Erskin KOLDUELL – KRİSTİ  TÖKERİN  ÖLÜMÜ

ERSKİN KOLDUELLERSKİNE PRESTON CALDWELL

AKİF ABBASOVUN TƏRCÜMƏSİNDƏ

Erskin KOLDUELL

Amerika

Erskin Preston Kolduell – ədəbiyyatda realist yönümün nümayəndəsidir. Amerika yazıçısıdır. 1903-cü ildə  Corciya ştatının Uayt-Ouk şəhərində ruhani ailəsində  anadan olmuş, 1987-ci ildə dünyasını dəyişmişdir. Yazıçılığa 1931-ci ildə “Amerika torpağı” ( ingiliscə: American Earth) novellalar toplusu ilə başlamışdır. Sonralar “Tütün yolu” (“Tobacco Road”, 1932), ”Allahın payı” (“God’s Little Acre”, 1933) romanlarını yazmışdır. 1941-ci ildən Moskvada  müxbir olmuş, təəssüratları əsasında  “Moskva od içində” (“Moscow Under Fire”) kitabını, “Bütün gecə boyu” (“All Night Long”, 1942) romanını qələmə almışdır.

Erskin KOLDUELL

KRİSTİ  TÖKERİN  ÖLÜMÜ

                                         (hekayə)

Kristi Töker axşamtərəfi qatırın tərkində plantasiya şəhərciyinə gedirdi. O,  bütün günü yaşadığı evin ətrafını səliqəyə salmış, təzə payalar yonub çəpərin uçuq-sökük yerlərini düzəltmişdi. Öz işindən yerdən-göyə qədər razı qaldığından indi kefi ala buludlarda idi. Yol boyu fit  çalırdı. O, plantasiya şəhərciyinə az-az gedirdi. Amma bir iş üçün çağırılanda vaxt itirmir, tez yola düşürdü. Kristi qatırı dükanın arxasındakı mıxçaya bağladı. Zəncilər bu gün nədənsə onunla görüşməyə tələsmirdilər.

Kristi üç ay olardı ki, arvadını da götürüb bu yerlərə köçmüşdü. O vaxtdan rəngi rənglərinə, taleyi talelərinə bənzəyən qara dərililərlə mehriban münasibətdə idi. İndi isə zəncilər nədənsə özlərini görməməzliyə vurub ona yaxın düşmürdülər. Kristi heyrət içərisində və tələsmədən plantasiya idarəsinə sarı yollandı. Froqqi Miller onun qarşısına çıxdı. Froqqi dönməyə macal tapmamış Kristi onun əlindən yapışdı.

– Başa düşmürəm, siz camaata nə olub?

Froqqi Miller onun evindən bir mil aralıda – üzbəüz evdə yaşayırdı. Onların evlərini uzanıb gedən pambıq plantasiyaları ayırırdı. Qonşuluqda yaşadığından  hamıdan çox onu tanıyırdı.

– Nə olub, Froqqi?

Froqqi hündürboylu, saçlarını qısa vurdurmuş zənci idi. O, bir ayağını qaçaraq qoymuşdu. Kristi yenidən onu tutub saxladı. Həyəcanlı halda:

– Qulaq as,- dedi. – Özünüzü niyə belə qəribə aparırsınız?

Froqqi:                                                                         

– Cənab Li Krossmən sənin dalınca adam göndərib?  – deyə soruşdu.

– Hə, göndərib, nə olsun ki?  Yəqin təsərrüfatla əlaqədar nə isə demək istəyir. Başa düşmürəm siz…

O, sözünü qurtarmamış Froqqi aralandı və yola düzəldi. Kristi onu narahat edən suallara         cavab almaq üçün tələsik plantasiya idarəsinə girdi. Plantasiyanın mühasibi Hendriks və Li Krossmənin kiçik qardaşı Morqan birinci otaqda əyləşib ayaqlarını pəncərənin artırmasına qoymuşdular. Hendriks Kristini görən kimi  qalxıb o biri otağa keçdi. Mühasib gələnədək Morqan Krossmən sakit və davamlı nəzərlərlə zəncini süzdü. Qonşu otaqdan mühasibin səsi eşidildi:

– Bura gəl!

Kristi çevriləndə plantasiyanın sahibi və bossu Li Krossməni astanada dayanmış  gördü. Kristi:

– Eşidirəm, ser, – dedi.

Li Krossmən əyninə kip tikilmiş bozumtul minici şalvar – brici, mixəyi rəngli köynək və dizlərinə qədər gəlib çatan uzunboğaz çəkmə geyinmişdi. O, kənara çəkilib otağa keçmək üçün Kristiyə yol verdi, sonra arxa tərəfdən qapını bağladı. Kristi otağın ortasında dayanıb Li Krossməni gözləməyə başladı.

Kristi plantasiyaya ilin birinci yarısında – üç ay əvvəl gəlmişdi. O ilk dəfə idi ki, Corciyada olurdu. Həmin yerlər onun xoşuna bu vaxta qədər yaşadığı Alabamadan daha çox gəlirdi. Arvadı ilə onu Corciyaya köçməyə vadar edən torpağın məhsuldar, maldarlıq işinin əlverişli olması idi. Kristinin dediyinə görə,

onlar bir qarın tox, bir qarın ac dolanırdılar. Buraya isə xoş gün həsrəti ilə gəlib çıxmışdılar.

Li Krossmən qayıtmaq bilmirdi. Kristi stulların birində əyləşdi. Yenicə yanını yerə qoymuşdu ki, qapı açıldı. O, ayağa sıçradı. Gülümsünərək:

– Hər vaxtınız xeyir, cənab Li, – dedi. – Torpağı yoxladım. Əgər bir dənə də qatırım və çox gavahınlı kotanım olsaydı, çalardım. Belə kotanla iki qat artıq pambıq yetişdirərdim. Torpağa söz ola bilməz. Ovcumun içi kimi təmizdir. Nə kötük var, nə də bir qamış. Kol-kos sarıdan da nigarançılıq yoxdur. Heç yerdə çala-çuxura rast gəlmədim. Əgər mənə bir dənə də qatır və kotan verilsə, iki yardardan çox pambıq becərərdim.

Kristi danışıb qurtaranadək Li Krossmən gözlədi. Sonra qapını möhkəmcə örtüb otaqda var-gəl etdi:

– Zəncini mən sənin dalınca göndərmişəm, yoxsa sən mənim?

– Elədir, cənab, Li, siz göndərmisiniz…

– Elə isə sənə icazə verilməmiş heyvərə ağzını az açıb-yum!

– Günahkaram, ser, cənab Li, – deyə Kristi arxası divara söykənənədək dalı-dalı çəkildi. Li Krossmən stulda əyləşib nəzərləri ilə onu «yedi».

– Günahkaram, ser, cənab Li,- deyə Kristi tutuquşu kimi təkrar etdi.

– Sən də o heyvərə zəncilərin tayısan, haradan peyda oldun, bilmirəm. Sən ki, Corciya zəncilərindən deyilsən.

Kristi başını yırğalayaraq:

– Xeyr, ser, cənab Li, – dedi,- mən  Alabamada doğulub boya-başa çatmışam.

–  Orada  özünü  yaxşı aparmağı sənə öyrətməyiblər?

– Öyrədiblər,  ser, cənab Li.

– Bəs niyə  Corciyada   qudurğanlıq edirsən?

– Bilmirəm, cənab Li.

Kristi ovcunun içərisilə  üzünü sildi. Başa düşmədi ki, nə üçün Li Krossmənin   ona acığı tutub. Bayaq zəncilərin  yaxın gəlib onunla kəlmə kəsməmələrinin səbəbi yalnız indi  ona aydın oldu.  Onlar bilidilər ki, Kristi Li Krossmənin qəzəbinə düçar olub və ser öz adamını onun dalınca göndərib. Plantasiya sahibinin  və bossun gözündən düşmüş adamla söhbət etmək isə özünü  diri-diri  oda atmaq demək idi.

– Özünə radio almısan?- deyə Li soruşdu.

– Bəli, ser.

– Haradan almısan?

– Möhlətlə  almışam.

– Sənin pulun haradan idi?

– Bir az varım idi. Arvadım da cücə saxlayır.

– Nə üçün radionu plantasiyadakı mağazadan götürməmisən?

– Başqa yerdən almaq daha münasib idi. Orada bir qədər ucuzdur.

– Plantasiyada  yaşayan zəncilər  lazımi  şeyləri buradakı mağazadan alırlar.

– Sizə borclu qalmaq istəmədim, cənab Li. İstəyirəm ilin axırında plantasiyadan mənə  çatacaq məbləği tam alım.

Li Krossmən  arxasını kresloya söykəyib ayağını ayağının   üstünə aşırdı. Cib bıçağını çıxarıb dırnağını təmizləməyə başladı. Otaqda bir müddət sakitlik oldu. Kristi divara söykənmişdi. Bunu görən Li:

– Düz dayan, zənci!- deyə  bağırdı.

– Baş üstə,  ser,- deyə Kristi qəddini düz saxlamağa çalışdı.

– Çəpərini nə ilə təmir etmisən? Mənim  meşəmə girmişdin? 

– Bəli, ser, cənab Li.

– Bəs nə üçün icazə almamısan?

– Axı mən o yerdə yaşayıram. Gördüm çəpər amana-məəttəldir, uça bilər. Fikirləşdim ki, köhnə payaları yeniləri ilə əvəz etsəm, yaxşı olar.

– Özünü pis aparırsan! Çox pis! Demək, məni saymırsan?  İstədiyini edirsən. Özünü mənim torpağımın və evimin sahibi kimi aparırsan? Öz kefinə iş görür, özünü ağ adam kimi ləyaqətli hesab edirsən?

– Xeyr, ser, cənab Li, – Kristi etirazını bildirdi.  – Belə şeylər yatar-yuxuma da girməz. Sadəcə, bekar oturmaqla aram yoxdur. Əyilmiş çəpəri düzəltməyincə, odunu doğramayınca, pambığı yığıb qurtarmayınca rahatlıq tapmıram. Bu günün işini sabaha qoymuram, ser.

– Xəbərin var ki, sənin kimi qudurğan zəncilərin başına nə oyun açırlar?

– Xeyr, ser.

– Biz onlara öz burunlarını hər yerə soxmamağı, öz yerlərini bilməyi öyrədirik.

Li Krossmən ayağa qalxıb şkafa sarı getdi. Şkafın qapısını açıb əlini içəri saldı. O, geri dönəndə əlində uzun dəri qamçı tutmuşdu. Qamçıya ağır mis toqqa bənd edilmişdi. Li otaqda gəzişərək qamçını uzunboğaz çəkməsinin yanına çırpmağa başladı.

– Mənim plantasiyamda cücə saxlamağa sənin arvadına kim icazə verib?

– Heç kim, cənab Li,- Kristi dedi,- sizin etiraz edəcəyinizi bilmirdik. Həyətdə bunun üçün şərait var. Mən balaca hin də düzəltmişəm.

– Mənimlə mübahisəyə girişmə, zənci!

– Göz üstə, ser.

– Elə bilirdin məhsulun cücələr tərəfindən tərg edilməsi mənim xoşuma gələcək?

– Xeyr, ser.

– Radionun pulunu necə ödəmisən?

– Qurduğum tələyə bir-iki dovşan düşmüşdü. Onların dərisini satıb bir az pul əldə etdim.

– Mən istəmirəm ki, mənim plantasiyamdakı dovşanlara toxunsunlar.

O, ağır qamçını qaldırıb çəkməsinə vurdu:

– Nə üçün bizim mağazanın kitabında sənin adına heç nə yazılmayıb?

– Mən borca düşmək istəmirəm. İlin axırında plantasiyadan mənə çatacaq məbləği tam almaq fikrindəyəm.

Krossmən:

– Sənin bəri başdan, yaxud o başdan borclu qalacağın artıq mənim öz  işimdir,- deyib döşəmədəki sökük yeri Kristiyə göstərdi:

– Köynəyini çıxart, şalvarını aşağı sal. – Ağ adam sözünə davam edib, – Dizi üstə orada dayan!

– Fikriniz nədir, cənab Li?

– Darıxma, görəcəksən. Köynəyini, şalvarını çıxart, dediyim şəkildə dayan.

– Cənab Li, razı olmaram ki, məni döyəsiniz. Xeyr, ser, cənab Li. Mənimlə belə rəftar etməyinizə icazə vermərəm. Yox, nə danışırsınız?!

Li Krossmən acığından gömgöy göyərdi. Onun bağırtısı otağı başına götürdü:

–  Qaraağızlı, qarakürəkli köpək!!! – deyib  ağır mis toqqalı qamçını qaldırdı və Kristini döyməyə başladı.

Kristi yaxasını qurtarmağa çalışdı. Li ikinci dəfə qamçını  endirəndə zənci havada tutub buraxmadı. Li əvvəlcə çaşqın nəzərlərlə ona baxdı, sonra qamçını dartdı, almaq istədi.   

– Cənab Li, mənim sizə  heç bir  yamanlığım keçməyib. Yalnız bir-iki  dovşan tutmuşam, bir-iki cücə  saxlayıram. Sizə qarşı pis fikrə düşməmişəm. Elə bilmişəm bir-iki paya ilə   çəpəri təmir etməyimdən narazı qalmazsınız.

– Mumla, dediyimə əməl elə. Köynəyini, şalvarını çıxart!- deyə Li əsib-coşdu.- Dartıb əlindən almamış qamçını burax!

Kristi tərpənmədi. Qamçını ovcunda daha möhkəm sıxdı. Li  o qədər qəzəblənmişdi ki, dili söz tutmurdu. O, şkafa sarı qaçıb tapançanı götürdü .  Kristiyə sarı dönüb üç dəfə atəş açdı. Kristinin qamçı tutan əli boşaldı və  o, yerə sərildi.

Linin qardaşı Morqan və mühasib Hendriks  qaçaraq arxa otağa gəldilər.  Linin qardaşı Kristi Tökeri  döşəmədə sərəli görüb:

– Nə olub?- deyə xəbər aldı.

Li boğula-boğula:

– Sən bir buna bax! Məni hədələyirdi!- deyib şkafa sarı getdi, tapançanı oraya qoydu. – O heyvərə məni öldürməklə hədələyirdi. Hendrikslə sən bunun canlı şahidisiniz. Öz həyatımı xilas etmək üçün zəncini o dünyaya göndərdim!

Onlar arxa otağı tərk edib idarəyə keçdilər. Plantasiya mağazasından qaçaraq bir neçə klerk gəldi. Nə hadisə baş verməsi ilə maraqlandılar. Li əlini krantın altında yuya-yuya:

– Qudurmuş zənci idi. – dedi. – İki-üç ay əvvəl Alabamadan gəlmişdi. Bu gün onun dalınca adam göndərmişdim. Dedim gəlib izah etsin, görüm. məndən icazəsiz evinin ətrafındakı çəpərə niyə təzə payalar basdırıb. Sorğu-suala tutanda başladı mənə qara-qorxu gəlməyə. Yaman yaramaz zənci idi!

Klerklər qayıdıb plantasiya mağazasına getdilər. Hendriks kitablarını açıb plantasiyanın haqq-hesab işləri ilə məşğul olmağa başladı. Li qardaşına:

– Arxa qapını aç,- dedi. Qoy hamı görsün ki, Alabamadan gələn zənci kimi qudurğanların aqibəti necə olur!

Morqan arxa qapını açıb yola sarı boylandı. Zəncilər gözə dəymirdilər. Yalnız Kristi Tökerin bayaq minib plantasiya şəhərciyinə gəldiyi qatır dayanıb öz sahibini gözləyirdi.

                    ERSKİNE PRESTON CALDWELL                  

İngilis dilindən çevirəni:  Akif ABBASOV                   

 Azərbaycan Respublikası Təhsil  İnstitutunun

 elmi katibi, pedaqogika   elmləri doktoru, professor.

AKİF ABBASOVUN YAZILARI

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF


YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Rafail TAĞIZADƏ – Tərəddüd (Рафаил ТАГИЗАДЕ – Сомнение)

RƏFAİL TAĞIZADƏNİN YAZILARI

Rafail TAĞIZADƏ
Tərəddüd
Gecənin bu sakit, hüznlü vaxtı,
ürəklə qapımı kim olar döyən?
Doğmamı, özgəmi bu qəfil gələn?
Kimlərin yadına düşmüşəm görən?
Bu əski qapılı, əski qıfıllı
bu kasıb komamı kimdi tanıyan,
kimdi gecə vaxtı məni arayan?
Adamın ağlına min güman gəlir,
başımda min xəyal dolaşır, gəzir.
Çoxdan unutmuşam qonaq-qaranı,
Tanrımı göndərib gələn qonağı?
Qaranlıq gecəyə Ay doğan kimi,
qapının ağzında gecə qonağı.
Bir əlim dəstəkdə, biri cəftədə.
Açım, ya açmayım?
Bilmirəm hələ…

Перевод на русский язык:
Флора НАДЖИ
(Flora NACİ)

Рафаил ТАГИЗАДЕ
Сомнение
Кто в это время, в тишине ночной,
Так упорно в дверь мою стучится?
Кто он, этот гость, свой или чужой?
Кто меня вспомнил, что могло случиться?
Кто знает о бедном жилище моём,
Со старой дверью и старым замком,
Кому я вдруг понадобиться мог?
Тысячи мыслей в голове роятся,
Сомненья тучей на душу ложатся.
Я же так давно гостей не встречал,
Может, гостя этого сам Бог послал?
Как Луна, что ночью небо освещает,
Перед дверью моей гость ночной ожидает.
Схватилась за дверной замок моя рука,
Открывать или нет?
Не знаю пока…

Müəllif: Rəfail TAĞIZADƏ.

RƏFAİL TAĞIZADƏNİN YAZILARI

FLORA NACİNİN YAZILARI

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Şəfaqət Cavanşir – Hakim əmi, azadlıq

ŞƏFAQƏT CAVANŞİRİN YAZILARI

Hakim əmi, azadlıq
(hekayə)

Gah birinci mərtəbədə yaşayan qonşusu – təxminən yaşı qırxı keçmiş qarınlı, üzü azca tüklü, qalın dodaqlı, burnu incə, uzunboylu yekəpər kişiyə, gah blokun çıxacağına, gah da bir az cəsarətini toplasa evinə; üçüncü mərtəbəyə aparacaq pilləkənlərə baxırdı. Anası onu çörək almağa göndərmişdi. Daha doğrusu, atası işə gecikdiyi günlər on yaşlı Nilufər onun əvəzinə yaşadığı beşmərtəbəli binanın altındakı marketdən çörək, artıq qalan pulla özünə şokolad, ya da saqqız alardı. Bir həftədən çoxdu çörək almağa könülsüz gedirdi. Hər səhər qorxduğu yekəpər qonşusu onu blokun ağzında qarşılayırdı. “Dayı” dediyi yekəpər o biri qonşular kimi baxmırdı ona…
Qonşu binada cavan gəlin var, qaranlıq düşənəcən tək yaşayır. Gecənin bir vaxtından sonra yenidən tənha qalırdı. Hər gün otağının pəncərəsindən və ya həyətdə rəfiqələriylə oynayanda, o cavan gəlini kimsə bahalı maşınla evinə gətirəndə görürdü Nilufər. Həyətdəki kişilər bu yekəpər kişi kimi baxırdı o gəlinə. Bu baxışlar o baxışlara çox bənzəyirdi. Yaşıdlarından bir az hündür olan Nilufər günlərcə onu gözləyən yekəpərin yanından keçəndə, kobud əliylə onun hələ yetişməmiş sinəsini koftasının üstündən əlləməyə çalışması qızı iyrəndirmişdi. Yekəpərin bir əli şalvarının cibində, bir əli qız uşağının sinəsində, qarnında gəzirdi. Qolsuz köynəyinin yaxasının üç düyməsini əvvəlcədən açıb tüklü sinəsini qıza göstərir, təzə düzəltdirdiyi dişlərini ağardırdı. -Günorta gəl bizə, dayı sənə qonaqlıq versin. Xalidə xalan da evdə olacaq, qorxma…
Yazıq qız özünü yekəpərin əlindən bacardığı qədər tez xilas edər, çörəyi alandan sonra küçədən kiminsə binaya girməsini gözləyərdi ki, o adamla daxil olub, tez evlərinə qaça bilsin.
Nilufər iki daşın arasında qalmışdı. Anasına “Çörək almaq istəmirəm” desəydi, çox sual verəcəkdi. Atası neçə dəfə deyəndə eşitmişdi “Anası tərsdi”…
Bu gün yenə atası işə gecikmiş, yenə çörəyi Nilufər almalıydı. Anasından pulu aldıqdan sonra evdən çıxdı, qapını astaca örtməyə çalışdı, alınmadı. Unutmuşdu, seyf qapıydı, avtomatik özü bağlanır, açarın yoxdursa, kimsə içəridən açmalıdır.
Aşağı mərtəbədən qapının açılıb-örtüldüyünü eşidən qızcığaz qorxdu, pulu şalvarının cibinə qoyub qapını döydü. Elə bildi, yekəpər kişi gəlib qolundan dartacaq, evinəcən sürüyəcək. Uşaq yaddaşı güclü olur. Yekəpərin indiyəcən etdiklərini gözünün qabağına gətirəndə, qorxu vücudunu titrədirdi. Yasəmən qapını açdı, qızını əliboş gördü.
-Hələ çörək almamısan?
-Yadımdan çıxıb, pul içəridə qalıb.
-Göyərti də alarsan. – anası mətbəxə keçdi.
Hamamla mətbəx yanbayan olduğundan Nilufər üçün hamamda anasını gizlicə güdmək asanıydı. Anası eyvana paltarları sərməyə çıxan zaman mətbəx qapısını astaca örtdü, dovşan bəzəyi vurulmuş evdə geyindiyi şəpşəpinin birini götürüb evin qapısını açdı. Şəpşəpini qapıyla bağlanan yerin arasına qoydu. Asta addımlarla ikinci mərtəbəyəcən düşməyə çalışırdı. Birinci mərtəbədən yenə açılıb-bağlanan qapı səsini eşitdi. Deyəsən, yekəpər onun aşağı düşməsindən əlini üzmüşdü. Nilufər yekəpəri yaşadıqları binaya yaraşdırmırdı. Bir gün qəfildən yekəpərin yoxa çıxması ən böyük diləyidir. Qızcığaz üç pilləkən də aşağı düşdü. Dili ağzında titrəyə-titrəyə ürəyində Allaha yalvarırdı. Əllərini iki döşünün arasında yumruq formasında birləşdirmişdi. Yekəpərin qapısı qonşu qapısıyla üz-üzəydi. Qapının yanına çatdı, nəfəs almağı saxladı. Dabanını qaldırıb pəncəsinin üstündə qapının yanından keçməyə çalışdı. Neçə il həbsdə yatmış, azadlığı həsrətlə gözləyən məhbus kimi hiss elədi özünü. Niyyəti baxışları qədər qorxulu olan yekəpərin ucbatından uşaq düşüncəsini də itirmişdi. Yaşıdlarıyla oynamaq da istəmirdi.
Qapı açıldı, yekəpər qonşu qapı ağzında göründü.
-Sabahın xeyir, gözəlim. – Kobud səsiylə getmək istəyən uşağın ayaqlarını saxlamağa məcbur elədi.
Qorxu elə hissdir ki, ya getmək istəyərsən, gedə bilmərsən, ya elə bilərsən ayaqların yerli-dibli yoxdur, ya da ürəyinin dayanmasını arzulayarsan.
Nilufər yekəpərə baxdı. Qız onun gözlərində niyyətini, o isə qızın gözlərində qorxunu oxudu. Nilufər ayaqlarını tərpədə bilmirdi. Göz bəbəkləri böyümüşdü. Yekəpər yenə dişlərini ağartmış, yenə ağzında dili göbəyiylə birlikdə səssiz hərəkət edirdi. Bu dəfə yekəpər istəyini bir az da qabartdı. Astaca qıza yaxınlaşdı, kobud əlləriylə uşağın çanağını sığalladı.
-Pambıqdır. Bu dəfə səni buraxmaram. – deyib qəfildən qızın belini qucaqladı, hərəkətsiz ayaqlarını yerdən göyə qaldırdı.
Qorxusu Nilufəri qışqırmağa sövq etdi. Necə qışqırdı, qızcığaz özü də anlamadı, yekəpər də… Hər dəfə qıza toxunanda hədələmək susması üçün birinci silahıydı. Bunu gözləmirdi, cəld qızı yerə atdı, evinə girib qapısını bağladı. Qızın iki qıçının arasından boz şalvarının islandığı açıqca bilinirdi. Hər səhər Nilufər anasının tapşırığıyla iki stəkan su içirdi. Rahatladıqca qız döşəməyə baxır, sidiyi beton pilləkəndən pilləkənə süzülürdü. Ayağa çətinliklə qalxdı, axsayırdı. Axsaya-axsaya pilləkənləri bir-bir yuxarı çıxdı. Evin qapısı bağlanmamışdı. Qapının ağzına gələndə dizləri büküldü, taqəti qalmamışdı, səsli ağladı. Yasəmən qızının səsinə mətbəxdən çıxdı. Şəpşəpini ayağıyla kənara çəkib qapını tam açdı. Qızını yerdə görəndə həyəcandan dili-dodağı əsdi.

-Nili, sən niyə yerdəsən? Nə olub?
Nilufər anasına cavab verəcək halda deyildi. Anası onu ayağa qaldırmaq üçün qolundan tutdu.
-Hamama keç. Sakitləş, ağlama.
Nilufər anasıyla hamama keçdi, qızının axsadığını görən ananın ağlına pis heç nə gəlmədi.
-Harda yıxılmısan?
Nilufər yenə cavab vermirdi. İslatdığı şalvarına baxırdı. Yasəmən hamamdan çıxdı, bir qədər keçdikdən sonra əlində iki dərman, bir stəkan suyla qayıtdı.
-Bunu iç, özünə gəl. Rəngin-urfun da qaçıb.
Nilufər anasının dediklərini edirdi. Onun istəyiylə şalvarını, güllü tumanını çıxartdı. Ana suyla qızını beldən aşağı yuduqdan sonra məhrəbanı belinə doladı. Mətbəxə keçdilər. Qız stulda oturana qədər ağlayırdı, danışa bilmirdi. Yasəmənin narahatçılığı artırdı. Qızı yıxıldığına görə ağlayana oxşamırdı. -Qızım, nə oldu axı? De görüm kim qorxudub səni?
Qız susduqca ana təmkinini pozmamağa çalışırdı, suallarını təkrarladı.
-Nili, mənə bax. Bax mənə… Nə olub? Kimdən qaçmısan?
Qız anasının gözlərinə, sonra sağa əyilib evin qapısına baxdı. Bağlı olub-olmadığını dəqiqləşdirmək istəyirdi.
-A-na…
-Haycan
Nilufər anasını qucaqlayıb başını qarnının üstünə qoydu, yenidən ağladı. Yasəmənin hövsələsi daralırdı. -Qızım, nə olub? Qorxma, danış. Atanı çağıracam, qorxma.
Yasəmən qızının gözlərinə baxdı.
-Anan qurban, de görüm nə olub?
Nilufər içini çəkə-çəkə dedi:
-Ana, aşağıdakı dayı məni …
Anası gözlərini bərəltdi:
-Hansı dayı? – Qızının cümləsini bitirməyinə hövsələsi çatmadı…
Yasəmən ərinin axşam gəlməsini gözləyə bilmədi. Aşağı düşüb “Şərəfsiz” dediyi qonşusunun da payını verə bilməzdi. Qızının adına söz gələ bilərdi. Şəhərdə insanlar arasında baş verənlər tez unudulur, bilirdi. Yenə də olmaz. Heç kim qızının başına gələnlərdən xəbər tutmamalıdır. Adamı ikisi istəyəndə, üçü istəmir. Bax, o üçü heç vaxt heç nəyi unutmayacaq. Lap istəməyən üç adam da hər şeyi başa düşdü. Yasəmən qadınıydı, yekəpərə güc gələ bilməzdi.
Ev telefonuyla ərini yığdı. Əvvəlcə sakit, sonra ağlayaraq danışır, üstəlik, yumruğuyla sağ budunu yüngülcə döyəcləyirdi.
Nilufər başqa şalvarı əynində, yatağında əyləşmiş düşünürdü. Daha ağlamırdı. Atasının onu danlayıb-danlamayacağını fikirləşirdi. Anasına deməkdə düz hərəkətmi elədi? Bəs deməsəydi? Qonşudakı gəlini gözünün qabağına gətirdi… Xəyalında ancaq o canlanırdı.

Ardı var…

Şəfaqət Cavanşirin povesti burada >>>

Müəllif: Şəfaqət CAVANŞİR

ŞƏFAQƏT CAVANŞİRİN YAZILARI

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Şəlalə Camal – Deyirlər ki…

ŞƏLALƏ CAMALIN YAZILARI

Deyirlər ki,
Sevgilər var ucuz olur…
De neçəyə?
Alım yığım.
Bilirsən də…
Zamanı gələndə bahalaşır
Hər şey kimi.
Yadındadı?
Vaxt var idi dollar ucuz
Su qiyməti
İndi isə valyutada at oynadır.
Əvvəllər ucuz alardıq
Çayı, yağı, əti, suyu
İndi hər şey bahalaşıb
Od bahası
Pul qalmayıb alınası.
Sən sevginin yerini de,
Ac qalıb susuz dolanım
Eybi yoxdu.
Heç kim bilmir nə yeyirəm, nə içirəm…
Barı sevgidən bol olum.
Yoxsulluğun arasında
Sevgi axtaran kiməsə
Arxa olum, qoy yol olum.

* * *

Fələk səni məndən aldı,
Nə oldusa birdən oldu.
Fəqət eşqin alovunda
Nə mən yandım, nə sən yandın…

Bu sevdaya bel bağlama,
İndi uşaqtək ağlama.
Danış, içində saxlama,
Nə mən dindim, nə sən dindin…

Fəqət eşq deyib uçardıq,
Məsuliyyətdən qaçardıq.
Biz ayrılmağa düçardıq,
Nə mən döndüm, nə sən döndün…

* * *

Səsin qulağımdan getmir,
Baxışın da yadımdadı,
Deyəsən gecə gəlmisən,
Bəlkə yuxumda görmüşəm…

Sanki örtdün üst – başımı,
Sonra sildin göz yaşımı,
Mən belə bir tanışımı
Bəlkə yuxumda görmüşəm…

Oğrun oğrun mənə sarı,
Baxdın güldün belə barı.
Laylay dedin gecə yarı,
Bəlkə yuxumda görmüşəm….

Bağımda gülüm açmışdı,
Günəş şəfəqin saçmışdı,
Sanki gecədən qaçmışdın,
Bəlkə yuxumda görmüşəm…

Görən doğru, yalandımı?
Xatirimdə qalandımı?
Məni məndən alanımı,
Bəlkə yuxumda görmüşəm…

Müəllif: Şəlalə CAMAL,

Yaradıcılıq məsələləri üzrə menecer, AYB-nin üzvü.

ŞƏLALƏ CAMALIN YAZILARI

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF


YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

AZƏRBAYCANIN İLK HƏRBİ NAZİRİ XOSROV BƏY SULTANOV

LƏTAFƏT BEYBUTOVA ƏLƏSGƏR QIZININ YAZILARI

AZƏRBAYCANIN İLK HƏRBİ NAZİRİ XOSROV BƏY SULTANOV

 Rusiya və  İran  arasında aparılmış  müharibələrin sonunda bağlanmış Gülüstan və Türkmənçay müqavilələri  Azərbaycan xalqının  tarixində  faciələrə  və Azərbaycan torpaqlarının  parçalanmasına səbəb olmuşdur.  Nəticədə Azərbaycanın şimal hissəsi Rusiyanın, cənub hissəsi isə İranın tərkibinə qatıldı. Türkmənçay müqaviləsindən dərhal sonra Rusiya  imperatoru  I Nikolay 21 mart 1828-ci il tarixli fərmanı ilə İrəvan və Naxçıvan xanlıqları ərazisində “Erməni vilayətinin” yaradılmasını elan etdi. Rus-türk müharibəsinin (1828-1829-cu illər) gedişində və müharibədən sonra Azərbaycana yeni erməni  axını başladı. Azərbaycan  ərazilərinə ermənilərin yerləşdirilməsi XX əsrin əvvəllərində də davam etdirildi. Təkcə 1904-1905-ci illərdə qonşu ölkələrdən 45 min erməni Cənubi Qafqaza gətirilərək məskunlaşdırıldı. 1915-ci ilin martında keçirilən Eçmiadzin kilsə qurultayında Türkiyə və İrandan köçürülərək Cənubi Qafqaza yerləşdirilən  ermənilərin  sayının   60 min nəfər olduğu vurğulanırdı.

    Təkcə 1915-ci ilin iyul ayında Qafqaz canişinin sərəncamına əsasən Cavanşir və Şuşa qəzalarına 24 min erməni yerləşdirildi. Azərbaycan  torpaqlarında  məskunlaşdığı  gündən  etibarən  bu  ərazilərdə  “böyük Ermənistan” dövləti yaratmaq planını gerçəkləşdirməyi qarşılarına məqsəd qoyan ermənilər  fevral  və oktyabr  inqilablarından sonra Rusiyadakı siyasi vəziyyətdən öz mənafeləri üçün istifadə edərək,  bolşevizm bayrağından bəhrələnməyə başladılar.  Bakı   Kommunası  əksinqilabçılara  qarşı  mübarizə  şüarı  altında  1918-ci ildə  Bakıda,  Şamaxıda, Qubada, Qarabağda, Zəngəzurda, Naxçıvanda,  Lənkəranda  və digər  ərazilərdə azərbaycanlıların  tamamilə  məhv  edilməsi  kimi cinayətkar  planın icrasına həyata  keçirirdilər. Həmin  günlərdə  ermənilərin  törətdikləri  cinayətlər  Azərbaycan  xalqının  yaddaşına  həkk  olunmuşdur.  Milli   mənsubiyyətinə  görə  minlərlə  azərbaycanlı  qətlə yetirilmiş, evlər yandırılmış,  insanlara diri-diri od vurulmuşdur. Milli  arxitektura   abidələri,  məktəblər,  xəstəxanalar,  məscidlər və  digər  tikililər  dağıdılmış  xarabalığa çevrilmişdir.  

Təxminən 120  ilədək  davam  edən   Rusiya  əsarətindən  xilas  olan  Azərbaycan  xalqı 1918-ci il mayın  28-də  Şimali  Azərbaycanda  yeni  müstəqil  dövlət  yaratmağa   müvəffəq   oldular. Azərbaycan  Xalq  Cümhuriyyəti   Azər­baycanın   ayrılmaz  tərkib  hissəsi  olan   Qarabağın   bütün tarixi  ərazisində  öz   siyasi  haki­miy­yətinin  bərqərar  edilməsinə çalışırdı. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin  sülhsevər  siyasətinə  baxmayaraq, ermənilər  Qarabağda  hakimiyyətə  nail  olmaq  üçün  əvvəllər  başladıqları soyqırımı   siyasətini  davam   etdirirdilər.  1918-ci  ilin  yayından  başlayaraq  Ermənistanın  daşnak  hökuməti   Zəngəzur  bölgəsində Andronikin,  Njdenin,  Dronun   quldur  dəstələri vasitəsilə  dövlət   səviyyəsində  dinc əhali  kütləvi  şəkildə  məhv   edilmiş,  kəndlər  yandırılmış, tikililər  və  milli-dini  abidələr  dağıdılmışdır.  Cümhuriyyət   hökuməti  yaranmış  vəziyyəti nəzərə alaraq, 1919-cu il yanvarın 13-də “Cavanşir,  Şuşa,  Cəbrayıl  və  Zəngəzur  qəzalarına  general-qubernator  təyin edilməsi haqqında” qərar qəbul etmişlər. Yanvarın 15-də Milli Şuranın  iclasında  qəzalara  müvəqqəti  general-qubernatoru  vəzifəsinə əslən  Qarabağdan  olan, bu əraziyə  və   onun   əhalisinə yaxşı  bələd  olan   Azərbaycan   Cümhuriyyətinin  ilk  yaradıcılarından  və onun birinci  hökumətində  hərbi  nazir  olmuş   Xosrov bəy Sultanov təyin  edilmişdir.

              Xosrov  bəy Sultanov 1879-cu ilin may ayında  Zəngəzur qəzasının Hacısamlı nahiyəsinin, Qasımuşağı  obasının  Qurddağı  kəndində ( Laçın rayonu) anadan  olmuşdur.  Gəncə gimnaziyasını bitirdikdən sonra  Odessada ali tibb təhsili almış Xosrov bəy 1918-ci ilin 28 mayında  Müsəlman  Şərqində ilk  dəfə olaraq  Azərbaycan  ərazisində  demokratik dövlət olan  Azərbaycan Xalq  Cümhuriyyətinin  qurucularından  və İstiqlal  bəyannaməsinə imza atan 26  ictimai-siyasi   xadimdən   biri  olmuşdur.  O, Xalq   Cumhuriyyətinin  həmin  gün  təşkil  edilmiş  birinci  hökumət  kabinetində   hərbi  nazir  postunu  tutmuş və  Zaqafqaziya  Seyminin və Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin  üzvü  olmuşdur.

1918 ilin yayından başlayaraq Ermənistanın daşnak hökuməti Zəngəzur bölgəsində Andronikin,  Njdenin,  Dronun  quldur  dəstələri   vasitəsilə   dövlət   səviyyəsində   azərbaycanlılara qarşı  soyqırımı siyasətini  həyata keçirməyə başlamışdır. Azərbaycan  Xalq  Cümhuriyyəti   hökumətinin  29  yanvar 1919-cu il  tarixli qərarı ilə Şuşa, Zəngəzur,  Cəbrayıl və  Cavanşir  qəzalarında  Qarabağ  general-qubernatorluğunun  təsis   edilməsi və Xosrov bəy Sultanovun  general-qubernatoru vəzifəsinə təyinatını Ermənistan hökuməti   tərəfindən  narazılıqla  qarşılanmışdır.  Çünki,  Zəngəzur  və  Qarabağın   erməni-daşnak quldur qüvvələrindən  təmizlənməsində  və həmin bölgələrdə əmin-amanlığın  yaradılmasında   Xosrov  bəy  və  onun  qardaşı   Sultan  bəyin müstəsna  xidmətləri  olmuşdur. Bu  qardaşların  ermənilərə  qarşı  mübarizə   apardığını   yaxşı   bilən ermənilər,  erməni mətbuatı və  Xarici  İşlər  Nazirliyi  bir çox  dövlətlərə  müraciət  edərək   öz  narahatlıqlarını bildirmiş,  hətta   onlar  Qarabağ   general-qubernatorluğunun   ləğv  olunması  üçün  xarici   havadarlarından kömək   istəmişlər.  Buna   cavab  olaraq  1919-cu il  iyunun  18-də  Azərbaycan   Xarici  İşlər Nazirliyi  Azərbaycan   hökumətinin   Qarabağdakı   fəaliyyətinə   erməni    hökumətinin   müdaxilə  etməsinin    yolverilməz   olduğunu    bildirən   təcili   diplomatik  məlumatı  Azərbaycanın   Ermənistandakı   diplomatik  nümayəndəsi  M. X. Təkinskiyə ünvanlamışdır. Həmin  təcili  diplomatik  məlumatda  qeyd  edilirdi:                         “Ermənistan  hökumətinə   bildirin  ki, Sultanov 1919-cu il yanvarın 15-də Azərbaycan hökumətinin qərarı ilə təyin edilmişdir.  X. Sultanov Azərbaycanın  şübhəsiz  ayrılmaz  hissəsi   olan  Şuşa,   Zəngəzur,  Cəbrayıl  və  Cavanşir  qəzalarının  general-qubernatoru   kimi müttəfiqlərin  komandanlığı   tərəfindən  aprelin 3-də rəsmi olaraq  tanınmışdır.  Bu səbəbdən erməni  hökumətinin   Sultanovun  fəaliyyətinə və yaxud  Azərbaycan  qoşun  hissələrinin Qarabağda  olmasına  dair  etirazları   Azərbaycan   Respublikasının   daxili  işlərinə  müdaxilə    kimi qiymətləndirilir və bunun müzakirəsinə yol verilmir.  Şuşa   rayonunda   baş  vermiş     iğtişaşlara   gəldikdə   isə  qeyd   edirik   ki,  general-qubernatorun  gördüyü  ciddi tədbirlər nəticəsində  nizam-intizam  bərpa edilmiş və həyat məcrasına  düşmüşdür.”

X.Sultanov Qarabağın general-qubernatoru vəzifəsinə başlayarkən  ünvanladığı müraciətdə   başçılıq  edəcəyi  qurumun  fəaliyyəti  haqqında  xalqı  bilgiləndirdiyi 1919-cu ilin 11 fevralında “Azərbaycan”  qəzetində  çap olunan yazı belə adlanırdı: “Müvəqqəti general-qubernator  X. Sultanovun Zəngəzur, Şuşa, Cavanşir və Cəbrayıl qəzalarının əhalisinə müraciətində yazılırdı: “Azərbaycan  hökumətinin  yanvar  ayı  qərarı  ilə  Zəngəzur, Şuşa, Cavanşir və Cəbrayıl qəzaları  xüsusi  general-qubernatorluğa   ayrılmışdır.  Bu  fövqəladə  tədbirlər  fövqəladə  vəziyyətdən  irəli   gəlmişdir. Azərbaycanın təqribən  yarısında, onun  ən yaxşı hissəsi – 4 qəza – artıq bir ilə  yaxındır  ki,  anarxiya  ucbatından  dağılır.  Şəxsi   firavanlığı  yüksək  ideal  sayan  məsuliyyətsiz  elementlərin  rəhbərliyi altında olan bandalar diyarı viranə qoyur; kəndləri yandırır, əhalini qırır, on minlərlə yurdsuz-yuvasız qadın və uşaq qaçqın düşmüşdür, yuxarıda  göstərilən  elementlər  milli  ədavət yayırlar. Əhalidən  ümumi  siyasi vəziyyət gizlədilir. Bu  şəxslər  öz  şəxsi   mənafelərini   güdür, öz  cəhdlərini  partiya  ideya  forması donuna salırlar”.

X. Sultanov  general-qubernator  vəzifəsinə  başlayanda  bölgədə  acınacaqlı  durum var idi. O, 1919-cu ilin fevralında Şuşaya gələrək, vəzifəsinin icrasına başladı. Azərbaycan hökumətinin qəti addımlarından narahat olan Ermənistan belə bir şəraitdə Dağlıq Qarabağa açıq iddia ilə çıxış etdi. Ermənistan   Respublikasının  etirazına,  ingilis  və   amerikanlarla  gərgin  münasibətlərə  baxmayaraq,  Qarabağda  qarşıya  qoyulan  vəzifələrin  həlli  sahəsində mühüm işlər görüldü.  Ermənilər  isə  Qarabağda  etnik təmizləmə  siyasətini  davam  etdirməyə  cəhd  göstərir, Cavanşir, Şuşa, Cəbrayıl və  Zəngəzur  qəzalarında  azərbaycanlılara  qarşı aramsız olaraq qırğınlar  törədirdilər. General-qubernator  X.Sultanov  separatçılara  qarşı  qətiyyətlə  mübarizə  aparırdı.

X. Sultanovun 1919-cu ilin fevralın 15, 16, və 17-də qəza rəisləri  və  ictimai   xadimlərinin iştirakı ilə   keçirdiyi  ümumbölgə  müşavirəsində  məlum  olurdu  ki, indiyədək  Zəngəzurda 166 kənd dağıdılmış, onların  əhalisinin  30  faizi  məhv edilmişdi.  Qarabağda və  Zəngəzurda erməni-daşnak  quldur qüvvələri əmin-amanlığın pozulması istiqamətində  ciddi-cəhdlə  öz fəaliyyətlərini  davam  etdirməsinə  baxmayaraq, Azərbaycan hökumətinin və Xosrov bəy Sultanovun rəhbərliyi ilə  Qarabağ Qubernatorluğunun həyata keçirdiyi əks tədbirlər  nəticəsində  erməni-daşnak quldur qüvvələrinin  təcavüzkar  fəaliyyətlərinin  qarşısını  almaq  mümkün   oldu.  Lakin  1919-cu il  martın 21-də quldur  erməni-daşnak  hərbi  dəstələri  Qarabağa  yeganə  keçid olan  Əsgəran  keçidini  ələ   keçirə   bildilər. Amma Xosrov bəyin  başçılıq  etdiyi  Azərbaycan  əsgərləri  daşnak generalı  Dronun  quldur  dəstələrini  darmadağın  edərək  Xankəndi və Şuşanı geri aldı.

X.Sultanovun  başçılığı ilə keçirilən  digər  əməliyyatda  isə  (1919-cu ilin iyununda) Şuşaya gizli  yolla  silah  aparan  erməni  milli  şurasının  üzvləri həbs edilərək  Qarabağ  ərazisindən çıxarılmışdı. X.Sultanov Qarabağda daşnak Andronik başda olmaqla, erməni quldur dəstələrilə amansız mübarizəyə başladı, təhlükəli yerlərdə milli ordunun əsgərlərindən ibarət mühafızə dəstəsi  yaratdı, erməni milli  şurası  üzvlərinin  Azərbaycandan  çıxarılmasına   nail oldu. Azərbaycan  hökumətinin   hərbi və diplomatik   tədbirləri  nəticəsində  martın   axırlarında – apreldə  ermənilərin  Qarabağdakı  düşmənçilik  fəaliyyətinin  qarşısı  alındı.

Həmin mübarizənin  nəticələrindən biri  idi ki, 1919-cu il iyunun 5-də erməni milli şurasının qatı   irticaçı üzvləri ingilis komandanlığı   nümayəndəsinin  müşayiəti  ilə Şuşadan Tiflisə  sürgün  edildi.   Azərbaycan batalyonu iyunun 6-da Şuşanın ermənilər yaşayan  hissəsindəki kazarmalarda  yerləşdirildi. Həyata keçirilmiş tədbirlər  nəticəsində avqustun  15-də  ermənilər  Azərbaycan  Hökuməti  ilə saziş imzaladılar və onlar ermənilər yaşayan ərazilərin  Azərbaycanın  tərkib  hissəsi olduğunu  qəbul etdilər. 2  sentyabr  1919-cu  il tarixli «Aзербайджан» qəzetində  dərc  olunmuş  məlumatda  qeyd  edilirdi  ki,  Şuşikənddə  8 gün  davam etmiş 7-ci erməni  qurultayının  nümayəndələri Qarabağın general  qubernatoru Xosrov bəy Sultanovun yanına gələrək  Qarabağın dağlıq  hissəsinin Azərbaycan hakimiyyətini tanıması haqqında indiyədək  həll  olunmamış  məsələni  sülh  yolu  ilə  həll   etmək   istədiklərini   bildirdilər. Xosrov   bəy  Sultanovun  yanına  qurultay   nümayəndələri   ilə  birgə  erməni   ruhaniləri də gəlmişdilər. Danışıqlar  iki  gün  davam etmiş və nəhayət danışıqların  mətninin  aşağıdakı layihəsi əldə  edilmişdir:  mövcud   toqquşma   cərəyanlarının   Qarabağda   məskunlaşmış  xalqlar üçün  fəlakətli  olduğunu,   Qarabağ    məsələsinin   istənilən  həllində ermənilər  və   müsəlmanların  birgə    yaşamalı   olacaqlarını  nəzərə  alaraq  Qarabağ   ermənilərinin  VII  qurultayının   15 avqust  1919-cu  il   tarixli   səhər   iclasında  Azərbaycan   Respublikası   hökuməti  ilə  müvəqqəti  razılığın əldə olunması haqqında qərar  qəbul  edildi. İyirmi altı  bənddən  ibarət  həmin  müqavilədə  o  cümlədən qeyd  edilirdi: “Qarabağın, Şuşa, Cavanşir  və  Cəbrayıl  qəzalarının  dağlıq  hissəsində  məskunlaşmış  ermənil özlərinin  Azərbaycan   Respublikası  ərazisində  olduqlarını   qəbul  edir.  Qarabağ   qubernatorluğu nəzdində  6 nəfərdən: üç erməni və üç  müsəlmandan  ibarət şura təsis edilir. Millətlərarası  xüsusiyyətlərə malik   bütün  prinsipial   məsələlər əvvəlcə   şurada   müzakirə   edilmədən   həyata  keçirilə  bilməz.  Qarabağ   erməniləri   mədəni muxtariyyat  hüququndan  istifadə  edir,  Azərbaycan  Respublikası  hökuməti erməni milli  şurasının fəaliyyətinə  müvəkkil  edilmiş  ermənilər  vasitəsilə  nəzarət edir. Azərbaycan Respublikası  hökuməti  dağıdılmış  müsəlman  və erməni kəndlərinin tezliklə bərpa edilməsi  işinə yardım göstərir” və s. Beləliklə, 1919-cu ilin yayında Azərbaycan Respublikasının  Qarabağda  suveren  hüquqları  bərpa  edildi. Parisdə  olan  nümayəndələrə göndərilən məlumatda qeyd edilirdi: “Qarabağ məsələsi  adlandırılan  məsələ  qəti  şəkildə  həll  edildi. VII  erməni   qurultayında   Qarabağ   ermənilərinin   nümayəndələri  Azərbaycan   hökumətinin    hakimiyyətini   tanımaq  barədə   general-qubernator   Xosrov  bəy  Sultanovla  saziş  bağladılar.” Azərbaycan    Respublikası   hökuməti  Qarabağda  normal  həyatın  bərpa  olunması    istiqamətində  mühüm  tədbirlər  həyata  keçirdi.  Öz  həyatını  xalqa  xidmətə  sərf  etmiş  ictimai  xadim  kimi   mən   milli    mənsubiyyətindən  asılı  olmayaraq  hamıya eyni münasibət göstərməyi, ciddi ədalət və  qanunçuluq  mövqeyində  dayanmağı  hakimiyyətin    borcu  sayıram. Azərbaycanın müstəqilliyi, ərazi toxunulmazlığı, şəxsiyyətin ciddi məsuliyyəti və əmlak toxunulmazlığı – diyarın  həyatı  bu əsaslar üzərində qurulacaqdır”.

Qarabağda hadisələrin bu yöndə inkişafında Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinə qarşı təcavüzkarlıq  planlarını həyata keçirməyə hazırlaşan  Sovetlərin və bolşeviklərin ölkə daxilində apardığı  pozuçuluq-təxribatçılıq  işləri  də  mühüm  rol  oynadı.   Aprel işğalı (1920) və Azərbaycan Xalq  Cümhuriyyətinin  süqutundan  sonra  Qarabağ general-qubernatorluğunun fəaliyyətinə də son qoyuldu. Həmin ilin sentyabrında  Azərbaycan hökuməti burada yaşayan ermənilərə mədəni muxtariyyət  verdi.  Xosrov bəy  Sultanov  Aprel  işğalından  sonra  mühacirətdə   yaşamış,  “İttihad” partiyasının  liderlərindən  biri  kimi   partiyanın   xarici ölkələr bürosunu formalaşdırmağa və  ittihadçıları  bir təşkilat  ətrafında  cəmləşdirməyə  çalışmışdır.

X.Sultanov 1920-ci ilin 27 aprelində Azərbaycan  Rusiya bolşevikləri tərəfindən işğal edildikdən sonra Türkiyəyə  getmiş,  çətin  mühacirət   həyatı yaşamışdır. O, Azərbaycanın  azadlığı mübarizəsini  Türkiyədən başqa  İranda,  Fransada,  Almaniyada davam etdirmişdir. O, 1926-cı ildə Parisdən  İrana gedərək, burada  İttihadın Tehran və Təbriz  komitələrini yaratmışdı.1936-cı ildə  Türkiyəyə qayıtmış və  Trabzonda, İstanbulda  yaşamışdır. 1943-cü ildə,  yanvar  ayının  7-də dünyasını  dəyişmişdir. Məzarı İstanbulun “Fəriköy” qəbiristanlığındadır. Milli mənəvi dəyərlərimizin qoruyucusu olan  Milli  Azərbaycan Tarixi Muzeyinin Sənədli Mənbələr  Fondunda  Xosrov bəy Sultanovun  foto-şəkli  qorunur. Qrup  halında  olan şəkildə AXC qurucularının da şəkli əks olunub. Bundan başqa, fondda AXC parlamenti bitərəflər fraksiyasının  bəyanatı  mühafizə  olunur,  hansı  ki bu sənəddə Xosrov bəy  Sultanovun  da imzası var.

Müəllif: LƏTAFƏT BEYBUTOVA ƏLƏSGƏR QIZI

Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”

Elmi Araşdırmalar, Ekspozisiya və Fond şöbəsinin müdiri              

Mob: 055 543 55 28, qubatovaltaft@gmail.com

LƏTAFƏT BEYBUTOVA ƏLƏSGƏR QIZININ YAZILARI

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF


YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

“NUR Art House”də növbəti tədbirdə

A

Iyulun 3-də”Içərişəhər”Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu Idarəsi Bakı Şəhəri Icra Hakimiyyəti, Azərbaycan Respublkası Mədəniyyət Nazirliyi və Azərbaycan Respublikası Elm və Təhsil Nazirliyinin təskilatçılıgı ilə keçirilən Birinci Milli Qurama Festivalı çərçivəsində NUR Art House qalareyasının açılışı oldu.
Acılış “Qurama: Əsrlərin kəsişməsində nəsillərin baxış bucagında” adlı sərgi “Içərişəhər” Dôvlət Tarix-Memarlıq Qoruğu Idarəsi,”Azərbaycan xalçaçıları”IB və”NUR Art House’qalareyası tərəfindən təşkil olunmuşdu.
Azərbaycanda incə naxįşlı ipək və pambıq parça istehsalı fabrikləri haqqında hələ Orta əsrlərdə Zəkəriyyə Qəzvini, Həmdullah Qəzvini,Rəbi Rəşidi, Adam Oleari və başqalarį ôz əsərlərində yazıblar. Səfəvilər dõvründə Təbriz, Mərənd,Gəncə, Naxçıvan və digər şəhərlərdə cənub-qərb rayonlarında yetişdirilmiş pambıqdan gözəl naxışlı ,yüksək keyfiyyətli pambıq parcaların toxundugu və bu məhsulun Azərbaycanın əsas ixrac əmtəəsi oldugu məlumdur.
Bu isə “Qurama” sənətinin məişətimizə məhz toxuculugun inkişafı ilə daxil oldugunu bir daha sübut edir.Hər sənət əsəri insanın dünyagörüşünü və ətraf aləmə münasibətini ifadə edirdi..
Həm ənənə, həm tarix, həm də müasir yanaşmanın bir araya gəldiyi bu sərgidə bir araya gəlib..:”Azərbaycan xalçaçıları “Ictimai Birliyinin sədri, sənətşünaslıq üzrə elmlər doktoru,professor, Əməkdar mədəniyyət işçisi Röya Tagiyeva və IB üzvləri bu sərgi ilə UNESCO-da akkreditasiya olunmuş Birliyin hər zaman tariximizi, mədəniyyətimmizi, mədəni irsimizi təblig etdiyini bir daha nümayiş etdirir.
Bu gün”NUR Art House”bir platforma kimii əsrlərin nəsillərin görüş yerinə çevrilib..
Bu günkü sərgidə maraqli eksonatlarla taniş olduq.Belə ki,Şuşa sakini Səltənət bəyim Behbudovanın XIX-XX əsrlərə aid fərqli işləmə texnikalı quraması,bədii tikmə ustası rəssam və müəllim Səma Əmirivanın ulu nnənəsinin və anasının hazirladıgı tarixi quramalar,kolleksiyaçı-tədqiqatcılar Ruslan Hüseynov və Fuad Cəbrayılovun şəxsi şəxsi kolleksiyasından,kimya üzrə fəlsəfə doktoru ,tanınmış qurama.ustası Xalidə Nəsirovanın parça quramaları,Elmira Qasımovanın Azərbaycan Qurama sənətində yenilik olan toxuma qurama nümunələri,bədii tikmə ustası Şəhla Əsgərovanın quramaları, Rərvanə Eyyubovanın,Nazilə Abilovanın, Hökumə Qasımovanın və başqa sənətkarlarımızın qurama texnikası ilə işlənmiş bir- birindən daha maraqlı əsərlərlə tanış olduq…
Lalə Mustaayevanın və Günel Əlinin hazırladıqları gəlinciklər və digər dekorativ tətbiqi sənət nümunələri də tamaşacıların diqqətini cəlb etdi..
Sərginin açılışını edən Birliyin Idarə Heyətinin üzvü Gülşən Hüseynova , Birlyin katibi Günel Əli qurama sənəti ilə baglı sənətə yenilik gətirən ustalarımızın əsərlərini bir araya gətirərək əsrlərdən nəsillərə ərmagan olan sənətin funksionalıgını onə çəkərək tamaşaçilarda xoş təəssüratlar yaratdılar.
Sonda Bilvəh qəsəbəsindəki 11 nömrəli inteqrasiya təlimli internat məktəbdə yaradilmiş Azərbaycanda ilk “Qurama”Uşaq Animasiya Studiyasında Əməkdar mədəniyyət işçisi, rəssam, animasiya rejissoru Elçin Hami Axundovun rəhbərliyi ilə uşaqların müxtəlif mövzularda çəkdikləri animasiyaları,müəllimləri ilə hazırladıqları quramaları bir daha sübut etdi ki,bu sənətin qələcəyi və gənc nəslin sənətə baxış bucagını əks etdirə bildi…
Maraqlı keçən tədbirin sonunda xatirə şəklləri çəkildi:

Müəllif: NƏZAKƏT KƏRİMOVA-ƏHMƏDOVA

AJB -nin üzvü,”Yazarlar”jurnalının əməkdaşı,”Bizim Qala”jurnalının redaktoru, ”Qürur”bədii Yaradıcılıq Mərkəzi nəzdində ”Xarıbülbül” əbəbi məclisinin sədri.

NƏZAKƏT KƏRİMOVA-ƏHMƏDOVANIN YAZILARI

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Atatürkün nitqi

MUSTAFA KAMAL ATATÜRK
Atatürkün nitqi

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF


YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Şəlalə Camal – Deyərsən ki…

ŞƏLALƏ CAMALIN YAZILARI

Çarpayının kənarına
Göz yaşımı buraxmışam…
Darıxanda yastığını qucaqlayıb
İçin – için ağlamışam…
Nəfəsim var çarpayında
Oturub şəkillərinə baxmışam
Saatlarla…
Xatirələri unutmamışam…
Birlikdə…
Əl – ələ…
Qol – qola…
Tay var idi bizə bu məmləkətdə?
Bəs o gecə?
Nə oldu de?
Belə gediş de olardı?
Qapımı külək döyürdü,
Mənim canım üşüyürdü.
İçimdəki məhəbbətim cücərirdi,
Böyüyürdü…
Yarım qoydun.
Bu sevdadan necə doydun?
Necə oldu amansızca, birdən – birə məhəbbətdən soyudun?
Canımda daha can qalmadı…
Bacarmıram , qurban olum…
Mən ki, sənə yad olmadım,
Mən ki, sənə od olmadım.
Qollarımı qırdın mənim
Sən mənə qanad olmadın.
İndi o ev mənsiz qalıb
Uçuq – sökük divarların arasında mən idim mən
Deyib – gülən,
Uşaq kimi şənlənən,
Üzünü güldürən…
Yanağına kəpənəktək öpüşümü qonduran.
Bilirsən də…
Neçə – neçə şeylər oldu demirəm…
Desəm tükün biz -biz olar
Yaşananlar qan donduran.
Sevgi deyib keçmə daha
Eşq belə olmaz, qadası…
Məni candan usandırdı,
Cəfadan yar usanmazmı?…

* * *

Deyərsən ki…

Gülüşümdə həyat vardı…
Deyərsən ki, güldü getdi.
Həyatımda nə oldusa
Deyərsən ki, öldü getdi….

Bədbəxt etdim denən onu,
Denən ki, heç sevməmişəm.
Soruşsalar açıq danış,
Deyərsən ki, bildi getdi…

Danışarsan sevdiyimi,
Uğruna can verdiyimi,
Kainatda bir qüvvəydi,
Deyərsən ki, gəldi getdi…

Olmayacam bu həyatda,
Görməyəcəksən day məni.
Yadına düşsəm ağlama,
Deyərsən ki, keçdi getdi…

Günah nədi bilməmişdim,
Sənə qədər sevməmişdim.
Soruşsalar məni, denən,
O, günaha batdı getdi…

Mən burda qalan deyiləm,
Doğruyam, yalan deyiləm.
Könlünü alan deyiləm,
Deyərsən ki, atdı getdi…

Gəl özünə öymə belə,
Dizlərinə döymə belə.
Qamətini əymə belə,
Deyərsən ki, əydi getdi.

Olmaz iynə, düymə belə,
Məni sancıb söymə belə.
Gəl xətrimə dəymə belə,
Deyərsən ki, dəydi getdi…

Müəllif: Şəlalə CAMAL,

Yaradıcılıq məsələləri üzrə menecer, AYB-nin üzvü.

ŞƏLALƏ CAMALIN YAZILARI

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF


YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Göyərçin Kərimi – Eyham və kinayə

GÖYƏRÇİN KƏRİMİNİN YAZILARI

Eyham və kinayə
Ey iman gətirənlər! Bir qövm digərini lağa
qoymasın. Ola bilsin ki, lağa qoyulanlar lağa
qoyulanlardan daha yaxşı olsunlar. Bir-birinizə
tənə etməyin və bir-birinizi pis ləqəblərlə
çağırmayın.

Əl-Hücurat surəsi

Fikri çatdırmağın müxtəlif yolları, hər fikrin öz müraciət forması var. Bunların yerinin, bilərəkdən, ya bilməyərəkdən, dəyişik salınması qarşı tərəfdə haqlı olaraq zahiri, yaxud da daxili etiraza səbəb olur. Bilməyərəkdən fikrini lazımsız əlavələrlə söyləmək kinayə təsiri bağışlasa da, kinayə xarakteri daşımır. Ona görə ki, bu kimi eyhamlar səsləndirənin yox, «qız evində toydur, oğlan evinin məsələdən xəbəri yoxdur» misalı, eşidənin həssaslığı ucbatından müzakirəyə yol açır.
Demək istəyib də, deyə bilmədiyi sözləri dağınıq ştrixlərlə söyləmək əsl eyhamdır. Eyham hadisə zamanı qıcıqlanan duyğuların təcəssümü zamanı öz münasibətini dolayısı ifadə etmək qəsdilə edilmirsə, yaxud tərəflərə əvvəlcədən məlum olan məsələni ümumi işin xeyrinə yada salmaq səciyyəsi daşımırsa, sadəcə, tərəf-müqabilin narahatlığına hesablanırsa, kinayədir. Eyham o zaman kinayə statusu qazanır ki, hədəf kinayəçinin məqsədindən xəbərsiz olur.
Məsələni eyhamın ayrı-ayrı növlərində araşdıraq:

a) Məqsədsiz eyham
b) Məqsədli eyham
c) Kinayə
d) Həyat və ya tale ironiyası

Məqsədsiz eyham kiminsə qəlbini yaralamaq, yaxud başına nəyisə qaxınc etmək qəsdilə baş vermir. Bu eyhamın özü də bir neçə alt çoxluğa bölünür ki, biriciyə hadisənin mahiyyətini anlamamaq, ikinciyə həmsöhbətin refleksiyasını nəzərə almamaq, üçüncüyə özünü qarşı tərəfin yerində hiss edə bilməmək, dördüncüyə isə söz xatirinə söz demək səbəb olur. Mümkündür ki, eyham məqsədsiz olsun, amma onun məqsədsizliyini sübut etmək o qədər də asan deyil, bu səbəbdən nəticə qarşı tərəfin reaksiyasına uyğun olaraq dəyişir. Məsələn, biri bu kimi eyhamı çoxmənalı gülüşlə cavablandırar, o biri məhkəmədə araşdırmaq istəyər. Sonuncuya «əyləşdiyin yerdə işə düşmək də» demək olar, ona görə ki, məqsədsiz eyham diqqət zəifliyindən daha çox, dünyagörüşün azlığı ucbatından ortaya çıxır.
Söhbətin bu yerində «Qatırçının qatırını hürkütmək olmaz» atalar sözünü yadımıza salsaq, o zaman qarşı tərəfin istənilən refleksiyasını təbii qəbul etməyə borcluyuq.
Ötəri, keçici olduğu, davamlı xarakter daşımadığı üçün məqsədsiz eyham yorucu fəsadlara yol açmır.
Məqsədli eyham, adından da bəlli olduğu kimi, məlum bir niyyətin funksiyalar məcmusuna deyilir. Eyhamın bu növündən ən dəhşətli faciələrdən başlamış ən xoşbəxt hadisələrə qədər yararlanmaq mümkündür. Məqsədli eyham qarşı tərəfə hansısa bir hadisə haqqında ismarıc ötürür. Ismarıcın yaxşı, yaxud pis olması ötürənin niyyətindən asılıdır. Bu kimi proseslər mobil telefonlar vasitəsilə indi o həddə qədər sürətlənib ki, ümumiyyətlə, mənfur hadisələrin əngəllənməsi müşgülə çevrilib.
Məqsədli eyhamın növləri də müxtəlifdir: xəbərdarlıq, diqqəti yönəltmə, ayıq salma, xatırlatma, başa qaxınc etmə və s. Məqsədli eyhamdan, əsasən, məsələnin mahiyyətini ətrafdakılardan gizlətmək üçün istifadə edirlər.
Eyham əvvəlcədən razılaşdırılmış bir söz, yaxud cümlə də olar, təsadüfi məsələlərdə anidən də ağla gələ bilər, amma sonuncu baş vermiş məlum bir hadisəyə istinad etməklə gerçəkləşir. Məsələn, meymunlar arasında təhlükədən xəbər verən siqnal forması mövcuddur. Canlıların uyğun növünü araşdıran tədqiqatçını nəzərə almasaq, bu siqnalın nəyə işarə etdiyini meymunlardan savayı heç bir ins-cins bilmir. Buna müvafiq olaraq məqsədli eyham, ya tərəflər arasında mənası dəqiq başa düşülən parol xarakteri daşıyır, ya da tərəf-müqabilin fəhminə ünvanlanan xatırlatma mexanizmini işə salır: sözü hamı eşidir, lakin işarənin mahiyyəti gizlidir. Buradan belə nəticəyə gəlmək olar ki, əvvəlcədən nəzərdə tutulmamış eyhamların müsbət nəticə verməsi tərəf-müqabilin onu necə başa düşməsindən asılıdır.
Milli təhlükəsizlik, bank və s. bu kimi əməliyyatları həyata keçirmək üçün istifadə olunan məxfi sözlər vacib rekvizitlərdir, eyham deyil. Eyham ixtiyaridir, istifadəsi mütləq mənada vacib sayılmır.
İzah etdiyimiz kimi, eyhamın məqsədliliyi hansısa məsələdə uğur qazanmaq işinə xidmət edir. Fərqi yoxdur hansı işin, istək boşuna çəkilmiş əməyin səbəbsiz təntənəsi olmur. Əlbəttə, kimi isə boşuna əsəbləşdirməyin özü də boşuna olmur; insanın ölümünə hesablanır. Bu səbəbdən məqsədli eyham praqmatik adamların iş prinsipinin tərkib hissəsinə aiddir.
Harada ki, eyham keçici dünyanın bədbəxtlikləri və ruhi iztirabların yumşaldılması işinə xidmət göstərir, onun bu növündən hər kəs istifadə etməyə borcludur. Hətta tərzinə, məzmununa, vaxtına görə yerinə düşən eyham insanın zövqünü oxşayır.
Məqsədli eyham insana məxsus əməldir, əlbəttə, bu və ya digər şəkildə heyvanların qıcıqlandırıcı hərəkətlərini nəzərə almasaq.
Kinayə eyhamın bir formasıdır. Kinayə ictimai xarakter daşıyib, böyük məqsədləri əhatə etmirsə, daha doğrusu, ümumi təhlükəni və buna bənzər digər proseslərin ifşasını nəzərdə tutmursa, şeytanlıqdır. Bunu dəqiq fikirlərlə belə ifadə etmək olar. Məsələn, biz qırx dörd– 44 günlük müharibədə döyüşməyə məcbur qaldığımız oyundankənar qüvvələrin öz xeyirlərinə əl atdıqları siyasi taktikanı kinayə ilə qarşılayır və qarşılamaqda davam edirik. Bu kimi kinayələr məqsədli eyhamdan fərqlənsə də, onun tərkib hissəsinə çevrildiyi üçün qəbul ediləndir. Məqsədli eyham kinayədən ona görə fərqlənir ki, birinci hikkə, qəzəb nümayişi yox, müəyyən işi icra etmək funksiyası daşıyır. Özünü hikkə və qəzəbin nişanəsi olaraq büruzə verən kinayə ayrısının həyatına dil uzatmaq vasitəsi sayıldığı üçün qəbul edilməyəndir. Qəbul edilməyən kinayə insanlığı olmayan, eləcə də, müəyyən səbəblər daxilində onu müvəqqəti, yaxud həmişəlik itirən kimsənin təsir formasıdır. Məsələn, həyatına təcavüz edilmiş bir qızın, yaxud qadının, kişinin yadına salmaq ki, onun başına nə vaxtsa bu və ya digər şəkildə çirkin bir hadisə gəlib, qəbul edilməyən kinayədir. Əgər qəbul edilməyən kinayə gözügötürməzlik, başına qaxınc etmək məqsədi yox, hansısa əməlin qarşılığında, kiminsə ipə-sapa yatmayan hərəkətinin müqabilində gerçəkləşərsə, kinayəçini bir-iki faiz başa düşmək olar.
Insanın özü istəmədən, başqasının təzyiqi ilə kinayə etməsi, əgər çarəsizlikdən deyilsə, qəbul edilməyəndir.
Kinayə etmək ona görə doğru əməl sayılmır ki, insana kinayəçinin vulqar əlamətlərinə qarşı öz hisslərini hazırlamaq məcburiyyəti aşılayır.
Eyhamın bütün cəhətləri, kinayədən savayı, bütün kateqoriyadan olan insanlara müxtəlif nisbətlərdə də olsa, eyni dərəcədə aiddir. Lakin kinayə ən yaxşı formada özünü ancaq bədii ədəbiyyatda doğruldur, çünki dialoq obrazlar arasında gedir, insanlar arasında yox. Rəssamlıqda da kinayədən istifadə olunur, amma burada məsələ ona görə mürəkkəbləşir ki, karikatura sənəti hədəfi müstəqim seçdiyindən seçimin doğruluğunu həmişə sual altında saxlayır.
İstər ədəbiyyatda olsun, istər rəssamlıqda, fərqi yoxdur, dahinin kinayə mexanizmi ümumi səciyyə daşıdığına görə təqdirəlayiqdir. Dahilik səviyyəsinə qalxmayan əsərlərdə kinayə o vaxt əhəmiyyətli olur ki, obyekt aydın ştrixlərlə həyatda olan insanı simvolizə etmir. Bu məsələni öz sələfinin timsalında Artur Şopenhauer belə izah edir ki, əgər Kant sağ olsaydı, könlünə toxunmamaq üçün müəllifi olduğu «Xalis zəkanın tənqidi» traktatını təhlil etməzdim, amma indiki vəziyyətdə əsərin nöqsanları haqqındakı qeydlərimi gizlədə bilmərəm.
Göründüyü kimi, Şopenhauer üçün birinci növbədə Kantın refleksiyası və səhhəti dayanır. Insanlara bu sayaq qayğı İNSAN-a məxsus keyfiyyətdir. Bəlkə eyni səbəbdəndir ki, əsərlərə əsl qiymət yarandığı dövrdə yox, sonrakı illərdə verilir.
Bu bizə nəyi söyləməyə əsas verir? Onu söyləməyə əsas verir ki, şəxsi müstəvidə kiməsə kinayə etmək, hətta həmin hadisə həqiqətən baş vermiş olsa belə, insana yaraşmayan əməldir. Digər tərəfdən eyni proses insanın xəbisliyi ucbatından şər və böhtanın nəticəsi olaraq da inkişaf etdirilə bilər. Şərhə, izaha, sübuta ehtiyacı olan istənilən məsələni kinayə obyektinə çevirmək qorxaqlıq və acizlikdir: sözünü üzə deyə bilməmək qorxaqlığı, ədalətli ola bilməmək acizliyi. Başqa sözlə, kinayəçinin seçdiyi hədəf müəyyən şəxsdirsə, bu onun paxıllığından, qibtəsindən, həsədindən irəli gəlir və son dərəcə cılız olan bu adamın niyyəti təmiz deyil, yoxsa özünə aid olmayan hadisəni əziz xatirə kimi hafizəsində gəzdirməz.
Eyham mövzusu haqqında yazmağıma gəlincə, buna səbəb kiçik bir dialoq oldu. Bu günlərdə özünə zəng vurmağa cəsarət etmədiyim müəllimimi ən yaxın dostundan xəbər aldım. Cavab nə olsa yaxşıdır: – Zəng etməyə çətinlik çəkirsiniz, ona «whatsapp»da yazın, səs göndərin, musiqi yollayın. Qədimilər demişkən, matım-mutum qurudu, axı söhbət pərəstiş etdiyim ustad-alimdən gedirdi, sevgilidən yox. Düzü nəyə işarə etdiyini anlamadım, amma belə nəticəyə gəldim ki, bəzi alim, professor, müxbir üzv – «çlenkorr», şair və yazıçılar arasında da kinayə ilə danışanlar var imiş… deməli və təəssüf!
Kinayə, əsasən, qeybət səciyyəsi daşıdığı üçün eyhamın ən arzuolunmaz növüdür. Səbəb nə olur-olsun, böyük insanlar bu kimi ucuz vasitələrdən yararlanmağı, nəinki özlərinə sığışdırmır, onların xislətində kinyaə etmək olmur.
Həyat və ya tale ironiyası deyilən bir mövzu da mövcuddur ki, birbaşa insanın iradəsilə bağlıdır, amma baş verənlər nəzərdə tutulanın ziddinə yönəlir. Insanın iradəsilə ona görə bağlıdır ki, qərarları o özü qəbul edir, lakin ölçüb-biçmədən, hərtərfli düşünmədən. Bu kimi hadisələr məqsədsiz eyhama da bənzəyir və hər kəsin həyatında yaşana bilər, amma günahı insandan kənarda – taledə, fillanda axtarmaq doğru olmaz.
Yazıya Quranın əl-Hücurat surəsinin on birinci ayəsilə başladıq, sonuncu ayəsi ilə də sona yetirmək istəyirik: “Şübhəsiz ki, Allah göylərin və yerin qeybini bilir”.

Müəllif: Göyərçin KƏRİMİ

AYB-nin üzvü

GÖYƏRÇİN KƏRİMİNİN YAZILARI

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

GÜLBƏNİZ BABAYEVA – VÜQAR ƏHMƏDİN YARADICILIĞINDA QARABAĞ MÖVZUSU

VÜQAR ƏHMƏDGÜLBƏNİZ BABAYEVA

Vüqar Əhməd çağdaş Azərbaycan ədəbiyyatında zəngin və çoxşaxəli yaradıcılığı, novatorluğu ilə seçilən sənətkarlardan biridir. Müstəqillik dövrü ədəbiyyatının yaradıcılarından olan Vüqar Əhmədin ədəbi fəaliyyəti mövzu, ideya, janr və üslub rəngarəngliyi ilə diqqəti cəlb edir.

Vüqar Əhməd “Rus uşaq ədəbiyyatı və Azərbaycan” (Bakı, 1992), “Mircəfər Pişəvərinin həyatı, mühiti və yaradıcılığı” (Bakı, 1998), “Azərbaycan uşaq ədəbiyyatı” (Bakı, 2006), “Ədəbiyyatşünaslıq” (Bakı, 2007), “Anam mənim” (Tehran, 2008), “Şeyx Məhəmməd Xiyabani” (Bakı, 2010), “Qarabağ yuxusu və yaxud yuxuda qələbə” (2012), Cənubi Azərbaycan və Qarabağın tarixini əks etdirən “Qaradağlılar” roman-trilogiyası (2014), M.Ə.Rəsulzadəyə ithaf olunan “Son nəfəsədək Azərbaycan” romanı (2014), “Cənubi Azərbaycan poeziyası” (2014), Məhəmmədhüseyn Şəhriyar. Seçilmiş əsərləri. (M.Şəhriyarın farsca yazılan əsərlərinin poetik və filoloji tərcümələri (2016), “Ədəbi-elmi portretlər” (2017), “Cənubi Azərbaycan şeir antologiyası” (2018), “Plyus bədii yaradıcılıq” (ədəbi almanax) I-II kitab (2017-2018), “Koroğlu” (2020), 2 pərdəli, 5 şəkilli “Salehlər sultanı” librettosu (2022), (Hacı Zeynalabdin Tağıyevə ithaf olunmuşdur), 2 hissəli, 20 şəkilli “Yaşa, Azərbaycan” pyesi (Məhəmməd Əmin Rəsulzadəyə həsr edilmişdir.

Əsər Hayrettin İvgin tərəfindən tərcümə edilərək Türkiyədə çap edilmişdir) və s. kimi 30 kitab və 300-dən çox elmi, publisistik məqalənin müəllifidir. Əsərləri İran, Türkiyə, Yunanıstan, Belçika, İtaliya, Hindistan, Almaniya və digər ölkələrdə çap olunub. Nəğməkar şair kimi 500-dən çox mahnının söz və musiqi müəllifidir.

Vüqar Əhmədin çoxşaxəli yaradıcılığında şairin müxtəlif mövzularda qələmə aldığı ana dilinin saflığını, bədii təsvir və ifadə vasitələrinin zənginliyini özündə əks etdirən poeziyası xüsusi yer tutur. Şairin yaradıcılığının ana xəttini vətən torpaqlarının bölünməzliyi, Qarabağ, Şuşa, Təbriz dərdi, Göyçə nisgili, ana məhəbbətinin ülviliyi, 44 günlük Vətən Müharibəsində Azərbaycan ordusunun qəhrəmanlıqları, Ali Baş Komandan İlham Əliyevin müdrik və uzaqgörənliyi sayəsində düşmən üzərində tarixi qələbənin tərənnümü və başqa mövzular təşkil edir. 40 ilə yaxın zəngin və məhsuldar yaradıcılıq yolu keçən Vüqar Əhmədin “Ağsaçlı palma”, (1995) “Mənim nəğmələrim” (2002 ), “Anam mənim” (2002) “İlhamım gələndə…” (2003) “Nəğməli dünyam”, (2004), “Yaxşı günlər öndədir” (2005), “Şuşanın dağları başı vüqarlı” (2022) və başqa şeir kitablarında Azərbaycan, onun tarixi keçmişi, bu günü və gələcəyi, vətən torpağının ağrı-acıları, erməni vandallarının 30 il işğal altında saxladığı əbədi və əzəli Qarabağ torpaqlarının düşmən tapdağı altında öz nicat yolunu gözləməsi, ana yurdun bölünməzliyi və əbədiliyi kimi poetik düşüncələri yüksək şeiriyyətlə qələmə alınmışdır. Azərbaycanın xalq şairi Məmməd Araz Vüqar Əhməd yaradıcılığının özünəməxsus, spesifik xüsusiyyətlərini yüksək dəyərləndirərək yazır: “ O, bizim klassiklərə, yaşlı nəslə mənsub şairlərin yaradıcılığına hər zaman həssas yanaşmış, onların poeziyalarından bəhrələnmiş, öz töhfələrini vermişdir. Şeirlərini nəğmə üstə yazan şairin öz deyim və yazı dili var, heç kimi təkrarlamır. Vüqar poeziyamızda öz inamlı addımlarını atır. İnanıram ki, Vüqar bundan sonra da öz oxucularını təzə-təzə şeirləri ilə sevindirəcək və onlara mənəvi zövq verəcək” .

Azərbaycan xalqının XX əsrin sonunda üzləşdiyi Qarabağ problemi, itirilmiş yurdun, şəhid vətən övladlarının həsrəti, yanğısı, öz torpaqlarında qaçqına, köçkünə çevrilən həmvətənlərimizin köksündə dərin yara açmış yurd həsrəti, doğma el-obanın zirvəsi qarla örtülən əzəmətli dağları, cənnəti andıran qeyri-adi füsunkarlığı, min bir rayihəli gül-çiçəyi, bumbuz bulaqları, çayları, dağların sinəsini dəlib keçən gur şəlalələri şairin yaradıcılığının əsas leytmotivinə çevrilmişdir. Vüqar Əhməd az qala hər bir şeirində Qarabağ adını anmadan, o müqəddəs torpağa sevgi qarışıq nisgilini izhar etmədən keçə bilmir:

Həsrət qalıb ağlar gözüm üzünə,

Nəğmə qoşdum bayatına, sözünə,

Əlim çatmır əsir Cıdır düzünə,

Nəmli yanaq, cənnət-məkan Qarabağ.

Şeirin hər sözünə hopmuş qəm, kədər, həsrət, doğma vətənin dilbər guşəsindən ayrı düşmüş, onun gözəlliklərini seyr etməkdən məhrum olan bir şairin qəlb çırpıntılarıdır. Bu dözülməz ağrını qəlbində yaşadan şair yuxularında vətən torpağının ayrılmaz parçası olan Qarabağı ziyarət etməklə bir təskinlik tapır. Şeirdə insanlarda gələcəyə inam, nikbin hisslər təlqin edilir. Oxucu dərk edir ki, bu yuxu nə zamansa həqiqətə çevriləcək:

Şuşanı yuxumda gördüm dün gecə,

Şəhərim bərbaddır, ilahi necə,

Oyaqkən, röyada, gündüz, həm gecə,

Cənnət bağındayam, Qarabağdayam.

Şair “Şəhidim” şeirində vətən torpaqlarını öz qanları, canları ilə qoruyaraq ən ali zirvəyə-şəhidlik məqamına yüksələn minlərlə qəhrəman oğulların ümumiləşmiş obrazını yaradır, kədərini, ağrısını, həsrətini yana-yana izhar edir:

Vətən torpağını qucan şəhidim,

Ruhları göylərə uçan şəhidim,

Torpağa qovuşdun haçan şəhidim?

Ömrü yarı qalan nakam şəhidim .

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin 5yanvar 2022 –ci il tarixli sərəncamı ilə bu il “Şuşa İli” elan edilib. Sərəncamda deyilir: “Qarabağın tacı olan Şuşa xalqımız üçün müqəddəs və əziz məkandır. Şuşa sevgisi hər bir azərbaycanlının mənəvi varlığının ayrılmaz parçasıdır”. Şuşa sevgisi Vüqar Əhməd yaradıcılığının da prioritet mövzusudur.Vüqar Əhmədin oxuculara təqdim edilən yeni kitabı “Şuşanın dağları başı vüqarlı” (2022) adlanır. Şair bu sərlövhəni təsadüfən seçməmişdir. Kitab Azərbaycan musiqisinin qüdrətli sənətkarı, xalq mahnılarımızın və muğamlarımızın bənzərsiz ifaçısı Xan Şuşinskinin “Şuşanın dağları başı dumanlı …” misraları ilə başlayan məşhur mahnısının, zəfər salnaməmizin zirvəsini təşkil edən, mədəniyyət və gözəllik beşiyi Şuşanın işğaldan azad olunması və erməni vandalizmi üzərində tarixi qələbəmizin şərəfinə belə adlandırılmışdır:

İndi çəkilibdir dumanı, çəni,

Xarı bülbül dolu çölü, çəməni,

Şuşa başdan- başa uca səməni,

Şuşanın dağları başı vüqarlı.

Yenə havalanır sədası Xanın,

Ruhu şad İbrahim, həm Pənah xanın,

Bu şəhər ruhudur Azərbaycanın,

Şuşanın dağları başı vüqarlı.

Vüqar Əhmədin yaradıcılığında Qarabağ mövzusunda qələmə aldığı şeirlərini iki mərhələyə bölmək olar. Əgər Birinci Qarabağ savaşına aid şeirlərdə qəm, kədər, qüssə, həsrət kimi həzin, kövrək hiss və duyğular aparıcıdırsa, İkinci Qarabağ savaşında isə bu hüznlü notlar qəhrəmanlıq, cəsurluq, mərdlik, düşmənə meydan oxumaq kimi mənəvi ucalığa, qalibiyyətə, azadlığa çağırış harayı ilə əvəz olunur və onun əbədiliyinə nikbin bir inam hissləri ifadə edilir:

Şəhidlərin ruhu da qələbəyə sevinir,

Millətimin ürəyi tam zəfərlə döyünür,

İndi dünya TÜRKLƏRİ Sizin ilə öyünür,

Sevir Azərbaycanım- Ali Baş Komandanım!

Düşmən artıq can üstə, düşmənin verdiyi candır,

Bütün cahan bilir ki, Qarabağ Azərbaycandır!!!

Sayəndə vətənimiz qalib Azərbaycandır,

Sevir Azərbaycanım- Ali Baş Komandanım!

“Ali Baş Komandanım”, “Qarabağ Azərbaycandır”,”Qələbə ətirli Qarabağdayam”, ”Şəhidlər”, “Vətəndir”, “Vətənimdir”, “Azərbaycan bayrağı”, “Təbrizlə Qarabağ Azərbaycandır!”, “Torpağımız alınandan”,“Vətən bayatıları”, “Cənnət Qarabağ”, “Vətənimi qorumağa”, Əsgərə məktub”, “Zəfər marşı”, “Qarabağ haqqında esse”, “Vətən torpağımın şanı, şöhrəti, bax, şair eylədi Vüqar Əhmədi” və s. şeirlərinin hər biri məna tutumu, bədii sənətkarlıq məziyyətləri ilə diqqəti cəlb edir. Torpaqlarımız işğaldan azad olunduğu zaman şairin yazdığı bu şeirlər həm düşündürücü, həm də səfərbəredicidir.

Tədqiqatçı Dilbər Rzayeva şairin cənab İlham Əliyevin Vətən Müharibəsinin epiqrafına çevirdiyi məşhur “Qarabağ Azərbaycandır!” aforizminin təsiri ilə qələmə aldığı eyni adlı şeirin təsir gücündən söhbət açaraq yazır: “Vətən savaşı bir daha Azərbaycan xalqının birlik və bərabərliyini dünyaya nümayiş etdirdi. Ali Baş Komandanın savaşa çağırış şüarı-“Qarabağ Azərbaycandır” ifadəsi torpaqlarımızın azadlığı üçün əsas şərtlərdən idi. Vüqar Əhmədin poeziyasında bu birlik və bərabərlikdən doğan sevinc zəfər sevinci qədər önəmli yer tutur. Şair “Qarabağ Azərbaycandır” şeirində zəfərimizin gözəl birlik-bərabərlik, xoşbəxtlik tablosunu yaradır. Şeirdə Rəcəb Tayyıb Ərdoğan və İlham Əliyev birliyinin, qardaşlığının da böyük əhəmiyyəti olduğu vurğulanır”.

Vüqar Əhmədin lirik mahiyyətli “Məhəbbət poeması”nda insanı xoşbəxtliyə, gələcəyə, nəcib və xeyirxah əməllərə, daxili zənginliyə, mənəvi ucalığa, humanizmə səsləyən əsl məhəbbətdən söhbət açılır və onun ayrı-ayrı çalarları çeşidlənərək hər birinin rəngarəngliyi poetik sözün gücü ilə yeni keyfiyyət qazanaraq oxucuya çatdırılır. Uşaqlıq illərində anaya, yeniyetməlik, gənclik illərində sevgiliyə, yetkinlik, kamillik dövründə vətənə bəslənilən bu ülvi hissin insanı gözəllik haqqında düşündürməsi, onu bəşəri duyğularla tərbiyələnməyə sövq etməsi poemanın əsl mahiyyətini açıqlayır. Təbii ki, şair vətən məhəbbətini ön plana çəkərək onu uca, ali bir zirvədə qərarlaşdırır:

Vətən məhəbbəti necə müqəddəs,

Onu sevməlidir, hər insan, hər kəs…

Sözüm odur ki, biz Vətəndən doymayaq,

Düşmən qabağında biz qul olmayaq.

Vüqar Əhmədin şeirləri problematika, mövzu və ideya zənginliyi ilə yanaşı, dil-üslub, bədii-məcazi imkanlardan maksimum istifadə baxımından da diqqəti cəlb edir. Şairin poetik nümunələrində canlı danışıq üslubundan, xalqın zəngin folklorundan istifadə əsərlərinə orijinallıq və lakoniklik gətirir, estetik cəhətdən oxucuya zövq aşılayır. Şeirlərində sözlərdən məqamında, yerli-yerində istifadə edən şair boş sözçülüyə , mənasız ifadələrə, qafiyə xatirinə qafiyələrə yol vermir, sözdən qənaətlə yararlanır, onun məna tutumuna, fikir yükünün ağırlığına önəm verir. Şeirlərindəki təbiilik, axıcılıq, lakoniklik onların bədii təsir gücünü artırır.

Nəğməkar şairin şeirlərinə obrazlılıq gətirən frazeoloji dil vahidlərindən, epitet, təşbeh, metafora, metonimiya, mübaliğə və s. bədii təsvir və ifadə vasitələrindən doğru, düzgün və qədərincə istifadə etməsidir

Bəxtim də qaradı, saçım da qara,

Saçlarım ağardı, bəxt ağarmadı.

Deyin dərd əlindən mən gedim hara,

Saçım ağarınca, bəxt ağaraydı.

Səadətin yenə üzü çönübdür,

Bəlkə elə bəxt ulduzum sönübdür.

Vüqar Əhməd bir dərvişə dönübdür,

Saçım ağarınca, bəxt ağaraydı.

Şair öz əsərlərində bədii təkrirlərdən, istiarələrdən, cinas qafiyələrdən sənətkarlıqla yararlansa da, heç vaxt təkrarçılığa, sxematikliyə yol vermir. Klassik ənənələrə sadiq qalan şairin əruz, heca və sərbəst vəznli şeirlərində poeziya dili üçün səciyyəvi olan ahəngdarlıq, emosionallıq, sərrastlıq, axıcılıq və yığcamlıq xarakterikdir. Vüqar Əhməd poeziyasında ənənə və novatorluğun sintezindən yaranan bir üslub formalaşdırmışdır:

Bir incidir, sədəfdir söz,

Bəd sözlərə bənd olma heç.

Sonu uzun kələfdi söz,

Bulağından doyunca iç.

Vüqar Əhmədin yaradıcılığında onun “Qarabağ yuxusu və yaxud yuxuda qələbə” (2012), “Qaradağlılıar trilogiyası” (2014), “Son nəfəsədək Azərbaycan” (2014) və “Koroğlu” (2020) romanlarının xüsusi yeri vardır.

“Qarabağ yuxusu və yaxud yuxuda qələbə” avtobioqrafik romanında vətən torpaqlarının bütövlüyü naminə xalqı mübarizəyə və birliyə çağırış ideyası ön plana çəkilir. Qarabağın azadlığını, qalibiyyətini yuxuda görən yazıçı real gerçəkliklə irreal məkan, röya arasında bir körpü yaradaraq yuxularının gerçəkləşəcəyinə inam ifadə edir: “Bircə onu bilirəm ki, bu yuxu olsa da, ruhum həqiqətən Qarabağa getmişdi. Bu arzu olunan, gerçəkləşən bir röya idi, əfsanəvi həqiqət idi. Mən inanıram ki, uca yaradan bu yuxunu gerçəyə çevirəcək və türk oğlu türk düşmənin burnunu ovub Qarabağı azad edəcək”.

Romanın yüksək məziyyətlərindən bəhs edən Aynurə Əliyeva yazır: “Əsər müqəddəs ruh və ideyaların təbliği fonunda xalqımız, eyni zamanda vətənimiz üçün vacib olan məsələlərin əksi baxımından əhəmiyyətlidir. Romanda memuarçılıq tərzi üstünlük təşkil etsə də, bu ideya Qarabağ qələbəsi üzərində qərar tutur. Müəllif haqlı olaraq Qarabağ “Qələbə marşı” nın “söz-musiqi” kompleksində milli birlik düşüncəsinin vacibliyini irəli sürür. Ona görə də vicdanlı, vətənsevər insanların birliyi əsərdə ideyanı doğuran başlıca amil səviyyəsində təqdim olunur. Romanda müəllif qələbəyə vətəndaş və türk birliyinin reallıqları çərçivəsində yanaşır. Lakin əsərdə bəşəri kontekstin mövcudluğu vətəndaş və türk birliyini dünya sülhsevər qüvvələrinin birliyi xətti ilə üst-üstə qoymağa imkan verir. Bu mənada müəllif dünya siyasi liderləri, nizami ordu və könüllü xalq qruplarını təcavüzkar Ermənistanla son döyüşdə müəyyən mövqe sıralarında problemə həm qlobal müstəvidə yanaşır, həm də qələbənin labüdlüyünü həmrəy olmaqda görür”.

Doğrudan da, yazıçının romanda uzaqgörənliklə əks etdirdiyi tarixi qələbəni Azərbaycan xalqı 8 il sonra, 2020- ci ilin noyabrında qazana bildi.

Tarixi mövzuda yazdığı “Koroğlu”(2020) romanı Vüqar Əhmədin dördüncü romanıdır. Vüqar Əhmədin “Koroğlu” dastanının motivləri əsasında qələmə aldığı romanı Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Mübariz İbrahimovun əziz xatirəsinə ithaf olunub.

Professor Seyfəddin Rzasoy roman haqqında fikirlərini belə ifadə edir: “Vüqar Əhməd bu əsəri Azərbaycanın qəhrəmanlıq tarixinə adını qızıl hərflərlə yazmış Mübariz İbrahimova ithaf etmişdir. Buna da səbəb, şübhəsiz ki, ən əlçatmaz zirvələrdən biri olan şəhidlik zirvəsinə yüksəlmiş igidlər igidi Mübariz İbrahimovun milyardlarla insandan birinə nəsib olan fövqəladə şücaəti, məhz çox zaman düşmənin üstünə təkbaşına gedən Koroğlu kimi bir həmlədə yüzlərlə düşmənin leşini leş üstünə qalamasıdır.

Həqiqətən də, Mübariz İbrahimov Koroğluya çox bənzəyir. Etiraf etmək lazımdır ki, biz bir xalq olaraq zəmanəmizin Koroğlusunu çoxdan gözləyirdik və budur, Koroğlu yeni qiyafədə, artıq Misri qılıncla yox, müasir silahlarla silahlanmış, lakin fiziki qüdrətindən, zirəkliyindən, qorxmazlığından, vətənpərvərliyindən, basılmazlığından, yenilməzliyindən, yüksək mənəvi keyfiyyətlərindən, nəcib sifətlərindən, əməlisalehliyindən, işıqlı imanından, eyni zamanda qüsursuz yaraşıqlı görkəmindən Koroğlunu bizə çox xatırladan yeni bir Koroğlu peyda oldu. Və gəlişilə hələ qiyamətə qədər də Koroğluların doğulacağını populist nitqlərlə, alovlu çıxışlarla yox, heyrətamiz ruhu, cəsurluğu və fövqəladə hərbi bacarığı ilə bəyan etdi.”

Vüqar Əhmədin Qarabağ mövzusunda qələmə aldığı şeirləri və nəsr əsərləri gənclərimizə vətənpərvərlik hissi, yurd, vətən sevgisi aşılayan, onları mübarizəyə, qələbəyə səsləyən əsl sənət örnəkləridir.

Müəllif: Gülbəniz BABAYEVA

AMEA Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutu Mətbuat tarixi və publisistika şöbəsinin aparıcı elmi işçisi, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent.

GÜLBƏNİZ BABAYEVANIN YAZILARI

VÜQAR ƏHMƏDİN YAZILARI

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

"…yazarlar, ancaq yazarlar…"