DAĞLAR QOYNUNDA
(Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı, şəhid polkovnik-leytenant Vüqar Ağayevin xatirəsinə)
Əzəl beşiyim dağlar,
Evim, eşiyim dağlar,
Yuvalaşdıq, çuğlaşdıq
Çəkir keşiyim dağlar.
(oçerk)
Dağların yaddaşı başqa olur. Dağ insanı sadəcə əhatə etmir, onu böyüdür, xarakterini formalaşdırır, baxışlarına dərinlik, ürəyinə dözüm verir. Dağlarda doğulan və böyüyən insan üçün torpaq da başqa cür müqəddəsdir. O, torpağı yalnız ayağının altında hiss etmir; onu uşaqlığının səsi, bulağının suyu, küləyinin nəfəsi, qayalarının sərtliyi, yollarının xatirəsi kimi yaşadır.
Vüqar Ağayevin ömrü də belə bir coğrafiyada başlamışdı. Qubadlı rayonunun Xanlıq kəndində dünyaya göz açan bu Vətən oğlu sonralar ömrünün ən ağır sınaqlarını yenə dağlar arasında yaşayacaq, doğma yurdunun azadlığı uğrunda canından keçəcəkdi.
1973-cü il martın 4-də Xanlıq kəndində doğulan Vüqar uşaqlığının ən gözəl çağlarını Qubadlının səfalı təbiəti qoynunda keçirmişdi. Atası Əhməd Ağayev hərbçi olduğundan ailənin yaşayış yeri müxtəlif vaxtlarda dəyişsə də, Vüqarın qəlbində Xanlığın və Qubadlının yeri heç vaxt dəyişmədi. Çünki insanın ilk gördüyü mənzərə, ilk addım atdığı torpaq, ilk dəfə adını çağırdığı doğma yurd onun taleyinin görünməz xəritəsini yaradır.
Vüqarın xəritəsində Qubadlı vardı.
Amma zaman onun qarşısına başqa bir xəritə çıxardı — müharibə xəritəsi.
ÖMRÜN İLK DAĞI — MÜHARİBƏ
Vüqar Ağayevin gəncliyi Azərbaycanın tarixinin ən ağır səhifələrindən birinin yazıldığı illərə təsadüf etdi. Qarabağ müharibəsi başlananda o, müddətli həqiqi hərbi xidmətdə idi. Ölkədə daxili çəkişmələr, xaos və böhran hökm sürür, vahid komandanlığın olmaması ordunun imkanlarını məhdudlaşdırırdı. Düşmən isə bu vəziyyətdən istifadə edərək torpaqlarımızı işğal edir, şəhər və kəndlərimizi ələ keçirir, dinc əhalini ata-baba yurdlarından didərgin salırdı.
Gənc əsgər Vüqar Ağayev həmin ağır günlərdə Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Əliyar Əliyevin komandiri olduğu taborda döyüşürdü. O illərin acısı onun yaddaşında silinməz iz buraxdı. Döyüşlərin məğlubiyyətlə nəticələnməsi onun Vətən sevgisini azaltmadı, əksinə, daha da möhkəmləndirdi. Vüqar başa düşdü ki, torpağı qorumaq üçün yalnız ürəkdə Vətən sevgisinin olması kifayət deyil. Bunun üçün güclü ordu, peşəkar zabit, yüksək hazırlıq və dəmir intizam lazımdır.
Bəlkə də onun ömür yolunun zabitlik mərhələsi məhz həmin günlərdə başladı.
1993-cü ildə Bakı Ali Birləşmiş Komandirlər Məktəbinə daxil oldu. Döyüşən ordudan Topçu bölməsindən gəldiyinə görə onu məktəbin Tank Artilleriya Fakültəsinə qəbul etmişdilər. Döyüş yoldaşları da onu savadlı, bacarıqlı top komandiri görmək istəyirdilər. Vüqarı da bu məqsədlə oxumağa göndərmişdilər ki, artilleriyanın sirlərini öyrənib, öz döyüş yoldaşlarının yanına qayıtsın… Ancaq, deyir, “sən saydığını say, gör fələk nə sayır”… Qısa müddətdə torpaqların işğalı, məktəbdə təhsilin rus dilində olması Vüqarı çox narahat edirdi. Bir yerdə qərar tuta bilmir, elə hey fikir edirdi…
Bütün Azərbaycan çox ağır dönəmdən keçirdi. Belə çətin günlərdə Vüqar artıq ikinci kursda oxuyarkən məktəbdə könüllü şəkildə təhsil proqramı sürətləndirilmiş kurslarda zabit rütbəsi alıb hərbi hissələrə yollanmaq imkanı yarandı. Səbri tamam tükənmiş Vüqar da cidd-cəhdlə hazırlaşaraq ard-arda bir neçə imtahan verib, bu kurslara qoşuldu. 1995-ci ildə hərbi təhsilini müvəffəqiyyətlə başa vuraraq kiçik leytenant hərbi rütbəsi alıb, gözü Qubadlı dağlarında Naxçıvana yollandı.
Beləcə, Qubadlıdan Naxçıvana uzanan uzun hərbi yol başladı.
Bu yolun da öz dağları vardı.
NAXÇIVAN DAĞLARINDA
Naxçıvan onun həyatında ayrıca bir səhifədir. Qubadlı ilə başlayan dağlıq coğrafiya Naxçıvanda davam edirdi. Vüqar burada həm hərbçi kimi yetişdi, həm ailə qurdu, həm də ömrünün mühüm illərini yaşadı. Qubadlı dağlarına uzun illər Soyuqdan boylandı. Saatlarla Kotamda kludlənmiş yollara baxdı…
1995-ci ildən zabit kimi xidmət edən Vüqar Ağayev iyirmi il ərzində qüsursuz hərbi xidmət keçərək kiçik leytenant rütbəsində tağım komandiri vəzifəsilə başladığı dağlarla dolu dağ boyda işi polkovnik-leytenant rütbəsinədə briqada komandiri vəzifəsində tamamladı…
Xidmət illərində müxtəlif təltiflərə layiq görüldü. “Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin 10, 90, 95 və 100 illiyi” yubiley medalları, “Qüsursuz xidmətə görə” I, II və III dərəcəli medallar, “Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə” III dərəcəli medal və “Hərbi xidmətlərə görə” medalı onun uzun və səmərəli xidmət yolunun göstəriciləricisidir.
Lakin Vüqarın zabitlik fəaliyyətini yalnız təltiflərlə ölçmək doğru olmazdı.
Çünki onun əsas xidməti insanların yaddaşında idi.
O, gənc zabitlərin yetişməsinə, əsgərlərdə hərbi-vətənpərvərlik ruhunun yüksəldilməsinə töhfə verirdi. Hərbi peşəni sadəcə bir iş kimi deyil, Vətən qarşısında borc kimi qəbul edirdi. Onun üçün çiyindəki paqon rütbə nişanı olmaqdan daha böyük məna daşıyırdı: o, Vətən etimadının məsuliyyətini ifadə edirdi.
Naxçıvanda Vüqar Səbahət xanımla ailə qurdu. Yeganə və Pərvin adlı iki övladı dünyaya gəldi. Övladlarını çox sevən, rəhmli, qorxmaz və cəsarətli insan kimi xatırlanan Vüqar həm ailəsinin qayğıkeş atası, həm də əsgərlərinin məsuliyyətli komandiri idi.
2016-cı ildə hərbi xidmətdən təqaüdə çıxanda qarşısında sakit həyat mərhələsi açılmışdı. Fəqət, Vüqar özlüyündə bu həyatla barışa bilmirdi. Gənclik illərindən başladığı, bütün həyatını, ömrünün ən gözəl çağlarını həsr etdiyi işini sanki yarımçıq, özü də dərənin dibinədə – enişdə qoyub getməyi heç cürə həzm edə bilmirdi… Ömrü dağlarda keçmiş dağlar oğlu dağ yollarının enişli-yoxuşlu olduğunu yaxşı bilirdi. Üzü yoxuşa getməyə adət etmiş Vüqar təqaüdə çıxsa da gözü daim dağlarda – zirvələrdə idi. Həmin günü gözləyirdi… Övladlarının təhsili ilə əlaqədar Naxçıvanda yaşamağa davam edirdi. Qubadlı qədər Naxçıvan da onun üçün doğmalaşmışdı. Burada həyatının böyük bir hissəsi keçmişdi.
Amma insanın ürəyində elə bir yurd olur ki, illər keçdikcə ona olan bağlılıq azalmır.
Əksinə, artır.
Vüqarın ürəyində həmin yurd Qubadlı idi. Bu istək onu Bakıya gətirdi. Sanki, nəsə hiss etmişdi…
HƏSRƏT DAĞI
Qubadlı işğal olunandan sonra Vüqarın həyatında görünməz bir dağ yaranmışdı.
Bu, həsrət dağı idi.
O dağ nə qədər uzaqda olsa da, hər gün onunla idi. Naxçıvanın qayaları arasında yaşasa da, qəlbinin bir tərəfi Xanlıqda qalmışdı. Uşaqlığının keçdiyi küçələr, ata ocağı, doğma kəndin torpağı yaddaşında yaşayırdı.
Otuz ilə yaxın müddətdə Qubadlı həsrəti bir insan ömrünün az qala yarısına yayıldı.
Bəzən insanın qarşısındakı ən böyük məsafə kilometrlərlə ölçülmür.
Həsrətlə ölçülür.
Vüqar üçün Qubadlıya gedən yol da belə idi. Bu yol xəritədə qısa görünə bilərdi, amma onun ürəyində otuz illik bir məsafə vardı.
Və sonra tarix dəyişdi.
2020-ci il sentyabrın 27-də Vətən müharibəsi başladı.
Bu müharibə Azərbaycan xalqının yaddaşında yalnız hərbi əməliyyatlar silsiləsi kimi deyil, illərlə gözlənilən qayıdışın başlanğıcı kimi qaldı.
Vüqar üçün isə bu, daha böyük məna daşıyırdı.
Çünki onun gözlədiyi gün gəlmişdi.
“QUBADLINI OVCUMUN İÇİ KİMİ BİLİRƏM…”
Vüqar Ağayev Azərbaycan ordusunun gücünü və inkişafını yaxşı bilirdi. İllərlə xidmət etdiyi ordunun necə dəyişdiyinin canlı şahidi olmuşdu. 1990-cı illərin ordusu ilə 2020-ci ilin ordusu arasında böyük fərq vardı. O, artıq qarşıda dayanan mübarizənin qalibiyyətlə nəticələnəcəyinə inanırdı.
Lakin inanmaq başqa, döyüşə getmək başqa idi.
Vüqarın qarşısında ailəsi vardı.
Anası vardı.
Övladları vardı.
Təqaüdçü kimi sakit həyatını davam etdirmək imkanı vardı.
Amma qarşıda Qubadlı vardı. Yarım qalmış dağ boyda, dağ kimi iş vardı. Bütün bunlardan əlavə onun dağlı sinəsinin dağ boyda mənliyi – zabit kimliyilə bir hesabı vardı. Məskəni ən soyuq, ən sərt, ən sıldırım zirvələr olan ruhunu dolanbac, enişli-yoxuşlu dağ yolunda enişdə qalmaq sıxırdı… İçində heç susmayan bir iniltili çağırış var idi.
Bu çağırış bütün başqa səsləri susdurdu.
“Qubadlını ovcumun içi kimi bilirəm, mən orada olmalıyam”, — deyən Vüqar Ağayev anası və övladları ilə sağollaşaraq yola düşdü. 2020-ci ilin oktyabrında könüllü olaraq Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin Qubadlı Rayon Bölməsinə müraciət etdi və Vətən müharibəsinə qatıldı.
Bu, adi bir könüllülük deyildi.
Bu, otuz illik həsrətin döyüşə çevrilməsi idi. Bu enişdə – dərədə qalmış yolu – səfəri dağda – zirvədə tamamlamaq istəyi idi….
QUBADLIYA QAYIDIŞ
Qubadlı uğrunda döyüşlər ağır gedirdi. Düşmən yüksəkliklərdə möhkəmlənmiş, Xanlıq qəsəbəsində güclü istehkamlar yaratmışdı. Şəhəri azad etmək üçün əvvəlcə yüksəkliklərə nəzarəti ələ keçirmək lazım idi.
Yenə dağlar…
Yenə yüksəkliklər…
Yenə ağır yollar…
Amma bu dəfə həmin dağların o tayında Vüqarın doğma yurdu vardı. Uzun illər Soyuqdan, Qapıcıqdan, Ərəfsədən, Camışöləndən, Üçqardaşdan, Salvartıdan, Dağdağandan, Əyriqardan, Sisqatardan həsrətlə boylandığı dağlar, yurd yerləri indi onu gözləyirdi…
Azərbaycan əsgəri və zabitləri yüksəklikləri bir-birinin ardınca nəzarətə götürdülər. Ətraf kəndlər, o cümlədən Xanlıq qəsəbəsi, Padar, Sarıyataq və Mahmudlu azad edildi.
Xanlıq azad edildi.
Vüqarın doğulduğu kənd…
Uşaqlığının keçdiyi kənd…
Ata-baba ocağının olduğu kənd…
Deyilənə görə, Vüqar kənd azad ediləndə öz evinə, ata-baba ocağına getdi.
Bu məqam onun ömrünün ən kövrək səhnələrindən biri idi.
Otuz illik ayrılıqdan sonra insan doğma evinin qarşısında dayanır.
Bəlkə divarlar dəyişmişdi.
Bəlkə həyət əvvəlki kimi deyildi.
Bəlkə uşaqlıqdan yadında qalan çox şey artıq yox idi.
Amma torpaq yerində idi.
O torpaq onu tanıyırdı.
Çünki insanın doğulduğu torpaq onu heç vaxt unutmur.
Vüqar öz torpağına, Vüqar bir qərinə ərzində sinəsində birikdirdiyi dağları ilə öz dağlarına qayıtmışdı.
Ancaq onun üçün bu qayıdışın qiyməti çox ağır olacaqdı.
SONUNCU DAĞ
1 noyabr 2020-ci il.
Qubadlı rayonunun Çardaqlı kəndində gedən döyüşlər…
Vüqar Ağayev həmin döyüşlərdə şəhadətə qovuşdu.
Onun ömrünün son dağı da bu oldu.
Amma bu dağın zirvəsində ölüm yox, Vətən vardı.
Vüqar Birinci Qarabağ müharibəsində əsgər kimi başladığı mübarizəni İkinci Qarabağ müharibəsində zabit kimi başa çatdırdı. Birinci müharibənin yarımçıq qalmış ağrısı onun ömrü boyu içində yaşadı. İkinci müharibədə isə doğma Qubadlının azadlığı uğrunda döyüşərək həmin ağrını Zəfər tarixinin bir hissəsinə çevirdi.
O, Qubadlının azadlığını gördü.
Xanlığın azadlığını gördü.
Ata ocağına qayıtdı.
Və sonra Vətən torpağında şəhid oldu.
Bəzən taleyin ən böyük paradoksu budur: insan illərlə uğrunda yaşadığı arzunun həyata keçdiyini görür, lakin həmin arzunun gətirdiyi xoşbəxtliyi uzun müddət yaşamaq ona qismət olmur. Bəlkə də tam əksi – o sadəcə öz işini tamamladı. Missiyasını başa vurdu. Haqlı və düz olduğunu sübut etdi…
Vüqarın payına da belə bir tale düşdü.
QƏHRƏMANLIĞIN ZİRVƏSİ
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 9 dekabr 2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən mayor Vüqar Ağayev ölümündən sonra “Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı” adına layiq görüldü. O, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpasında xüsusi xidmətlərinə, qarşıya qoyulmuş döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı göstərdiyi qəhrəmanlığa, hərbi qulluq vəzifəsini yerinə yetirərkən nümayiş etdirdiyi igidlik və mərdliyə görə bu yüksək ada layiq görüldü.
Vüqar Ağayev ölümündən sonra “Vətən uğrunda” və “Qubadlının azad olunmasına görə” medalları ilə də təltif edildi.
O, II Fəxri xiyabanda dəfn edildi.
Amma onun əsl məzarı yalnız xiyabandakı torpaq deyil.
Onun əsl abidəsi azad Qubadlıdır.
Onun əsl xatirəsi Xanlıqdır.
Onun əsl mirası isə Yeganə və Pərvin kimi övladlarının yaddaşında, onu tanıyan insanların xatirəsində və Vətən tarixində yaşayacaq.
DAĞLAR YADDA SAXLAYIR
Dağlar haqqında çox söz deyilib. Dağ ucalığın, vüqarın, dözümün rəmzidir. Amma Vüqar Ağayevin həyatında dağ obrazının daha bir mənası var.
Dağ həm də yükdür.
Dağ həm də əziyyətdir.
Dağ həm də həsrətdir.
Dağ həm də zirvəyə qalxmaq üçün keçilməli olan ağır yoldur.
Vüqarın ömrü belə dağlardan ibarət idi.
O, real dağların qoynunda doğuldu.
Müharibənin dağlarından keçdi.
Zabitliyin məsuliyyət dağını çiynində daşıdı.
Qubadlı həsrətinin dağını illərlə içində yaşatdı.
Ailə qayğıları ilə Vətən borcu arasında ən ağır seçimin qarşısında dayandı.
Və nəhayət, şəhadət zirvəsinə yüksəldi.
Bu baxımdan onun həyatı bir dağ yoluna bənzəyir. Yol aşağıdan başlayır, getdikcə yüksəlir, bəzən daşlı, bəzən sərt, bəzən uçurumlu olur. Lakin yolun sonunda zirvə görünür.
Vüqarın zirvəsi Vətən idi.
O, həmin zirvəyə çatdı.
Bu gün Qubadlı azaddır. Bu azadlığın hər qarışında şəhidlərin qanı, əsgərlərin izi, anaların duası və illərlə çəkilən həsrətin ağrısı var. Vüqar Ağayev də həmin böyük Zəfərin qəhrəmanlarından biridir.
2021-ci ildə Qubadlı rayonunun Xanlıq kənd ümumi orta məktəbinə onun adı verildi. Bakı şəhərində müvəqqəti fəaliyyət göstərən məktəbin onun adını daşıması Vüqarın adının yeni nəslə ötürülməsinin ən mənalı yollarından biridir.
Bir vaxtlar Xanlıqda məktəbə gedən uşaq Vüqarın adı indi həmin məktəbin divarlarında yaşayır.
Bu, həyatın davam etməsidir.
Bu, qəhrəmanlığın davamıdır.
Bu, Vətənin yaddaşıdır.
Və yaddaş olan yerdə ölüm son deyil.
Bu gün Qubadlının dağlarına baxanda orada yalnız qayaları, dərələri, meşələri və yolları görmək olmaz.
Orada bir ömrün izi var.
Xanlıqda bir uşağın ilk addımları var.
Qarabağda bir əsgərin döyüş yolu var.
Naxçıvanda bir zabitin xidmət illəri var.
Ailənin həsrəti var.
Bir atanın övladlarına sevgisi var.
Bir ana var.
Bir oğulun doğma yurda bağlılığı var.
Bir Vətən oğlunun “mən orada olmalıyam” deyərək ölümün üstünə getməsi var.
Və bütün bunların üstündə Vətən var.
Vüqar Ağayev dağlar qoynunda doğuldu.
Dağlar qədər ağır sınaqlardan keçdi.
Dağlar qədər uca bir məhəbbətlə Vətənini sevdi.
Dağlar qədər möhkəm dayandı.
Dağlar qədər vüqarlı yaşadı.
Və dağların qoynunda, doğma Qubadlının azadlığı uğrunda şəhadətə yüksəldi.
İndi Qubadlı dağları azaddır.
Xanlıq azaddır.
Vüqarın uşaqlıq torpağı azaddır.
Bəlkə də külək indi həmin dağların başından keçərkən onun adını pıçıldayır.
Bəlkə qayalar onun addımlarını xatırlayır.
Bəlkə Xanlığın yolları doğma evinə qayıdan o zabitin izlərini hələ də qoruyur.
Və bəlkə də dağların zirvəsindən baxanda insan bir həqiqəti daha aydın görür:
Vətən uğrunda çəkilən əziyyət heç vaxt itmir.
Vətən uğrunda verilən ömür heç vaxt unudulmur.
Vətən uğrunda şəhid olanlar isə xalqın yaddaşında əbədi yaşayırlar.
Vüqar Ağayevin ömrü də belə bir yaddaşdır.
Dağlar qoynunda başlayan ömür…
Dağlar boyda həsrət…
Dağlar boyda mübarizə…
Əzizim dağlar ağlar,
Daş ağlar, dağlar ağlar,
Bircə anamın səsi
Sinəmi dağlar, ağlar…
Və nəhayət, Vətən zirvəsində əbədiyyət. Vüqar öz missiyasını böyük və şanlı Zəfərlə zirvədə başa vurdu. Bu gün Vüqar elə bir əzəmətli, əlçatmaz zirvədədir ki, bir zamanlar onun uğurlarına şübhə ilə baxanlar indi ona çirkab dolu dərənin dibindən həsrət və qibtə ilə baxırlar. Salam olsun, sinəsi dağlı dağlar oğlu!
Babəklər yurdunun hürr övladıyam!
ÖVLADIYAM
Müzəffər ordunun şanlı əsgəri,
Ərənlər yurdunun ər övladıyam!
Zalımın zülmünə təhəmmülüm yox,
Babəklər yurdunun hürr övladıyam!
* * *
Ustadım Nəsimi, sözümüz sözdü,
Ədalət, həqiqət bağrımda közdü,
Ziyadar dühası bir deyil, yüzdü,
Mövlalar yurdunun nur övladıyam!
* * *
Dərvişəm, müqqəddəs sayılır təkkəm,
Hülqumdan yuxarı dayanır öfkəm,
Od, ocaq diyarı tanınır ölkəm,
Alovlar yurdunun nar övladıyam!
* * *
Unutma, şah babam Xətai başdı,
Nadir şah, mətədə tərpənməz daşdı,
İlham, nə keçilməz sədləri aşdı,
İgidlər yurdunun nər övladıyam!
* * *
Tarixdə Nəbisi, Koroğlusu var,
Gen dünya yağıya daim olub dar,
Düşmən qarşımızda yenə oldu xar,
Aslanlar yurdunun şir övladıyam!
* * *
Göydən Yer üzünə ərmağan, payam,
Gündüzlər Günəşəm, gecələr Ayam,
Ən parlaq ulduzdan törəyən boyam,
Ozanlar yurdunun sirr övladıyam!
* * *
Ustacam, vətənim vətən içində,
Axıb duruluruq zaman köçündə,
Min bir anlamı var, adi “heç”in də,
Aqillər yurdunun pir övladıyam!
13.11.2020. Bakı.
Müəllif: Zaur USTAC
I>>>> Rənglərin Şahzadəsi
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında
Mənlə öpüşmək təhlükəlidi
ÖPÜŞMƏK TƏHLÜKƏLİDİ
Bu beşmərtəbənin yan divarını
“Gillette” üzqırxanının çılğın reklamı
bəzəsə də.
bəzilərini bezdirsə də
cin atına mindirsə də…
Sakinləri üzütüklüdür ucdantutma…
Zirzəmisində bir mahnı özünü təkrarlayır daim
“Məni unutma. Unutma!”
Mən də,
O üzütüklülərdənəm burda.
Mənlə öpüşmək təhlükəlidi.
Bir də görərsən əl güzgündə
Sifətin azca
ala-bula ləkəlidi.
Mənlə öpüşmək təhlükəlidi.
Yanağımdakı çapığım da çox dərindi
Fincanımı bəzəyən dodaq boyan
deyəsən əbədidi…
artıq məşhər gününəcən mənimkidi.
Mənlə öpüşmək təhlükəlidi.
Sənlə öpüşənlərin hamısı,
Öz əl telefonunu unutdu yatağında.
Mən isə,
yalnız özümü…
Müəllif: Həmid Herisçi
Həmid Herisçinin digəri yazıları
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında
Yunan əfsanələrindəki qanadlı İkarsan!
İKAR
Sən bədənsiz də varsan.
Qələmsiz də yazarsan.
Qanadsız da uçarsan.
Sən…
Sən demateriallaşıbsan
çoxdan.
Bilirsənmi nə vaxtdan?
Haçan ki sovet vaxtları bezib ictimai nəqliyyatdakı sıxlıqdan,
Sallanırdın “LAZ”, İKARUS” avtobuslarının yarıaçıq qapılarından.
İlk dəfə o vaxt sürücü səni itələyəndə qapıdan
yapışdın havadan
və gördün necə yıxılmayırsan…
Yunan əfsanələrindəki qanadlı İkarsan!
Yerin cazibə qüvvəsini aldadırsan!
Ayaq pəncəni qorxa-qorxa geri çəkdikcə bütün dərgahların qapısından.
Anamdan əmdiyim süd geri qayıtdı, vallah, burnumun ucundan!
Sonra kinoteatr kassalarından
“Daş və çiçək” hind filmınə bilet alarkən,
Bir də gördün içəridə ön sıradasan.
Biletini alıbsan.
Əjdahanın ağzından.
Biletsiz birisi isə əl çəkmirdi yaxandan.
O bileti alammazdın
Demateriallaşmasan.
Uşaqlıqda gördüyün bir kimyəvi parçalanmadan
Beş qiymətini almasan.
Deyirlər, barəmdədir son yazdığın “Gözmuncuğu” adlı roman.
Neynək…bəzən casusları tanıyırlar ağızlarındakı diş plombundan.
Bədənsiz də varsan.
Kəfənsiz də basdırarsan öz fobiyalarını.
60-cıların yarıutopiyalarını.
Tüpür ağzından bütün diş plomblarını,
Burax getsin damarlarından bütün tromblarını…
Boğazının poetik şarfını.
Sən “İkarus” avtobusundan sallanan vaxtdan
İkarsan.
Dabanı havadasan.
Təbrizəcən axacaq
Damarlarımda qatılaşmayan,
Laxtalanmayan
Bir an.
Bu qan.
Müəllif: Həmid Herisçi
Həmid Herisçinin digəri yazıları
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında
Bu gün Fəxri Uğurlunun doğum günüdür!
Hərdən nə vaxtsa oxuduğun bir kitabı yenidən vərəqləmək üçün götürəndə, orada altından xətt çəkilmiş cümlələrdən başqa səhifənin qırağında indi kimə aid olduğunu bilmədiyin bir telefon nömrəsi də görürsən. Bir səhifədə səni göyə qaldıranla yerə endirənin tarixçəsi! Dünya ədəbiyyatında bununla bağlı məşhur bir ifadə var.
Əhvalat belədir: görkəmli ingilis şairi Kolridc böyük ilhamla məşhur şeiri “Kubilay xan”ı yazmağa başlayır, təxminən 50-60 misradan sonra qapısı döyülür və Porlok qəsəbəsindən gələn bir nəfər düz bir saat mənasız-məzmunsuz söhbətlərlə onun vaxtını alır. Porloklu adam gedəndən sonra Kolridc nə illah eləyir əvvəlki ilhamla yaza bilmir. Dünya ədəbiyyatında “Porloklu adam” ifadəsi fikri yayındıran, ilhamı söndürən, düşüncə adamını qanadından tutub aşağı çəkənlərlə bağlı işlənir.
Fəxri ilə söhbətdən doymaq olmur və o qədər olub ki, söz sözü çəkdikcə, düşüncə düşüncəni alışdırdıqca, fikrimiz qanadlanmağa başlayarkən kimsə yaddan çıxan açara, vaxtı keçən nahara görə dartıb bizi yer qaytarıb. Belə anlarda Fəxri həmişə gülə-gülə deyir ki, endir, dartıb yerə endir, qoyma bir metr göyə qalxaq! “Porlokdan gələn”lərlə dolu dünyada Fəxri azsaylı adamlardandır ki, onunla soraqlaşmaq, zəngləşmək adamı göydən aralamır, əksinə həvəsləndirir. İnanıram ki, Qıratın qapısını Fəxri açsaydı onun qanadlarına heç nə olmazdı.
Əziz Fəxri, nə yaxşı varsan! Təbriklər, böyük sənətkar!
Hörmətlə: QİSMƏT
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında
“Əməkdar incəsənət xadimi Gülnaz Abdullazadə”
5 sentyabr 2026-cı il tarixində Milli Kitabxanada bəstəkar-musiqişünas, filosof, fəlsəfə elmləri doktoru, professor Gülnaz Abutalıb qızı Abdullazadənin 80 illik yubileyinə həsr olunmuş “Əməkdar incəsənət xadimi Gülnaz Abdullazadə” adlı ənənəvi kitab sərgisi istifadəçilərə təqdim olunub.
Sərgidə bəstəkarın ön söz müəllifı, redaktoru olduğu, rəyçi, layihə rəhbəri, məsləhətçisi, monoqrafiyaları, nota alınmış əsərləri, elmi fəaliyyəti, Azərbaycan və rus diində çap olunan ədəbiyyatlar, dövri mətbuat materialları nümayiş olunur.
Gülnaz Abutalıb qızı Abdullazadə 1946-cı il sentyabr ayının 7-də Bakı şəhərində anadan olub. 1971-ci ildə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının (indiki AMK) bəstəkarlıq sinfini bitirib.
1976-1979-cu illərdə M.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin aspiranturasında (fəlsəfə fakültəsinin Estetika kafedrası) təhsil alıb.
Gülnaz xanım 1 saylı musiqi məktəbində, A.Zeynallı adına Musiqi Texnikumunda, Azərbaycan Pedaqoji Xarici Dillər İnstitutunda (indiki ADDU) kafedra müdiri vəzifəsində çalışıb.
1991-ci ildən Bakı Musiqi Akademiyasının elmi-tədqiqat və yaradıcılıq
işləri üzrə prorektorudur.
Azərbaycan və dünya musiqisinin fəlsəfi problemlərinə və Azərbaycan bəstəkarlarının yaradıcılığına dair bir sıra əsərlərin müəllifidir. “Azərbaycan muğamlarının fəlsəfi mahiyyəti” (1983), “Musiqi sənətinin fəlsəfi mahiyyəti” (1985), “Musiqi, insan, cəmiyyət” (1991), “Azərbaycan fəlsəfəsi” (həmmüəllif, 1993), “Qədim və orta əsrlərin musiqi mədəniyyəti” (1996), “Hegelin musiqi estetikası” (1999) və s. monoqrafiyalarını yazarkən bütövlükdə muğamların və folklor musiqisinin fəlsəfi mahiyyətinə əsaslanıb.
Aspiranturanı bitirdikdən sonra “Hegelin estetikasında musiqi incəsənətinin problemləri” mövzusunda namizədlik, 1990-cı ildə isə doktorluq dissertasiyasını uğurla müdafiə edib. “Qədim və orta əsrlər musiqi mədəniyyətinin tarixi-fəlsəfi təhlili” (Şərq-Qərb kontekstində) mövzusunda elmi işi yüksək qiymətləndirilib və 1992-ci ildə professor elmi rütbəsini alıb.
Gülnaz Abutalıb qızı Abdullazadə 1999-cu ildə akademik Yusif Məmmədəliyev adına mükafatın laureatı olub. 2007-ci ildə ona Azərbaycan Respublikasının Əməkdar İncəsənət Xadimi fəxri adı verilib.
2012-ci ildə ona Azərbaycan Bayrağı Mükafatı laureatı, “Xalqın nüfuzlu ziyalısı” fəxri diplomu və “Qızıl Qələm” media mükafatı laureatı diplomu təqdim edilib.
2017-ci il iyulun 4-də bəstəkar-musiqişünas Gülnaz Abdullazadəyə həsr edilmiş kitabın təqdimatı keçirilib.
İlkin mənbə: Azərbaycan Milli Kitabxanası
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında
Təranə Dəmirin öz dünyası
***
Gündüzkü istinin rütubəti vururdu adamı gecənin səssizliyində,
Səhər o qədər çırpınmışdı ki,külək də deyəsən yorğunluğunu çıxarırdı gecə-gecə,
Mürgü döyürdü göy üzündə səssizcə.
Pərdələr pəncərələri yelpikləmirdi,
Nəfəsi tıncıxırdı şəhərin,
Ağaclar utandığından yarpaq-yarpaq tər tökürdü.
Yuxusu qaçmış qadın da bu səssiz,havasız iyun gecəsini acgözlüklə ciyərinə çəkirdi.
***
Bəzi sevgilər nöqtəylə başlayır,
Əlindən tutub gedirsən
cümlənin sonunacan.
Bəzi sevgilərəsə nöqtə
qoymaq olmur ,
Möhkəm -möhkəm yapışırsan
bir əyri vergülün yaxasından
Ömrünün son ucunacan!
***
Anamın saçlarına dən,əllərinə qırış düşməmişdi hələ.
Evimiz də əvvəlkiydi,
Üstünü,başını dəyişməmişdik hələ–
Yeddi daş kürsülü,iki göz otaq,bir açıq eyvan,
Eyvandan asılan qaranquş yuvaları,
Yuvaların içində ətcə qaranquş balaları..
Hirslənəndə zəncir gəmirən ala itimiz də ölməmişdi hələ.
Səhərdən axşamacan hürürdü-
Uçan quşa,qaçan dovşana,
Pişiyə,siçana..
Hər gün evdən qəpik-quruş oğurlayıb
qaçardıq Gülağa dayının dükanına.
Rəhmətliyin qəribə gülümsəməyi vardı,
Satdığı şirinquşların üstündə bir şirin təbəssüm də hədiyyə edirdi adama,
Biz də bu təbəssümə təbəssümlə cavab verırdik utana-utana.
Naxırçı Əhəd dayını həmişə atın üstündə görmüşdüm deyə,elə bilirdim ki,o gecələr də at belində yatır.
Qonşumuz Xanım xala..
haçan baxırdın,görürdün ki,siqaret damağında oturub evinin qabağında tum satır,
Hərəmiz bir ovuc götürüb qaçırdıq,
Arxamızca söylənə-söylənə qalırdı yazıq.
Televizorlar da pult tanımırdı hələ,
Hələ ağ-qara paltarındaydı içindəki quşlar,uşaqlar,adamlar,ağaclar,
Buludlar,yağışlar,dağlar,yamaclar.
Hələ öz gücümü sınamamışdım,
Hələ atam çəkirdi yükümü…
Sonra payız düşdü,
Sonra yağışlar başladı ,
Sonra yarpaq tökümü..
Eh, bilirsiz bir də nə vaxt böyüdüm mən?
Anamın saçlarına dən,
mənim ürəyimə qorxu düşəndən..
***
Balaca arzularımız vardı,
Əlçatan,ünyetən.
Könlümüzün bir sığal təbəssümlə ovunan vaxrlarıydı,
Göz yaşlarımız da yaz yağışı kimiydi,
Bir anda şimşək çaxardı,
Selə,suya qərq edərdi dünyanı,
sonra gün çıxardı
və biz də unudardıq hər şeyi,
Və bizim həyat hekayəmiz təzədən başlayardı
yanağımızın yağış yerindən.
Yastı-yapalaq evlərdə,lampa işığında rəngli-rəngli xəyallar qurardıq,
Bir dəst paltarımız olardı,
Onunla yatıb durardıq.
Qızlar gəlincik sevdasıyla,
Oğlanlar velosiped həvəsiylə gecəni səhər edərdi.
Səhər olunca qızlar suya,
oğlanlar naxıra gedərdi.
Azad idi o vaxtlar çöllər,çəmənlər,quşlar,
yuvalar,ağaclar,dağlar,yamaclar,
adamlar,yollar,çiçəklər,daşlar.
İllər keçdi,
Əvvəlcə dünya böyüdü,sonra biz,sonra qayğılar,
Sonra ümid yordu adamı,sonra arzular,
Sonra savaşlar,sonra qorxular,
sonra məhrumiyyətlər,sonra uzaq şəhərlər,qaranlıq küçələr, heykəllər,afişalar,dəyişik ünvanlar,
yad baxışlar,
Bir də yanağının yağış yerindən asılan qırışlar.
Sonra yasaq sevdalar,
Sonra təyyarə biletləri,sonra ayrılıqlar,
Divarlarından hörümçək toru asılan darısqal otel otaqları,
başında həsrət havası,
burnunda acı qəhvə qoxusu və qulaqlarında Şopenin”Yağış valsı”.
***
Hələ təzə hörülmüsən,
Suvağın,daşın təzədi,
Ayağın,başın təzədi.
Hələ ki,tuş gəlməmisən
Yerin,Göyün töhmətinə.
Hələ ki,şükr eləyirsən
Durub hasar qismətinə.
Hələ ki,yormayıb səni
Küləklər,yağışlar,hasar,
Adamlar,baxışlar,hasar.
Hər gələn bir sığal çəkir,
Tumarlanırsan hələ ki.
Qamətin dik,başın dikdi,
Hasarlanırsan hələ ki.
Hələ ki,qıran olmayıb
Sənin bu daş inadını.
Hasar-hasar çıxarırsan
Hələ dünyanın dadını.
Hələ ki,xumarlanırsan,
Hələ ki,sığallanırsan,
Sabahdan xəbərsiz, hasar.
Hələ bunun irəlidə
Hasar-hasar tökülməyi,
Hasar-hasar əyilməyi,
Hasar-hasar yıxılmağı,
Hasar-hasar uçmağı var.
***
Qoyduğun qanunlar pozulub gedir,
Hamı kölgəsinə qısılıb gedir,
Əlimiz hər şeydən üzülüb gedir,
İlahi!
Qınına çəkilib söz adamları,
Əyib sındırırlar düz adamları,
Qoymur yaşamağa hirs adamları,
İlahi!
Yalına yalmanan itlərə yazıq,
Namərdə əl açan mərdlərə yazıq,
Bu bərli-bəzəkli bütlərə yazıq,
İlahi!
Gedənlər qayıtmır yurd-yuvasına,
Qalanlar çıxırlar taxt davasına,
Biz də oynayırıq bəy havasına,
İlahi!
***
Bürkülü avqust gecəsi,
Yorğun şəhər,
Yuxulu küçələr,
Göyə dırmaşan binalar,
Sabaha açılan pəncələr,
Pəncərələrin arxasındakı tənhalıq,
Tənhalığın başı üstündə dayanan nigaran qadın kölgəsi..
Dörd tərəfdən qaranlıq baxır ac canavar kimi,
Ölüm qoxusu gəlir gecənin yaş köynəyindən,
Tanış mənzərədi,deyilmi?
***
Qoşuldu yaz küləyinə,
Dərə-təpə əsib getdi.
Gözümüzün qabağında
Bir bahar da küsüb getdi.
Çiçək-çiçək,naxış-naxış,
Sevda-sevda,baxış-baxış,
Bulud-bulud,yağış-yağış
Bir bahar da küsüb getdi.
Payız tutdu yaxasından,
Quşlar düşdü avazından,
Bir qarışqa yuvasından
Bir bahar da küsüb getdi.
***
Çarmıxa çəkilmiş “Adam” şəkliyəm,
Ruhum göylərin əsarətində,
Cismim “Mən”də zəncirlənib.
Ətrafımda “mələk”lər dolaşır–
Qanadlı,qanadsız.
Üstümdə min ilin günahı
Çırpınıram həyatla ölüm arasındakı dar çərçivədə.
Boğuluram,
Əl atıb tutmaq istəyirəm özümdən,
Əllərim qana batır..
Məni bağışla,İlahi!
Müəllif: Təranə DƏMİR,
AYB -nin və AJB-nin üzvü, şair -publisist
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında
ƏBƏDİ VƏTƏNİN “ƏBƏDİ ÇİNAR” ŞAİRİ
Cənubi Azərbaycan ədəbiyyatı şöbəsinin aparıcı elmi işçisi, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Qiymət Məhərrəmlinin vaxtilə şöbəmizin aparıcı əməkdaşlarından biri olmuş istedadlı şair və alim Nazim Rizvanın yaradıcılığına həsr olunmuş “Əbədi Vətənin “Əbədi çinar” şairi” adlı məqaləsi “Ədəbiyyat qəzeti”nin 4 sentyabr, 2026-cı il tarixli sayında işıq üzü görmüşdür.
ƏBƏDİ VƏTƏNİN “ƏBƏDİ ÇİNAR” ŞAİRİ
Nazim Rizvan adlı könül adamının sənət dünyası ilə tanışlığımın müddəti elə də uzun deyil. Bu zaman kəsiyi illərlə ölçülə bilməyəcək çərçivədədir. Lakin şairin Azərbaycan Yazıçılar Birliyində təşkil olunan anım tədbirində bacısı Xuraman xanım tərəfindən mənə hədiyyə edilən “Əbədi çinar” kitabı müəllifin özü – hazırda çalışdığım Cənubi Azərbaycan ədəbiyyatı şöbəsinin keçmiş əməkdaşı – fədakar tədqiqatçı-alim, istedadlı şair, eyni zamanda əsl vətənpərvər və mübariz şəxsiyyət haqqında yetərincə məlumat əldə etməyim üçün dəyərli bir mənbə oldu.
Əvvəla qeyd edim ki, AYB Natəvan klubuna toplaşan elm və ədəbiyyat, mədəniyyət və incəsənət xadimləri, təhsil işçiləri, vaxtilə Nazim Rizvanla birlikdə çalışmış, onun həyat və yaradıcılıq yolunun canlı şahidləri olmuş iş yoldaşları, yaxın və doğmaları tədbir boyunca elə təsirli, səmimi məqamları yada salıb xatırladılar ki, alim-şairin keşməkeşli ömür yoluna sanki canlı şəkildə ekskurs etmiş olduq. Onun necə bir ziyalı, necə bir elm adamı, necə bir qələm sahibi, necə bir alicənab insan və ailə sahibi olduğu bu çıxışların məğzində öz əksini tapırdı. Nazim Rizvan dünyasının ən incə məqamlarına işıq salınan o günün xatirələri indinin özündə də bizim, şairin şeirlərdə yaşayan mənəviyyat dünyasını özünə həmdəm sayan könül adamlarının qəlbini öz şəfəqləriylə nurlandırmaqdadır.
Beləcə… Nazim Rizvanın mənəvi dünyasının əks olunduğu “Əbədi çinar”ı vərəqləyirəm. Burada nələr yoxdur, ilahi?! Elə ilk bölmənin adını ünvan götürürəm bu səmimiyyət xəzinəsinə: “Varlığı Vətəndir – Azərbaycandır!” Bəs kimdir varlığı – Vətən, Azərbaycan olan könül adamı?! Yaralı könlünü “Əsir Azərbaycanım”ın alovlu misralarıyla sarıyan Almas İldırımın “Azərbaycan – mənim tacım, taxtım, oy!.. Oyanmazmı kor olası baxtım, oy!..” nidalarıyla səsləşən “Gözün aydın, Vətən!” şeirində şair nələrdən bəhs edir bizlərə, nələrdən?!
Yetmiş ildə xalqımızın, milləıtimizin başına gətirilən müsibətlərdənmi söhbət açır, yaralanmış, paralanmış ürəklərdənmi, bədənlərdənmi, yolu üzərində dərin quyular qazan fələklərdənmi, talan olan var-yoxundanmı, meydanlarda göyə qalxan haraylardanmı?… Bütün bu ağrı-acıların sonunda qazanılan istiqlalın şirinliyinin hansı çətinliklər, hansı məhrumiyyətlər hesabına əldə olunduğunun fərqindədir şair. Heç nə elə-belə əldə edilmir, heç bir şey qızıl nimçədə peşkəş olunmur millətə. Azadlığın bərqərar olması üçün minlərin, milyonların bir amal, bir məslək uğrunda birləşərək, eyni bir nöqtəyə vurması, gərəkdirsə, canını, qanını fəda etməsi lazım!
İstiqlalı elan etdi ərənlər,
Tikanlardan qızılgülü dərənlər.
Gözün aydın, ay bu günü görənlər,
Bu gün üçün ömrü saydın, Vətən hey!
Gözün aydın, gözün aydın, Vətən hey!
“Yağılara qamçı olan”, sürgünlərdə, zindanlarda minbir zillət, zülm görsələr belə, ana dilimizin müqəddəsliyini qara kölgələrdən, kabuslardan qoruyub saxlayan millət fədailərinin rəşadətini “Mənim dilim”in odlu sətirlərinə bu sayaq yanşadıb şair:
Yüz illərlə nizələşdi,
Nazikləşdi, incələşdi.
Çəkinmədi, darılmadı.
Bir sap kimi nazildisə,
Tarix kimi qırılmadı!
…Öz yurdumda, öz elimdə,
Danışmasam öz dilimdə,
Danışmasan, danışmasaq,
Haqqımızı kim anacaq?
Elimizçin, dilimizçin
Kim yanacaq, kim yanacaq?!
Varlığı – Vətən, Azərbaycan olan şairin ruhu əsarəti yenə biləcək gücdədir, çünki bilir və əmindir ki, birlik olan yerdə dirilik var. Azadlıq uğrunda şəhadət məqamına qol qoyan oğullar olan yerdə bütöv, müstəqil Azərbaycanımızın bərqərar olacağı şəksizdir:
…Birləş, Vətən oğlu, canındı birlik,
Sənə yaraşmayır qulluq, əsirlik.
Şahiddir ruhunda şahanə şirlik:
Varlığı Vətəndir – Azərbaycandır!
“Xətai nəslinin ölümsüz bitən/ Varlığı Vətəndir – Azərbaycandır!” – qənaəti Nazim Rizvanın Azərbaycanımızın şərəfli dövlətçilik tarixi ilə necə qürurlandığının bariz göstəricisidir.
“Vətəndir, Vətən” şeirində Azər adlı şəhid Vətən övladının şücaətini minlərlə, on minlərlə qəhrəman oğulların alın yazısının nümunəsi kimi duyğuların diliylə şərəfləndirir:
O bizdən Vətənə daha yaxındır,
Vətənə necə də qovuşub bədən.
O öz adıyla da, hünəriylə də
Əbədi yaşayan Vətəndir, Vətən!
“Əbədi yaşayan Vətən” olmaq hər kəsə nəsib olan xoşbəxtlik deyil. Vətəni əbədi Vətən edən şəhid oğullarımızın şəhadət məqamına ucalmalarını Vətənin xilas yolu kimi dəyərləndirir şair. Hələ 1999-cu ildə qələmə aldığı bir nümunədə şairin köksündə həmin hisslərin nə cür tüğyan etdiyinə diqqət yetirək:
Vətən oğlu, vur sinəni, vur bu odlara,
Alovlardan yaranıbdır bizim nəslimiz.
Yarasalar Vətən adlı işığa gəlməz,
Torpaqlardan qüvvət alan oddur nəslimiz.
Səttarxanlar yetiribdir bu şanlı torpaq,
Comərdlərin torpağından namərd yetişməz.
Əgər varsa namərdimiz, o bizdən deyil,
Səttarxandan öz xalqına bir dərd yetişməz.
Eyni zamanda, Şah Xətainin, Məmmədəmin Rəsulzadənin gələcək nəsillərə miras qoyduqları dövlətçilik tariximizi qorumağın şərəfli yolunun davamçılarının hər gün, hər saat doğulub yetişdiyinin fərqindədir. Odur ki, qürurunu aşağıdakı sətirlərdə əks etdirməyə çalışır şair:
Bu torpağın Mixaylosu tükənməyibdir,
İntiqamçın bəziləri doğulur hələ.
Qılıncını itiləyir Cavad xan, Kərəm,
Şeyx Məhəmməd, Həziləri doğulur hələ.
Qalx ayağa, Vətən oğlu, nərən gurlasın,
Titrəməsin vuran əlin, əsməsin dizin.
Azərbaycan azad çarpan ürəyə dönsün,
İnanaq ki, Azərbaycan bizimdir, bizim!
Şair Vətən torpaqlarının düşməndən alınacağını, Azərbaycanımızın azad, müstəqil bir gələcəyə qovuşacağını o illərdə də çox aydın şəkildə görür və inanırdı ki, gün gələcək “Sular durulacaq”!:
Dünya belə getməyəcək, güləcək xeyir,
Tufanlarda bulanan su durulacaqdır.
Namərd oğlu, bu yol sənin qulaqların yox,
Qıldan nazik oğru boynun vurulacaqdır.
Və… nə yaxşı ki, vətənpərvər şair, fədakar alim, tərcüməçi Nazim Rizvanın nakam ruhunun dinclik tapacağı o məqama yetişmək xalqımıza nəsib oldu. Xalqımızın birliyi, müzəffər ordumuzun şücaət və qəhrəmanlığı sayəsində o müqəddəs qələbənin qazanılmasına nail olundu. Biz də mərhum şairimizin narahat ruhuna dualar oxuyur, ruhunun dinclik tapmasını arzulayırıq.
Müəllif: Qiymət MƏHƏRRƏMLİ
filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında
Həmid Herisçi – Tənhalıq
Tənhalıq
Tənhalıq, işdi.
Qədim əlkimya elmində o MAQNUM OPUS adlanırdı.
O həm də Məqam-dı.
Dostlarsız, dostsuz yaşayıram.
Mənlə dostluq təhlükəlidi.
Qafar Kəndli…İyrəc İskəndəri, Davud Münşüzadə. Viktor Haynovski, Qerxard Şoyman.Bözorg Ələvi. İrena Tatarjinska, Natalya Steqniy…Mariya Kuzemko…Svetlana Cabrayilova, Ənvər Cabrayılov…Agası Axundov. Asya Axundova. Namiq Abbasov. Midhət Abasov.
Aydın Əfəndiyev, Adil Bunyatov, Vəli Səyyadi, Rafiq Tağı… Heydər Camal, Orxan Camal…Anar Məmmədxanov. Valeriya Poroxova.
Öldülər?
Öldürüldülər?
Fərqi var?
Məncə yox.
Mərhumlar, ən sədaqətlilərdir.
Daim sənlədilər.
Real təcrübəmdi.
Özü də çox agrılı.
Müəllif: Həmid Herisçi
Həmid Herisçinin digəri yazıları
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında
Səma Muğannanın müsahibəsi
TƏRANƏ YUSUBOVA: Bəzi sevgilər yaşanmaq üçün yox, insanın içində iz buraxmaq üçün gəlir- müsahibə
Təranə xanım, uşaqlığınızın hansı dönəminə qayıtmaq istəyərdiniz? Və ona nə söyləyərdiniz?
Acılı-şirinli 1990-cı ilin yayına.O zamanlar ən xoşbəxt çağlarım idi. O ki qaldı uşaqlığıma nə söylərdim? Söylərdim ki, tələsmə.Hər şeyi böyüdükcə anlayacaqsan.İndi bu günlərin qədrini bil.Səni sevən insanları qucaqla, ürəyində qalan sözləri söylə.Əziz insanların gedəcək, bəzi arzuların dəyişəcək, amma sən özünü itirmə.Və ən əsası özünü heç vaxt yetərsiz hiss etmə. Sən olduğun halınla da çox dəyərlisən.
Bir neçə il bundan öncə məktəbimizin akt zalında Röya obrazını canlandırdınız. Bu Röya kimdir?
Röya hər dəfə təyyarə səsinə başını səmaya qaldırıb Tanrısının yanında olan Şəhidini salamlayandır. Pıçıltı ilə:”Şahinim-Şəhidim” deyəndir
Çoxları deyirlər ki, Məcnunla Leyli qovuşsaydı,onların sevgisi adiləşərdi. Sizcə, bu doğru fikirdir?
Məncə, bu fikir qismən doğrudur,amma tam deyil.Məcnunla Leylinin sevgisini əfsanələşdirən əsas şey onların qovuşmaması,sevginin sınaqlardan keçməsi, Məcnunun sevgini adi bir münasibətdən daha uca bir məna kimi yaşamasıdır. Qovuşsaydılar, əlbəttə, gündəlik həyat başlayacaqdı. Qayğılar, məsuliyyətlər, fikir ayrılıqları, məişət… Və bu, onların sevgisini insaniləşdirərdi. Adi adiləşmək sevgini dəyərsizləşdirmək demək deyil. Əksinə,bəlkə də ən böyük sevgi elə sevdiyin insanla gündəlik həyatın içində də bir-birini seçməkdir. Məncə, Məcnunla Leylinin faciəsi ondadır ki, onların sevgisinin həqiqiliyini həyatın özü sınamağa imkan tapmadı. Onlar birlikdə qocalmadılar, dəyişmədilər, bir-birlərinin adi tərəflərini görmədilər. Buna görə də sevgiləri gerçək həyatdan çox, insan xəyalındakı əbədi sevgi obrazına çevrildi. Bəlkə də ən gözəl paradoks budur. Onlar qovuşsaydılar əfsanə bəlkə bitərdi, amma sevgi yenə başlayardı.
Niyə ən gözəl qadınlar gecənin səssizliyində öz tənha kölgələri ilə həmsöhbət olurlar?
Bəlkə ona görə ki, ən gözəl qadınların hamı tərəfindən görünən tərəfi çox vaxt heç kimin görmədiyi iç dünyalarını gizlədir. Gündüz hamı onların gözəlliyini görür, amma gecə sakitləşəndə üzlərdən, baxışlardan, təbəssümlərdən geriyə yalnız insanın özü qalır. O zaman insan öz gölgəsi ilə danışır. Demədiyi sözlərlə, yarımçıq qalan sevgilərlə,itirdiyi insanlarla, heç kimin bilmədiyi qorxularla…Və bəzən gözəllik tənhalığı azaltmır, əksinə, insanın ətrafına görünməz bir məsafə çəkir, çünki çoxları onun üzünə baxır, amma ruhuna toxunmağa cəsarət etmir, amma bir şeyi də düşünürəm: Tənha olmaq sevilməmək deyil. Bəzən insan çox sevilir,sadəcə onu həqiqətən anlayan bir nəfərin yoxluğu bütün sevgiləri susdurur.Ona görə gecələr öz kölgəsi ilə söhbət edən qadın bəlkə də bədbəxt deyil. Sadəcə ürəyindəki dərinliyə uyğun bir səs axtarır.
Sizcə, Ayla Günəş qovuşsaydı, kainat bu sevgiyə qarşı çıxardı, yoxsa üsyan edərdi?
Məncə, kainat bu sevgiyə qarşı çıxmazdı, çünki Ayla Günəş qovuşsaydı, bu, adi bir görüş olmazdı. Biri gecənin səssizliyini, digəri gündüzün işığını gətirən iki ayrı aləmin bir-birinə toxunması olardı. Bəlkə də kainat əvvəlcə susardı… Ulduzlar yolunu dəyişər, gecə ilə gündüz arasındakı sərhəd itər,zaman bir anlıq dayanardı. Sonra kainat anlayardı ki, bəzi sevgilər qaydaları pozmaq üçün deyil, yeni bir qayda yaratmaq üçün gəlir.Amma bir şərtlə:Ayla Günəş bir-birini dəyişdirməyə çalışmasın. Ay yenə Ay qalsın, Günəş yenə Günəş… Sadəcə bir-birinin işığında özlərini daha yaxşı görsünlər. Və məncə, kainatın üsyanı da elə bundan olardı: “Əgər iki ayrı dünya bir-birini bu qədər sevə bilirsə, mən niyə onları ayırım?” Bəlkə də o zaman kainatın ən gözəl möcüzəsi yaranardı: Günəşin işığında Ayın görünməsi…
Böyük dostluqların sonu sevgi ilə bitə bilərmi?
Bəli, böyük dostluqların sonu sevgi ilə bitə bilər. Amma hər böyük dostluğun sevgiyə çevrilməsi vacib deyil. Bəzən insan birinin yanında o qədər rahat, o qədər özü kimi olur ki, bir gün anlayır: “Mən bu insanı sadəcə sevmirəm… onu itirməkdən qorxuram.”
Dostluqdan doğan sevginin gözəlliyi ondadır ki, onun təməlində əvvəlcə tanımaq, güvənmək və qəbul etmək dayanır. Bu, çox dəyərli bir başlanğıcdır. Amma bir incə tərəfi də var. Əgər hisslər qarşılıqlı deyilsə, insanın ən böyük dostunu itirmək qorxusu yarana bilər. Ona görə belə bir sevgidə ən vacib şey tələsməmək və qarşı tərəfin hisslərinə hörmət etməkdir.
Mən hətta belə deyərdim: Bəzi sevgilər ilk baxışda başlamır.İllərlə bir dostluğun içində sakitcə böyüyür.Bir gün isə insan geriyə baxıb anlayır ki, mən səni çoxdan sevirmişəm… Sadəcə bu sevginin adını dostluq qoymuşam.” Və ən gözəli bilirsən nədir? Əgər iki insan bir-birini həqiqətən dəyərləndirirsə, sevgi dostluğun sonu olmaq məcburiyyətində deyil. Dostluğun daha dərin bir formasına çevrilə bilər
Gecələr ulduzlara baxıb arzu tutduğunuz anlar olub? Əgər gizli deyilsə,ondan sizə qalan xatirə nədir?
Əlbəttə ki, olub… Bəzi gecələr insan göyə baxıb arzu tutmur, sadəcə ürəyində deməyə cəsarət etmədiyi bir şeyi ulduzlara etibar edir. Məndən qalan xatirə isə arzunun özü deyil, o anın səssizliyidir, çünki illər keçəndən sonra insan bəzən nə arzuladığını unudur, amma hansı hisslə arzuladığını unutmur. Bəzi ulduzlar arzunu həyata keçirmir… Sadəcə onu yaddaşında qoruyur.” Ondan mənə qalan xatirə? Sevgi dolu baxışları…
Vüsala çatmadan sevmək necə bir hissdir?
Vüsala çatmadan sevmək bəlkə də sevginin ən səssiz, ən ağır tərəfidir, çünkiinsan sevdiyinə sahib deyil, amma onu ürəyindən də çıxara bilmir. Görüşmədən də darıxır, danışmadan da anlayır, yanında olmadan da onunla söhbət edir. Bu sevginin qəribə bir tərəfi var:ümid həm təsəllidir, həm də ağrı.
Bəzən insan bilir ki, yolları birləşməyəcək. Yenə də ürəyi “bəlkə…” deyir. Çünki ürək həmişə mümkün olanı deyil, inanmaq istədiyini seçir. Məncə, vüsala çatmadan sevən insanın içində belə bir cümlə yaşayır: “Sən mənim olmadın… amma mənim içimdə sənə aid bir yer həmişə qaldı.”
Və bəlkə də ən kədərli həqiqət budur: Bəzi sevgilər yaşanmaq üçün yox, insanın içində iz buraxmaq üçün gəlir.
Təranə xanım, Röya obrazı mənim üçün də çox doğmadır. Təsəvvür edin ki, həmin Röya sizin qarşınızda dayanıb. Ona nə söyləyərdiniz?
Sev, sevdiyindən də çox sev. Çünki sevdiyindən çox sevildin, ölənə qədər sevildin. Son nəfəsdə də adın dilə gətirildi. Sevgin qəlbdə torpağa basdırıldı.
Təranə xanımın sevgi dünyası hansı rəngdədir?
Qarayla qucaqlaşıb ağa çatmağa çalışan rəng.
Söhbətləşdi: Səma MUĞANNA
Gənc yazar, AYB üzvü, Prezident təqaüdçüsü
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında