1. What inspired you to write “A Book with the Scent of Roses”?
The main inspiration behind A Book with the Scent of Roses was my deep admiration for Azerbaijani poetry and the spiritual beauty hidden within our literary heritage. While reading the poems of Qandab Haqverdi, I felt a sincere emotional and cultural richness that deserved broader literary attention. I wanted to present that beauty to readers through analysis, reflection, and artistic interpretation.
2. How did you choose Qandab Haqverdi’s (Aliyeva) “Fragrant Flowers” to analyze in your book?
Fragrant Flowers attracted my attention because of its sincerity, lyrical spirit, and strong connection to national values. The poems carry deep emotional layers while preserving the simplicity and elegance of the Azerbaijani poetic tradition. I believed that analyzing this work would help readers better understand the spiritual world of the author and the cultural atmosphere reflected in her poetry.
3. What is the significance of analyzing literary works in understanding Azerbaijani culture?
Literature is the spiritual memory of a nation. By analyzing literary works, we better understand the traditions, moral values, historical experiences, and emotional world of the Azerbaijani people. Poetry and prose preserve the voice of generations. Through literary analysis, we not only study texts, but also discover the national identity and worldview of our people.
4. How do you see the role of poetry in expressing national culture and identity?
Poetry has always been one of the strongest expressions of Azerbaijani national identity. From classical poets to modern writers, poetry reflects our love, pain, patriotism, and moral values. Azerbaijani poetry carries the spirit of our language, folklore, music, and traditions. It protects our cultural identity and passes it on to future generations.
5. What challenges did you face while writing “A Book with the Scent of Roses”?
One of the greatest challenges was approaching the literary material with complete objectivity while still preserving its emotional atmosphere. I also wanted to maintain a balance between academic analysis and artistic language so that both scholars and ordinary readers could enjoy the book. Another challenge was presenting poetic subtleties in a way that would not weaken their original beauty.
6. How do you think your book will impact Azerbaijani readers?
I hope the book will encourage readers to pay more attention to contemporary Azerbaijani literature and especially to poetic creativity. I would be happy if readers discover new literary perspectives and become more interested in analyzing literary texts. I also believe the book can strengthen appreciation for national literary values among younger generations.
7. Are there plans to publish the book in other countries or translate it into other languages?
Yes, I would very much like to see the book translated into other languages and introduced to international readers. Azerbaijani literature possesses a rich artistic and philosophical heritage that deserves global recognition. Translation projects would help build cultural bridges and promote Azerbaijani literary thought abroad.
8. How do you see the future of Azerbaijani literature?
I believe the future of Azerbaijani literature is promising. Today, many talented young writers and poets are emerging with fresh ideas and modern literary approaches while still respecting national traditions. If literature continues to receive proper support from publishers, cultural institutions, and readers, Azerbaijani literature will become even more visible internationally.
9. What is the importance of preserving Azerbaijani literary heritage?
Preserving literary heritage means protecting the cultural soul of the nation. Our classical and modern literary works reflect centuries of wisdom, ethics, and artistic thought. If we fail to preserve and study this heritage, future generations may lose connection with their cultural roots. Therefore, literary preservation is not only a cultural duty, but also a national responsibility.
10. How do you see the role of publishers and editors in supporting Azerbaijani literature?
Publishers and editors play a crucial role in the literary process. They help authors reach readers, improve the quality of publications, and support the promotion of literary works. Professional editorial work and strong publishing initiatives can significantly contribute to the development and international recognition of Azerbaijani literature.
11. What advice would you give to young Azerbaijani poets and writers?
I would advise young writers to read extensively, remain loyal to their native language, and write sincerely. Literature requires patience, discipline, and continuous self-development. At the same time, writers should never lose their individuality while following literary trends. True literature is created through honesty, deep observation, and spiritual responsibility.
12. Do you have any upcoming literary projects planned?
Yes, I am currently working on several new literary and publicistic projects related to Azerbaijani poetry, literary criticism, and cultural heritage. I also plan to continue researching contemporary Azerbaijani authors and contributing to the promotion of our national literature both locally and internationally.
“Gül ətirli kitab” əsərini yazmağa sizi nə ilhamlandırdı? “Gül ətirli kitab” əsərinin yaranmasının əsas ilham mənbəyi Azərbaycan poeziyasına və milli ədəbi irsimizin mənəvi gözəlliyinə olan dərin sevgim olmuşdur. Qəndab Haqverdinin şeirlərini oxuyarkən orada səmimi duyğuların, milli-mədəni zənginliyin böyük bir poetik güclə ifadə olunduğunu hiss etdim. Bu gözəlliyi təhlil, düşüncə və bədii yozum vasitəsilə oxuculara təqdim etmək istədim.
Kitabınızda Qəndab Haqverdinin (Əliyeva) “Ətirli güllər” əsərini təhlil etmək qərarına necə gəldiniz? “Ətirli güllər” əsəri səmimiyyəti, lirik ruhu və milli dəyərlərlə sıx bağlılığı ilə diqqətimi cəlb etdi. Bu şeirlər Azərbaycan poeziya ənənəsinin sadəliyini və zərifliyini qorumaqla yanaşı, dərin emosional qatlara malikdir. Düşündüm ki, bu əsərin təhlili oxuculara müəllifin mənəvi dünyasını və poeziyasında əks olunan mədəni mühiti daha yaxşı anlamağa kömək edəcək.
Azərbaycan mədəniyyətini anlamaqda ədəbi əsərlərin təhlilinin əhəmiyyəti nədir? Ədəbiyyat xalqın mənəvi yaddaşıdır. Ədəbi əsərləri təhlil etməklə biz Azərbaycan xalqının adət-ənənələrini, mənəvi dəyərlərini, tarixi təcrübəsini və duyğu dünyasını daha yaxşı anlayırıq. Poeziya və nəsr nəsillərin səsini yaşadır. Ədəbi təhlil vasitəsilə biz yalnız mətnləri öyrənmir, həm də xalqımızın milli kimliyini və dünyagörüşünü kəşf edirik.
Milli mədəniyyətin və kimliyin ifadəsində poeziyanın rolunu necə görürsünüz? Poeziya hər zaman Azərbaycan milli kimliyinin ən güclü ifadə vasitələrindən biri olmuşdur. Klassik şairlərdən müasir yazarlara qədər poeziya sevgimizi, ağrımızı, vətənpərvərliyimizi və mənəvi dəyərlərimizi əks etdirir. Azərbaycan poeziyası dilimizin, folklorumuzun, musiqimizin və adətlərimizin ruhunu daşıyır. O, milli kimliyimizi qoruyur və gələcək nəsillərə ötürür.
“Gül ətirli kitab” əsərini yazarkən hansı çətinliklərlə qarşılaşdınız? Ən böyük çətinliklərdən biri ədəbi materiala tam obyektiv yanaşmaqla yanaşı, onun emosional atmosferini qoruyub saxlamaq idi. Həmçinin istəyirdim ki, akademik təhlillə bədii dili taraz şəkildə təqdim edim ki, həm alimlər, həm də adi oxucular kitabdan zövq ala bilsinlər. Digər bir çətinlik isə poetik incəlikləri onların ilkin gözəlliyini zəiflətmədən təqdim etmək idi.
Sizcə kitabınız Azərbaycan oxucularına necə təsir göstərəcək? Ümidvaram ki, kitab oxucuları müasir Azərbaycan ədəbiyyatına, xüsusilə də poetik yaradıcılığa daha çox diqqət yetirməyə təşviq edəcək. Oxucuların yeni ədəbi baxışlar kəşf etməsi və ədəbi mətnlərin təhlilinə daha çox maraq göstərməsi məni sevindirərdi. Həmçinin düşünürəm ki, bu kitab gənc nəsildə milli ədəbi dəyərlərə olan sevgini daha da gücləndirə bilər.
Kitabın başqa ölkələrdə nəşri və ya başqa dillərə tərcüməsi planlaşdırılırmı? Bəli, kitabın başqa dillərə tərcümə olunmasını və beynəlxalq oxuculara təqdim edilməsini çox istərdim. Azərbaycan ədəbiyyatı zəngin bədii və fəlsəfi irsə malikdir və dünya miqyasında tanınmağa layiqdir. Tərcümə layihələri mədəni körpülərin qurulmasına və Azərbaycan ədəbi düşüncəsinin xaricdə tanıdılmasına kömək edərdi.
Azərbaycan ədəbiyyatının gələcəyini necə görürsünüz? Mən Azərbaycan ədəbiyyatının gələcəyini ümidverici hesab edirəm. Bu gün milli ənənələrə sadiq qalmaqla yanaşı, yeni ideyalar və müasir ədəbi yanaşmalarla çıxış edən çoxlu istedadlı gənc yazar və şairlər yetişir. Ədəbiyyat nəşriyyatlar, mədəniyyət qurumları və oxucular tərəfindən lazımi dəstəyi almağa davam etsə, Azərbaycan ədəbiyyatı beynəlxalq səviyyədə daha da görünən olacaq.
Azərbaycan ədəbi irsinin qorunmasının əhəmiyyəti nədir? Ədəbi irsi qorumaq millətin mənəvi ruhunu qorumaq deməkdir. Klassik və müasir ədəbi əsərlərimiz əsrlərlə formalaşmış müdrikliyi, əxlaqı və bədii düşüncəni əks etdirir. Əgər bu irsi qoruyub öyrənməsək, gələcək nəsillər öz mədəni kökləri ilə bağlarını itirə bilərlər. Buna görə də ədəbi irsin qorunması yalnız mədəni vəzifə deyil, həm də milli məsuliyyətdir.
Azərbaycan ədəbiyyatının dəstəklənməsində nəşriyyat və redaktorların rolunu necə qiymətləndirirsiniz? Nəşriyyatlar və redaktorlar ədəbi prosesdə çox mühüm rol oynayırlar. Onlar müəlliflərin oxuculara çatmasına, nəşrlərin keyfiyyətinin yüksəlməsinə və ədəbi əsərlərin tanıdılmasına kömək edirlər. Peşəkar redaktə işi və güclü nəşriyyat təşəbbüsləri Azərbaycan ədəbiyyatının inkişafına və beynəlxalq səviyyədə tanınmasına böyük töhfə verə bilər.
Gənc Azərbaycan şair və yazıçılarına hansı tövsiyələri verərdiniz? Gənc yazarlara çox oxumağı, ana dilinə sadiq qalmağı və səmimi yazmağı tövsiyə edərdim. Ədəbiyyat səbir, intizam və davamlı özünüinkişaf tələb edir. Eyni zamanda, yazıçılar ədəbi tendensiyaları izləyərkən öz fərdiliklərini itirməməlidirlər. Həqiqi ədəbiyyat dürüstlük, dərin müşahidə və mənəvi məsuliyyət üzərində qurulur.
Qarşıdakı dövr üçün yeni ədəbi layihələriniz varmı? Bəli, hazırda Azərbaycan poeziyası, ədəbi tənqid və mədəni irslə bağlı bir neçə yeni ədəbi və publisistik layihə üzərində çalışıram. Həmçinin müasir Azərbaycan müəlliflərini araşdırmağa və milli ədəbiyyatımızın həm ölkə daxilində, həm də beynəlxalq səviyyədə tanıdılmasına töhfə verməyə davam etməyi planlaşdırıram.
Mayın 7-də Azərbaycan Dillər Universitetində (ADU) Azərbaycan Yaradıcılıq Fondunun “Ədəbiyyat adamı” mükafatının növbəti təqdimetmə mərasimi keçirilib.
Tədbiri giriş sözü ilə açan Azərbaycan Yaradıcılıq Fondunun sədri, Xalq yazıçısı Kamal Abdulla “Ədəbiyyat adamı” mükafatının mahiyyəti və onun Azərbaycan ədəbi mühitində tutduğu yer barədə danışıb. “Bildiyimiz kimi, may ayı Ulu Öndər Heydər Əliyevin doğum günü ilə əlamətdardır. Biz də fondumuz adından qərara gəldik ki, bu münasibətlə ədəbiyyatçılarımız, ziyalılarımız üçün mükafat təsis edək və onu hər ilin may ayında təqdim edək”, – deyən rektor bildirib ki, “Ədəbiyyat adamı” mükafatı yalnız bədii yaradıcılığa deyil, bütövlükdə ədəbiyyata xidmətə, söz sənətinə sədaqətə, milli-mənəvi dəyərlərin qorunmasına verilən qiymətdir. Müasir dövrdə ədəbiyyat cəmiyyətin mənəvi yaddaşını yaşadan ən mühüm sahələrdən biridir və belə təşəbbüslər ədəbi mühitin inkişafına stimul verir. “Ədəbiyyat adamı” anlayışı yalnız yazıçı və şairlə məhdudlaşmır; ədəbiyyatı sevən, onu yaşadan, təbliğ edən və ona xidmət edən hər bir şəxsi ifadə edir.
Mənbə və ətraflı: https://adu.edu.az/az/xeberler/xeberler/14181.html
ÖVLADIYAM Müzəffər ordunun şanlı əsgəri, Ərənlər yurdunun ər övladıyam! Zalımın zülmünə təhəmmülüm yox, Babəklər yurdunun hürr övladıyam! * * * Ustadım Nəsimi, sözümüz sözdü, Ədalət, həqiqət bağrımda közdü, Ziyadar dühası bir deyil, yüzdü, Mövlalar yurdunun nur övladıyam! * * * Dərvişəm, müqqəddəs sayılır təkkəm, Hülqumdan yuxarı dayanır öfkəm, Od, ocaq diyarı tanınır ölkəm, Alovlar yurdunun nar övladıyam! * * * Unutma, şah babam Xətai başdı, Nadir şah, mətədə tərpənməz daşdı, İlham, nə keçilməz sədləri aşdı, İgidlər yurdunun nər övladıyam! * * * Tarixdə Nəbisi, Koroğlusu var, Gen dünya yağıya daim olub dar, Düşmən qarşımızda yenə oldu xar, Aslanlar yurdunun şir övladıyam! * * * Göydən Yer üzünə ərmağan, payam, Gündüzlər Günəşəm, gecələr Ayam, Ən parlaq ulduzdan törəyən boyam, Ozanlar yurdunun sirr övladıyam! * * * Ustacam, vətənim vətən içində, Axıb duruluruq zaman köçündə, Min bir anlamı var, adi “heç”in də, Aqillər yurdunun pir övladıyam! 13.11.2020. Bakı.
Qələbə Günü (9 May) XX əsrin ən böyük tarixi hadisələrindən biri olan İkinci Dünya Müharibəsi üzərində qazanılmış qələbənin simvoludur. Bu gün yalnız hərbi uğurun deyil, həm də milyonlarla insanın taleyinə təsir edən böyük bir dövrün yaddaşı kimi dəyərləndirilir. Azərbaycan xalqı da bu müharibədə həm ön cəbhədə, həm də arxa cəbhədə göstərdiyi fədakarlıqla tarixə öz adını yazmışdır. Bu tarixi hadisə Azərbaycan ədəbiyyatında da geniş və çoxşaxəli şəkildə əksini tapmışdır. XX əsr bəşər tarixində ən mürəkkəb, ziddiyyətli və faciəli dövrlərdən biri kimi yadda qalmışdır. Bu əsr yalnız elmi-texniki tərəqqi ilə deyil, həm də milyonlarla insanın həyatına son qoyan, taleləri alt-üst edən böyük müharibələrlə xarakterizə olunur. Bu müharibələrin ən dəhşətlisi isə şübhəsiz ki, İkinci Dünya Müharibəsi olmuşdur. Dünyanın müxtəlif qitələrini əhatə edən bu qlobal qarşıdurma təkcə siyasi və hərbi qüvvələrin toqquşması deyil, həm də insanlığın mənəvi dəyərlərinin, iradəsinin və yaşamaq əzminin sınağa çəkildiyi bir dövr idi. Bu müharibə milyonlarla insanın həyatına son qoymuş, saysız-hesabsız ailələri parçalamış, bütöv xalqların yaddaşında silinməz izlər buraxmışdır. Bu böyük sınağın başa çatması isə tarixə Qələbə Günü (9 May) kimi daxil olmuşdur. 9 May yalnız hərbi qələbənin qeyd olunduğu bir gün deyil; bu tarix eyni zamanda insan iradəsinin, müqavimət gücünün, vətən sevgisinin və birlik ruhunun təntənəsidir. Bu günün arxasında yalnız zəfər sevinci deyil, həm də itkilərin ağrısı, çəkilən əzablar, dağıdılmış talelər və unudulmayan xatirələr dayanır. Ona görə də 9 May həm sevincin, həm də hüznün birləşdiyi, tarixlə yaddaşın qovuşduğu xüsusi bir gündür. Azərbaycan xalqı da bu böyük müharibədə fəal iştirak edərək həm ön cəbhədə, həm də arxa cəbhədə misilsiz fədakarlıq nümunələri göstərmişdir. Minlərlə azərbaycanlı əsgər döyüş meydanlarında qəhrəmancasına vuruşmuş, yüz minlərlə insan isə arxa cəbhədə çalışaraq qələbənin əldə olunmasına öz töhfəsini vermişdir. Bu mübarizə yalnız silahla deyil, həm də ruh gücü, inam və dözüm hesabına qazanılmışdır. Bu səbəbdən 9 May Azərbaycan xalqının tarixi yaddaşında xüsusi yer tutur və milli kimliyin formalaşmasında mühüm rol oynayır. Tarixi hadisələr yalnız arxivlərdə və xronikalarda yaşamır; onlar həm də ədəbiyyatda, sənətdə, insan yaddaşında öz əksini tapır. Ədəbiyyat isə bu baxımdan ən təsirli vasitələrdən biridir. O, müharibənin təkcə faktlarını deyil, həm də insan talelərini, hisslərini, qorxularını, ümidlərini və ağrılarını bədii dillə ifadə edir. Azərbaycan ədəbiyyatı da İkinci Dünya Müharibəsi mövzusuna geniş yer verərək bu dövrün həm qəhrəmanlıq, həm də faciəvi tərəflərini dolğun şəkildə əks etdirmişdir. Qələbə Günü (9 May) mövzusunun Azərbaycan ədəbiyyatında işlənməsi yalnız tarixi hadisənin təsviri ilə məhdudlaşmır. Bu mövzu daha geniş mənada insanlıq dərslərinin, vətənpərvərlik ideyalarının, milli yaddaşın və mənəvi dəyərlərin bədii təcəssümü kimi çıxış edir. Ədəbiyyat vasitəsilə bu gün yalnız keçmişin bir səhifəsi kimi deyil, həm də gələcək nəsillər üçün mühüm ibrət dərsi kimi yaşadılır. 9 May – Qələbə Günü Azərbaycan ədəbiyyatında həm tarix, həm yaddaş, həm də insan talelərinin bədii salnaməsi kimi xüsusi yer tutur. Müharibə mövzusu Azərbaycan ədəbiyyatında yalnız qəhrəmanlıq dastanı kimi deyil, həm də insan talelərinin faciəsi, mənəvi sınaqların təcəssümü kimi işlənmişdir. Xüsusilə Səməd Vurğun yaradıcılığında müharibə dövrünün ruhu, xalqın vətənpərvərlik hissi və qələbəyə inam dolğun şəkildə ifadə olunmuşdur. Onun şeirlərində döyüşən əsgərin mənəvi gücü, xalqın birliyi və gələcəyə olan ümid hissi ön plana çəkilir. Eyni zamanda Rəsul Rza müharibənin daha çox fəlsəfi və psixoloji tərəflərinə diqqət yetirmişdir. Onun əsərlərində müharibə yalnız silahlı qarşıdurma deyil, həm də insanın daxili dünyasında baş verən sarsıntılar, həyat və ölüm arasında qalan talelərin dramı kimi təqdim olunur. Nəsr sahəsində isə Mehdi Hüseyn və İlyas Əfəndiyev kimi yazıçılar müharibə mövzusunu daha geniş həyat kontekstində işləmişlər. Onların əsərlərində cəbhədə döyüşən əsgərlərlə yanaşı, arxa cəbhədə yaşayan insanların həyatı, anaların, qadınların və uşaqların çəkdiyi əzablar real və təsirli şəkildə təsvir edilir. Bu yanaşma müharibənin yalnız qələbə ilə ölçülmədiyini, onun ağır bəşəri nəticələrinin də olduğunu göstərir. Azərbaycan ədəbiyyatında 9 May mövzusu həm də qəhrəmanlıq və vətən sevgisinin bədii ifadəsi kimi çıxış edir. Müharibə illərində yazılan əsərlər xalqın ruh yüksəkliyini qorumaq, insanları mübarizəyə ruhlandırmaq məqsədi daşıyırdı. Bu əsərlər bu gün də öz aktuallığını qoruyaraq, gənc nəsildə vətənpərvərlik hisslərinin formalaşmasına xidmət edir. Müasir dövrdə isə 9 May və ümumilikdə müharibə mövzusu daha çox tarixi yaddaş və mənəvi dərs prizmasından dəyərləndirilir. Yazıçılar artıq bu hadisələrə zamanın məsafəsindən baxaraq, müharibənin insan həyatına vurduğu izləri, onun cəmiyyətə təsirini və gələcək nəsillər üçün verdiyi mesajları ön plana çıxarırlar. Azərbaycan ədəbiyyatında İkinci Dünya Müharibəsi mövzusu XX əsrin ən mühüm və geniş işlənən istiqamətlərindən biridir. Bu mövzu yalnız konkret döyüş səhnələrinin təsviri ilə məhdudlaşmır; o, insan taleyi, mənəvi sınaq, vətən sevgisi və tarixi yaddaş kimi çoxşaxəli problemləri özündə birləşdirir. Müharibə Azərbaycan ədəbiyyatında həm dövrün canlı salnaməsi, həm də insanın daxili dünyasının dərin bədii təhlili kimi təqdim olunur. 1941–1945-ci illərdə baş verən İkinci Dünya Müharibəsi Azərbaycan xalqının həyatına birbaşa təsir göstərmiş, bu da ədəbiyyatda dərhal öz əksini tapmışdır. Müharibə illərində yazılan əsərlər əsasən xalqı ruhlandırmaq, qələbəyə inam yaratmaq və vətənpərvərlik hisslərini gücləndirmək məqsədi daşıyırdı. Bu dövrdə ədəbiyyat ideoloji və mənəvi bir silah kimi çıxış edirdi. Azərbaycan poeziyası müharibə dövründə xüsusi fəallıq göstərmişdir. Şairlər öz əsərlərində cəbhədə döyüşən əsgərlərin qəhrəmanlığını, xalqın birliyini və qələbəyə olan sarsılmaz inamını tərənnüm edirdilər. Azərbaycan poeziyasında 9 May qələbə mövzusunda Səməd Vurğun, Süleyman Rüstəm, Məmməd Rahim, Bəxtiyar Vahabzadə, Nəbi Xəzri, Məmməd Araz, Zəlimxan Yaqub, Hüseyn Arif, Sabir Rüstəmxanlı, Musa Yaqub kimi ədiblər çox qiymətli əsərlər yazmışdırlar. Səməd Vurğunun “Azərbaycan”, “Partizan Ana”, “Səttar”, Süleyman Rüstəmin “Ana və poçtalyon”, Məmməd Rahimin “Səngər”, “Qələbə”, Məmməd Arazın “Anam mənə bir nağıl danış”, Bəxtiyar Vahabzadənin “Qələbə” və “Mayın doqquzu” kimi şeirləri 9 May qələbə gününü həsr olunmuşdur. Səməd Vurğun müharibə dövrü poeziyasının ən görkəmli nümayəndələrindəndir. Onun şeirlərində vətən sevgisi, qəhrəmanlıq ruhu və gələcəyə ümid əsas yer tutur. Rəsul Rza isə müharibəyə daha fəlsəfi yanaşaraq insanın daxili dünyasında baş verən dəyişiklikləri, qorxu və ümid arasında qalan ruh halını təsvir etmişdir. Süleyman Rüstəm də öz şeirlərində döyüş ruhunu, əsgərin iradəsini və xalqın birliyini poetik dillə ifadə etmişdir. Bu şeirlər təkcə ədəbi nümunə deyil, həm də dövrün emosional və ideoloji portretidir. Nəsr janrında müharibə mövzusu daha geniş və çoxplanlı şəkildə işlənmişdir. Yazıçılar müharibənin yalnız ön cəbhəsini deyil, arxa cəbhədə baş verən hadisələri, insanların gündəlik həyatını və psixoloji durumunu da təsvir etmişlər. Mehdi Hüseyn əsərlərində müharibə dövrünün sosial və mənəvi problemlərini real və təsirli şəkildə əks etdirmişdir. Onun Abşeron və Qara daşlar romanlarında neftçilərin əməyi, arxa cəbhənin rolu və ümumi mübarizə ruhu geniş təsvir olunur. İlyas Əfəndiyev isə insan münasibətlərinə daha çox diqqət yetirərək müharibənin fərdi talelərə təsirini göstərmişdir. Onun Söyüdlü arx əsərində insanın daxili aləmi, sevgi, ayrılıq və gözləntilər ön plana çıxır. Müharibə mövzusu dramaturgiyada da öz əksini tapmışdır. Səhnə əsərlərində vətənpərvərlik ideyaları, qəhrəmanlıq və milli ruh xüsusi vurğulanmışdır. Bu əsərlər tamaşaçıları həm ruhlandırmaq, həm də düşündürmək məqsədi daşıyırdı. Azərbaycan ədəbiyyatında müharibə yalnız döyüş səhnələri ilə deyil, həm də arxa cəbhənin həyatı ilə təqdim olunur. Anaların oğul həsrəti, qadınların fədakarlığı, uşaqların çətin şəraitdə böyüməsi bu mövzunun ayrılmaz hissəsidir. Bu yanaşma müharibənin daha humanist və realist təsvirinə imkan yaradır. Müharibədən sonrakı dövrdə yazılan əsərlərdə mövzuya münasibət dəyişmiş, daha çox müharibənin nəticələri, travmaları və insan yaddaşında buraxdığı izlər ön plana çıxmışdır. Müasir yazıçılar bu mövzunu artıq təkcə qəhrəmanlıq prizmasından deyil, həm də faciə və dərs kimi təqdim edirlər. Azərbaycan ədəbiyyatında İkinci Dünya Müharibəsi mövzusu çoxşaxəli və zəngin bədii ənənə formalaşdırmışdır. Bu mövzu vasitəsilə yazıçılar və şairlər yalnız tarixi hadisələri əks etdirməmiş, həm də insanın mənəvi gücünü, vətənə bağlılığını və həyatın dəyərini ön plana çıxarmışlar. Müharibə mövzusu Azərbaycan ədəbiyyatında həm qəhrəmanlıq salnaməsi, həm də insanlıq dərsi kimi yaşayır və gələcək nəsillər üçün mühüm mənəvi irs olaraq qalır. 9 May – Qələbə Günü Azərbaycan ədəbiyyatında yalnız bir tarixi hadisənin təsviri deyil, həm də insanlıq, vətənpərvərlik və mənəvi dəyərlərin bədii ifadəsidir. Ədəbiyyat bu qələbəni yaddaşlarda yaşadır, onu gələcək nəsillərə ötürür və müharibənin acı həqiqətlərini unutmamağa çağırır. Qələbə Günü (9 May) Azərbaycan ədəbiyyatında yalnız tarixi bir hadisənin xatırlanması kimi deyil, daha geniş mənada insanlıq dəyərlərinin, milli kimliyin və mənəvi yaddaşın ifadə forması kimi çıxış edir. Bu günün arxasında dayanan İkinci Dünya Müharibəsi reallıqları ədəbiyyat vasitəsilə sadəcə fakt kimi deyil, insan talelərinin, duyğularının və psixoloji sarsıntılarının bədii təcəssümü kimi təqdim olunur. Azərbaycan ədibləri müharibə mövzusuna müraciət edərkən onu yalnız qəhrəmanlıq pafosu ilə məhdudlaşdırmamış, eyni zamanda bu faciənin dərin ictimai və fərdi nəticələrini də incəliklə təsvir etmişlər. Bu baxımdan Səməd Vurğun, Rəsul Rza, Mehdi Hüseyn və İlyas Əfəndiyev kimi sənətkarların yaradıcılığı xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Onların əsərlərində müharibə həm qəhrəmanlıq məktəbi, həm də insan ruhunun sınaq meydanı kimi təqdim edilir. Bu əsərlər oxucunu təkcə qələbə sevinci ilə deyil, həm də itkilərin acısı, ayrılıqların kədəri və həyatın kövrəkliyi ilə üz-üzə qoyur. Ədəbiyyatın əsas gücü ondadır ki, o, tarixi hadisələri zamanın sərhədlərindən çıxararaq onları daim yaşayan mənəvi dəyərə çevirir. Bu mənada 9 May mövzusu Azərbaycan ədəbiyyatında kollektiv yaddaşın qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsi baxımından mühüm rol oynayır. Əsərlərdə təsvir olunan obrazlar – cəbhədə döyüşən əsgərlər, səbrlə gözləyən analar, ümidi itirməyən qadınlar və müharibənin kölgəsində böyüyən uşaqlar – yalnız müəyyən bir dövrün qəhrəmanları deyil, ümumbəşəri duyğuların daşıyıcıları kimi çıxış edir. Müasir dövrdə bu mövzuya yanaşma daha da dərinləşmiş, ədəbiyyat müharibəni yalnız keçmiş hadisə kimi deyil, həm də gələcək üçün ciddi xəbərdarlıq və dərs kimi təqdim etməyə başlamışdır. Yazıçılar artıq qələbənin qiymətini daha geniş kontekstdə dəyərləndirir, sülhün əhəmiyyətini ön plana çəkir və insanlığı müharibənin dağıdıcı nəticələrindən uzaq durmağa səsləyirlər. Bu isə ədəbiyyatın tərbiyəvi və maarifləndirici funksiyasını daha da gücləndirir. Qələbə Günü (9 May) Azərbaycan ədəbiyyatında yalnız bir zəfər tarixinin bədii ifadəsi deyil, həm də insanın mənəvi kamilliyə aparan yolunun, vətənə bağlılığının və həyatın dəyərinin dərk olunmasının simvoludur. Ədəbiyyat bu qələbəni yalnız keçmişin yaddaşı kimi deyil, həm də bu günün və gələcəyin mənəvi istiqamətverici qüvvəsi kimi yaşadır. Bu baxımdan 9 May mövzusu Azərbaycan ədəbiyyatında daim aktual qalacaq, yeni nəslin düşüncəsində və yaradıcılığında öz əksini tapmağa davam edəcəkdir.
(Zaur Ustac – Bu gecə) “Bu gecə” şeirində Zaur Ustac yenə özünəməxsus poetik üslubu ilə sevgi, gözlənti və mənəvi ehtiyac mövzusunu işləyir. İlk misradakı “Gözlərəm yolunu hər səhər, axşam” ifadəsi uzun sürən intizarın ağrısını göstərir. Burada gözlənilən yalnız bir insan deyil, bəlkə də xoşbəxtlik, rahatlıq, anlayış və könül rahatlığıdır. “Qır Şeytanın qıçın, qaç gəl, bu gecə!” misrası şairin xalq danışıq üslubundan ustalıqla istifadə etdiyini göstərir. Bu cümlədə həm yumor var, həm səmimiyyət, həm də tələsik qovuşmaq istəyi. Zaur Ustac poeziyasında tez-tez rast gəlinən canlı xalq nəfəsi bu misrada aydın duyulur. Şeirin ikinci bəndində qaranlıqla işığın qarşılaşdırılması diqqət çəkir: “Qaranlıq gecənin qaranlığında…” və ardınca “Nur çilə, şəfəq sal, aç yol…” Bu, sadəcə gecə təsviri deyil. Bu, ümidsizlikdən ümidə keçid, kədərdən sevincə yol axtaran insan ruhunun halıdır. Şair qaranlığı təsvir etməklə yanaşı, işığa çağırır. Ən dərin misralardan biri isə budur: “Neçə qönçə arzu açmadan soldu.” Bu fikir insan ömrünün itirilmiş imkanlarını, gecikmiş sevgiləri, həyata keçməyən arzuları ifadə edir. Zaur Ustac burada çox sadə dillə böyük fəlsəfi həqiqəti deyir: zaman gözləmir. Son misra – “Ustacın başına tac ol” – müəllifin öz təxəllüsünü şeirə gətirməsi klassik ənənəyə bağlılıq nümunəsidir. Divan və aşıq ədəbiyyatında şairlər son bənddə adlarını çəkərək əsəri möhürləyirdilər. Zaur Ustac da bu ənənəni müasir duyğularla davam etdirir. Nəticə etibarilə, “Bu gecə” şeiri sevginin, həsrətin və qovuşmaq arzusunun poetik etirafıdır. Burada həm xalq ruhu, həm klassik ənənə, həm də çağdaş insanın tənhalığı var. Şeir oxucuya bir həqiqəti xatırladır: bəzən insan ömründə ən vacib görüş “bu gecə” baş verməlidir.
Müəllif: Süleymanova Ümmü İsmayıl qızı Şəki şəhəri 14 nömrəli tam orta məktəbin riyaziyyat müəllimi, AJB-nin üzvü, “Qızıl Qələm” media mükafatçısı.
“Trolların sirri ” əsərinə ön söz Cəmiyyətin mənəvi aləmini formalaşdıran bədii ədəbiyyat bütün dövrlərdə insanlığa ən gözəl töhfə olub .Yenilənən dünyanın mənəviyyatca zəngin , yeni düşüncə tərzinə sahib yeniyetmələrə, gənclərə ehtiyacı var. Yazarlarımızın bu işdə əməyi danılmazdır. İstedadlı yazar Gülzar İbrahimovanın “Trolların sirri ” əsəri hər kəs tərəfindən maraqla oxunur , ədalət ,dürüstlük , mənəvi zənginliyi özündə tərbiyə edir.Əsərdəki hadisələr nağıllara məxsus mifik düşüncə tərzini əks etdirsə də , sanki bu günümüzün real insanlıq tablosu rəssam fırçası ilə deyil, yazıçı qələmi ilə yaradıııb. Ən gözəl əsər yazar ruhunu əks etdirən əsərdir. Bu baxımdan “Trolların sirri” əsəri də Gülzar İbrahimovanın ruh və düşüncə dünyasının məhsuludur. Trollar haqqında insanlara bəlli olmayan sirləri açmağa , onların simasında ümumbəşəri mənəvi dəyərləri verməyə çalışan yazar baş verən hadisələrin fonunda çatdırmaq istədiklərini böyük ustalıqla oxucularına təqdim edir. Mənəvi dəyərlər : dürüstlük , qətiyyət , səmimiyyət , halallıq kimi insani keyfiyyətlərin təbliği əsər boyu öz müsbət həllini tapıb.Müəllif keçmiş dövrlərin həyat və düşüncə tərzini müasirliklə əlaqələndirmək istəyinə uğurla nail olur, ədalətin,dürüstlüyün qələbəsinə inamını əsər qəhrəmanlarının simasında oxuculara çatdırmağa çalışır. Əsərin “Hovard qocaya sirr açır ” hissəsində maraqll bir məqam var.Hovard öz mənəvi aləmini qoca ilə dialoqda aydın şəkildə çatdırır: ” Yox, yox, heç vaxt qayıtmaram! Kral mənə inanmasa, bütün nəslimizin adına “oğru” ləkəsi gətirərəm. “Oğru” adına nifrət edirəm. Bir gündə kralın neçə yüz qazını itirmişəm. Günahkaram. Bircə dəfə mənə “qaz oğrusu” desələr, xəcalətimdən yerə girərəm”.
Yazar bu sözlərlə inamın , etibarın qorunmasının insan üçun nə qədər önəmli olduğunu qəhrəmanın dilindən oxucuya çatdırmaqla gənclərdə yüksək mənəvi dəəyərləri görmək istədiyini bildirir.
AYB-də “Ulduzlu görüşlər” çərçivəsində növbəti tədbir keçirilib
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Natəvan klubunda “Ulduz” jurnalı ilə Azərbaycan Universitetinin birgə layihəsi olan “Ulduzlu görüşlər” çərçivəsində növbəti tədbir keçirilib.
Görüşün qonağı yazıçı-publisist Vəsimə İsmayılqızı olub. Tədbir Ümummilli Lider Heydər Əliyevin anadan olmasının 103-cü ildönümünə həsr edilib.
Filologiya fakültəsinin “Ulduz” jurnalında yaradıcılıq təcrübəsi keçən 4-cü kurs tələbələri üçün təşkil olunan görüşdə tanınmış ədəbiyyat və mətbuat nümayəndələri iştirak ediblər.
“Ulduz” jurnalının baş redaktoru, şair Qulu Ağsəs layihə çərçivəsində keçirilən ustad dərslərinin əhəmiyyətini vurğulayıb. O bildirib ki, bu dərslər həm görüş, həm də praktiki məşğələ formatında təşkil olunur və tələbələrin yaradıcılıq bacarıqlarının formalaşmasına xidmət edir. Qeyd olunub ki, bu prosesdə təkrar və müzakirələr xüsusi yer tutur, çünki biliklərin möhkəmlənməsi məhz bu mərhələdə baş verir. Ümumilikdə isə belə təşəbbüslər öyrədici olmaqla yanaşı, gənclər üçün motivasiyaedici bir mühit yaradır.
Daha sonra Azərbaycan Universitetinin baş müəllimi Leyla Məmmədəliyeva, şair-publisist, Əməkdar müəllim İsgəndər Səklikov, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Ədəbi Əlaqələr Mərkəzinin direktoru Əsəd Cahangir, şair-publisist, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü İntiqam Yaşar və digər natiqlər bu cür görüşlərin tələbələrin dünyagörüşünün genişlənməsində mühüm rol oynadığını bildiriblər. Onlar Vəsimə İsmayılqızının yaradıcılığından bəhs edərək onun əsərlərində qaldırılan mövzuların aktuallığını, publisistikasında cəmiyyətə həssas yanaşmanı və oxucu ilə qurduğu səmimi ünsiyyətin əhəmiyyətini xüsusi vurğulayıblar.
Çıxış edənlər, eyni zamanda, Vəsimə İsmayılqızının müəllifi olduğu “Heydər Əliyevin Vətən səfərləri” çoxcildliyi barədə danışıblar. Onlar Ulu Öndər Heydər Əliyevin Azərbaycan ədəbiyyatına və mədəniyyətinə göstərdiyi diqqət və qayğıdan bəhs edərək, bu siyasətin bu gün də uğurla davam etdirildiyini vurğulayıblar.
Daha sonra tələbələr qonaq yazıçı Vəsimə İsmayılqızına suallar ünvanlayıblar. Yazıçı müəllifi olduğu kitablar, publisistika sahəsində fəaliyyəti, yaradıcılıq prosesi və oxucularla ünsiyyətin əhəmiyyəti barədə ətraflı danışıb, gəncləri daha çox oxumağa və yazmağa təşviq edib. Fotolar:
Qeyd edək ki, “Ulduzlu görüşlər” layihəsi çərçivəsində təşkil olunan bu cür tədbirlər gənc yazarların formalaşmasında, onların peşəkar ədəbi mühitlə əlaqələrinin möhkəmləndirilməsində mühüm rol oynayır.
Bu gün dəyərli aydınımız, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü Ramiz Göyüşün müəllifi olduğu, Xalq şairi Səməd Vurğunun 120 illik yubileyinə həsr edilmiş “Ellər yaşadacaq şair ömrünü” kitabının təqdimat mərasimi Atatürk Mərkəzində yüksək səviyyədə keçirildi. Ramiz Göyüş Yazarlar Jurnalı tərəfindən “Ziyadar” Mükafatı ilə təltif olundu. Təbrik edirik! Tədbirdən fotolar:
“Ustacın başına tac ol bu gecə!” (Zaur Ustac – Bu gecə) Zaur Ustacın Qəndabın “Bu gecə” şeirinə yazdığı eyni adlı nəzirə müasir Azərbaycan poeziyasında klassik ənənə ilə çağdaş duyumun uğurlu vəhdətini nümayiş etdirən maraqlı poetik hadisədir. Bu nəzirə təkcə bir şeirə cavab deyil, həm də poetik dialoq, ruhlararası söhbət, estetik və mənəvi körpü kimi dəyərləndirilə bilər. Ədəbiyyat tariximizdə nəzirə yazmaq ənənəsi qədim və zəngindir. Klassik şairlər bir-birinin şeirlərinə nəzirə yazaraq həm ustadlarına ehtiram göstərmiş, həm də öz poetik güclərini sınamışlar. Zaur Ustacın bu nəzirəsi də həmin ənənənin müasir davamıdır. Burada müəllif yalnız formaya deyil, ruh yaxınlığına, ideya səsləşməsinə xüsusi önəm verir. Qəndabın “Bu gecə” şeirindəki lirizm, daxili yanğı və sevgi-intizar motivləri Ustacın nəzirəsində yeni nəfəs qazanır. Şeirin ilk misralarından etibarən müəllifin emosional gərginliyi və çağırış tonu diqqət çəkir: “Gözlərəm yolunu hər səhər, axşam, Qır Şeytanın qıçın, qaç gəl, bu gecə!” Burada klassik aşiq obrazının sədaqəti ilə yanaşı, çağdaş insanın səbirsizliyi, təlatümü də hiss olunur. “Qır Şeytanın qıçın” ifadəsi folklor təfəkküründən gələn obrazlılıqla yanaşı, sevginin qarşısını alan bütün maneələrə üsyan kimi səslənir. Bu, artıq passiv gözləyiş deyil, aktiv çağırışdır. İkinci bənddə müəllif birbaşa Qəndabın məşhur misrasına işarə edir – “Qaranlıq gecənin qaranlığında”. Bu istinad nəzirənin klassik tələbinə uyğun olaraq mətnlərarası əlaqəni gücləndirir. Lakin Ustac burada yalnız sitat gətirmir, həmin obrazı genişləndirir: “Alatoran sübhün bulanlığında, Öləziyən şamın dumanlığında, Nur çilə, şəfəq sal, aç yol, bu gecə!” Bu misralarda işıq və qaranlıq qarşıdurması poetik mərkəzə çevrilir. Şamın öləziyən işığı, sübhün bulanıq halı – bunlar keçid anlarının, qeyri-müəyyənliyin rəmzləridir. Müəllif bu qaranlıq və dumanlı mühitdə nur istəyir, aydınlıq arzulayır. Bu isə yalnız fiziki işıq deyil, həm də mənəvi dirçəliş, ümid və qovuşma arzusudur. Üçüncü bənddə isə şeir daha fəlsəfi çalara keçir: “Xəyal arzulara gedən ilk yoldu, Ruhlar cisimləri qucuyan qoldu…” Burada müəllif artıq maddi aləmdən çıxaraq metafizik qatlara yüksəlir. Xəyal – reallığa aparan ilk addım kimi təqdim olunur. Ruh və cisim qarşıdurması isə insanın ikili təbiətini, sevginin həm cismani, həm də ruhi mahiyyətini açır. “Neçə qönçə arzu açmadan soldu” misrası isə itirilmiş imkanların, reallaşmamış arzuların acısını ifadə edir. Şeirin kulminasiyası isə son misrada cəmlənir: “Ustacın başına tac ol bu gecə!” Bu, həm təvazökar, həm də iddialı bir müraciətdir. Şair burada özünü aşiq kimi təqdim edir, lakin eyni zamanda sevgini, ilhamı, gözəlliyi özünün tacı kimi görmək istəyir. Bu misra nəzirənin fərdi möhürüdür və müəllifin poetik kimliyini açıq şəkildə ortaya qoyur. Ümumilikdə, Zaur Ustacın “Bu gecə” nəzirəsi aşağıdakı xüsusiyyətlərlə seçilir: -Klassik nəzirə ənənəsinə sadiqlik və eyni zamanda müasir ifadə tərzi -Qəndab poeziyasına hörmət və onun motivlərinin yaradıcı şəkildə inkişafı -Güclü emosional fon və səmimi lirizm -Obrazlı dil, metaforik zənginlik və fəlsəfi dərinlik Bu nəzirə sübut edir ki, Azərbaycan poeziyasında ənənə ölməyib, əksinə, yeni nəfəs və yeni interpretasiyalarla yaşayır. Zaur Ustac kimi şairlər bu körpünü qoruyaraq həm keçmişə ehtiram göstərir, həm də gələcəyə yol açırlar. Beləliklə, “Bu gecə” nəzirəsi yalnız bir poetik cavab deyil, həm də iki şairin ruhunun eyni gecədə qovuşduğu bədii məkan, sözün işığa çevrildiyi poetik bir an kimi dəyərləndirilə bilər.
