KAŞ SAXLAMIŞAM
Göy üzü vərəqdi, ulduzlar nöqtə,
Hər nöqtə bir ömrün bitiş yeridi.
Alnımda görünən o dərin qırış,
Vüsalla hicranın tikiş yeridi.
Dayanıb baxıram ötən illərə,
Sanki bir yuxudu, görüb keçmişəm.
Acı dərman kimi udub dərdimi,
Üstündən intizar süzüb icmişəm.
Küləklər aparıb arzularımı,
Gözümdə bir damcı yaş saxlamışam.
Ürək sözlərimi kağıza yazıb,
Dilimdə tək bircə “kaş” saxlamışam.
Müəllif: Şəfəq Vilayətqızı
Oxuyun >> Gözündə tük var
****
Mən kədərəm,
İnsanları üzərəm,
Yorğun, ümidsiz qəlblərdə gəzərəm,
Ayrılıqdan, həsrətlərden bezərəm …
Mən həsrətəm,
Sevənlərin arasında yaşaram,
Aşiqləri ayırmağa qoşaram,
İztirabdan, acılardan coşaram …
Mən sevincəm,
Parlaram xoşbəxt gözlərdə,
Görünürəm daim gülən üzlərdə,
Yer alıram arzularda, sözlərdə …
Mən ümidəm,
Həyat eşqi verirəm,
Nikbin baxışlar içərisindəyəm,
İnsanları yaşamağa səslərəm …
Mən sevgiyəm,
Hər ürəkdə yerim var,
Rəngsiz dünya mənimlə əlvan boyanar,
Mənsiz həyat heç olar …
10.06.2022
****
Yazırsan yarımçıq, fikirlər dolmur,
Elə şeylər var ki, söyləmək olmur.
Dilə gətirməyə ürəyin qoymur,
Ürək söyləmirsə, şair neyləsin?
Qəlb dolu kədərlə, qəmlə büsbütün,
Sanki üzərində dünya var bütün…
Çox şeyi ifadə eləmək çətin,
Şair yazmayırsa, qələm neyləsin?
Yaşadığın həyat sənə dərs keçir,
Hər kəs bu dünyada əkdiyin biçir.
Biri səbr etməyib səhv yolu seçir,
Məğlub dayanırsa, həyat neyləsin?
29.03.2021
****
Bir şəhid rütbəsi var ki, əbədi qılar insanı,
Ən ali məqamdır bilin əsgərin şəhidlik anı.
Vətən eşqiylə var olar, Vətən eşqiylə can verər,
Torpağı müqəddəs bilər, çəksə də cövri-cəfanı.
Bir gündə yüksələr ərşə qoruyub Vətən torpağın,
İstiqlal uğruna yalnız sipər eyləyər ol canı.
Bu zirvə olmayır nəsib hər kəsə fani dünyada,
Elə bir zirvə ki, ağlar qoyar o cümlə-cahanı.
Baş veren qəzavü qədər əzəldən yazılmış gərək,
Acizəm təsəlli etməkdə gözü yaşlı ananı.
Sanki şəhadət üçündür doğulan bu qədər can,
Yüksəlir ərşi-əlaya o şəhadət zamanı.
Qoy müdam qərzimiz olsun, unutmarıq haşa biz,
Xar edək düşməni, qalmasın yerdə şəhidin qanı
ŞƏHİDİN SEVDİYİ
Soyuq qış gecəsi, o dəhşətli an,
Qızğın döyüşlərin getdiyi zaman
Oynadı mərmilər, toplar yerindən,
Ayırdı onları biri-birindən…
Günlərdi, gözləyir səssiz-səmirsiz
Sevdiyinin yolun xəbər-ətərsiz..
Vəfanın gözləri yolda qalmışdı,
Baxıb pəncərəyə fikrə dalmışdı.
Onların arzusu, ümidi vardı,
Hamısı bir anda puç olub qaldı…
Hələ evlənib toy quracaqdılar,
Birlikdə çox xoşbəxt olacaqdılar…
…O, son məktubunda yazırdı belə:
“Görüşə bilməsəm daha səninlə,
Əzizim, bağışla məni, nə olar,
Vətənin bizlərə ehtiyacı var…”
Həmin gün sevdiyi şəhid olmuşdu,
Hamı hüzn içində, sanki donmuşdu…
…Aradan nə qədər vaxt ötüşsə də,
Hər şeyə alışsa belə get-gedə,
Könlünü vermədi Vəfa kimsəyə,
Böyük ehtiramı var idi deyə
Sevdiyi insanın xatirəsinə,
Ömürlük yazmışdı onu qəlbinə.
Darıxanda gedər məzarı üstə,
Toplayıb əlində çiçək bir dəstə,
Yaşarar baxdıqca dolu gözləri,
Astadan duyular onun sözləri:
“Keçsə aylar, illər, ömrü uzunu
Sadiqin Vəfası unutmaz onu…”
27.07.2020
Şeirin müəllifi: “Mənim həzin duyğularım”, “Ümid çələngi” və “Zəfər işığında” adlı şeir kitablarının müəllifi-gənc şairə Rəşidə Arif
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında
“Türküstan” şeiri barədə ustad rəyi
Son zamanlar “Həməşəra” mətbu orqanı tərəfindən icra edilən “Turan ellərinin söz çələngi” adlı ədəbi-milli layihə çərçivəsində fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru, AJB, AYB və TYB-nin üzvü, yazıçı-publisist İlqar İsmayılzadənin “Türküstan” şeiri diqqət mərkəzində olmuşdur.
Həmin seirə münasibət bildirmiş ədəbiyyatşünas və ustad şairlərdən biri də Cəlilabad ədəbi mühitinin görkəmli nümayəndəsi, Turan Yazarlar Birliyinin üzvü, filoloq, pedaqoq, ədəbiyyatşünas, ədəbi təhlilçi, tənqidçi və şair Şəhla xanım Rəvandır. O, həmin şeirlə bağlı öz ürək sözlərini qələmə alaraq onu sosial şəbəkə üzərindən ədəbiyyat və poeziya əhli ilə bölüşmüşdür. Burada onun qələmə aldığı rəy təqdim olunur. Amma ilk öncə İlqar İsmayılzadənin şeiri ilə yaxından tanış olaq:
Türküstan
Baxıram uzaqdan ulu yurdlara,
Himalay, Sibirə, bir də Baykala.
Xəzərdən Qafqaza, Anadoluya,
Ordan da uzanan o Avropaya.
Qalxdıqca gözlərdən qəflət pərdəsi,
Görünür hər yerdə zəngin Türk irsi!
Burası Türküstan, Turan elləri,
Ərənlər diyarı, uğurlar yeri.
Möhtəşəm, önəmli dəyərləri var,
Zəfərlər qazanmış Hun ərləri var.
Tarixin yaşıdı bu ulu millət,
Qurmuş imperiyalar, yaratmış dövlət.
Mete Xan, Atilla, Alp Arslanı var,
Hikmət xəzinəsi – Dədə Qorqudu,
Baburu, Osmanı, Fatih Sultanı,
Sultan Süleymanı, Rəsulzadəsi,
Kamalı, Rəcəbi, Ulu Öndəri,
Tarixdə iz qoyan İlhamları var.
Türk olmaq fəxarət, ali dəyərdir,
Türk olmaq böyük bir mədəniyyətdir.
Türkün dəyərini mümkünmü saymaq?
İnan, çətin olar onları yazmaq.
Vətən, inanc, dövlət, bir də ki, bayraq.
Mərdlik və ərənlik, Türk üçün – əxlaq.
İlqar İsmayılzadə
Bakı şəhəri – 15.05.2021
Şeir haqqında rəy:
Əzizimiz və çox hörmət bəslədiyimiz İlqar İsmayılzadənin qələmə aldığı möhtəşəm “Türküstan” şeiri, türk ruhunun coğrafi sərhədlərini aşan əzəmətini və tarixi yaddaşımızı bədii dillə vəsf edən nadir nümunələrdən biridir.
Hörmətli İlqar müəllimin “Türküstan” adlı bu dəyərli şeiri ilə tanış olmaq mənim üçün böyük bir qürur və fərəh hissi oldu. Onun yazdığı hər misra türk xalqlarının minillik şanlı tarixindən süzülüb gələn bir hikmət, qəhrəmanlıq və birlik nidasıdır. İnanın ki, şeiri oxuduqca, inanılmaz bir duyğu yaşadım. Bilmirəm ki, buna sevincmi deyim, fərəhmi yoxsa qürurmu deyim? Buna görə də həmin şeir haqqında öz ürək sözlərimi yazmağı özümə borc bildim.
Bu əsər bir tərəfdən Himalaydan Avropaya qədər uzanan ulu bir coğrafiyanın vəsfidirsə, digər tərəfdən Mete Xandan İlham Əliyevə qədər davam edən böyük bir liderlik xəttinin və dövlətçilik ənənəsinin bədii təsdiqidir.
Şeirdəki “Vətən, inanc, dövlət, bir də ki, bayraq,
Mərdlik və ərənlik, Türk üçün – əxlaq” – misraları Türk fəlsəfəsinin və milli kimliyinin ən dürüst düsturudur.
İlqar İsmayılzadənin bir filosof və teoloq baxış bucağı ilə yazdığı bu sətirlər, oxucuda həm tarixi idrakı, həm də milli ruhu oyadır.
Mənə görə son günlər ərzində Cəlilabad ədəbi mühitinin nümayəndələri tərəfindən qələmə alınan və xüsusi layihə çərçivəsində “Həməşəra” mətbu orqanının rəsmi səhifəsində yayımlanan 25-ə yaxın türkçüllük, turançılıq və Turan məfkurəsinə aid şeirlərin hər biri “Hikmət xəzinəsi”, İlqar İsmayılzadənin məlum şeiri isə onların ən dəyərlisidir.
Əziz insan, “Düşüncə dəryası”!
Sizi belə ruhlu, kəsərli və birləşdirici bir əsəri ərsəyə gətirməniz münasibətilə səmimi qəlbdən təbrik edirəm!
Türk dünyasının mədəni və ədəbi irsinə verdiyiniz bu qiymətli töhfə üçün sizə dərin təşəkkürümü bildirirəm. Ulu Tanrıdan sizə can sağlığı, yaradıcılıq uğurları və Türk birliyi yolundakı fəaliyyətinizdə yeni-yeni zirvələr arzulayıram!
Qələminiz hər zaman iti, sözünüz kəsərli, ilhamınız bol olsun!
Dərin hörmət və ehtiramla:
Sizin daim dəyər verdiyiniz Şəhla Rəvan
Cəlilabad rayon Göytəpə şəhər şəhid Vasif Hüseynov adına 2 N-li ümumtəhsil tam orta məktəbnin direktoru, “Həməşəra” və “Nizami Gəncəvi” Fəxri Diplomları, “Ziyadar” Mükafatı laureatı, Turan Yazarlar Birliyinin üzvü, filoloq, ədəbi təhlilçi və tənqidçi, şair
Göytəpə şəhəri – 15.04.2026
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında
34 il birlikdə
GÜLÜM MƏNİM…
Bir zamanlar qönçə idin,
gördüm səni gülüstanda…
Seçdim səni,
min çiçəyin arasından,
yüz gözəlin sırasından,
Gülüm mənim…
Aşiq oldum,
“Bir könüldən min könülə”.
Uçdum eşqin havasında,
“Dəli” kimi sevdim səni,
Gülüm mənim…
Qoxladım o, gül ətrini,
Duydum sevdanın sehrini.
Söz verdik ki, biləcəyik
Anımızın,
günümüzün,
sevgimizin,
özümüzün biz qədrini…
Əzizləyib dərdim səni,
Gülüm mənim…
Əkdim səni öz bağçamda,
Özüm üçün əkdim səni.
Gülüm mənim…
Çiçək açdın, qəşənğləşdin, ətirləşdin,
Sən daha da gözəlləşdin.
Gülüm mənim…
Demə ətrin azalıbdı,
Yarpaqların qırışıbdı…
Bütün güllər yarışıbdı.
Sən,..
Bağçamın şah gülüsən!
Əvvəlkitək ətirlisən,
Vəfalı dost, sevgilisən,
Gülüm mənim…
09.11.2016 – Truskovets
Müəllif: QABİL NƏBİ
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında
ÖVLADIYAM
Müzəffər ordunun şanlı əsgəri,
Ərənlər yurdunun ər övladıyam!
Zalımın zülmünə təhəmmülüm yox,
Babəklər yurdunun hürr övladıyam!
* * *
Ustadım Nəsimi, sözümüz sözdü,
Ədalət, həqiqət bağrımda közdü,
Ziyadar dühası bir deyil, yüzdü,
Mövlalar yurdunun nur övladıyam!
* * *
Dərvişəm, müqqəddəs sayılır təkkəm,
Hülqumdan yuxarı dayanır öfkəm,
Od, ocaq diyarı tanınır ölkəm,
Alovlar yurdunun nar övladıyam!
* * *
Unutma, şah babam Xətai başdı,
Nadir şah, mətədə tərpənməz daşdı,
İlham, nə keçilməz sədləri aşdı,
İgidlər yurdunun nər övladıyam!
* * *
Tarixdə Nəbisi, Koroğlusu var,
Gen dünya yağıya daim olub dar,
Düşmən qarşımızda yenə oldu xar,
Aslanlar yurdunun şir övladıyam!
* * *
Göydən Yer üzünə ərmağan, payam,
Gündüzlər Günəşəm, gecələr Ayam,
Ən parlaq ulduzdan törəyən boyam,
Ozanlar yurdunun sirr övladıyam!
* * *
Ustacam, vətənim vətən içində,
Axıb duruluruq zaman köçündə,
Min bir anlamı var, adi “heç”in də,
Aqillər yurdunun pir övladıyam!
13.11.2020. Bakı.
Müəllif: Zaur USTAC
I>>>> Rənglərin Şahzadəsi
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında
KLASSİK MƏTBUAT SƏHİFƏLƏRİNDƏN:
İRƏVAN XƏBƏRLƏRİ
I
Bayram günlərində Kəndirbaz tamaşalarında rövzəpəz molla Yusif bacısının talaqı verildikdən öz qaynından kəbin pulunu almaq istəyib, qaynı isə haqqına dəğəl olmadığı üçün yanında nağd pul olmayıb, kəbin hesabını ağ qarın üstə yazdırıb, yayın orta ayında o hesabı əda etməyə söz verdi. Amma kəbinin üstündə yazılmış xəncəri nağd edib, fövrən mollanın çiyninə yüklədi.
Şayiat var ki, molla Yusif bundan belə övrət mərsiyələrində bir az imamların müsibətindən deyəndə bir-iki ağız da öz müsibətindən deyəcəkdir.
II
Sport
Keçəçi Müslüm bacısını boşatmaq üçün öz qaynı ilə xəncərləşmə sportuna çıxıb. Hər iki pəhləvani-namdar al-qana qəltan olub, tamaşaçıları məmnun etdilər.
III
Böyük çayın üstə bir mədənçi oğlu öz yeznəsi ki, bunun evinin qabağından yolu varmış, ona bir ehtiram göstərmək üçün istəyirmiş ki, o yola bir məxmər payəndaz salsın. İstilaəti təvil olmağa görə bir dəst qırmızı və bir dəst ağ xalat geydirib, qəbristan səfərinə yola saldı ki, daha nə gözü görsün, nə də xəcalət çəksin.
Hökumət nəzərində hüsni-təsir buraxdığı üçün buna həbsdə yeyib-yatmaq pensiyası qərar edilmişdir.
IV
Şayiat var ki, İrəvan ürəfalarından birinə Buxara bəççəbazlarından bir şəcərə göndəriləcək. O şəcərənin üzərində yazılacaq:
Astafiyovski küçədə papağını itirən səhih ün nəsəb uşaqbaz.
V
Opravada müsəlman qlasniləri nəhayət dərəcədə fəaliyyət göstəririlər. Belə ki, müsəlman küçələrini təmizlətməyə elə qərar qoyublar ki, əgər birinin əlindən bal tökülsə, yalaya bilsin. Ələlxüsus Tsarski küçədə müsəlman ünas (qadın) məktəbi xatirəsi və məktəbin müəlliməsinin gecələr bulvar səyahətindən sonra dərə-təpədən qurtarıb, qaranlıqda evinə aparmaq zəhmətindən xilas etmək üçün küçəni ciddiyyətlə təmizləyib və işıqlandırmağa hamıdan çox təlaş edirlər.
Allah qlasnilərdən razı olsun.
Çəkic
Ləklək, 21 Aprel 1914.
Məlumatı hazırladı: Şəfəq NASİR
Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında
“Xalq qəzeti”nin baş redaktoru
Sövetlər dönəmində SSRİ-nin paytaxtı- Moskva şəhərində ali təhsil almaq hər sovet gəncinə nəsib olmurdu. O dövrün gəncləri üçün bu, əlçatmaz uğurlarından biri sayılırdı. O da, azsaylı Azərbaycan gənclərindən biri kimi Moskva Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsini bitirib və ona sovet dövründə jurnalistika nəzəriyyəsinin ən böyük nümayəndələri- Zasurski, Proxorov kimi məşhurlar dərs deyiblər…
Deyir ki:- “Ümumən o dövrdə Moskvada və digər müttəfiq respublikaların nüfuzlu ali təhsil ocaqlarında təhsil görmüş azərbaycanlı tələbələr də var idi. Onlar sonradan ölkəmizin ictimai-siyasi, mədəni-iqtisadi həyatında çox böyük rol oynamağa başladılar. Həmin illərdə mənim kimi jurnalistika təhsili almışlar içərisində Arif Əliyev, Mehman Əliyev, Bahadur İmanquliyev, Bəxtiyar Qaraca kimi şəxslərin adlarını çəkə bilərəm. Əksəriyyəti ilə bu gün də sıx münasibətim var. Bu siyahıya yaxın dostum, Moskvada fəaliyyət göstərən çoxsaylı qəzet və jurnalların yaradıcısı Əliş Əvəzi əlavə edə bilərəm. O, Moskva mətbuatında Qarabağ həqiqətlərini yayan fədakar simadır. Allah rəhmət eləsin, Rauf Talışınski bizdən az əvvəl təhsil almışdı…”
Bəli, söhbət bir vaxtlar Azərbaycan Mətbuat Şurasına rəhbərlik edən, sabiq deputat, “Xalq qəzeti”nin baş redaktoru, əməkdar jurnalist Əflatun Amaşovdan gedir. O, 1957-ci ilin aprel ayının 26-da Gücüstanın Bolnisi rayonunun Faxralı kəndində anadan olub. 1974-cü ildə Faxralı kənd orta məktəbini bitirib. İki il sonra SSRI Silahlı Qüvvələrində əsgəri xidmətə çağrılıb. Xidmətini başa vurandan bir il sonra BDU-nun filologiya fakültəsinə qəbul olunub. Bir müddət burada oxuduqdan sonra ali təhsilini Moskva Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsində başa vuraraq vətənə dönüb…
“O vaxt Azərbaycanda KİV-lərin sayı az idi. İş tapmaqda da müəyyən çətinliklər yaşanırdı. Redaksiyalardakı ştatlar da müvafiq strukturlar tərəfindən müəyyən edilirdi. Amma Moskvada yüksək təhsil gördüyümə görə mənə iş tapmaq o qədər də çətin olmadı. İxtisasım üzrə çalışdım. Düzdür, bir neçə ay AzərTAC-da korrektor kimi işlədim. Bilirdim ki, tezliklə mənim üçün müxbir ştatı açılacaq. Belə də oldu. Mən AzərTAC-da əsasən ictimai-siyasi şöbədə çalışmışam. İşimiz xəbər yayıcılığı idi. Doğrudur, ayrı-ayrı şəxslərdən müsahibələr də götürürdüm. Mirzə İbrahimov, Yaşar Qarayev, Arif Məlikov, Hüseyn Abbaszadə və digər tanınmışlarla müsahibələrim var. Hamısını arxivimdə saxlayıram. Hər biri ayrılıqda xatirədir, yaşantıdır. Qismət olsun, bu barədə nə vaxtsa kitab buraxmağı düşünürəm.”- söyləyir.
Doqquz il “AzərTAC” Dövlət Teleqraf Agentliyində müxtəlif vəzifələrdə çalışıb. Sonra üç il yaradıcılarından biri olduğu “Yeni Nəsil” Jurnalistlər Birliyinin sədr müavini vəzifəsində işləyib. 1998-ci ildə “RUH” Azərbaycan Jurnalistləri Müdafiə Komitəsinə sədr seçilib. 2003-cü ildən 2009-cu ilədək Azərbaycan Mətbuat Şurası ona həvalə olunub. Sonra da Prezidentin sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun Müşahidə Şurasına üzv təyin edilib. Ana dili ilə bağlı gözəl fikirləri var…
Deyir ki:- “Ana dili məsələsi olduqca həssasdır. Dil hər bir xalqın mövcudluğunun ən ümdə atributudur. Məsələn, almanlar çalışırlar ki, alman uşağı əsasən ibtidai təhsilini öz ana dilində alsın. Burada yalnız dilin düzgün işlədilməsinin mənimsənilməsindən söhbət getmir. Söhbət ətraf aləmi, insanları məhz alman kimi duymaqdan, alman xarakteri ilə qəbul etməkdən gedir. Yəni baxış alman baxışı olmalıdır. Bu praktika dünyanın bir sıra qabaqcıl ölkələrində də tətbiq edilir. Biz hamımız istəyirik ki, övladlarımız xarici dil bilsinlər. Valideynlər də məhz buna çalışır. Niyə məhz rus dili? Çünki bu dil bizə daha yaxındır. Həm də təhsil sistemimizdə bu dillə bağlı bəlli ənənələr var. Hesab edirəm ki, daha çox rus dilinə fokuslanma bundan irəli gəlir. Həm də diqqət yetirək, ingilis dili də populyardır, ancaq bu dildə təməlli təhsil bahadır. Hamı üçün əlçatan deyil. Bu da bir səbəbdir. Yəni düşünmürəm ki, insanlarımız rus dilində təhsilə sırf dil baxımından yanaşırlar. Ümumən övladlarının xarici dilə yiyələnməsini arzulayırlar…”
Bir məqamı da vurğulayıb bildirir ki, rus və ya ingilis dili- heç bir önəmi yoxdur, əsas olan həmin dildəki təhsilin azərbaycançılıq ideyasına köklənməsidir. Bunu isə təhsilə cavabdeh şəxslər düşünməlidir, ümumən sistem bu ideyanı rəhbər tutmalıdır…
Xidmətlərinə görə “Əməkdar jurnalist” fəxri adına, “Fəxri mədəniyyət işçisi” döş nişanına, eləcə də 3-cü dərəcəli “Vətənə xidmətə görə”, o cümlədən “Şöhrət” ordenlərinə layiq görülüb. Bir çağırış Milli Məclisin deputatı olub…
“Cəmiyyət məni böyük ölçüdə Əflatun Amaşov kimi tanıyır. Deputat olmazdan öncə də belə tanıyırdı, deputat olandan sonra da. Mənə xüsusi münasibət deputat olduğuma görə deyil, jurnalistliyimə görə olub. Cəmiyyətdəki statusuma görə jurnalistikaya borcluyam. Dostluğa münasibətim hələ lap uşaqlıqdan – dahi Tolstoyun “İki yoldaş” hekayəsini oxuyarkən formalaşıb. Jurnalistikada hər kəsi özümə yaxın bilmişəm. Təbii, Mətbuat Şurasının təşkilatlanmasında birgə çalışdığımız şəxslər mənə daha yaxın olublar. Bəziləri var ki, bu gün məndən incikdilər. Hər halda mən inciklik kimi qiymətləndirirəm. Biz bir çox hadisə və prosesləri görmüş insanlarıq. Müəyyən məsələlərə fərqli baxışımız ola bilər. Ancaq məncə, dövrün tələbinə uyğun fundamental yanaşma ortaya qoyulmalıdır.”- söyləyir.
Deyir ki:- “Medianın maraqları hansısa formada dövlətin maraqları ilə uzlaşmalı idi. Bu gün də başqa yol görmürəm. O zaman da görmürdüm. Ümumən münasibət qurduğum, əlaqə saxladığım adamlar çoxdur. Bunlar insanın həyat statusuna görə azalır və ya çoxalır. Bəzən tamamilə dəyişən simaları görürəm. Artıq belə hallara təəccüblənmirəm. Hətta hər kəsin hansı məqamda hansı cür davranacağını da proqnozlaşdıra bilirəm. Buna görə də heç kəsdən incimirəm. Ancaq fikrimcə, insanda əsl dost ya bir olar, ya iki…”
Bəli, aprelin 26-sı “Xalq qəzeti”nin baş redaktoru Əflatun Amaşovun növbəti ad günüdür. Bu dəfə 69 yaşını qeyd edəcək. Bu münasibətlə onu təbrik edir, möhkəm can sağlığı arzulayıram…
Hörmətlə, Elman Eldaroğlu
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında
“TOVUZ” YAŞATMAQ ŞƏRƏFLİ İŞDİR
Hər dəfə “Tovuz” qəzeti və onun xüsusi buraxılışları çap olunanda elə bilirəm ki, yenidən doğuluram və sevdiyim həyat bütün ağrı-acılara rəğmən gözəlləşir ,daha da yaşamalı olur.Son dörd aya yaxın müddətdə qəzetimiz işıq üzü görməklə ümumi səhifəsi 900-dən çox olan xüsusi buraxılışlarımız işıq üzü görüb.Buraxılışlarımız aşağıdakılardır:
1.Çingiz Qəribli, “Humayın rəsm dünyası”.140 səhifə
2.Telman Musazadə,”Azərbaycan qiymətli kağızlar bazarının müasir vəziyyəti və inkişaf istiqamətləri”.110 səhifə.
3.Sübhan Tovuzlu,”Ürək yanır,qələm yazır”.340 səhifə.
4.Sübhan Tovuzlu,”Dünya mənlə,mən dünyayla oynadım”.320 səhifə.
May ayında çap olunacaq xüsuusi buraxılışlar:
1.Çingiz Qəribli,”Tovuza gəl,Tovuza!”,Şeirlər və poema.
2.Çingiz Qəribli,”Qadan alım” və yaxud “Azərbaycan xəritəsi”.
3.Çingiz Qəribli, “Qoşmalar”,350 səhifə.
Eyni zamanda,”Tovuza həsr olunmuş şeirlər” antalagoyiası üzərində işlər gedir.
Bu işlərin görülməsində ən böyük dəstəkçimiz “Tovuz Xeyriyyə Cəmiyyəti”nin sədri Musa Süleymanov,sədr müavini Çingiz Abbasovdur.Mikayıl Bozal,Namazəli Məmmədov qəzetimizin çap olunmasına köməklik göstəriblər.Tovuzlular bilsin ki, biz bu xidmətimizi maaş almadan göstəririk.
“Tovuz”unutmayın. Unutmayın ki, “Tovuz” tovuzlulaın və tovuzsevərlərin qəzetidir.
Hamınıza gözəl günlər arzulayıram.
Hörmətlə: Çingiz Musayev
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında
Индейцы – общее название коренного населения Америки
Индейцы – общее название коренного населения Америки (за исключением эскимосов и алеутов). Название возникло из-за ошибочного представления первых европейских мореплавателей (Христофора Колумба и других) конца XV века, считавших открытые ими заатлантические земли Индией.
Численность – 75 000 000 (1% населения Земли).
Расселение
Мексика: 10,1 млн
Боливия: 7 млн
Перу: 6 млн
Гватемала: 5,4 млн
Эквадор: 3,4 млн
США: 2,5 млн
Колумбия: 1,4 млн
Канада: 1,2 млн
Бразилия: 700 000
Чили: 692 000
Аргентина: 600 000
Венесуэла: 524 000
Никарагуа: 443 847
Панама: 204 000
Парагвай: 95 235
Сальвадор: ~70 000
Коста-Рика: 60 000
Белиз: ~50 000
Пуэрто-Рико: ~20 000
Суринам: 5000.
По антропологическому типу индейцы принадлежат к американоидной расе. В настоящее время существует около 1 тысячи индейских народов, а в конце XV века было около 2200. Общая численность индейцев в Латинской Америке к началу 1990-х годов составляла 35-40 млн человек, в США в XX веке – более 1,5 млн, а в Канаде – 500 тыс. индейцев и 30 тыс. эскимосов.
Современные индейцы и эскимосы генетически близки жителям Азии. В частности, согласно данным генетических исследований Мичиганского университета, генотипы ряда индейских племён близки к генотипам некоторых народов Сибири. Это подтверждает гипотезу о том, что предки современных индейцев и эскимосов переселились в Америку из Азии. Одним из предполагаемых путей переселения считается так называемый «Берингийский мост» – древний широкий перешеек между Америкой и Азией на месте нынешнего Берингова пролива, который исчез более 12 тыс. лет назад. Миграция продолжалась в промежутке между 70 тыс. лет до н.э. и 12 тыс. лет до н.э. и имела несколько независимых друг от друга волн.
Согласно генетическому исследованию 2018 года число первых переселенцев из Сибири в Америку было около 250 человек. Уровень культуры первых переселенцев соответствовал позднепалеолитической и мезолитической культурам Старого Света. Расселение индейцев по обоим континентам и освоение ими новых земель тянулось многие тысячелетия.
Международная группа исследователей (в которую входили сотрудники Института цитологии и генетики СО РАН), исследовавшая митохондриальные ДНК и Y-хромосомы современных обитателей Алтайского края, пришла к выводу, что генетической родиной первых американцев следует считать Алтай. Примерно 20-25 тыс. лет назад оттуда, по всей видимости, вышли предки индейцев (а также, вероятно, чукчей, коряков и др.), расселившиеся по Сибири и в конечном итоге добравшиеся до Америки. В Y-хромосоме южных алтайцев исследователи обнаружили уникальные мутации, присутствующие в ДНК коренных американцев и известные как гаплогруппа Q. Взгляд со стороны митохондриальной ДНК (исследование гаплогрупп C и D у южных алтайцев и гаплогруппы D у северных алтайцев), дал аналогичные результаты.
До европейской колонизации (началась в XV веке) большинство племён Северной и Южной Америки находилось на различных стадиях общиннородового строя: у одних господствовал материнский род (ирокезы, мускоги, хопи, многие племена бассейна реки Амазонка и др.), у других формировался отцовский род (племена северо-запада и юго-запада Северной Америки, многие племена Южной Америки). Часть народов стояла на различных стадиях перехода от родового к классовому обществу. Индейцы Центральной и Южной Америки (ацтеки, майя, инки) жили уже классовыми обществами.
В Северной Америке проживало около 400 племён индейцев. Все они говорили на разных языках и если имели письменность, то только пиктографическую. В 1826 году вождь племени чероки – Секвойя создал слоговую азбуку чероки, а в 1828 начал издавать газету «Чероки Феникс» на языке чероки. Степные индейцы пользовались пиктографическим письмом. Также существовали межплеменные жаргоны, к которым относят общий торговый язык чикасо – «мобиле». Некоторые племена широко пользовались «языком сигналов» или «языком жестов». Основными инструментами языка сигналов являлись условные передвижения пешком или верхом, зеркала. Для общения использовались и вампумы, которые при необходимости служили индейцам в качестве денег.
Хозяйство индейцев диктовалось условиями климата и местности, где они проживали, а также уровнем их развития. Индейцы занимались охотой, собирательством, а оседлые племена к тому же занимались земледелием. В северных районах индейцы охотились на морского зверя. С появлением европейцев на континенте у индейцев появились лошади и огнестрельное оружие, которые сделали охоту на бизонов более лёгкой и быстрой. Весьма распространённым продуктом питания являлся пеммикан, приготовлением которого занимались исключительно женщины. Также индейцы разводили домашних животных (в первую очередь это характерно для цивилизаций Мексики и Южной Америки) и выращивали сельскохозяйственные культуры.
Религиозные верования индейцев в прошлом – различные родоплеменные культы (шаманизм, культ личных духов-покровителей, пережитки тотемизма и др.). У современных индейцев эти культы сохранились лишь у племён, живущих в отдалённых и малодоступных районах Америки (бассейн реки Амазонка и др.), большинство же индейцев восприняло христианство: в Южной Америке главным образом католицизм, а в Северной Америке преимущественно различные направления протестантизма. Также встречаются и индейцы-иудеи. Начиная с архаического периода Арктику заселяют пришедшие с более поздней волной миграции представители арктической расы: алеуты, инуиты, инупиаты и юпики.
Материал опубликован в группе Фейсбук «Лига Тюркских Народов (ЛТН)»
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında
GÜNNUR AĞAYEVANIN DİGƏR YAZILARI
