34 il birlikdə GÜLÜM MƏNİM… Bir zamanlar qönçə idin, gördüm səni gülüstanda… Seçdim səni, min çiçəyin arasından, yüz gözəlin sırasından, Gülüm mənim… Aşiq oldum, “Bir könüldən min könülə”. Uçdum eşqin havasında, “Dəli” kimi sevdim səni, Gülüm mənim… Qoxladım o, gül ətrini, Duydum sevdanın sehrini. Söz verdik ki, biləcəyik Anımızın, günümüzün, sevgimizin, özümüzün biz qədrini… Əzizləyib dərdim səni, Gülüm mənim… Əkdim səni öz bağçamda, Özüm üçün əkdim səni. Gülüm mənim… Çiçək açdın, qəşənğləşdin, ətirləşdin, Sən daha da gözəlləşdin. Gülüm mənim… Demə ətrin azalıbdı, Yarpaqların qırışıbdı… Bütün güllər yarışıbdı. Sən,.. Bağçamın şah gülüsən! Əvvəlkitək ətirlisən, Vəfalı dost, sevgilisən, Gülüm mənim… 09.11.2016 – Truskovets
ÖVLADIYAM Müzəffər ordunun şanlı əsgəri, Ərənlər yurdunun ər övladıyam! Zalımın zülmünə təhəmmülüm yox, Babəklər yurdunun hürr övladıyam! * * * Ustadım Nəsimi, sözümüz sözdü, Ədalət, həqiqət bağrımda közdü, Ziyadar dühası bir deyil, yüzdü, Mövlalar yurdunun nur övladıyam! * * * Dərvişəm, müqqəddəs sayılır təkkəm, Hülqumdan yuxarı dayanır öfkəm, Od, ocaq diyarı tanınır ölkəm, Alovlar yurdunun nar övladıyam! * * * Unutma, şah babam Xətai başdı, Nadir şah, mətədə tərpənməz daşdı, İlham, nə keçilməz sədləri aşdı, İgidlər yurdunun nər övladıyam! * * * Tarixdə Nəbisi, Koroğlusu var, Gen dünya yağıya daim olub dar, Düşmən qarşımızda yenə oldu xar, Aslanlar yurdunun şir övladıyam! * * * Göydən Yer üzünə ərmağan, payam, Gündüzlər Günəşəm, gecələr Ayam, Ən parlaq ulduzdan törəyən boyam, Ozanlar yurdunun sirr övladıyam! * * * Ustacam, vətənim vətən içində, Axıb duruluruq zaman köçündə, Min bir anlamı var, adi “heç”in də, Aqillər yurdunun pir övladıyam! 13.11.2020. Bakı.
KLASSİK MƏTBUAT SƏHİFƏLƏRİNDƏN: İRƏVAN XƏBƏRLƏRİ I Bayram günlərində Kəndirbaz tamaşalarında rövzəpəz molla Yusif bacısının talaqı verildikdən öz qaynından kəbin pulunu almaq istəyib, qaynı isə haqqına dəğəl olmadığı üçün yanında nağd pul olmayıb, kəbin hesabını ağ qarın üstə yazdırıb, yayın orta ayında o hesabı əda etməyə söz verdi. Amma kəbinin üstündə yazılmış xəncəri nağd edib, fövrən mollanın çiyninə yüklədi. Şayiat var ki, molla Yusif bundan belə övrət mərsiyələrində bir az imamların müsibətindən deyəndə bir-iki ağız da öz müsibətindən deyəcəkdir. II Sport Keçəçi Müslüm bacısını boşatmaq üçün öz qaynı ilə xəncərləşmə sportuna çıxıb. Hər iki pəhləvani-namdar al-qana qəltan olub, tamaşaçıları məmnun etdilər. III Böyük çayın üstə bir mədənçi oğlu öz yeznəsi ki, bunun evinin qabağından yolu varmış, ona bir ehtiram göstərmək üçün istəyirmiş ki, o yola bir məxmər payəndaz salsın. İstilaəti təvil olmağa görə bir dəst qırmızı və bir dəst ağ xalat geydirib, qəbristan səfərinə yola saldı ki, daha nə gözü görsün, nə də xəcalət çəksin. Hökumət nəzərində hüsni-təsir buraxdığı üçün buna həbsdə yeyib-yatmaq pensiyası qərar edilmişdir. IV Şayiat var ki, İrəvan ürəfalarından birinə Buxara bəççəbazlarından bir şəcərə göndəriləcək. O şəcərənin üzərində yazılacaq:
Astafiyovski küçədə papağını itirən səhih ün nəsəb uşaqbaz. V Opravada müsəlman qlasniləri nəhayət dərəcədə fəaliyyət göstəririlər. Belə ki, müsəlman küçələrini təmizlətməyə elə qərar qoyublar ki, əgər birinin əlindən bal tökülsə, yalaya bilsin. Ələlxüsus Tsarski küçədə müsəlman ünas (qadın) məktəbi xatirəsi və məktəbin müəlliməsinin gecələr bulvar səyahətindən sonra dərə-təpədən qurtarıb, qaranlıqda evinə aparmaq zəhmətindən xilas etmək üçün küçəni ciddiyyətlə təmizləyib və işıqlandırmağa hamıdan çox təlaş edirlər. Allah qlasnilərdən razı olsun. Çəkic Ləklək, 21 Aprel 1914.
Sövetlər dönəmində SSRİ-nin paytaxtı- Moskva şəhərində ali təhsil almaq hər sovet gəncinə nəsib olmurdu. O dövrün gəncləri üçün bu, əlçatmaz uğurlarından biri sayılırdı. O da, azsaylı Azərbaycan gənclərindən biri kimi Moskva Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsini bitirib və ona sovet dövründə jurnalistika nəzəriyyəsinin ən böyük nümayəndələri- Zasurski, Proxorov kimi məşhurlar dərs deyiblər…
Deyir ki:- “Ümumən o dövrdə Moskvada və digər müttəfiq respublikaların nüfuzlu ali təhsil ocaqlarında təhsil görmüş azərbaycanlı tələbələr də var idi. Onlar sonradan ölkəmizin ictimai-siyasi, mədəni-iqtisadi həyatında çox böyük rol oynamağa başladılar. Həmin illərdə mənim kimi jurnalistika təhsili almışlar içərisində Arif Əliyev, Mehman Əliyev, Bahadur İmanquliyev, Bəxtiyar Qaraca kimi şəxslərin adlarını çəkə bilərəm. Əksəriyyəti ilə bu gün də sıx münasibətim var. Bu siyahıya yaxın dostum, Moskvada fəaliyyət göstərən çoxsaylı qəzet və jurnalların yaradıcısı Əliş Əvəzi əlavə edə bilərəm. O, Moskva mətbuatında Qarabağ həqiqətlərini yayan fədakar simadır. Allah rəhmət eləsin, Rauf Talışınski bizdən az əvvəl təhsil almışdı…”
Bəli, söhbət bir vaxtlar Azərbaycan Mətbuat Şurasına rəhbərlik edən, sabiq deputat, “Xalq qəzeti”nin baş redaktoru, əməkdar jurnalist Əflatun Amaşovdan gedir. O, 1957-ci ilin aprel ayının 26-da Gücüstanın Bolnisi rayonunun Faxralı kəndində anadan olub. 1974-cü ildə Faxralı kənd orta məktəbini bitirib. İki il sonra SSRI Silahlı Qüvvələrində əsgəri xidmətə çağrılıb. Xidmətini başa vurandan bir il sonra BDU-nun filologiya fakültəsinə qəbul olunub. Bir müddət burada oxuduqdan sonra ali təhsilini Moskva Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsində başa vuraraq vətənə dönüb…
“O vaxt Azərbaycanda KİV-lərin sayı az idi. İş tapmaqda da müəyyən çətinliklər yaşanırdı. Redaksiyalardakı ştatlar da müvafiq strukturlar tərəfindən müəyyən edilirdi. Amma Moskvada yüksək təhsil gördüyümə görə mənə iş tapmaq o qədər də çətin olmadı. İxtisasım üzrə çalışdım. Düzdür, bir neçə ay AzərTAC-da korrektor kimi işlədim. Bilirdim ki, tezliklə mənim üçün müxbir ştatı açılacaq. Belə də oldu. Mən AzərTAC-da əsasən ictimai-siyasi şöbədə çalışmışam. İşimiz xəbər yayıcılığı idi. Doğrudur, ayrı-ayrı şəxslərdən müsahibələr də götürürdüm. Mirzə İbrahimov, Yaşar Qarayev, Arif Məlikov, Hüseyn Abbaszadə və digər tanınmışlarla müsahibələrim var. Hamısını arxivimdə saxlayıram. Hər biri ayrılıqda xatirədir, yaşantıdır. Qismət olsun, bu barədə nə vaxtsa kitab buraxmağı düşünürəm.”- söyləyir.
Doqquz il “AzərTAC” Dövlət Teleqraf Agentliyində müxtəlif vəzifələrdə çalışıb. Sonra üç il yaradıcılarından biri olduğu “Yeni Nəsil” Jurnalistlər Birliyinin sədr müavini vəzifəsində işləyib. 1998-ci ildə “RUH” Azərbaycan Jurnalistləri Müdafiə Komitəsinə sədr seçilib. 2003-cü ildən 2009-cu ilədək Azərbaycan Mətbuat Şurası ona həvalə olunub. Sonra da Prezidentin sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun Müşahidə Şurasına üzv təyin edilib. Ana dili ilə bağlı gözəl fikirləri var…
Deyir ki:- “Ana dili məsələsi olduqca həssasdır. Dil hər bir xalqın mövcudluğunun ən ümdə atributudur. Məsələn, almanlar çalışırlar ki, alman uşağı əsasən ibtidai təhsilini öz ana dilində alsın. Burada yalnız dilin düzgün işlədilməsinin mənimsənilməsindən söhbət getmir. Söhbət ətraf aləmi, insanları məhz alman kimi duymaqdan, alman xarakteri ilə qəbul etməkdən gedir. Yəni baxış alman baxışı olmalıdır. Bu praktika dünyanın bir sıra qabaqcıl ölkələrində də tətbiq edilir. Biz hamımız istəyirik ki, övladlarımız xarici dil bilsinlər. Valideynlər də məhz buna çalışır. Niyə məhz rus dili? Çünki bu dil bizə daha yaxındır. Həm də təhsil sistemimizdə bu dillə bağlı bəlli ənənələr var. Hesab edirəm ki, daha çox rus dilinə fokuslanma bundan irəli gəlir. Həm də diqqət yetirək, ingilis dili də populyardır, ancaq bu dildə təməlli təhsil bahadır. Hamı üçün əlçatan deyil. Bu da bir səbəbdir. Yəni düşünmürəm ki, insanlarımız rus dilində təhsilə sırf dil baxımından yanaşırlar. Ümumən övladlarının xarici dilə yiyələnməsini arzulayırlar…”
Bir məqamı da vurğulayıb bildirir ki, rus və ya ingilis dili- heç bir önəmi yoxdur, əsas olan həmin dildəki təhsilin azərbaycançılıq ideyasına köklənməsidir. Bunu isə təhsilə cavabdeh şəxslər düşünməlidir, ümumən sistem bu ideyanı rəhbər tutmalıdır…
Xidmətlərinə görə “Əməkdar jurnalist” fəxri adına, “Fəxri mədəniyyət işçisi” döş nişanına, eləcə də 3-cü dərəcəli “Vətənə xidmətə görə”, o cümlədən “Şöhrət” ordenlərinə layiq görülüb. Bir çağırış Milli Məclisin deputatı olub…
“Cəmiyyət məni böyük ölçüdə Əflatun Amaşov kimi tanıyır. Deputat olmazdan öncə də belə tanıyırdı, deputat olandan sonra da. Mənə xüsusi münasibət deputat olduğuma görə deyil, jurnalistliyimə görə olub. Cəmiyyətdəki statusuma görə jurnalistikaya borcluyam. Dostluğa münasibətim hələ lap uşaqlıqdan – dahi Tolstoyun “İki yoldaş” hekayəsini oxuyarkən formalaşıb. Jurnalistikada hər kəsi özümə yaxın bilmişəm. Təbii, Mətbuat Şurasının təşkilatlanmasında birgə çalışdığımız şəxslər mənə daha yaxın olublar. Bəziləri var ki, bu gün məndən incikdilər. Hər halda mən inciklik kimi qiymətləndirirəm. Biz bir çox hadisə və prosesləri görmüş insanlarıq. Müəyyən məsələlərə fərqli baxışımız ola bilər. Ancaq məncə, dövrün tələbinə uyğun fundamental yanaşma ortaya qoyulmalıdır.”- söyləyir.
Deyir ki:- “Medianın maraqları hansısa formada dövlətin maraqları ilə uzlaşmalı idi. Bu gün də başqa yol görmürəm. O zaman da görmürdüm. Ümumən münasibət qurduğum, əlaqə saxladığım adamlar çoxdur. Bunlar insanın həyat statusuna görə azalır və ya çoxalır. Bəzən tamamilə dəyişən simaları görürəm. Artıq belə hallara təəccüblənmirəm. Hətta hər kəsin hansı məqamda hansı cür davranacağını da proqnozlaşdıra bilirəm. Buna görə də heç kəsdən incimirəm. Ancaq fikrimcə, insanda əsl dost ya bir olar, ya iki…”
Bəli, aprelin 26-sı “Xalq qəzeti”nin baş redaktoru Əflatun Amaşovun növbəti ad günüdür. Bu dəfə 69 yaşını qeyd edəcək. Bu münasibətlə onu təbrik edir, möhkəm can sağlığı arzulayıram…
Hər dəfə “Tovuz” qəzeti və onun xüsusi buraxılışları çap olunanda elə bilirəm ki, yenidən doğuluram və sevdiyim həyat bütün ağrı-acılara rəğmən gözəlləşir ,daha da yaşamalı olur.Son dörd aya yaxın müddətdə qəzetimiz işıq üzü görməklə ümumi səhifəsi 900-dən çox olan xüsusi buraxılışlarımız işıq üzü görüb.Buraxılışlarımız aşağıdakılardır: 1.Çingiz Qəribli, “Humayın rəsm dünyası”.140 səhifə 2.Telman Musazadə,”Azərbaycan qiymətli kağızlar bazarının müasir vəziyyəti və inkişaf istiqamətləri”.110 səhifə. 3.Sübhan Tovuzlu,”Ürək yanır,qələm yazır”.340 səhifə. 4.Sübhan Tovuzlu,”Dünya mənlə,mən dünyayla oynadım”.320 səhifə.
May ayında çap olunacaq xüsuusi buraxılışlar: 1.Çingiz Qəribli,”Tovuza gəl,Tovuza!”,Şeirlər və poema. 2.Çingiz Qəribli,”Qadan alım” və yaxud “Azərbaycan xəritəsi”. 3.Çingiz Qəribli, “Qoşmalar”,350 səhifə.
Eyni zamanda,”Tovuza həsr olunmuş şeirlər” antalagoyiası üzərində işlər gedir.
Bu işlərin görülməsində ən böyük dəstəkçimiz “Tovuz Xeyriyyə Cəmiyyəti”nin sədri Musa Süleymanov,sədr müavini Çingiz Abbasovdur.Mikayıl Bozal,Namazəli Məmmədov qəzetimizin çap olunmasına köməklik göstəriblər.Tovuzlular bilsin ki, biz bu xidmətimizi maaş almadan göstəririk.
“Tovuz”unutmayın. Unutmayın ki, “Tovuz” tovuzlulaın və tovuzsevərlərin qəzetidir.
Индейцы – общее название коренного населения Америки
Индейцы – общее название коренного населения Америки (за исключением эскимосов и алеутов). Название возникло из-за ошибочного представления первых европейских мореплавателей (Христофора Колумба и других) конца XV века, считавших открытые ими заатлантические земли Индией. Численность – 75 000 000 (1% населения Земли).
Расселение Мексика: 10,1 млн Боливия: 7 млн Перу: 6 млн Гватемала: 5,4 млн Эквадор: 3,4 млн США: 2,5 млн Колумбия: 1,4 млн Канада: 1,2 млн Бразилия: 700 000 Чили: 692 000
По антропологическому типу индейцы принадлежат к американоидной расе. В настоящее время существует около 1 тысячи индейских народов, а в конце XV века было около 2200. Общая численность индейцев в Латинской Америке к началу 1990-х годов составляла 35-40 млн человек, в США в XX веке – более 1,5 млн, а в Канаде – 500 тыс. индейцев и 30 тыс. эскимосов.
Современные индейцы и эскимосы генетически близки жителям Азии. В частности, согласно данным генетических исследований Мичиганского университета, генотипы ряда индейских племён близки к генотипам некоторых народов Сибири. Это подтверждает гипотезу о том, что предки современных индейцев и эскимосов переселились в Америку из Азии. Одним из предполагаемых путей переселения считается так называемый «Берингийский мост» – древний широкий перешеек между Америкой и Азией на месте нынешнего Берингова пролива, который исчез более 12 тыс. лет назад. Миграция продолжалась в промежутке между 70 тыс. лет до н.э. и 12 тыс. лет до н.э. и имела несколько независимых друг от друга волн.
Согласно генетическому исследованию 2018 года число первых переселенцев из Сибири в Америку было около 250 человек. Уровень культуры первых переселенцев соответствовал позднепалеолитической и мезолитической культурам Старого Света. Расселение индейцев по обоим континентам и освоение ими новых земель тянулось многие тысячелетия.
Международная группа исследователей (в которую входили сотрудники Института цитологии и генетики СО РАН), исследовавшая митохондриальные ДНК и Y-хромосомы современных обитателей Алтайского края, пришла к выводу, что генетической родиной первых американцев следует считать Алтай. Примерно 20-25 тыс. лет назад оттуда, по всей видимости, вышли предки индейцев (а также, вероятно, чукчей, коряков и др.), расселившиеся по Сибири и в конечном итоге добравшиеся до Америки. В Y-хромосоме южных алтайцев исследователи обнаружили уникальные мутации, присутствующие в ДНК коренных американцев и известные как гаплогруппа Q. Взгляд со стороны митохондриальной ДНК (исследование гаплогрупп C и D у южных алтайцев и гаплогруппы D у северных алтайцев), дал аналогичные результаты.
До европейской колонизации (началась в XV веке) большинство племён Северной и Южной Америки находилось на различных стадиях общиннородового строя: у одних господствовал материнский род (ирокезы, мускоги, хопи, многие племена бассейна реки Амазонка и др.), у других формировался отцовский род (племена северо-запада и юго-запада Северной Америки, многие племена Южной Америки). Часть народов стояла на различных стадиях перехода от родового к классовому обществу. Индейцы Центральной и Южной Америки (ацтеки, майя, инки) жили уже классовыми обществами.
В Северной Америке проживало около 400 племён индейцев. Все они говорили на разных языках и если имели письменность, то только пиктографическую. В 1826 году вождь племени чероки – Секвойя создал слоговую азбуку чероки, а в 1828 начал издавать газету «Чероки Феникс» на языке чероки. Степные индейцы пользовались пиктографическим письмом. Также существовали межплеменные жаргоны, к которым относят общий торговый язык чикасо – «мобиле». Некоторые племена широко пользовались «языком сигналов» или «языком жестов». Основными инструментами языка сигналов являлись условные передвижения пешком или верхом, зеркала. Для общения использовались и вампумы, которые при необходимости служили индейцам в качестве денег.
Хозяйство индейцев диктовалось условиями климата и местности, где они проживали, а также уровнем их развития. Индейцы занимались охотой, собирательством, а оседлые племена к тому же занимались земледелием. В северных районах индейцы охотились на морского зверя. С появлением европейцев на континенте у индейцев появились лошади и огнестрельное оружие, которые сделали охоту на бизонов более лёгкой и быстрой. Весьма распространённым продуктом питания являлся пеммикан, приготовлением которого занимались исключительно женщины. Также индейцы разводили домашних животных (в первую очередь это характерно для цивилизаций Мексики и Южной Америки) и выращивали сельскохозяйственные культуры.
Религиозные верования индейцев в прошлом – различные родоплеменные культы (шаманизм, культ личных духов-покровителей, пережитки тотемизма и др.). У современных индейцев эти культы сохранились лишь у племён, живущих в отдалённых и малодоступных районах Америки (бассейн реки Амазонка и др.), большинство же индейцев восприняло христианство: в Южной Америке главным образом католицизм, а в Северной Америке преимущественно различные направления протестантизма. Также встречаются и индейцы-иудеи. Начиная с архаического периода Арктику заселяют пришедшие с более поздней волной миграции представители арктической расы: алеуты, инуиты, инупиаты и юпики.
Материал опубликован в группе Фейсбук «Лига Тюркских Народов (ЛТН)»
Bu gecə ulduzları boyayıb kül rənginə, Adımı asa billəm bir nəğmənin notuna. Söykənib gözləyərkən bir əcəlin zənginə, Uyub gedə bilərəm səssizliyin qatına.
Nə var düşürə billəm bu gecə gözlərimdən, Yarpaq üstdən şeh kimi buxarlanıb çəkilləm. Bir anlıq inad edib dönərəm sözlərimdən, Həyat səhifəsinə son cümlə tək əkilləm.
İçində eşq olmayan ömür deyil, gün deyil, Yaşanmış olsa belə, o gün yaşanmış deyil. Sevgisiz dünən heçdir, bugün də bugün deyil, Açan bu çiçək deyil, ötən də o quş deyil.
…Mən yazı çox sevirəm, Ay işığı – haləni, Doldurub qədəhimə içmiş ola bilərəm. Əgər sevgi ölməksə uğruna sevilənin, Bu gecə sənə, bir də yaza ölə bilərəm.
Müəllif: Adilə NƏZƏR Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutunun aparıcı elmi işçisi, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent
БУЛ КЕЧТЕ
Бул кечте жылдыздарды гүлгө боёп, Ыр күүсүнө атымды салсам толот. Ийкемдүү коңгуроосун чалса убакыт, Түнкү уйкуга бейкапар кетсем болот.
Менде эмне бар, карегимден көрсөң болот, Шүүдүрүмдөй жалбырактан төгүлгөн, Өжөрлөнүп баштагыдай кеп айтпасмын, Ал элестер күзгү сымал көрүнгөн.
Жашоо, күн да сүйүүсүз кызык эмес, Өмүр жолум өткөргөн узак эмес. Кечээки күн, бүгүн да махабатсыз, Өткөн нерсе соолуган гүлдөй элес.
Ай нурунун жарыгында жазгым келет, Сүйүү балын толтуруп таткым келет. Сүйүү үчүн эгер өлүм керек болсо, Сен үчүн мен бүгүн кечте өлгүм келет.
Hava yavaş-yavaş qaralırdı. O, yorğun addımlarla evinə tərəf gedirdi. Yaşadığı binanın qarşısına çatanda qeyri-ixtiyari ətrafa boylandı. Nə həyətə çıxan vardı, nə də tanış sima gözə dəyirdi. Dərin nəfəs alıb giriş qapısından içəri keçdi. Mənzili birinci mərtəbədə idi. Buna görə də çox keçmədən qapısının önündə dayandı. Əlini cibinə atıb açarı axtardı. Tapmadı. Qapının zəngini basdı. İçəridən səs gəlmədi. Bir qədər gözləyib qapını ehmalca döydü. Yenə cavab verən olmadı. “Görəsən, hardadılar?” Bir neçə dəqiqə də gözlədi. Sonra yenidən qapını döydü. Səs gəlmirdi. Axırda aşağı enib həyətdə gözləməyə qərar verdi.
Skamyada oturmuşdu ki, birdən gözü şüşəbəndə sataşdı. Açıq pəncərədən 8-9 yaşlarında bir uşaq həyətə baxırdı. Az sonra onun yanında gənc qadın göründü. Qadın uşağa nəsə deyib pəncərəni örtmək istədi. O, cəld ayağa qalxıb səsləndi:
— Ay xanım, olar bir dəqiqə?
Qadın sanki onu eşitmədi. Pəncərəni bağladı və uşaqla birlikdə otağa çəkildi. Onun ürəyinə narahatlıq çökdü: “Bunlar kimdir? Mənim evimdə nə edirlər? Niyə qapını açmırlar?” Tələsik yenidən binaya girdi. Qapını bir neçə dəfə döydü, zəngi ard-arda basdı. Açan olmadı. Həyəcanı getdikcə artırdı: “Yoxsa səhv gəlmişəm? Bura mənim evim deyil? Elədirsə, niyə içəridəkilər səs vermirlər?” Yenidən aşağı düşüb çaşqın halda ətrafa baxdı və keçib skamyada oturdu. Artıq hava tamam qaralmışdı. Pəncərədən sızan işıq və hərəkət edən kölgələr göstərirdi ki, evdə adam var. Başının içində dolaşan fikirlər bir-birinə qarışırdı. Gözlərini yumdu. Nəyisə xatırlamağa, bu anlaşılmazlığın səbəbini tapmağa çalışdı…
Qəfil gələn maşın səsi onu diksindirdi. Gözlərini açdı. Ətrafa baxdı. Nə bina vardı, nə həyət, nə də skamya. Qarşısında ensiz asfalt yol uzanırdı. Yolun kənarındakı daşın üstündə oturduğunu anlayıb cəld ayağa qalxdı. Bura onun doğulub boya-başa çatdığı kənd idi. Səhər yenicə açılırdı. Qəribədir, az əvvəl şəhərdə idi, indi isə kənd yolunda dayanmışdı. Necə gəldiyini anlamadan addımlamağa başladı. Ata evi çox da uzaqda deyildi.
Darvazanın ağzında dayanıb həyətə baxdı. Divarlar uçub tökülmüş, həyəti kol-kos basmışdı. Evin damı əyilmişdi, sanki bir azdan çökəcəkdi. Hər yerdən viranəlik yağırdı. Bəlli idi ki, bu qapıdan illərdir girib-çıxan olmayıb. Geri çəkilib nə baş verdiyini anlamağa çalışdı. Qəhər onu boğdu.Öz-özünə: -Qoy görüm, tanış adamlardan kimi tapıram, -deyə yola düzəldi. Kəndin küçələri, yolları, həyətlər, ağaclar ona doğma idi. Amma qarşısına çıxan üzlərin heç biri tanış gəlmirdi. Bir neçə qohumunun evinin önündən keçdi. Həyətdə yad adamlar vardı. “Mənə nə olub? Yaddaşımı itirmişəm? Axı hər yeri tanıyıram. Bəs insanlar niyə yaddır?” Bu suallar beynində səsləndikcə addımları ağırlaşırdı. Birdən özünü məzarlığın girişində gördü. Necə gəldiyini özü də bilmədən içəri keçdi. Atasının məzarı olan tərəfə yönəldi. Uzaqdan baxanda atasının qəbrinin yanında yeni başdaşı gördü. Addımlarını sürətləndirdi. Sinəsində qəribə ağrı baş qaldırdı. Yaxınlaşıb başdaşının üzərindəki şəklə baxanda qanı dondu. Şəkildəki adam özü idi. Nəfəsi kəsildi. Dizləri üstə yerə çökdü: “Bu necə ola bilərdi? Nə vaxt ölmüşdü? Kim gətirib onu burada basdırmışdı?” Qışqırmaq istədi. Səsi çıxmadı. Sinəsi daralırdı. Nəfəs ala bilmirdi. Təlaş içində ətrafa boylandı və var səsi ilə qışqırdı:
— Mən kiməm?!
Qan-tər içində yatağından dik atıldı. Dodaqları əsə-əsə eyni sözləri təkrarlayırdı: “Mən kiməm? Mən kiməm?” Bədəni titrəyirdi. Gözlərini otaqda gəzdirəndə yorğan-döşəyin içində olduğunu gördü. Tədricən nəfəsi düzəldi. Gördüklərinin yuxu olduğunu anladı. Ancaq yuxunun təsiri canından çıxmamışdı. O, yuxuda gələcəyinə getmişdi. Elə bir gələcəyə ki, orada onu tanıyan yox idi. Adı, varlığı, iddiası, qüruru heç nəyə çevrilmişdi. O, heç kim olmuşdu. Elə həmin anda dünən baş verən hadisə yaddaşında canlandı.
Bir gün əvvəl oğlu məktəbdən evə cırılmış paltarla, üz-gözü göyərmiş halda qayıtmışdı. Məlum olmuşdu ki, sinif yoldaşı ilə dalaşıb. Dərhal məktəb direktoruna zəng etdi, səhər məktəbə gələcəyini bildirdi. Oğlunu döyən uşağın valideyninin də orada olmasını tələb etdi. Səhər tezdən oğlunu götürüb məktəbə yollandı. Direktorun otağına daxil olan kimi uşağı görüb özünü saxlaya bilmədi. Atasının və direktorun gözü qarşısında uşağa şillə vurdu. Sonra qəzəblə bağırdı:
— Sən kimsən ki, mənim oğluma əl qaldırırsan?!
Ardınca üzünü direktora və uşağın atasına tutdu. Səsi daha da sərtləşdi:
— Siz bilirsiniz mən kiməm? İstəsəm, bir günə sizi yox edərəm. Mənim uşağıma heç kim əl qaldıra bilməz!
Otaqda ağır sükut çökdü. Direktor dinmədi. Uşağın atası ona yaxınlaşdı. Gözlərinin içinə baxıb aramla dedi:
— Sənin kim olduğunu bilmirəm. Amma onu çox yaxşı bilirəm, bir gün heç kim olduğunu anlayacaqsan.
Sonra oğlunun əlindən tutdu və iti addımlarla otaqdan çıxdı
““ULDUZ”LU GÖRÜŞLƏR”IN NÖVBƏTI QONAĞI YAZIÇI-PUBLISIST GÜNEL ANARQIZI OLUB ““Ulduz”lu görüşlər” çərçivəsində Bakı Kitab Mərkəzinin direktoru, yazıçı-publisist Günel Anarqızı ilə görüş keçirilib. “Ulduz” jurnalı ilə Azərbaycan Universitetinin birgə layihəsi olan tədbirdə jurnalın baş redaktoru Qulu Ağsəs, baş redaktor müavini Təranə Vahid, universitetin bakalavr tələbələri iştirak ediblər. Günel Anarqızı öz yaradıcılıq yolundan, Bakı Kitab Mərkəzinin yaranma tarixçəsi və kitabların insan həyatındakı rolundan danışıb. Səmimi ovqat və polemika şəraitində keçən görüşdə G. Anarqızı çoxsaylı suallara cavab verib. Sonda yazıçı gənc filoloqlara avtoqrafla “Sərhədsiz səma” kitabını hədiyyə edib. Tədbirin sonunda mərkəzin əməkdaşı Leyla Əsgərova tələbələri Bakı Kitab Mərkəzinin bölmələri ilə tanış edib və onları həftənin sonunda kitab endirimlərindən yararlanmağa çağırıb.
