız ötən illərin xatirələri, yanğılı, o geridə qalan günlər gözlərimiz qarşısına gəldikcə nələr keçdi könlümüzdən. Sanki bir bələdçi tək bizi o Laçınlı, Güləbirdli günlərə apardınız. Sizə yol yoldaşı olub, o günlərin şahidi olduq. Yaxın görünən kəndə bələdçi lazım deyil Rövşən müəllim “Sizi çağıran var” o yerlərə. “Yolunuz dağlara sarı düşsün. Qaradağlı şamlığı, Gəyə dərəsi, İncirli dərə, Çömcəli bulaq, Cabbarın kahaları, Novruzlular kəndi, Firidin tutları ., Orta oba, İşıq bulaq, Soltanlı yurdları, Mərdan bulağı, Qoşa günbəzlər, Məlik, Əjdər türbəsi sizi gözləyir. Siz çox hörmətli, savadlı insansınız, Dağlar oğlu ! O yerlərdən sizə. düz ilqar, vüqar qalıb. Vətən torpağına üzü ağ vüqarla gedin Rövşən müəllim. Nakam gedən Zəridə xanımın,”Qabaqçıl Maarif xadimi ” olan Atan -əmin Atakişi müəllimin ruhu şad olar. “Ayaq torpaqdan üzüləndə “sözə, şeirə sarılrmısınız. Əsas missiyanız da oxucunun ruhunu saflaşdırmaq, təbiətinə təsir göstərmək olur . Ovqatımıza gözəl hisslər aşılayır, varlığımızı duruldur. Şeirləriniz qəlbimizdə əbədi heykəl ucaltmışdı. Həmişə bu ucalıqda, bu zirvədə qalasınız Rövşən müəllim, gözəl ata, gözəl baba, gözəl şair, gözəl nasir . Minə qədər bayatılarınız var. Yazmamağa haqqınız yoxdur. Bu Sarı Aşığın örnəkliyindən , Güləbirdin torpağından, suyundan irəli gəlir. İnşallah , çap olunar bu elimizin, dilimizin yaddaşı, folklor çeşməsi. Şeirlərinizi aforizim və hikmətli kəlmələr daha rövnəqli edir. Ağrılı, yanğılı bir ömür yaşayan , üzündə sevinc, içində kədər, küskünlük olan, qayğılarla yüklənən, fiziki yorğunluqdan, yaşı gözlərdə gilələnən şair sanki şeirlərində bir obraz n, süjet xətti yaradır. Burada metaforlar, epitetlər, fəlsəfi fikirlər, dərin mənalar, təkrirlər, inversiyalar öz yerli yerində işlənir. Bir şirinlik, bir istilik var bu poetikalarda. Ömrümü , günümü xərclədim getdi. Qalan nədirsə qalanı sənin! Təzəsin, tərin dərib getdilər, Bağışla, əzizim məni bağışla, Səbətdə güllərin olanı sənin. Ömrünü, gününü xərcləyən şair. Sənin hər misran bizə doğmadır. Ən çox dəyər verdiyim tələbə yoldaşımız Rövşən müəllim. Düşünün bir az. Ömrünün anasız, ürəyinin yağı olmayan, gödək uşaqlıq cağların, acılı -şirinli dəqiqələrin, mənalı-mənasız günlərin səni sonsuza qədər rahat qoymayacaq. Qələm götürüb sözə bağlanan şair. Səni bizə bağlayan tələbəlik cirpıntıların, qəlbimilzdə yer alan dostluğun, sayğın, ehtiramın, şeiriyyətin, zarafatın, gülüşün ən bariz insanı keyfiyyətlərin oldu. Əqidəsi, məsləki, düşüncə tərzi, təfəkkürü, sözü, söhbətilə bizi heyran edən Rövşən Atakişioğlu. Narahat ömrün səhifələrini vərəqlədikcə nəyə qadir olduğunuzun şahidi olduq. Sözləriniz göz qamaşdırır. Qələminizlə sanki qızıl xirdalamısınız. Sözü -sözə calayıb yeni sözlər meydana. gətirmisiniz. Məzun -78 Gəncə qrupuna gəlişinizdə qeyd etmisiniz ki , bir də qələmə sarılmaq şövqünü, ilhamını tələbə dostlarımdan aldım. İçimdə bir şair mürgüləyirdi Onu silkələyib siz oyatdınız Dilinə bal yaxdınız, şəkər qatdınız Başına gül səpib , çiçək atdınız Şairlik çox gözəldi. Onu uca tutmaq, şeirə, sözə dəyər vermək, yaradanı tək səcdə etmək və qüdrətinə inanmaq keyfiyyətlər daşıyıcısı olan Rövşən müəllim tək şairləri bizə sevdirdi. Onun şeirləri bizi saysız- hesabsız xatirələrə, yurd -oba sevgili bir aləmə sürükləyir.. “İçimdə bir şair mürgüləyir ” şeiri öz məzmun və qayə baxmından qrupda daha böyük maraq yaratdı. İçimdə bir şair mürgüləyirdi Möhtəmən qan gəldi, ruhuma can Elə həmən coşqu, həmən həyəcan Gözümdə, könlümdə tək Azərbaycan. Rövşən müəllim ! Sizin yaradıcıllığınıza bələdciliyimiz var. Yazı maneranızda müraciət etdiyiniz mövzularda oxşarlıq motivləri çoxdur. Kədərli pafoslu fəlsəfi şeirlərnizdə qüvvətli bir xətt var. Bu xətt yaradıcıllıq mündəricatınızı daha da zənginləşdirir “”Üzüldüm, getdim”” hüzünlü, sızıltılı şeiri zamanın gərdişindən baş çıxaran sayıq, həssas ürəkli bir vətən oğlunun gördüyü, eşitdiyi haqsızlığa qarşı bir mərdanə etirazıdı. Yanmış məftil kimi əriyən, qədlənən, yonulan, nazilən, kələfi dolaşan, yetim tək dodağı bükülən, Ürəyi üzülən bir obrazı görürük. Yanmış məftil kimi əyin, oturun, Bağrımda yarama dəyin, oturun, Mənə mağmın, əməl dəyin, oturun Qədləndim, yonuldum, nazildim, getdim. Bu cizgi motivləri şair həyatının əksidi desək yanılmarıq. Burada coşqun həyəcanlar, Ürək cırpıntıları, ata qəlbinin arzu istəkləri, əhəmiyyətli mətləblər bədii ifadələrlə işlənmişdi. Bu dağı aşmağa dirəş, ürəyim, Tənha yeriməyə öyrəş, ürəyim. Oturma, dayanma, əlləş, ürəyim, Məni çox geydilər, süzüldüm, getdim. Şeirdə üzünə dost qapıları bağlanan, ağrıları sinəsinə yığılan “Məni çox geydilər, süzüldüm ” deyən təmiz qəlbli, saf niyyətli, ağlı-qaralı ömür yaşamış bir insanın tale yüklü yolları göstərilmişdir. Dağ ürəkli, yanar ürəkli olun Şair! Kökü eldən olanın başı ərşə çatar. Bu gün gör-götür dünyasıdı. İnamınız ümmana dönsün, arzularınız çin olsun. Siz mərd adamsınız Rövşən müəllim! Mərdin yerişi də, görüşü də, sözü də düz olar. Həmişə bu məsləkdə qalın. Həyatda tanrım sizə bir də üzülüb getməyi nəsib etməsin Rövşən Atakişi oğlu! Rövşən müəllim qələmini poeziyanın hər calarında sınayıb o, qeyd edir ki, eşq, həvəs insana xüsusi güc, qüvvət verir. Gücü, qüvvəti eşqdən olan Şairimiz ! Lirik “mən” o qədər sizi özünə bağlayıb ki, belə gözəl poetik şeirlər yaranıb. “Sənsiz yaşamaq ağırdı, Sən məni məndən elədin” deyən şair. Canı candan, halı pərişan, bu yaşda şairi peyman edən o yar , o ilham pərisi olmasaydı belə şeirlər yaranmazdı. Tanrım sözüm sənədi. Neçə ay, neçə sinədi Vallah, Rövşən bir dənədi Gedərəm, səndən gedərəm! “Ömrünü gününü xərcləyən insan” , olan -qalanı sənin deyən, əhdi düz, peymanı təmiz olan Rövşən Atakişi eşqdən sinəsində od yaxıb , köz eyləmişdi bu misralar tutumunu artırmaq da olar. Mən öz fikirlərimi tələbə yoldaşlarım olan publisist, natiq İpəknaz və Ofelya xanımın Rövşən müəllimin şeirləri haqqında təhlilləri ilə aparmaq istəyirəm. “Sözünə qurban”, “Küsmə, ürəyim küsmə”, “Sən məni məndən eylədin”, “Gözlərin”, “Bircə kərə can demədin”, “Özündə yazıqsan, mən də yazıqam”, “Könül “, “Ömrün ən şirin payı sən oldun” , “Mənim ürəyimi hardan biləsən. “Kimi incilərində məhəbbət duyğularİ əks edilb. Bütün varlığı ilə sevən hicrandan iztirab çəkib, vüsaldan dünyalar qədər sevinən, insanlara sevgi dolu qəlbinin nikbin gözləri ilə baxan şair. səmimi bir aşiqdir. Hər qaşa , hər gözə uymadın könül, Hər Qönçə çiçəyə qıymadın könül! Nəfsinin köləsi, qulu olmadın, Hər nazı, işvəni duymadın könül! Könlü hər nazı, işvəni bəyənməyən şair narahat qəlbinin notlarını, bakir insanın sevgi hisslərində tapmışdır. Yüz Kəbə səvabı gəlişə alqış, Yuxusun görmüşdüm keçən. ilki qış Daha, ay Rövşən, nə din, nə danış, O dindi, danışdı sözünə qurban. Şeirdə yuxusunu gördüyü, danışanda sözünə qurban olduğu duyğular aləmini həssas və zərif eşqin əhval-ruhiyyəsi aydın duyulur və burada Rövşən öz fikir və hissələrini canlı, təsirli, poetik zövqlə verə bilir… Sevəndə sevəsən dəlilər kimi, Bir mələk baxışda ağıllanasan, Düşəsən ellərdə dilə, ağıza, Bir az dastanlaşıb, nağıllanasan. “Könlünə ruhuna qələminə sağlıq şair! Dəli kimi sevib ellərdə dilə, ağıza düşüb dastanlaşan, nağıllaşan sevgilər var olsun!. Dünyanı dolanan sevgi yağışına düşənlər, tüstülənə -tüstülənə sevgi otağında bişənlər.Məcnun, Kərəm, Fərhad misalını bir sevginin məhkumu olanlar sevginin ucalığı, əzəməti gücü ilə qocalığından qaçıb gedənlər var olsun. Sevgi ürəkdən ürəyə yoldur. Sevgi məhəbbətin öz adı, ünvanı, sevgi yaşadır bütün dünyanı . kainatı, dünyanı , bəşəriyyəti yaşadan sevgİ, sevgi. Qardaşım, Məhəbbət qocalmır. Ürəyindəki məhəbbətin həmişə ilhamlı, coşqulu olsun”Bu sözlər İpəknaz xanımın şeirdən aldığı duyğu hissləridir. Qalxasan göylərin yeddi qatına, Sevgi yağışına düşüb gələsən, Od dola içinə tüstülənəsən Sevgi ocağında bişib gələsən “Bu qatardan yarımçıq düşənlərdə var” -dedi dəyərli qurup yoldaşımız, danəndə danışığı ilə bizi heyrətə qoyan bacımız Ofelya…. “Bu qatarı minməyə peşman olanlardı., . bu qatarı hələ ki sona dək gedənlərdə var. Rövşən müəllim, qələminə, zehninə, ürəyinə sağlıq. Gənclik illərinə qaytardın bizləri. Sevginin də mərhələləri var, ürəyin də. Bu mərhələlərdən üzü ağ çıxmağı arzulayıram hər birinizə. Sevgi bu dünyanın ucalığıdı, Ey könül, gəl. enmə ucalığından! Geriyə baxanda sevgi görərsən, Qaçasan, gedəsən qocalığından! Gənclik eşqi, sevdası, mərhələləri ilə döyünən Rövşən müəllim! Bizi elə gözəl notlarla məhəbbətin simlərinə toxunaraq köklədiniz ki.. Bu dünyanın əzəli də, sonu da eşqdi sevgidir. Doğrudan da , insanın ümid qapısı sabahıdı. İstər yaradıcı insanlar, İstər oxucular yaratdıqlarını söz prizmasindan keçirir. Xüsusi istedad sahiblərinin öz mərtəbəsi var. Çox güclü belə yazarlardan biri də Məzun-78 Gəncə qrupunun ən dəyərlisi Rövşən Atakişİ oğludur.Onun yaradıcılığında yurd, vətən şeirləri də yaradıcılığı rəngarəngdir. Onu belə qəbildən olan şeirləri içərisində məhəbbət mövzusu xüsusi yer tutur. Onu şeirləri dəsti-xətti ilə seçilir. İlahi eşq, qəlbləri inlədən şeirdi duyğular, nakam məhəbbət hissləri aydın sezilir. “Necəsən pərişanım, necəsən? şeirindəın cıxardıgım nəticə budur.. Oxuduğum şeirlnin nə axarı var, nə də baxarı. Hicranı çox, vüsalı az. . “Ah ! Mən də bir ürək , bir ürək ki, var içi sevgi dolu məhəbbət dolu”” deyən ürəyin var olsun. “Küsmə ürəyim, küsmə” Sevdiyinə xitabən deyirsən ki, din! dinə bilməz axı!.. Bəlkə də bu şeiri şeiriyyatlarda. hicranı çox olduğu üçün bizi bizdən qoparır, qiymətli olur. Bəzən bir söz bizi o qədər ovsunlayır. Bizi gəncliyə qaytarır. Sevgi hisslərinin qidası klassiklərdən Nizamidən, Füzulidən bəhrələnib. İnsan bəzən hansı yaşda olur olsun qulağında daha çox xoş sözlər duymaq istəyir. Sevgidən söhbət düşəndə torpaq altından qalxan boynu bükük bənövşəni xatırladır Rövşən müəllim ! İlham pərin heç tükənməsin. Yazdığın şeirlər gözə nur, ürəyə təpərdir.Sevgini məhəbbəti duymayan insanı tanrının yaratdığı gücsüz , dayaqsız təni bədəndən ayrı təsəvvür etmək olar. Çünki, həyatın mənası bu iki əza ilə dəyərləndirilir. Məni özümdəm çıxar, gör sevgi nədir, məhəbbət nədir? Ömrümün ən şirin payı sən oldun”_” deyir şair. Elə böyümüsən ürəyimdə ki. Eh, Sənin yanında bu dünya nə ki? Vallah, illərimin mən tərəfdəki, Paylanan ən şirin payı sən oldun! Tanrı sizə istedad , bir ümid çırağı verib. Ümid çırağın həmişə şölələnsin. Allah görən gözünüzü nurlu etsin. İlahi nurunuzla qəlblərə yol tapan Rövşən müəllim!. Sizə yaradıcılıq uğurları diləyirəm. Güləbird dumanında qalan səs . Bu səsdə biz nələr eşitdik, nələr duyduq. Sonaxanım Aslanova bizləri bu səsin sehrinə saldı”Hər bir şairin yaradıcılığı onun ruhunun xəritəsidir . Bu xəritədə itirilmiş yurd yerlərinin həsrəti, illərin gileyli, ana məhəbbəti və bitməyən vətən sevdası varsa, o zaman sözün ömrü əbədi olur. Uzun illər doğma Laçının-doğuldugu Güləbirdin daşına, torpağına həsrət qalan, ömrünü bu nisgillə bəzəyən dəyərli tələbə yoldaşım Rövşən Atakişiyevin yaradıcılığı da məhz belə ağrının, həm də bədii ucalığın ifadəsidir. Rövşən müəllim ruhun ağrısını kağıza köçürməyi bacaran böyük bir ürək sahibidir . Müəllifin dünyadan gileyni sətir- sətir bəyan edən “Axı, mən dünyaya neyləmişəm ki?… “şeirindəki sualı sadəcə bir insanın yox, bütöv bir nəslin vaxtsız ağaran saçlarının, qəribsəyən insanların dünyadan gileyli taleyinin acı fəryadıdır. Laçın torpağının -Güləbird kəndinin havası, suyu ilə böyüyən, lakin ömrünün ən erkən çağında -cəmi on yaşında taleyin ən ağır zərbəsini alan -anasını itirən Rövşən Atakişiyev yaradıcılığında ana mövzusu sadəcə bir xatirə deyil, ruhun bitməyən monoloqu, zamana və məkana sığmayan bir həsrətin fəryadıdır. Onun “Ruhu gileyli anam ” hekayəsi və “Anamla xəyali söhbətlərimdən -cavabsız suallar! ” şeiri bu ağrının bədii pasportudur. Bu sarsıdıcı, həm də müqəddəs mövzu -on yaşlı bir uşağın qəlbində əbədi yara olmuş otuz yaşlı gənc bir ana itkisi-bədii təhlilin onurğa sütunudur. Cəmi otuz bahar görmüş gənc bir ananın on yaşlı uşağın gözü önündə dünyasını dəyişdiyi o bədbəxt gün və müəllifin yetkinlik dövrünün təfəkkürü birləşərək oxucunu sarsıdır. Hekayəni oxuyan hər kəs sətirlər arasında Laçının Güləbird kəndində dumana bürünmüş bir səs eşidir. Bu səs. on yaşlı, dili ana haraylı körpə Rövşənin səsidir. Şeir xəyali bir dialoq üzərində qurulub. Şairin ağsaqqal yaşının zirvəsindən boylanıb hələ də özünü on yaşlı uşaq kimi hiss etməsi şeirin psixoloji dramatizmidir. Rövşən üçün zaman anasının öldüyü gündə dayanıb. Müəllif soruşur, qəlbinin səsini anasına yetirmək istəyir, lakin cavab əvəzinə yalnız sükutun əks-sədası gəlir.Xəyalında Laçından Bakıya gələn anasına çoxlu suallar verən şair anasına çoxlu suallar verən şair anasından heç bir cavab ala bilmir: Gəlişinə qurban olum ay ana, Laçından Bakıya necə gəlmisən? Yaxud da: Bəlkə eşitmisən, xəsdələnmişəm, Bəlkə də acımı duyub gəlmisən?!
Şairin nə məktubuna , nə həsrət dolu suallarına anadan cavab gəlmir. Onun xəyali məlul- məlul baxır, pərişan halda geri dönür, “qürub günəşi tək sönüb qayıdır”. Bu taleyin qaçılmaz reallığı qarşısında insanın -müəllifin çarəsizliyidir : Anam məlul -məlul baxdı üzümə, Pərişan -pərişan dönüb qayıtdı. Bircə sualıma cavab vermədi, Qürub günəşitək sönüb qayıtdı. Şeirin sonunda ananın xəyalının suallara cavab verməməsi, dönüb getməsi şairin yaradıcılığının fəlsəfi bir zirvəsidir. Dəyərli Rövşən müəllim, , bu əsərnizlə bir sənətkar kimi insan ruhunun ən incə tellərinə toxuna bilmisiz. Sətirlərinizin arasından məlul-məlul boylanan o məsum ana xəyalının qarşısında mən də ehtiramla baş əyirəm. Bu əsərnizlə bizi təkcə öz ananız la yox, hər birimizin ruhumuzda uyuyan o doğma xatirələrlə yenidən görüşdürdünüz. “” Narahat bir ömrün həyat hekayəsini , bir ürəyin Laçın nəğməsini danışdı Məzun 78 . Gəncə qrupunun ulduzu İpəknaz müəllimə. Məni qarışdırma hər qarışığa, Nə toy adamıyam, nə də aşığam. Boyum da kiçilib, çəkim də düşüb Əridim, süzüldüm bircə qaşığa. Mən Laçın dəlisiyəm. Söhbət bu ağrılı -acılı, həsrət dolu misraların müəllifi Məzun 78 Gəncə qrupunun fəal üzvlərindən biri, yaradıcılığında həyat həqiqətlərini olduğu kimi söyləyən, dürüst, mükəmməl fikirləri ilə seçilən kamil bir insandan , çox hörmətli, dəyərli tələbə yoldaşımız -şair publisist Rövşən Atakişi oğlundan gedir. Seçmirsən üzümdə yolu -yamacı? Xəyali dərdimdi, ağrısı tacım. Atamdı -anamdı, əmim dayımdı. Qayası qardaşım, çiçəyi bacım. Mən Laçın dəlisiyəm. Rövşən müəllim Məzun 78 qrupunun fəal yaradıcı üzvlərindən biridir. Öz təvazökarlığı, səmimiyyəti, sadəlikdə böyüklüyü, açıq fikirliliyi, dostcanlılığı ilə, səmimi etirafları, maraqlı düşündürücü söhbətləri, gözəl yaradıcılıq nümunələri ilə məzun qrupunun, bacı-qardaşlarının sevimlisi oldu. Narahat bir ömrün yolçusudur Rövşən müəllim , Öz narahat, ona silahdaş, qardaş olan ürəyi ilə, ömür yollarında ona yoldaşlıq edən təmiz vicdanı ilə, Qəlbinin Laçın həsrəti ilə, doğulub boya-başa çatdığı Güləbird arzusuyla, coşub -çaxlayan Həkəri nəğməsiylə. Heç vaxt hamar olmayan, enişli -yoxuşlu, daşlı-kəsəkli bir həyat yolu keçib. Qarabağın başını qara buludlar alanda Rövşən müəllim işlədiyi Güləbird kənd məktəbindən Şuşaya təzəcə gəlmişdi. Pedoqoji Universitetin Şuşa filialında işə düzəlmişdi, gələcək elmi işi üzərində işləyirdi. Vətən sevgisi, yurd sevgisi hər şeyə üstün gəldi. Qələmi yerə qoyub silaha sarıldı. Onun yeni həyatı-ölümlə üzbəüz işğal olunmuş torpaqlarımız uğrunda mübarizə həyatı başladı. Gözünün qabağında dosdları, dərs dediyi şagirdləri şəhid oldu. Söhbətlərində həmişə ürək ağrısıyla xatırlayır şahidi olduğu bütün olanları… Qaçqınlıq, köçkünlük onun da keşmə-keşli taleyinə yazıldı. Talan olunmuş elindən obasından, isti ocağından qərib düşdü. Bakıda yerləşən Xocalı məktəbində müəllimlik fəaliyyətinə başladı. Amma doğma yurd, el-oba həsrəti bir an belə onu rahat buraxmadı. Həsrət, intizar, qəriblik dolu məktublar göndərdi talan olunmuş, xarabaqalmış, suyu zəhərlənmiş elinə-obasına, yurduna, sönmüş ocağına… Qəriblik sıxdı onun çırpınan, narahat ürəyini. Yurduna yazdığı, əsən yellərlə göndərdiyi məktublarıyla az da olsa təsəlli tapdı. Ruhların yaşadığına, varlığına inancıyla yazdı bu məktubları. Kədəri ilə, qəribliyi, ahlarıyla, çin olmayan yuxularının təkidi və istəyi ilə, puç olan arzularının göz yaşlarıyla yazdı bu məktubları. Qərib qəbrinə, ruhuna darıxdığı Aşıqdan bircə çimdik, bircə tikə Vətən -Laçın-Güləbirdi torpağı istədi yazdığı məktublarında. Ürəyi doldu -boşaldı, göz yaşları ilə qubar bağlamış könlünün hönkürtüsiylə yazdı məktubları. Qəbri düşmən tapdağında olan, ruhu narahat, gileyli 29 yaşlı çiçək anasına, onun uyuduğu məzara. Həyatın bütün sınaqlarına, çətinliklərinə rəğmən Rövşən müəllim yaşadığı ömrü iradəsinin, ağlının, cəsartin, məsləkinin, əqidəsinin, qürurunun, mərdliyinin gücüylə, insanı ləyaqətinin sonsuz sevgisinin , gözəlliyin , narahat ürəyində əbədi məskən salmış Laçın sevdasının, Güləbird arzusunun gücüylə yaşayır, yazır,yaradır. Çox şükürlər olsun ki İ, bu gün Qarabağımız azaddır. Düşmən tapdağından azad olmuş torpaqlarımız rahat nəfəs alır. Gör neçə illərin dustağı idim, Ruhum paramparça, can didim-didim. Özümdən çıxmışdım , özümə gəldim, Gəldim, qardaşlarım, nə yaxşı gəldim! Bu xaraba evim, üzümə güldü, Özümü dünyanın xoşbəxti bildim. Yerdəki son daşla yaşımı sildim, Gəlmişəm , ay evim, nə yaxşı gəldim! Rövşən müəllim azad olmuş doğma yurduna Laçını görmək istəyinə çatdı. Məzun 78 Gəncə qrupuna ünvanladığı hər birimizə xitabən yazdığı 15bəndlik şeri ilə bizi Laçına dəvət etdi “Yığışın başıma gedək Laçına ” dedi. 34illik həsrətdən sonra 21 iyun 2026 -cı il bizim də, onun da doğma elinə-obasına ziyarət günü ,. əziz, unudulmaz bir xatirə kimi yazıldı ömür kitabına. Ziyarətdən sonra Rövşən müəllimin səhhətində bir az narahatlıq yarandı. Əlbəttə, 34 illik həsrətdən vüsala qovuşduğu gün … Vətən fədaisinin gördüyü yurd yerləri, bir -birinə söykənən əzəmətli dağlar, coşub -çağlayan Həkəri ucu -bucağı görünməyən meşələr , qayalardan qaynayan buz bulaqlar, Güllü -çiçəkli çəmənlər əsrarəngiz təbiət daha nələr, nələr.. onun. narahat onun, həssas ürəyini tərpətdi.Allah böyükdür, şəfaverəndir. Dualarımız həmişə onunladır. Allahın köməkliyilə tezliklə sağlamlığına qovuşar , növbəti ziyarəti doğma ocağı Güləbirdə olar İnşallah: Qəlbində Vətən sevgisi, dilində Laçın nəğməsi qələmində Vətən tərənnümü, Güləbird arzusuyla yaşayan qardaşımıza ulu Tanrıdan, möhkəm can sağlığı, bərəkətli, mənalı ömür, bol-bol yaradıcılıq uğurları, Laçınlı, Güləbirdli günlər arzulayıram! “… Mən bir qürub günəşiyəm, Əvvəlki odum qalmayıb Bayadıyam yemək kimi, Dünənki dadım qalmayıb. Gülsəfa müəllimə çoxdan yazıb bu ürəkdən gələn səmimiyyət poetikasını .O qeyd edib ki , Rövşən müəllim bir qurub günəşi deyil, səhər günəşidir. Onun pedoqoji fəaliyyəti ilə bərabər bədii yaradıcılığı da dəyərlidir. Dünyanın rəngləri, gülünün -çiçəyinin ətirli mənzərələri bir -birindən fərqlənir. Çünki hər qəlbin öz sözü öz hissi var. Amma bunları birləşdirən Vətən həsrəti , yurd niskilidi Rövşən müəllim bir şair kimi təbiət sevərdi, incəqəlblidi. O uca dağları sərin yaylaqları səfalı yerləri yada saldıqca könlü quş kimi o obalara qarşı qanadlanır. Onun bu yurd həsrəti həm də vətənpərvərliyin əks etdirir. Gəzdiyim oylaqlar , Xınalı daşlar , Kəklikli qayalar , qartallı daşlar , Məni gözləmirdi, . o qaranquşlar Heç hara getmirəm , atam balası!… Bu təbli adamlar hər kəsə keçmişi unutmamağı , mərdliyi qorumağı xatırladır. Onun şeirlərində dünyadan şikayət , narazılıq da qəmli notlarla verilir. Həssas qəlb sahibi haqq ədalət axtarır dünyanın vəfasızlığını xatırladır. Kim doyub ki, mən də doyam dünyadan Heç hara getmirəm atam balası Yaşlandıqca bala dönür bu dünya, Heç hara getmirəm, atam balas! … Onun şeirlərində həsrətin ən ağır çəkiləsi dərd olmadığı xatırlanır. Yurdu da ona həsrət qalan sakini kimi fərqlidir. Onun görmədiyi müqəddəs bildiyi dağlar dədə-babadan ziyarətgah ocaq kimi əzizdir. Bu dağlar ona müqəddəs olduğu qədər də doğmadır. Dağlar göylərə yaxındı babalarmızın inanclarını yaşadır. Yurd müqəddəs məkan kimi ürəklərə həkk olur. Burada şairin Vətən yurd sevgisi tükənməzdi. Dağ gəzdin , Aran keçdin, Xan Çoban Saran getdi Yarını apardılar Qar , yağış tufan getdi O poetik istedadına malik yaradıcılığında müxtəlif şeir janırlarını cəmləşdirən şairdi. Yaradıcılığında məcburi köçgünlük, Vətən torpaq itgisi şerlərinin yaranmasında əsas amildir. Laçın havalıyam, Vətən haylıyam Mən harda qışlayım harda yaylayım Soruşsan haralıyam Qaradağlıyam Məni bu yollarda dərdim gəzdirir Rövşən müəllim Sarı Aşığın yurdundan olduğu üçünı bayatıları da könül açandır. Sarı aşığın yerlisi olmaq şairi onu ruhda şeir və bayatı yazmağa, duymağa, düşünməyə vadar edir. Kəkliklər daşa çıxdı Quzular döşə çıxdı Nökər başı boş gördü Yüyürdü başa çıxdı Siz həqiqət adamısınız çünki zaman dəyişir , həqiqət isə dəyişmir, Rövşən müəllim! ” Nuriyyə xanım deyir :”Bu da bir ömürdür. Ömürdən keçən günlər vərəqlədikcə nələr keçir ürəymizdən. “Rövşən müəllim haqqında çox söz demək olar. Rövşən müəllim Məzun -78 qrupuna bir az gec daxil oldu, amma qrup üzvləri ilə, tələbə yoldaşlarla çox tez xoş ünsiyyət qura bildi. Özünün vətən, yurd, doğma el oba həsrəti ilə, ürəkyanğısı ilə yazdığı şeirlərlə ürəklərə yol tapdı, ruhları oxşadı. Maraqlı söhbətləri ilə, qrupda apardığı diskussiyalarda qrupu yaşatmağa çalışan fəallardan biri oldu. Hər səhər tələbə dostlarını salamlayıb xeyir dua göndərdi, Rövşən müəllimin uzun illərdən bəri məcburən tərk etdiyi vətəni doğma Laçin görmək arzusu ilə dediyi “Yığışıb başıma gedək Laçına “sözləri Məzun -78 qrupunun üzvlərindən o müqəddəs torpaqları ziyarət etmək arzusu yaratdı və şükürlər olsun bu arzu gerçəkləşdi. Bəlkə də uca tanrı Rövşən müəllimin xəstələnməsi üçün əvvəlcədən imkan yartdı ki, o vətəni Laçına gedib, o yerləri ziyarət eləsin. Allah Rövşən müəllimə şəfalar versin, tezliklə sağlamlığına qovuşsun. Əliağa müəllimin ürək sözləri :”Məzun -78 Gəncə”” qrupuna illlərdən sonra görüşümüzlə əlaqədar olaraq mən bir şeir yazdım. Sən demə yanılmışam. Bir azdan Habil öz dəsti-xətti ilə qrupa qoşuldu və səbəbini bilmədik qrupdan çıxdı. Sonra Səməndər çox böyük enerji ilə mükəmməl şeir və qəzəlləri ilə qrupda təlatüm yaratdı. Qazi kişinin nəvəsi Qivaminin çox keçmədi ki, onun da sadə, çox axıcı, məna yüklü şeirləri qrupa bir coşqu gətirdi. Az sonra Tahir çox maraqlı bir yazı manerası ilə qrupa yeni ruh verdi. Ən nəhayət, bir fikir var e… gec olsun, güc olsun. Rövşən qardaşım qrupa gec qoşuldusa tez bir zamanda öz istedadını, öz poetikasını büruzə verdi. Kişinin oğlu yazır də… Ən sonda deyirəm “Sizi verənə şükür” Mən onun”” Ürəyim oldu.. ” şeirini sizlərə ərmağan edirəm. Ürəyin həmişə coşqulu olsun, torpaqlarımız alındı. Hər iş öz axarına düşər, inşallah Mənim bu dünyada ən yaxşı dostum, Ən yaxşı sirdaşım ürəyim oldu. Bir o tab gətirdi zərbi zoruma, Bir o axıracan qardaşım oldu Və ya. Ağrımı acımı yüklədim ona, Anamı atamı yüklədim ona Dağ boyda bacımı yüklədim ona. Ən yaxşı yurtdaşım ürəyim oldu. Rövşən, sağ ol, var ol ! Sənin şeiriyyətin, sözü ipə -sapa düzməyin başqa bir aləmdi. Sözlərin axıcılığı o qədər gözəldir ki, onlara bənd-bərə lazım deyil, o özü axıb ürəyə dolur. Yaz, yarat! Allah köməyin olsun.. “ Şairə publisist Mehriban Ələkbərova demişdir. “Vətən həsrətli, yurd nisgili, qardaşım 30 ilin həsrəti səni çox sınaqlara çəkdi. Əlinə silah alıb ölümü göz önünə gətirərək döyüşlərə atıldın, qələmini mürəkkəblə yox, ürəyinin Laçın yaralı qanına batırıb ürək sirlərini misralara düzdün. “İçində bir şair mürgüləyən “, qardaşım, mürgülü gözünü açıb dünyaya tələbə yoldaşlarının -qardaş və bacılarının məhəbbəti ilə baxdın. İçimdə bir şair mürgüləyirdi Ona qaytardınız itən eşqini Dağlarda nərgiztək bitən eşqini Yığıb bağladınız Vətən eşqini. İllər bir -birini əvəz etdi. Haq -ədalət Ali Baş Komandanın dərin, uzaqgörən siyasəti, igid ərənlərmizin Vətən məhəbbəti xalqın dar günündə birliyi bir dəmir yumruğa dönüb düşmənin başını əzdi. Torpaqlarımız azad oldu. O azadlığa qovuşan torpaqlarımızın biri də buz bulaqlı, yaşıl ormanlı, axar -baxarlı Həkəri çaylı Laçin idi. Qartal yuvasıdır uca dağların Gülür təbiətin, baxça,bağların Geriyə qayıdıb gözəl çağların Ay mənim Laçınım, gözlərin aydın! Bu sevinc Laçın balasını -Rövşən qardaşmızı riqqətə gətirdi, gəlib Vətən məhəbbəti ilə çırpanaraq bizləri o gözəl oylaqları, dağları, daşları, zümrüd meşələri, axar gur çayları, bir sözlə, Allahın bizlərə bəxş etdiyi Vətən gözəlliklərini görməyə səslədi. “Yığışın başıma gedək Laçına! “-dedi. Qızların İpəyi, Mehrisi gəlsin Toması, Həyatı, Gülüsü gəlsin Durub yol başlasın Sonası gəlsin Yığışın başıma gedək Laçına! İlahi, bu çaxrışa neçə biganə yanaşmaq olar? Şair qardaşımız bizləri-tələbə yoldaşlarını Laçına-igidlər oylağına, Sarı Aşığın yurduna səsləyir. Bir gün ömrümüzə Laçın canlansın, Qalya qanad açsın, söz havalansın, İradə yuxudan erkən oyansın Yığışın başıma gedək Laçına! Allahım , yol boyu o, doğma torpaqlara necə həsrətlə baxırdı, həsrət göz yaşları yanağına axırdı. Bir yandan da yol bizləri hara aparır, daha hansı gözəllikləri görəcəyik, bir uşaq sevinci ilə deyirdi. Yığışaq başına toy-düyün quraq Həsrətin ağzına bərk möhür vurqa Tanrıdan diləyib,biz möhlət alaq Birləşib Laçına köçürək səni Ataq qəlbindəki nisgili, qəmi. Sanki qardaşımızın bu gəlişinə Həkəri çayı da sevinib coşub daşırdi, bu gəlişə nəğmələr qoşurdu. Yurdun şən olsun, qardaş, qəlbi Vətən məhəbbətli, qardaş. İndi rahat nəfəs al, ulu babalarmızdan sizlərə əmanət olan o torpaqlar əmin əllərdədi. İgid ərənlərimiz və bir də babalarmızın ruhları o torpaqları qoruyacaq, bir daha düşmən ayaqları o torpaqlara dəyməyəcək.” Sadəlik, səmimilik poetikasından danışdı şairə Qalya Azəri. “Vətən həsrətli, torpaq sevdalı, sinəsi sözlü, dili bayatılı şair, publisist, yazıçı Rövşən Atakişioglu haqqında bir neçə söz. də mən demək istəyirəm. Rövşən bizim tələbə yoldaşımız olub. Bir il olar ki, ” Məzun -78 -Gəncə ” qrupuna qoşulub. Amma buna baxmayaraq elə ilk gündən duzlu söhbətləri, gözəl bayatı və şeirləri ilə hamının diqqətinin cəlb edib. Sadə, səmimi, cəfakeş, çox duyğusal bir insandı Rövşən müəllim. O, adi sözləri elə nizama düzür bədiiləşdirir ki, insanı düşündürür, qəlblərə toxunur. Rövşən qardaşımızda diqqətimi çəkən ən çox işlənmiş, istifadə olunmuş sözlərin onun poeziyasında yenidən parlamasıdır. Vaxtı ilə Uilyam Şekspir yazırdı: “-Sadəlikdən, səmimilikdən uzaq olan şeirlər, yağlanmamış təkərlərin cırıltısından daha çox əsəbləri pozur. “ Məsələn: Əyilmiş qaşa neynim, Gözümdə yaşa neynim. Ağlıma gəlməyənlər, Gəlibdi başa neynim. Və ya : Ay qaraqaş, ay qara göz , Gələcəyəm, bir az da döz. Nə deyirsən, buna nə söz, Yaxşıya Aşıq gedirəm… Rövşən müəllim elinə, obasına, doğma Güləbirdə. Laçına, bütövlükdə Vətənə bağlı bir insandı. Bu vətənpərvərlik hissi onun yaradıcılığında bir qırmızı xətlə keçir. Şairin istər poeziyasından, istərsə də nəsrindən torpaq ətri, yurd qoxusu gəlir. Sağı Minkəndçayı, solu Şəlvə çay, Nə gözəl ərmağan, nə gözəl bir pay. Gölündə sonalar, dağda torağay, Soltan, bəy nəslidi, soyudur Laçın. Hər bulaq Arazım, Həkəri Kürüm, Yaxşısı ocağım, Aşığı pirim. Lölöyi -şəhvarım, şərəfinə, dürrüm, Qızılın özüdür, suyudur Laçın… Uzun müddət baş verən faciələr, yurd itgisi, müharibə, ailədə baş verən hadisələr şairi özü demiş əməlli, başlı ruhdan salmışdı.Nəhayət, “Məzun -78-Gəncə “qrupuna qoşulmaq elə bil şairə bir stimul verdi. Özü deyirdi ki,”İçimdə mürgüləyən bir şairi siz oyatdınız. Və beləcə qrup deyişmələrinə qoşuldu qardaşımız. Rövşən müəllim: Uzaq yollardan gəlirəm, Bir hovur dincəlim gedirəm. Yer ver mənə, zalım, yer ver, Bir hovur dincəlim gedirəm.
Gəlirəm şələ belimdə, Mənim bəlam öz dilimdə, Gəlmişəm başım əlimdə, Bir hovur dincəlim gedirəm. Səməndər Nəsibli: Rövşən sözü rövşən eylə, Gəl ələmə dərdi belə. Uzaqdan yox, gülə -gülə. Yaxından qopub gedirəm.
Çərxi fələyin çənləri, Qovhaqovdu Səməndəri. Dayanmağa yox sipəri, Oxumdan qopub gedirəm… Qalya Azəri: Ömür ki var, bizə paydı, Günlər ki var, ilə taydı. Nə olub ki, bu nə haydı, Bir hovur dincəl gedərsən.
Artıbdı giley -güzarım, Vətəndi dərdin, azarın. Ağdama düşsə güzarın, Bir hovur dincəl gedərsən… Onlarla belə deyişmələr var qrupda. Rövşən müəllimin. Yükün əysə, əl atırsan, daşın yox, Bu qismətdir, qismətimlə işim yox… Rövşən müəllimin bu şeiri çox təsirli şeirdi. Ə li Yerdən, Göydən üzülən bir adamın qəlb çırpıntıları, ağrısı, acısı öz əksini tapıb. “Sən ha boylan, Tanrı hələ gəlmir ha… “kimi uğurlu misralar bir -birini əvəz edir. Az -çox yazmağı bacaranlar da bilir ki, ən gözəl yazılar dərddən, qəmdən yazılır. Kədərdən, qəmdən uzaq olasınız Rövşən qardaşımız . Səndə bu dünyanın dadı qayıtdı Şirin baxışlaradan doymamışam mən Döndü, ürəyimin odu qayıtdı Hələ son nöqtəni qoymamışam mən. “Hələ son nöqtəni qoymamışam mən… “şeiri 2004-cü ildə yazılıb. İndi o vaxtdan 21-il keçir. Əvvəl də demişəm, indi də deyirəm, Rövşən müəllim, şeirlərnizdə özünə məxsus deyim tərzi, gördüklərini və yaşadıqlarınızın poeziya dili ilə təsviri gözəl alınır. Nəhayət , deyirəm bu dünyanı gözlərinizdə gözəlləşdirən, başınızın üstündə olan xəyallarınızı Yerdə nəğmələşdirənlər həmişə sizinlə olsun. Allah şəfanızı versin, yazın, yaradın , gözəl insan !.. Şairə Tamara Bədəlova Rövşən müəllimin səhhətində.olan ciddi xəstəlikdən təsirlənərək ona şeir ithaf edib. Görüşə, hamıdan erkən gələrdin. Sübh tezdən hər kəsə salam deyərdin. Yazılan hər sözə ürək verərdin . Gəl, yeni ürəklər yaz ay qardaşım. Şairə səmimiyyət poetikasında səhərlər qrup yoldaşlarını xoş ovqatla, şeirlə salamlamasını öz duyğuları ilə verə bilmişdir. Dostların sənincün edirlər alqış. Deyirlər deyilən kaş ola yalnış. Gəl bizə taledən ömürdən danış. Söylə ki, olacaq 100,ay qardaşım… “Biz gəlirik görüşünə, ay Laçın “, “Qardaşım” , “Həsrətinə dözənmədin”, “Oğlun dərdə düşüb, Laçın”, “Heç demədin , oğlun hanı? ” kimi şeirlərdə Rövşən müəllimə olan bacı məhəbbətinin tərənnümü geniş yer almışdir. Bu qəbildən olan şeirlərdən birini də şair, publisist Səməndər Nəsibli yazmış. ,tələbəlik illərinin yadigarı olan şair dostu 1-ci Qarabağ döyüşlərində batalyon komandiri olmuş Rövşən müəllimə səmimiyyət dolu sözlərini belə tərənnüm etmişdi. Rövşən, qatma aralığı, Aralıq belə qatılmaz, Hələ xeyli gərdişi var, Gərdiş qibləyə yatılmaz. Müdrik insan saymaz yaşı. Hikmət ilə bəzər daşı, Elm, ürfanla qatar başı, Zər, zəri ilə baş qatılmaz. Şöhrət Rövşən qızı Atabəyin ata haqqında düşcələri:” Rövşən Atakişi oğlu Atakişiyev -Əsl müəllim, pedaqoq, hərbiçi, müsavatçı, əsl ata, əsl kişi və ən vacibi təmiz insan. Bütün bu şərəfli titulları özü ləyaqəti ilə qazanıb. Biz atamıza “Qaqa” deyirik, bu da təsadüfi deyil. Qaqamız çox erkən ailə qurub, 21yaşında ata statusunu qazanıb. Mənim atamın qanından bizə əqidə keçib, şərəf keçib, dürüstlük keçib. Bunun üçün sənə minnətdarıq, əziz Qaqa! Övladların Fədail, Alidə, İlkanə və səni sevənlərin adından səni bağrımıza basırıq, sinə Allahdan sağlam ömür arzulayırıq. Növbəti illərini ürəyindəki diləklərinlə yaşamaq nəsibin olsun.Şöhrət müəllimə atasının ağır xəstəliklə üz-üzə qaldığı anlarda qələmə aldığı “Getmə” rədifli şeiri, bibisi kimi mənim ona yazdığım ümid və təsəlli xarakterli “Qardaşım qızı”şeiri, atanın bu ağrıya cavab olaraq yazdığı “Heç hara getmirəm atam balası” şeiri yalnız üç poetik ruhun misralara düzüldüyü sözlər deyil, narahat insan qəlbinin, duyan könüllərin ən kövrək, ən çətin anlarının canlı şahididir. Kimə neyləmisən, a sudan durum? Deyirsən yeri dəlim, göyü uçurum ?! Dayan, bir az dayan, kəcavən qurum, Gözünün qurbanı, hara gedirsən? “Getmə ” şeirinin hər bəndinin “Getmə! “nidası ilə bitməsi sadəcə bir xahiş deyil, atasına sarılan bir övladın ürək ağrısıdır. Rövşən müəllimin sevgi dolu bir cavabı. Bir az da qeyrət, bir az da, ömür, Alt -üst qıfıllandım, zirehim dəmir. Sİz ha qoca deyin, ürəyim dəmir, Heç hara getmirəm, atam balası ! Şeirdə Şuşa, Laçın, Həkəri çayı kimi müqəddəs məkanların adını çəkməklə Şöhrət müəllimə atasının əzəmətini, vüqarını həmin torpaqların əzəməti və vüqarı ilə eyniləşdirir Bu dostu, sirdaşı, qardaş -bacını, Başın ucalığı, şahlıq tacını, O gözəl Şuşanı, gözəl Laçını, Kimə tapşırırsan, hara gedirsən ? Getmə! Şeirin sonunda: Rövşənin qızıyam, Şöhrətdi adım, Dilimin şəkəri, ağzımın dadı, Bir ömür bir yaxşı günün olmadı, A qolum, qanadım, hara gedirsən? Getmə ! – deyərək atasının şeir, sənət dünyasının söz aşiqi olan bir ziyalının, bir şairin, nasirin qızı olduğunu vurğulayır və bu adla fəxr edir, Rövşənin qızı olması ilə qürur duyur. Baxın, qarşınızda, çəmənzar mənim,. Bülbülün çəkdiyi ahu -zar mənim. Dalğalı bu dəniz, bu Xəzər mənim, Heç hara getmirəm, atam balası! Şöhrət balamın yazdığı “Getmə” rədifli şeirindəki misralar mənim daxili dünyamda sanki bir təlatüm yaratdı, Məni çox kövrəltdi. Ona mənəvi dayaq olmağı, bir ümid, bir təsəlli verməyi özümə borc bildim: Ata bir çinardır, övlad budağı, Sönməsin heç zaman evin çırağı. Gülüşün bəzəsin hər an dodağı, Solmasın gül üzün, qardaşım qızı!
Şöhrətin şeirindəki misralar, o misralardakı ataya olan dərin duyğulu övlad sevgisi məni həm qürurlandırdı, həm duyğulandırdı, həm kədərləndirdi: Sona bibin qurban, a Şöhrət qızım, Şeiriylə qəlbimə, dünyama dolan, Sənə arxa, dayaq olacaq atan, Göynətmə qəlbimi, qardaşım qızı! Ata sevgisiylə alışıb yanan övladın “Getmə” yalvarışı , şair -nasir Rövşən müəllimin “Heç hara getmirəm, atam balası” adlı məğrurluqla yazılmış cavabının yaranmasına səbəb oldu. Bu çətin günlərində Uca Tanrımdan sizə can sağlığı, tükənməz dözüm, polad kimi iradə dizinizə təpər, gözlərinizə nur diləyirəm. İnanıram ki, sizin iradəniz, dözümlü ürəyiniz, yaşayıb yaratmaq eşqiniz qarşınıza çıxan bu ağır sınağınıza da qalıb gələcək. Rövşən müəllim sizin bir arzunuz var idi, Bu qismətdi, bu taledi, bu bəxtdi, Bu gün mənim, sabah sənin nobatdı, Çox danışdın, ay ürəyim, gün batdı, Səksəninə, doxsanına, ya qismət! Və ya : Yetmişə, səksənə vergüllə düzün, Doxsana doqquz bir qoyub gedərik. Boylanın bir az da qabağa, dostlar,.. Çox sağ olun. Nə gözəl arzudur.Arzularınız çin , dualarınız qəbul , ümid qapılarınız üzünüzə daim açıq olsun. Ötən ömrümüzə əlvida demək Qalan ömrümüzü yüzə yetirmək Yetmişdən, səksəndən rahat ötüşmək Nə gözəl arzudur yüzdə görüşmək. Rövşən müəllim bir şair -nasir deyil, həm də övladlarnızın, nəvələrnizin baş tacı, sönməz ocağı”Məzun -78″ Gəncə ailəsinin sevimlisi və fəxrisiniz. Sizi qarşıdan gələn ad gününüz münasibətilə səmimi qəlbdən təbrik edirik. Evinin mənası, dadı, duzusan, Ata ocağının sönməz közüsən. Oğlunun, qızının bəxt ulduzusan, Qardaşım, ad günün mübarek olsun!
Sona deyər, yetmiş yaşa, yüz yaşa, Qalan ömrü sağlıq ilə vur başa. Uca adın layiqdir hər alqışa, Qardaşım, ad günün mübarek olsun ! Həmişə Rövşən müəllim Məzun -78 Gəncə qrupundan səsiniz, ününüz gəlsin. Bu gün qardaş bacılarınız sizə salama. gəlib. Şair, siz necə demişdiniz : İllər keçib, görünəni görmüşük. Sacımızı sığal -sığal hörmüşük. Dağdan, daşdan izimizi sormuşuq. Səksənə, doxsana ya qismət!…
Və ya. Əlim əldən üzülməmiş dur gedək, Arabacı, arabanı sür gedək, Muğan keçək, Araz aşaq, Kür gedək, Səksənə, doxsana, ya qismət. Bu şeirdən təsirlənən qrup yoldaşımız şair, publisist, 28 kitabın müəllifi, 1-ci Qarabağ müharibəsinin iştirakcısı polkovnik -leytenant Səməndər Nəsibli görək nə deyib. Rövşən , sənin dünya ilə nə dərdin. De, nə əkdin, nə becərdin, nə dərdin, Bu dünyada nə qazandın, nə dərdin. İndən belə payın coşa ya qismət. Rövşən müəllim! Mərdlik, qəhrəmanlıq, igidlik simvolu olan Şairimiz. Sizə dünyanın ən şirin neməti olan sağlığlı, mənalı, 100 -il ömür arzu edirik. Ailənizlə birlikdə uğurlarınız yol yoldaşınız olsun. Üzünüzdənki səmimiyyət, qəlbinizdəki sevinciniz heç vaxt sizi tərk etməsin. Evinizdən bərəkət, canınızda sağlamlıq, dilinizdə dualar, süfrənizdə bol nemət, qəlbinizdən mərhəmət , ürəyinizcə olan günlər nəsibiniz olsun Rövşən Atakişi oğlu ! Yetmiş yaşı haqlamısan çox şükür Səksəni keç, doxsan yaşa, ya qismət! Qələm sənin yol yoldaşın sirdaşın, Gedərsiniz qoşa-qoşa, ya qismət.
