Özbəkistan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin Mədəni Tədqiqatlar və Qeyri-Maddi Mədəni İrs İnstitutunun əməkdaşları Milli Kitabxananın qonağı olub May ayının 14-də Özbəkistan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin Mədəni Tədqiqatlar və Qeyri-Maddi Mədəni İrs İnstitutunun əməkdaşları Milli Kitabxananın qonağı olub. Qonaqlara Milli Kitabxanada həyata keçirilən layihələr, elektron xidmətlər və zəngin kitab fondu haqqında ətraflı məlumat verilib. İnstitut əməkdaşları Milli Kitabxananın müxtəlif şöbələri, oxu zalları, beynəlxalq əməkdaşlıq zalı, fonoteka zalı, nadir kitablar və kitabxana muzeyi şöbəsi ilə tanış olub, burada mühafizə olunan qiymətli nəşrlər və qədim əlyazmalarla maraqlanıblar. Səfərin sonunda qonaqlara “Azərbaycan Milli Kitabxanası” fotoalbomu hədiyyə olunub və onlar da öz nəşrlərini Milli Kitabxanaya bağışlayıblar.
Səmimi şəraitdə keçən görüş xatirə fotosunun çəkilməsi ilə yekunlaşıb. https://www.millikitabxana.az/news/medeni-tedqiqatlar-ve-qeyri-maddi-medeni-irs-institutu
Etibar Həsənzadə Barış Elçisi və Kültür Elçisi ünvanına layiq görüldü
Azərbaycanlı Yazar Etibar Həsənzadə Türk Dünyasında və dövlətlər arasında dostluq, qardaşlıq əlaqələrinin möhkəmləndirilməsi gənc nəslə, gələcək nəsillərə çatdırılması yolunda göstərdiyi xidmətlərə görə Qardaş Türkiyəmizin Kaya Haber Haber Ajansı Yönetim Kurulu Başkanı Prof Zakir Kaya və Yönetim Kurulu tərəfindən Barış Elçisi və Kültür Elçisi ünvanlarına layiq görülmüşdür. Bu barədə Etibar Həsənzadə öz rəsmi sosial media hesablarında məlumat vermişdir.
Hər zaman mənə dəstək olan fəaliyyətimi yüksək dəyərləndirən dəyərli hocamız dəyərli dostum Kaya Haber Haber Ajansı Yönetim Kurulu Başkanı Prof Zakir Kaya bəyə və bütün yönetim kuruluna əməyi keçən hər kəsə təşəkkürümü bildirirəm. Allah ömür versin Allah razı olsun sizlərdən var olun.
“Yazarlar” olaraq həmkarımızı təbrik edir, əlimizdən gələn dəstəyi verməyə hazır olduğumuzu bildiririk! Xeyirli olsun!
SABİR RÜSTƏMXANLI: ƏDƏBİYYAT VƏ MİLLİ KİMLİK YOLU (Azərbaycan ədəbi mühitinin görkəmli siması Xalq şairi Sabir Rüstəmxanlıya ithaf olunur)
Əslən Odlar Yurdu Azərbaycanın Cənub bölgəsində yerləşən səfalı Yardımlı rayonundan olsa da, Azərbaycan ədəbi mühitində, respublika səviyyəsində və eləcə də ölkə hüdudlarından kənarlarda tanınan və sevilən görkəmli şair və yazıçı, Azərbaycanın ictimai-siyasi xadimi, Azərbaycan Respublikasının Xalq şairi Sabir Rüstəmxanlı adı və imzası hər birimizə tanışdır. Bu il görkəmli ədibimizin 80 illik yubileyidir. Mən də fürsətdən istəfadə edərək bu qısa yazı ilə çıxış edib, onun haqqında ürək sözlərimi qələmə almaq və beləliklə də görkəmli Sabir Rüstəmxanlı qarşısında sayğılarımı və ədəbi borcumu yerinə yetirmək qərarına gəldim…
Subyektiv baxışlarım: Azərbaycan ədəbi mühitinin görkəmli nümayəndəsi Sabir Rüstəmxanlı barədə subyektiv baxışlarımı yazmaq mənə çox asandır. Çünki bununla bağlı yazacağım fikirlər əslində mənim inam və əqidəmdən irəli gələn tam səmimi sözlərdir: Sabir Rüstəmxanlı ədəbiyyat sahəsinin öncül simalarından biri, Azərbaycanın nüfuzlu ictima-siyasi xadimi, siyasətçi, filoloq alim, vətənpərvər, milli-mənəvi dəyərlərə sadiq, dövlətçi, həm də yüksək mədəniyyət, etika və intellekt sahibi olan ziyalı şəxsiyyətdir. Mənə görə, onu ölkə daxili və xaricində bu qədər dəyərli bir ədibə və görkəmli yazıçı-şairə çevirən əsas bir amil var. Həmin amil isə onun ustad şair və ustad yazıçı olmaqda yanaşı, həm də yüksək etika və mədəniyyət sahibi, xüsusilə də öz milli kimliyinə sıx bağlı olmasından ibarətdir. Sabir Rüstəmxanlını milli kimliksiz təsəvvür etmək əsla mümkün deyil. Çünki o, bütün varlığı, düşüncələri, danışığı və istər şeir, istərsə də nəsr sahələrindəki yazıları ilə büsbütün milli kimliyi tərənnüm edən bir ustad, ziyalı mütəfəkkirdir. O, sözün həqiqi mənasında ədəbiyyat sahəsini milli kimlik duyğuları və düşüncələri ilə birləşdirmiş görkəmli bir insan, dəyərli bir qələm sahibidir. Mənə görə, hər bir insanın və ya millətin milli kimliyi onun “Şəxsiyyət vəsiqəsi” kimidir. Şəxsiyyət vəsiqəsi olmayan və ya korlanan şəxsin işləri bərbad olduğu kimi öz milli kimliyinə sahib çıxmayan və ya onu ayrı-ayrı siyasi, ictimai, mədəni və s. amillər nəticəsində qarışıq salan insanın və millətin də bu günü və gələcəyi bəlli, uğurlu və məsud ola bilməz. Görkəmli və ziyalı ədibimiz ilkin olaraq Azərbaycan xalqı, ikinci mərhələdə isə türk dünyasına öz milli kimliyini tərənnüm edən və tanıtdıran bir mürşiddir. O, həmişə öz xalqının oyanışına, azadlığı və inkişafına çalışan bir ictimai, ədəbi və siyasi xadim olaraq millətin yaddaşında yer almışdır. Bu da onun istər ötən əsrdə, istərsə də müasir dövrümüzdə, çağdaş Azərbaycan ədəbiyyatında nə qədər önəmli və vazkeçilməz bir şəxsiyyət olduğunu göstərir. Burada görkəmli ədibimizlə bağlı ayrı bir məqama da işarə etmək bir zərurətdir. Həmin məqam Sabir Rüstəmxanlının bütün ömrü boyu həm də millətin xurafat, mövhumat və mənasızlaşmadan uzaqlaşması üçün göstərdiyi ardıcıl səylərindən ibarətdir. Etiraf etmək lazımdır ki, Sabir Rüstəmxanlı çağdaş dövrümüzün Seyid Əzim Şirvanisi, Mirzə Ələkbər Sabiri və Cəlil Məmmədquluzadəsidir. Mən bu bənzətməni hər hansı bir hədəfsiz çıxış və ya söz gəlişi üçün deyil, əslində şüurlu formada görkəmli ictimai-siyasi xadim və aydın ədibimiz olan Sabir Rüstəmxanlının ictimai, mədəni və ədəbi sahələrdə malik olduğu yüksək məqamı müasir nəslimizə çatdirmaq üçün qələmə aldım.
Ötən əsrdən bir xatirə: Etiraf edim ki, Sabir Rüstəmxanlının ötən əsrin sonlarında işıq üzü görmüş “Ömür kitabı” adlı əsəri Azərbaycan xalqının bir çox təbəqələri və xüsusilə də gənc nəslin nümayəndələri kimi məni də təsirləndirmiş və ömrümün yolunda bir çırağ olmuşdur. Heç vaxt unuda bilmərəm, mənim 12 yaşım olanda soyuq qış günlərinin birində mərhum atam evə gələrkən özü ilə bir kitab gətirdi və onu ilk olaraq mənə uzadıb oxunulası bir kitab olduğunu, orada insan ömrünün uğur yollarının yazıldığını söylədi. Kitabın adı “Ömür kitabı”, müəllifi isə Sabir Rüstəmxanlı idi… Mərhum atamın kitabxanası və müxtəlif mövzularda çoxlu kitabları olsa da, yalnız bu kitab barədə mənə söylədiyi söz onu mənim üçün maraqlı bir kitaba çevirmişdi. Mən kitaba baxıb səhifələrinə ötəri baxdıqdan sonra onu kitab şkafına qoydum. Sonrakı fürsətlərdə asudə vaxtlarımda həmin kitabı oxumağa başladım. Doğrudur, ilk dəfə onu oxuyanda hər şeyi olmasa da onun ehtiva etdiyi əsas fikirlər və mesajları anlayırdım. Amma daha sonralar o kitabı mütaliə edərkən milli, vətənpərvərlik və yurdsevərlərik duyğularım coşurdu. Mən o kitabı hər dəfə oxuyanda qəlbimdə vətənə, hürriyyət və azadlığa, milli-mənəvi dəyərlərə sadiqlik hisslərim oyanır, yeniyetmə yaşlarımda ikən milli şüurum və milli kimliyimi dərk etməyə başlayırdım… Hətta, həmin kitabın o vaxtlar meydan hərəkatında dayaq rolunu oynadığı, bayraq və milli simvol kimi meydanlara çıxarıldığını, həmçinin, bəxt evinə yola salınan gəlinlərə cehiz kimi verildiyini də eşitdim… Beləliklə də Sabir Rüstəmxanlı mənim üçün 12 yaşımdan etibarən bir ustad və mürşid olaraq yaddaşıma həkk olundu. Ömrümün keçən illərində və bu gün də hər dəfə onu uyğun sahələrdə çıxış edən və yazan görüb qürur hissi keçirir və fəxarət hissi duyuram. Çünki o, görkəmli bir şair-yazıçı olaraq həm də öz milli kimliyini tanıyan və təbliğ edən əsil türk oğlu, bütün varlığı və düşüncələri ilə ədəbiyyat və milli kimlik yoludur…
Arzu və diləklərim: Bu yazının sonunda Ulu Tanrıdan bu il 80 illik yubileyini qeyd edən ölkəmizin əziz və dəyərli ziyalısı, ədəbiyyatla yanaşı milli ruh və milli kimliyin carçısı, Azərbaycan ədəbi mühitinin və çağdaş Azərbaycan ədəbiyyatının fəxarəti və görkəmli nümayəndəsi, ustad şair və yazıçı, hörmətli Sabir Rüstəmxanlıya uzun, sağlam, mənalı-məsud ömür, ailə xoşbəxtliyi və yeni-yeni yaradıcılıq uğurları diləyirəm!
İlqar İsmayılzadə, fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru, “Həməşəra” mətbu orqanının təsisçisi və baş redaktoru, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi, Azərbaycan Yazıçıar Birliyi və Turan Yazarlar Birliyinin üzvü, TYB-nin İdarə Heyətinin üzvü, “Ziyadar” Mükafatı, “Qızıl Qələm” və “Zəfər” Media Mükafatları laureatı, teoloq, araşdırmaçı, tərcüməçi, yazıçı-publisist 15.05.2026
(Gülnarə İsrafilin yeni şeirləri) Salam olsun, çox dəyərli oxucum! Bu dəfə söhbətimizin mövzusu olduqca səmimi, içdən gələn şeirlər olacaq. Elə şeirlər ki, müəllifi olduğu kimi təqdim edir və bu müəllifin heç vecinə də deyil… Bax, elə belə… Çox maraqlı… Müasir Azərbaycan poeziyasında daxili sarsıntını, milli yaddaşı, qadın duyğusunun incəliyini və mənəvi axtarışları bir araya gətirən şairlərdən biri də Gülnarə İsrafildir. Onun şeirlərində həm Vətən ağrısı, həm qadın həssaslığı, həm metafizik düşüncə, həm də insan ruhunun qaranlıq və işıqlı tərəfləri poetik dillə ifadə olunur. Gülnarə İsrafilin poetik dünyası oxucunu yalnız misralarla deyil, həm də yaddaş, vicdan və hisslərlə danışmağa vadar edir. Təfərrüata keçməzdən əvvəl onu yaxından tanıyaq:
QISA ARAYIŞ
Gülnarə İsrafil, Gədəbəy rayonunun Qarıkənd kəndində doğulub, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, “Torpaq adamlar” “İki” “Sirran” adlı şeir kitablarının müəllifidir. Onun bu yaxınlarda “Daşın bağrında bir daş” adlı şeir kitabı əski Azərbaycan əlifbası ilə öz ana dilimizdə Urmiya şəhərində işıq üzü görüb. 2002-ci ildən müxtəlif qəzet və jurnallarda çap olunur. “Düşünürəmsə varam”, “Zərrələr” adlı layihələrin müəllifidir. Hal-hazırda jurnalist olaraq fəaliyyət göstərir. Şairənin “Əfəndim” şeiri milli parçalanmanın, tarixi ağrının və bütöv Azərbaycan duyğusunun poetik manifesti kimi diqqət çəkir. Burada coğrafiyalar artıq xəritə deyil, ruhun parçalarıdır: “Məni soruşsan yaralı canam, İrəvanam! Paramparça Azərbaycanam!” Bu misralarda bir xalqın bölünmüş taleyi, didərgin yaddaşı və mənəvi bütövlük arzusu yaşayır. Təbrizdən Borçalıya, Dərbənddən Qarabağa qədər uzanan poetik xəritə əslində milli kimliyin ruh xəritəsidir. “Göylər saçlarımın duvağı” şeirində isə şairə qəmli ruhu işığa çağırır. Yağışdan sonrakı günəş, göy qurşağı, rənglər və işıq insan ruhunun qaranlıqdan çıxışına çevrilir: “Bir göyqurşağıyla yallı oynayaq, Çal, sakit havada cəngini mənə.” Bu poetik ovqatda həm nikbinlik, həm də ruhun özünü təbiətdə bərpa etməsi hiss olunur. Şairə rəngləri sadəcə vizual element kimi yox, mənəvi şəfa vasitəsi kimi təqdim edir. “Ruhumun qalxanı” şeirində sevgi artıq adi hiss deyil, insanın varlığını qoruyan müqəddəs qüvvəyə çevrilir: “Ay ruhumun qalxanı, cismimin dəbilqəsi.” Bu misra sevginin insanı necə qoruduğunu, ruhu necə sipərə çevirdiyini poetik güclə ifadə edir. Gülnarə İsrafil sevgini zəiflik yox, mənəvi dayaq kimi təqdim edir. Şairənin “Birdən” şeiri isə insanın daxili dəyişmələrinin fəlsəfi poetikasıdır: “Birdən öz içimdə məğlub oluram, Birdən öz içimdə mətinləşirəm.” Burada insanın ruh halının ani dəyişmələri, həyatın gözlənilməz çevrilmələri və daxili savaşları çox təbii şəkildə verilib. Şairə insanın öz daxilində həm məğlub, həm qalib olduğunu göstərir. “Gəncliyin yuxusu apardı məni” şeirində nostalji duyğular üstünlük təşkil edir. Keçmişin uşaq yuxuları və zamanın axışı poetik bir həzinliklə təqdim olunur: “Uşaq yuxularım dağılmamışdı, Gəncliyin yuxusu apardı məni.” Bu misralar insanın yaş artdıqca uşaqlıq təmizliyinə və gənclik hisslərinə daha çox bağlandığını göstərir. “Könlünə ebru çək” şeiri sevginin estetik fəlsəfəsidir. Burada sevgi sadəcə hiss yox, həyatın bozluğunu rəngləndirən sənətdir: “Boz ömrü rəngləyək, silim demə heç.” Şairə münasibətləri səthi deyil, “dərinə yazmaq” istəyir. Bu da onun sevgi anlayışının dərin mənəvi qatlara bağlı olduğunu göstərir. “Kağız” şeirində insan taleyi kağız metaforası ilə təqdim edilir: “Hərdən misra-misra şeir yazılan, Hərdən qəzəb-qəzəb əzilən kağız.” Burada insanın həm yaradıcılıq, həm də həyat qarşısında əzilməsi poetik obrazla ifadə olunur. “Özüm gedərəm” şeirində sevginin fədakarlıq tərəfi ön plana çıxır: “Sən getmə, əzizim, özüm gedərəm…” Bu misralarda sevən insanın öz ağrısını belə qarşı tərəfin rahatlığına qurban verməsi görünür. “Gedən payız gələn ilə eynidir” şeirində həyatın təkrarlanan ağrıları, insanın zaman qarşısında yorğunluğu ifadə edilir: “Bu həyatın bəlkə, özü bir yuxu?!” Şairə burada həyatın mənasını sorğulayır və insanın öz daxilindəki boşluq hissini poetikləşdirir. Bu məqamda qısa bir haşiyəyə çıxmaq istəyirəm:
HAŞİYƏ
“Gülnarə İsrafilin şeirlərində lirik qəhrəman obrazı daha çox üstünlük təşkil edir. Bu lirik qəhrəman sevgi yolunun yolçusudur. O öz sevgi yolunda “Mən”- dən “Sən”- ə doğru yol gedir və bu yolda xoşbəxtliyə ümid və çağrış da var, üzüntü də var, məyusluq da, anlaşılmazlıq da. Onun digər şeirlərindəki təzadlı hisslər, sevgi şeirlərində də öz əksini tapır.
“Yandırıb eşq oduna, Qəlbimi şan-şan etmisən. Şirinin qəmdən acı, Qəmimi al-qan etmisən. Nə məni öldürmüsən, Nə də məni var etmisən. Yaralanmış ürəyimi hansı yana alım gedim? Dəvətsiz qonaq olmuşam bu sevgiyə, qalım, gedim?” Qalsa yaxşıdır… Çünki sevgi ömrü tükənmir. Füzuli babamız demişkən:
Gülnarə İsrafilin şeirlərində sərbəst dil manerası ilə rastlaşdım. Doğrudur, çətin anlaşılan sözlər, ifadələr də var, amma bundan keçmək olar. Fəqət bir çox şeirlərində şeirə uyuşmayan sözlərə, ifadələrə nə deyəsən? Şair bir də baxsın “Mən adlı kim qaldı ki…”,”Boşluqda ulayan “mən”im”, “Sonsuzluq” şeirlərinə… Bu şeirlərdə fikir var, amma şeir yoxdur. Və birdə baxsan “Payız” və “Dirilim” şeirlərinə əsl şeir kimi şeir…
Gülnarə İsrafil! Sənin üç kitabının şeirlərini mən oxudum. Və sevindim ki, sən, əsl şairsən…Yoluna davam et!” Gülnarə İsrafil haqqında bu dəyərli fikirlər filologiya elmləri doktoru, professor Vaqif Yusifliyə aiddir. Eldar Baxışa ithaf edilən “Öldürdülər şairi” şeiri isə sənət adamının cəmiyyət içində yaşadığı faciəni göstərir: “Sağ olanda öldürdülər şairi.” Bu misra təkcə bir şairin deyil, ümumən sənət adamlarının zaman-zaman yaşadığı mənəvi tənhalığın simvoludur. “Tökül gözlərimdən” şeirində ölüm duyğusu, həyat yorğunluğu və insanın son həddə çatmış ağrısı hiss olunur: “Ürəyim elə çox yanır ki, bu dəm Ölümün ömrümə az vaxtı gəlib.” Bu poetik ağrı oxucunu sarsıdır və insan ruhunun dərin qatlarına toxunur. “Sübh mavi gəlinlikdə” şeiri isə romantik poetik tablo təsiri bağışlayır: “Qışa doğru yeriyən, Payız mənim ünvanım.” Burada payız həm zamanın, həm də insan ömrünün metaforasıdır. “Dirilim” şeirində sevgi yenidən doğuluşun səbəbi kimi təqdim edilir: “Könlümə sevdadan qaynasın bulaq, Günümü ruhuma əkim, dirilim.” Bu şeir insanın sevgidə özünü yenidən tapmasının poetik ifadəsidir. “Ey insan!” şeirində isə müəllif mənəvi oyanış çağırışı edir: “Ey insan! Elə sənin özünsən, Nurdan doğmuş kainat.” Bu misralar insanın ilahi mahiyyətini xatırladan fəlsəfi çağırışdır. “Kiməm” şeirində şairə özünü və insan varlığını sorğulayır: “Düşüncələr böyüdükcə, bu dünyaya sığammıram.” Bu artıq təkcə fərdi hiss deyil, müasir insanın mənəvi sıxıntısının poetik ifadəsidir. “Səs çıxarma, yat, bala” şeiri müharibələrin ən ağır yükünü uşaqların daşıdığını göstərən təsirli bir etiraz poeziyasıdır: “Yat iki məzar arasında, səs çıxarma, yat, bala.” Bu misralar oxucunun vicdanına toxunan ağır humanist çağırışdır. “Kəpənək qadın” şeirində qadın obrazı həm incə, həm də yaralı təqdim olunur: “Sən ey əlləri boş, kəpənək qadın…” Burada qadının daxili sükutu, cəmiyyət içindəki yorğunluğu və mənəvi tənhalığı hiss edilir. “Darıxmaq” şeirində həsrət duyğusu çox canlı poetik ifadə tapır: “Bu darıxmaq o darıxmaq deyil hələ…” Şairə darıxmağı adi hiss deyil, insanı içindən dağıdan mənəvi yanğı kimi təqdim edir. “Odunçu” şeirində isə ekzistensial boşluq və ruhun işığa ehtiyacı ön plana çıxır: “Qaranlığımı al odunçu, yax odunla-işıqlat.” Bu misralar insanın öz qaranlığından xilas olmaq istəyinin simvoludur. “Zikr sevdiyim” şeiri mistik sevgi poeziyası təsiri bağışlayır: “Əgər bu yuxudursa, sonsuzluğu seçirəm!” Burada sevgi artıq maddi yox, kosmik və ruhani məna daşıyır. “Yarğısız infaz” şeirində sevginin insanı necə dağıda bildiyi göstərilir: “özünün öldürdüyün?!” Bu poetik sual həm sevgi, həm xəyal qırıqlığı, həm də daxili məhvin ifadəsidir. “Payız” şeirində isə Azərbaycan kənd həyatının nostalji mənzərəsi yaradılır: “bəzənib, qışa gedir payız.” Bu sadə, amma təsirli sonluq həyatın dəyişən ritmini poetik tabloya çevirir. Gülnarə İsrafilin poeziyası müasir Azərbaycan qadınının ruh xəritəsidir. Onun şeirlərində Vətən də danışır, sevgi də, insan ağrısı da, Tanrı axtarışı da. Bu poeziya yalnız oxunmur — yaşanır, hiss edilir, insanın daxilində iz buraxır. Müasir Azərbaycan ədəbiyyatında belə poetik səsin varlığı sözün hələ də ruhu yaşatdığını sübut edir. Sona qədər həmsöhbət olduğunuz üçün təşəkkür edirəm. Hələlik. 14.05.2026. Bakı. Müəllif: Zaur USTAC
AVMVİB, AYB və AJB-nin üzvü, “Yazarlar” jurnalının baş redaktoru,şair-publisist, tərcüməçi-nasir
Məni soruşsan yaralı canam, İrəvanam! Paramparça Azərbaycanam! Bir tərəfim Təbriz, bir tərəfim Borçalı, hərəsindən bir tikəyəm, yekəyəm, Əfəndim. Dərbənddir anamın bayatıları. Urmiyada iki canıq deyir, Kərbəlada əlimi öpən, yaşlı qadın. Ərdəbil ətri gəlir məzarından babamın. Şanlı-şanlı uyuyuram… Xallı gözümdə işıldayan parıltımdır İğdırım, Qarsım. Dərbədər halımın kəpənək qanadında hal-halam. Evimizin üstündə əridilmiş Xalxalam, Xal-xalam, Əfəndim. Kibrit boyda alışqanam… Qarabağın ağrıyan vücuduyam, Şəhidəm, şahidəm, Əfəndim. Vətən yağır gözlərim… Bir ovuc boyda qalmışam, bir ovuc torpağam, Əfəndim…
Göylər saçlarımın duvağı
Hər dəfə yağışdan sonra gün çıxır, Gətir, göy üzünün rəngini mənə. Bir göyqurşağıyla yallı oynayaq, Çal, sakit havada cəngini mənə.
Rənglərdən azacıq otağa düşsün, İsitsin yastığı gün qırıqları. Qəmli baxışlara bir nur yapışsın, Məst etsin özündə qaranlıqları.
Göylər saçlarımın duvağı, örtüm, Gəlib yer üzündə yanağıma çən. Bu qədər çiskini neynirəm axı? Yığıb qucaq-qucaq, qucağıma cəm.
Götür gözlərimə göygurşağı çək, Görməsin yerdəki uzaqlıqları. Əl atım hər dəfə tuta bilim, Yar! Buludun rəngindən ən ağlıqları.
Ruhumun qalxanı
Bir çəkimlik nəfəsəm, bir udumluq su düşün, Büsbütün ruhundakı qida kimi, səs kimi. Sən məni unutmusan, unut, unuda bilsən, Səni çəkdim içimə ən qəşəng nəfəs kimi.
Gözümdə bir güzgülən, gözümdə bir köç də, qal! Bu dünyanın yox üzü, hə üzü üzümdədir. Sənin mən olan adın kainatın köçündə, Yaşanmış və yaşlanmış ən ali, ən ümdədir.
Elə sanma getmərəm, gedər, geri gəlmərəm, Buludların əlində göy üzü çiliklənər. Sən müqəddəs sandığın bağımız qopsa birdən, Ən ali həqiqətlər, yuxular da çirklənər.
Sənin döydüyün qapı ürəyimin çarpışı, Sənin gəzdiyin ürək gözlərimin qibləsi. Sən məni yox saymağa davam etmə eləcə, Ay ruhumun qalxanı, cismimin dəbilqəsi.
Xoşlansın günümüz sığalbəsığal, Yazaq özümüzdən, qərinə yazaq. Üzdə hamı sevər, hamı sevilər, Gəl, biz sevgimizi dərinə yazaq.
Kağız
Elə kağız-kağız, varaq-varağam, Şəkil dəftəritək bəzənən kağız. Hərdən misra-misra şeir yazılan, Hərdən qəzəb-qəzəb əzilən kağız.
Elə kağız-kağız, varaq-varağam, Uşaq sevincinə gəmi düzəldən. Arabir doğranıb rəqəm yerinə, Say-say toplanaraq cəmi düzəldən.
Elə kağız-kağız, varaq-varağam, Elə təmiz-təmiz yuyulan kağız. Sualsız cavabsız kənarda qalan, Sualsız cavabsız soyulan kağız.
Özüm gedərəm
Sən getmə, əzizim, özüm gedərəm, Yollar ayağımın həsrətindədi. Getmisən, yamanca qəribsəmişəm, Bu hikmət dizimin əsməsindədi.
Səni soruşuram, yollar lal olur, İzini gəzirəm, izin qar olur. Nəfəs alammıram, köksüm daralır, Nəfəsim izinin kəsməsindədi.
Sən getmə, dön geri, özüm gedərəm, Yoluna səcdələr düzüm, gedərəm. Çökərəm diz üstə, dizin gedərəm, Sevgin dizlərimin gəzməsindədi.
Gedən payız gələn ilə eynidir
Bu payızın küləyinə qarışdım, Yağışı da, küləyi də sərindi. Bu həyatın yolu, dərdi ayrıdı, Bu həyatın ələyi də dərindi.
Qarsaladı , təndirində bişdi can, Yağış yağdı, qaysağını qopardı. İşlərindən başım çıxmır, qardaşım, Xəstə qaldı, sağlamını apardı.
Aləmində, aləm sirli, gün sirli, Cəld talenin maymağından yapışdım. Hamı getdi öz işinin dalınca, Yerimdəcə saymağıma çalışdım.
Qara saça, ağ rəng verib süslədim, Ürəyimdə dərd böyüdüb, ev etdim. Sevinəndə kiçik şeyə sevindim, Qəmlənəndə qarışqanı div etdim.
Gedən payız gələn ilə eynidir, Gecələrin gündüzüdü qaranlıq. Bu həyatın bəlkə, özü bir yuxu?! Bu həyatın könlü, gözü o yanlıq.
Öldürdülər şairi (Eldar Baxışa itihaf) Həyatına neçə çəpər çəkildi, Yollarına tikan kolu əkildi, Bu şairin ölüm evi tikildi, Sağ olanda öldürdülər şairi.
Viran evi, viran ömrü dil açdı, Hər kəlməsi hər misrası, sirr açdı, Əzabından daş göyərib gül açdı, Bağ olanda öldürdülər şairi.
İşıq üçün od başına dolandı, Yol başına, yurd başına dolandı, Ömür ipi yaddaşına dolandı, Dağ olanda öldürdülər şairi.
Tökül gözlərimdən
Tökül gözlərimdən yaş əvəzinə Desinlər yağışın yaz vaxtı gəlib Ürəyim elə çox yanır ki, bu dəm Ölümün ömrümə az vaxtı gəlib
Yandır nə deyirəm külüm qalmasın Ölüm yer üzündə ölüm qalmasın Bürünüm kilimə kilim qalmasın Ölümün ömrümə toz vaxtı gəlib
Yanağım sel tutub selimə minnət Sənsiz keçib bitən ilimə minnət Son sözü söyləyən dilimə minnət Ölümün ömrümə buz vaxtı gəlib. 14.09.24.
Sübh mavi gəlinlikdə
Sübh mavi gəlinlikdə, Mənsə ulduzlu axşam. Əks olur dodağımda İçimdə əriyən şam.
Açılır hər gün yeni Xəyalıma pəncərə. Göy qurşağı deyilir, Arzular doğan yerə.
Qanadları bəmbəyaz, Uçur gedir zamanım. Qışa doğru yeriyən, Payız mənim ünvanım.
Dirilim
Külək, sevdiyimi götür geri gəl, Çəkim ciyərimə, çəkim dirilim. Əvvəlki ömrümdə xarabalıqdır, Alım can evimə tikim, dirilim.
Öpüb gözlərimin üstünə qoyum, Ərisin şövqümə, tüstüyə doyum, Sinəmin üstündə büstünü oyum, Gözümün nuruna çəkim, dirilim.
Günəş, dər gecəmi, çevir gündüzə, Bərqindən süzülən eşqi çək üzə, Məni nökər elə, döndər kənizə, Önündə diz üstə çöküm, dirilim.
Sübh çağı hər yan şəfəq, Ağac əyir başını, Yaradanın qulutək. Hətta ilham alıbdır, Bu dünyanın daşı da. Mələklər endirərkən, Göylərdən yağışı da. Buludlar aram-aram Səmadan çəkiləndə, Damla-damla nur yağır, Dan yeri söküləndə. Demə hər gün yenidən Doğulurmuş kainat. Oyan, ey qafil insan! Sən yalanlar içində, Qara üzlü günahın Yuxusuna qalmısan, Neçə haqqı çalmısan. Nə eşqdən xəbərin var, Nə də ki oyanışdan. Hər gəlişdə bir sevgi, Hər gedişdə bir həyat. Ey insan! Elə sənin özünsən, Nurdan doğmuş kainat.
İlahi
Mənim bir dənəyimlik ömrüm yoxdur, İlahi, Ondansa bağrım üstə daş göndər, taxta göndər. Sən verdiyin şeyləri almadım ki, vaxta var, Bir işığın vardırsa, qısacıq vaxta göndər.
Boş qalan beşiyimin layla səsi çatışmır, İçimdəki ocağın, su töksəm də yatışmır, Başımı nəylə qatsam, qarışmır ki, qatışmır, Beynimi dondurmağa azacıq şaxta göndər.
Sil ömrümdən nə olar anam atam nə yazdı, Mən dərinəm, olanlar ömrüm üçün dayazdı, Əgər deyirsən ki, Sən, olub bitənlər azdı, Səsi, nəfəsi də al, nə versən yoxda göndər.
Kiməm
Çox qəribəm, yüküm ağır, yüklənirəm hər dərdləri. Hey uduram içimdəki fırtınalı küləkləri. Yer içimdə, göy içimdə, Dünya mənim içimdədi. Yer kürəsi, düşücəmin küncündədi. Bəs, mən kiməm? Hey qəmginəm. Uzaq-uzaq arzulara, sarılıbdır baxışlarım. Tapammıram sualların cavabını, bəs, nə qoyum öz adımı? Dadmamışkən yer üzündə nemətləri, dadı məndə. Dağın, daşın, çiçəklərin rəngi, ətri, adı məndə. Əzilirəm ayaqların altında mən, çox qəribəm. Məkanımı tapammıram, zamanımı tapammıram, itirmişəm öz adımı, öz adımı tapammıram. Düşüncələr böyüdükcə, bu dünyaya sığammıram.
Təpəgözün nağılı
Sənə uzaq, sənə yaxın nəyim var, Bir daxmam yox uçuq, sökük közərə. Ümidlərim çarmıxlardan asılı… Tərsə gedən həyat çətin düzələ.
Hər şey başdan təpəgözün nağılı, Cütcü babam oğurlayıb noğulu, Hardan alım səndəki son ağılı? Gizli tutum, kilidləyim özələ.
Ürəyimdə bir işartı sevinc yox, Yaşamağa kök altında bilinc yox, Yorulmuşam, qabağında gülünc yox, Sozalmışam, nə qalıb ki, sozala.
Hardan getsəm, hara çıxsam dolanbac, Sevgi desəm, gözü, könlü, qarnı ac, Nəyə gərək od üstünə qoyum sac, Ürəyimdə bişirdiyim az ola.
Səs çıxarma, yat, bala
Anasını, atasını itirən uşaq! Üzünü soyuq daşa qoyub… İsti qucaq əvəzinə, iki məzar arasında yatan uşaq, əllərini başı altda qoşa qoyub. Anasının, atasının nəfəsini, duymaq üçün, gecə-gündüz yatır orda. Göz yaşını, ahına qatır orda. Bu uşağın taleyini düşünəcək, bir kimsə yox. Mərmi yağır göy üzündən, yağış kimi. Səs çıxarır zülmlərə əl çalınan alqış kimi. Şak, şak, şak… Bu cənnətmi, cəhənnəmmi, qiyamətmi..? Yoxsa bütün insanların göz yumduğu cinayətmi… Sadə bir ad qoyublar, vətəndaş müharibəsi. Yaxşı addır, yatımlıdır qulağa. Yat iki məzar arasında, səs çıxarma, yat, bala.
Göy qurşağı çəkildi
Dağ yamacda ayaq izi göyərçin, Taptağında pasa batıb kərənti. Buludlara daldalanmır bədirli, İki donmuş səsə batıb kərənti.
Gecələrin ilığımında ot küsük, Gündüzlərin hovruğunda ömür tən. Tər, buz olub laylaların üzündə, Varlığımın büsbütünü kömürdən.
Bir oraq var nənəm asıb kərtmədən, Bir güyüm var əl yerləri qalaylı. Öpəmmirəm od püskürən əlləri, Ağrılarım daş torpağa halaylı.
Həyat nədir; bircə nəfəs, bircə səs, Göz yaşımda anam atam şəkildi. Kim nə deyir, desin, artıq yoxdu, yox, Varlığımdan göy qurşağı çəkildi.
Səni görsün gözlərim
“Cəhalət qunası”da sevdim səni sevdiyim, Egomla aşiq oldum səni sevdiyim günü. Sən İlahi sevirdin, sev, ilah ol könlümə, Dünyamın rənginə dön, sənə döndüyüm günü.
Gedirəm dediyimdə, bil ki, sənə gedirəm, Darıxmağım ölümdür, səsin nəfəsim kimi. Bütün aləm bir yana, sən aləmsən canımda, Elə möhkəm sevirəm, deyil həvəsim kimi.
Ruhum darmadağındır, bu dünyada kəsim sən, Varım da sən olmusan, varlığım da, yarım da. Elə istəyirəm ki, həm gecə, həm də gündüz, Səni görsün gözlərim açıldıqda yanımda.
Kəpənək qadın
Sən ey əlləri boş, kəpənək qadın, de niyə dinmirsən dilin tutuldu? ağrıdı saçların sığalsızlıqda, ovcunmu lillədi, əlin tutuldu?
De hara gedirsən, yolun hardadır, “dünya tək adamlıq yerdir” demişdin. nə çoxdur yol üstə ruhu əzilmiş, nə çoxdur sürüdən ayrılmış adam sən dik baxışları kimdə əymişdin?
Sən ey əlləri boş, kəpənək qadın, nəfəs boyda qaldın, nəfəs-nəfəsə. deyirlər üstündə şam yandıran yox, qəlbini küsdürmə gül və ağla keç, tutun, bərk tutun! səni ovunduran bax gör nədirsə.
Darıxmaq
Həsrətindən sürsümüyüm çıxıb burda, Elə bil ki, yüz illərdir görüşmürük. Dodaqlarım parçalanıb susuzluqdan, Öpüşünün qollarında gülüşmürük…
Yatağımda titrəyirəm, hənirin yox, Buzlayıbdır ürəyimin divarları. Darıxmağa nə verirlər, darıx kiri, Buz adamlar görür gözüm adamları.
Dur azacıq otağından çölə boylan! İnanmırsan baxışında isinəcəm? Ruhundakı od gölünə buxarlanıb, Ruhumdakı od gülünə sindirəcəm.
Bu darıxmaq o darıxmaq deyil hələ, Gözə görün, bu gözləri öldürəcəm!
Səbəbim; azan çiçəyinin açılışında, dan çağının arıntısında, qürub şəfəqinin qığılcımında.
Qollarında əzabımın yenilgisi, yüz illik tənhalığımın çırpıntısı, istiliyində qızınan “Mən” im…
Zikr sevdiyim, aludə olmuşam gecə yarısı şirin yuxumu bölən hənirinə, pıçıltına, başımı döndərən ürək atışına.
Əgər bu yuxudursa, sonsuzluğu seçirəm! – əbədiyyətində. Zikr et, ruhumun kəhkəşanını, zikr et, toxunuşunu, zikr et, ömrümün çıxışını, yoxuşunu, doluşunu – sevgində.
Güvəncə yerim, güc yerim, ayaq çakrasından təpə çakrasına yüksələn “Sən” də – yəni, “Sən”imdə hərəkətli.
Öz yaşarlığımda Sən!
Yarğısız infaz
Mən səni sevmişdim ki, ağrıyan göz yaşını öpüm, ağrın dinisin. Qəlbindən qopan külək, sussun, yatsın, kirisin. Kədərin buzlaqları gözlərindən yerisin, Parçalarını yığdım, özümü parçaladın.
Susdum ağrımı bilmə, Dağıldım kəlmə-kəlmə. Sən keçmişlə yaşadın, Mən isə ilmə-ilmə.
Hər şey uzaq görünür, sevmək də, sevməmək də.
Adam müqavva olur, adam hissiz duyğusuz. Mən ki sənlə bir bədən, ruh sanmışdım sən demə; biz ikimiz yaralı, biz ikimiz yuxusuz.
Dünyaya gözlərindən baxanda gözüm oldun. İşığım da yox daha, hünərim də, səsim də, səni çəkdiyim o bol, o isti nəfəsim də.
Bax gör indi mən kiməm, külək, yağış, yoxsa Gün, özünün öldürdüyün?!
Payız
Dəli külək əsir üfüqdən, torpaq gömgöy. Xəzəllənib göy üzü, sarı gəlin deyir nənələrimiz dəyişkən havalıya. Tumurcuqlayır, tisələyir arabir bulud. Qurov bağlayır biçilmiş otların kökü. Palıd yığmağa gedir kənd qadınları meşədən. Fıstıq dibinə tökülüb, sevinir uşaqlar… Səsi xışıldayır, qızıllanır yarpaqlar, əynini dəyişib ağ gəlinlik geyinir xınalı gəlin, bəzənib, qışa gedir payız.
Halime Hüdayberdiyeva, 1947 yılının 17 Mayısında Sirdarya vilayetinin Boyovut ilçesinde doğmuştur. Özbekistan halk şairi (1992). Taşkent Devlet Üniversitesi’nin gazetecilik fakültesinden mezun olmuştur (1972).
“İlk muhabbet” (1968), “Beyaz elmalar” (1973), “Çiçek bahçesi” (1974), “Dayanak dağlarım” (1976), “Dede güneş” (1977), “Sıcak kar” (1979), “Sadakat” (1983), “Kutsal kadın” (1987), “Yüreğimin ağrıyan noktaları” (1991), “Xo‘rlik o‘ti” (1993), “Bu günlere ulaşanlar var” (Seçme eserler, 1994), “Tomris’in söylediği” (1996), “Seçmeler” (2000), “Yoldayım” (2005) ve diğer şiir kitapları yayımlanmıştır.
2018 yılının 17 Ağustosda vefat etmiş.
Aşağıda onun şiirini Halime Hüdayberdiyeva Yaratıcılık Okulunun Öğrencisi Mahliyo HIDIROVA tercümesinden okuyacaksınız.
DEMEK Kİ, SEN ŞAİRSİN
Sadece… Geçsen yazıyla, Sonbahar gibi solup sararıp, Kızgın közler altında yanıp, Külde bile haykırabiliyorsan, Demek ki, sen şairsin.
Altın da olsa Ya da elmastan, Bıçak üstünde yürür gibi, doğru, Atılsa ayaklar altına, Ağda bile haykırabiliyorsan, Demek ki, sen şairsin.
Sadece Halk kaldırsa seni, Göğsünden iterse halk, Alnın tuzlu, acı, Çölde bile haykırabiliyorsan, Demek ki, sen şairsin.
Sadece Zarları, güçlüleri, Kesmek kessen engel ağlari, Sallasan bile mezarları, Mezarda bile haykırabiliyorsan, Demek ki, sen şairsin.
Çevirmen: Mahliyo HIDIROVA, Halime Hüdayberdiyeva Yaratıcılık Okulunun Öğrencisi
ZENİTDƏKİ ZENİTÇİ (oçerk) Azərbaycan xalqının qəhrəmanlıq salnaməsi yüz illər boyu Vətən uğrunda canından keçən igid oğulların adı ilə zəngin olmuşdur. Bu qəhrəmanlar yalnız bir ailənin və ya bir bölgənin deyil, bütöv millətin qürur mənbəyinə çevrilmiş, öz qanları ilə tarix yazmışlar. Belə igid oğullardan biri də şəhid zenitçi Məmmədov Asif Xasay oğludur. Onun ömür yolu bir insan taleyindən daha artıq məna daşıyır — bu yol Vətən sevgisinin, yurd nisgilinin, mərdliyin və sonsuz fədakarlığın canlı təcəssümüdür. Məmmədov Asif Xasay oğlu 1972-ci ildə qədim Azərbaycan yurdu olan Göyçə mahalının Canəhməd kəndində dünyaya göz açmışdır. Göyçə mahalı əsrlər boyu Azərbaycan xalqının milli-mədəni yaddaşını yaşadan müqəddəs yurd yerlərindən biri olmuşdur. Bu torpağın saf bulaqları, uca dağları, zəhmətkeş və mərd insanları burada böyüyən hər bir övladın xarakterinə xüsusi təsir göstərmişdir. Asif də uşaqlıq illərini həmin el-obanın qoynunda keçirmiş, doğma yurda bağlılıq hissini kiçik yaşlarından qəlbində daşımışdır. Lakin XX əsrin sonlarında qoynumuzda yer verdiyimiz namərd qonaqların həyata keçirdiyi deportasiya siyasəti minlərlə azərbaycanlı ailəsi kimi Məmmədovlar ailəsinin də taleyinə ağır iz saldı. 1988-ci ildə baş verən məlum hadisələr nəticəsində onlar ata-baba yurdunu tərk etməyə məcbur oldular. Doğma ocaqdan didərgin düşmək hər bir insan üçün ağır mənəvi sarsıntıdır. Göyçədən ayrılmaq Asifin qəlbində silinməz iz qoydu. O vaxtdan etibarən onun həyatında Vətən anlayışı daha müqəddəs məna kəsb etməyə başladı. Ailə sonradan Şamaxı rayonunun Meysəri kəndində məskunlaşdı. Yeni mühit, yeni həyat şəraiti, qaçqınlıq ağrısı yeniyetmə Asifin xarakterini daha da möhkəmləndirdi. O, bütün çətinliklərə baxmayaraq təhsilini davam etdirdi və orta məktəbi uğurla başa vurdu. Hələ məktəb illərindən onun daxilində xüsusi bir vətənpərvərlik ruhu, cəsarət və mərdlik hiss olunurdu. Dostları və müəllimləri onu sakit təbiətli, lakin qətiyyətli və iradəli bir gənc kimi xatırlayırdılar. Ailə dolanışıq ucbatından Bakı şəhəri ilə Şamaxı rayonu arasında yollarda qalmışdı. Ümumi ölkədəki vəziyyət, müxtəlif çətinliklər Asifin xarakterinin formalaşmasında öz izlərini buraxmışdı. Orta məktəbi bitirdikdən sonra Bakı şəhərində qeydiyyatda olduğu Nərimanov rayon Hərbi Komissarlığı tərəfindən həqiqi hərbi xidmətə çağırıldı. 1990–1991-ci illərdə Almaniya Federativ Respublikasında hərbi xidmət keçdi. Hərbi xidmətdə olduğu müddətdə intizamı, çevikliyi və peşəkarlığı ilə seçildi. O dövr həm Sovet İttifaqının dağılması, həm də Azərbaycanda baş verən mürəkkəb ictimai-siyasi proseslərlə yadda qalırdı. Asif hərbi xidmətdə təkcə silah işlətməyi deyil, həm də döyüş şəraitində soyuqqanlı davranmağı, məsuliyyət daşımağı öyrənmişdi. O, xidmət etdiyi hissədə özünü etibarlı və cəsur bir əsgər kimi təsdiqləmişdi. Məhz bu illər onun gələcək döyüş yolunun başlanğıcı oldu. Hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra Bakıya qayıdan Asif artıq ölkədə baş verən hadisələrə biganə qala bilmirdi. Azərbaycanın torpaqları erməni işğalçıları tərəfindən təhlükə altına düşmüşdü. Qarabağda və ətraf bölgələrdə ağır döyüşlər gedirdi. Vətənin taleyi təhlükədə olduğu bir zamanda Asif üçün kənarda qalmaq mümkün deyildi. O, minlərlə vətənpərvər Azərbaycan gənci kimi könüllü olaraq Milli Ordu sıralarına qoşuldu. 1992-ci ilin fevral ayında yeni yaradılmış ZRAD — Zenit Raket Artilleriya Divizionunun tərkibində xidmətə başladı. Qısa müddətdə döyüş yoldaşlarının hörmətini qazandı. O, yalnız silahla döyüşən əsgər deyildi; eyni zamanda yoldaşlarına ruh verən, çətin anlarda qorxmadan irəli atılan igid bir döyüşçü idi. Asif Zəngilan, Qubadlı və Laçın istiqamətlərində gedən ağır döyüşlərdə iştirak etdi. O dövrdə Azərbaycanın cənub-qərb bölgəsində vəziyyət son dərəcə gərgin idi. Düşmən strateji əhəmiyyətli yüksəklikləri və yaşayış məntəqələrini ələ keçirməyə çalışırdı. Azərbaycan əsgərləri isə böyük çətinliklərə baxmayaraq torpaqları müdafiə edirdilər. Döyüş yoldaşlarının xatirələrinə görə, Asif hər zaman ön mövqedə olurdu. O, təhlükədən çəkinmədən döyüş tapşırıqlarını yerinə yetirir, ən ağır anlarda belə ruh yüksəkliyini itirmirdi. Vətən sevgisi onun üçün sadəcə söz deyildi — o, bunu həyatının mənasına çevirmişdi. Asif o qədər istiqanlı və fəal idi ki, hansı bölgədə, hansı kənddə bircə gün olubsa, orada onu bu gün də “Göyçə” kimi xatırlayırlar. 1992-ci ilin may ayının əvvəllərində Laçın rayonu istiqamətində vəziyyət daha da ağırlaşdı. Laçının müdafiəsi Azərbaycan üçün həyati əhəmiyyət daşıyırdı. Bu bölgədə yerləşən strateji yüksəkliklərin qorunması düşmənin irəliləməsinin qarşısını almaq baxımından mühüm rol oynayırdı. Asifin xidmət etdiyi bölmə Laçın rayonunun Cağazur kəndinə göndərildi. Onlara mühüm bir yüksəklik həvalə olundu. Həmin yüksəklikdə yerləşdirilmiş zenit qurğusu düşmənin planlarını alt-üst edir, onların hərəkət imkanlarını məhdudlaşdırırdı. Buna görə də erməni silahlı birləşmələri həmin mövqeni ələ keçirmək üçün ardıcıl hücumlar təşkil edirdi. Lakin Asif və silahdaşları bütün hücumların qarşısını böyük igidliklə alırdılar. Onların müqaviməti düşmənə ciddi itkilər verirdi. Döyüşlərin hər biri əsl qəhrəmanlıq nümunəsi idi. Nəhayət, 1992-ci il mayın 14-dən 15-nə keçən gecə düşmən böyük qüvvə ilə mövqeyə hücuma keçdi. Çox ağır və qeyri-bərabər döyüş başladı. Döyüş zamanı artıq bir neçə əsgər şəhid olmuşdu. Mövqedə vəziyyət son dərəcə kritik idi. Lakin Asif geri çəkilməyi düşünmürdü. Həmin anlarda o, əsl Azərbaycan əsgərinə yaraşan bir qəhrəmanlıq nümayiş etdirdi. Döyüş yoldaşlarına müraciətlə dedi: “Siz çəkilin, mən Ocaqverdiyevlə düşməni ləngidəcəyəm.” Bu sözlər onun xarakterini və Vətənə bağlılığını tam ifadə edirdi. O, öz həyatını deyil, silahdaşlarının xilası və döyüş mövqeyinin qorunmasını düşünürdü. Asif və Mehman Ocaqverdiyev son güllələrinə qədər döyüşdülər. Sursatları tükənsə belə geri çəkilmədilər. Asif səngərdən çıxaraq birbaşa düşmənin üzərinə hücuma keçdi və qəhrəmancasına şəhid oldu. Düşmən onların qəhrəmanlığından o qədər ehtiyat edirdi ki, şəhidlərin nəşlərini və zenit qurğusunu özü ilə apardı. Sonralar şəhidlərin cəsədlərini geri almaq üçün dəfələrlə cəhd göstərilsə də, bu mümkün olmadı. Bu günə qədər Məmmədov Asif Xasay oğlunun harada dəfn olunduğu məlum deyil. Lakin tarix sübut edir ki, qəhrəmanların ən müqəddəs məzarı xalqın qəlbidir. Asif Məmmədov da məhz belə qəhrəmanlardandır. Onun adı Azərbaycan xalqının yaddaşında igidlik, vətənpərvərlik və fədakarlıq rəmzi kimi yaşayır. Bakı şəhəri Nərimanov rayonunda yaşadığı küçəyə onun adının verilməsi xalqımızın öz qəhrəman oğluna göstərdiyi ehtiramın ifadəsidir. Bu, həm də gələcək nəsillərə bir mesajdır: Vətən uğrunda canından keçənlər heç vaxt unudulmurlar. Məmmədov Asif Xasay oğlunun həyatı bütöv bir nəslin taleyini əks etdirir. O, doğma yurdundan didərgin düşdü, amma Vətən sevgisini itirmədi. O, ağır döyüşlərdən keçdi, lakin ruhdan düşmədi. Nəhayət, torpaq uğrunda canını fəda edərək şəhidlik zirvəsinə yüksəldi. Şəhidlik Azərbaycan xalqının mənəvi dünyasında ən ali zirvə hesab olunur. Bu zirvəyə yüksələn insanlar yalnız öz ailələrinin deyil, bütün xalqın övladına çevrilirlər. Asif Məmmədov da belə qəhrəman oğullardandır. Bu gün onun adı ehtiramla anılır, qəhrəmanlıq yolu gənc nəsillərə nümunə göstərilir. Çünki Vətəni yaşadan məhz belə oğulların qanı, iradəsi və sonsuz sevgisidir. Şəhidlər ölmürlər. Onlar xalqın yaddaşında, tarixində və gələcək nəsillərin qəlbində əbədi yaşayırlar. Məmmədov Asif Xasay oğlunun adı da Azərbaycan tarixində daim yaşayacaq, qəhrəmanlıq salnaməmizin şərəfli səhifələrindən biri kimi hər zaman hörmətlə xatırlanacaqdır. O, hər gün yenidən doğulan Günəşlə birgə doğulur və zenitə yüksəlir. 10-12.05.2026. Şamaxı, Ağsu, Bakı.
Milli Kitabxana tərəfindən ”Əcəmi Naxçıvani. Biblioqrafiya” kitabı çap olunub
Əcəmi Naxçıvani Azərbaycan mədəniyyəti tarixində parlaq mərhələ sayılan Atabəylər dövrünün görkəmli simalarından biridir. Bu dövr yalnız siyasi sabitliyi ilə deyil, həm də elm, incəsənət və memarlığın sürətli inkişafı ilə seçilmişdir. Atabəylər dövlətinin himayəsi altında formalaşan zəngin mədəni mühit bir sıra dahi şəxsiyyətlərin yetişməsinə şərait yaratmış, onların yaradıcılığı isə sonrakı əsrlərə dərin təsir göstərmişdir. Məhz belə bir mühitdə fəaliyyət göstərən Əcəmi Naxçıvani öz bənzərsiz memarlıq üslubu ilə Azərbaycan və ümumilikdə Yaxın Şərq memarlıq tarixində silinməz iz qoymuşdur.
Böyük sənətkarın günümüzə qədər gəlib çatan Möminə Xatun türbəsi, Yusif-Küseyr türbəsi və digər möhtəşəm memarlıq abidələri yalnız dövrünün deyil, bütün zamanların nadir incilərindən hesab olunur. Bu abidələrdə tətbiq edilən həndəsi ornamentlər, kufi xəttatlıq naxışları, kompozisiya bütövlüyü və estetik zəriflik Əcəmi məktəbinin yüksək sənətkarlıq səviyyəsini nümayiş etdirir. Onun yaratdığı memarlıq nümunələri Naxçıvan-Marağa memarlıq məktəbinin əsasını təşkil etmiş, bu məktəb sonrakı dövrlərdə region memarlığının inkişafına mühüm təsir göstərmişdir. Əcəmi Naxçıvaninin əsərləri həm də mühəndislik baxımından mükəmməlliyi ilə seçilir və bu gün də alimlər tərəfindən tədqiq olunmaqdadır.
Əcəmi Naxçıvaninin 850 illik yubileyinin Ümummilli lider Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə 1976-cı ildə təntənəli şəkildə qeyd edilməsi onun zəngin yaradıcılığına verilən yüksək qiymətin bariz nümunəsidir.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev memarın 900 illiyinin keçirilməsi haqqında sərəncam imzalamışdır. Parisdə UNESCO-nun mənzil-qərargahında təşkilatın yubileylər proqramına daxil edilmiş memar Əcəmi Naxçıvaninin anadan olmasının 900 illiyinə həsr edilmiş sərginin açılış mərasimi olmuşdur.
İndiyə kimi Əcəmi Naxçıvaniyə həsr olunmuş biblioqrafik göstərici tərtib edilməmişdir. Bunu nəzərə alaraq Azərbaycan Milli Kitabxanası tərəfindən “Azərbaycanın görkəmli şəxsiyyətləri” seriyası çərçivəsində Əcəmi Naxçıvaniyə həsr olunmuş əhatəli biblioqrafik vəsait hazırlanmışdır. Bu fundamental vəsait 1927-2026-cı illəri əhatə edir və görkəmli memarın zəngin irsini, həyat və fəaliyyətini əks etdirən materialları özündə cəmləşdirir. Biblioqrafik göstəricidə Azərbaycan və xarici dillər üzrə olan materiallar müvafiq bölmələrdə təqdim olunmuş, xronoloji ardıcıllıq və əlifba prinsipləri əsasında qruplaşdırılmışdır.
Göstəricinin sonunda müəlliflərin əlifba göstəriciləri verilmişdir. Bundan əlavə, biblioqrafiyada memarın yaradıcılığı haqqında xarici ölkə kitabxanalarında mühafizə olunan materiallar da öz əksini tapmışdır.
ANA ÖMRÜ “Bu həyat mənimdir” – deyirdim əvvəl, Amma görürəm ki, ömrün yarısın Yaşadım həyatı övladlarımçün. Bilmirəm, nə qaldı ömür yolumdan, Razıyam, yaşayım mən onlar üçün.
“Bu həyat bizimdir” – deyirəm indi, Onların gülüşü bəsimdir mənim. Özümü onlarda tapdığım gündən, Hər sevinc, hər uğur fəxrimdir mənim.
Nə qaldı ömürdən, bilmirəm, amma Onların yolunda şam tək yanaram. Mən öz həyatımı onlarda görüb, Dünyanın xoşbəxti tək oyanaram.
BİZİM QONŞULAR
Zamanın çarxını elə quraq ki, Ağ saçım qaralsın, qırışım itsin. Uşaqlıq illəri yenə qayıtsın, Həyətdə uşaqlar oyun bitirsin.
Atamız yenə də işindən gəlsin, Anamız bizlərə yemək bişirsin. Köhnə məhəlləmiz yenə canlansın, Dizimiz qanasın, ürəyimiz yox…
Voleybol toruyla bölünsün meydan, Tennis masasında qızışsın oyun. Hər kəs bir-birinə eləsin hörmət, Süfrədə bir olsun bolluca nemət.
Novruzun şip-şirin sovqatı gəlsin, Papaqlar yığılsın masa üstünə. Samovar qaynasın,tonqal qalansın, Hamının evinə sevinc yayılsın.
İndi paylanmışıq biz hər tərəfə, Şəhərin içində itmişik bir az. Dönmək istəyirik eyni hədəfə, O köhnə qonşuluq bizə bəs edər…
Gəlin görüşək ki, zaman dayansın, Mehriban qonşular yenə yığışsın. Yenidən uşaqlıq ruhu oyansın, Qonşuluq ölməsin,heç vaxt itməsin.
HƏYATIN SƏDASI Həyat bir dənizdir, durmadan axır, Bəzən alovlanıb şimşək tək çaxır. İnsan qocaldıqca illəri alır, Görür ki, bir ömur xatirə qalır.
Əvvəl uşaq olur, sonra qocalır, Həyatın içində xəyala dalır. Sanki bir yuxudan yaddaşda qalır, Zaman saatını kim saxlar görən?
Varlık bir nöqtədir, zaman bir xəyal, Hər keçən saniyə cavabsız qalır. Cismin bu axında gəzib dolaşır, Bəlkə sonsuzluqda cavabın tapır.
Demək istəyirəm qəlbdən keçəni, Gəl sağkən isidək soyuq ürəyi, Gözəl yaşamaqdır bəxtin töhfəsi. Gecikmiş hörmətin faydası yoxdur, Sağ ikən duyulsun sevginin səsi.
XOŞBƏXTLİK MASKASI
Bir qadın tanıyıram. Tanımaq istəyərsən? Hamıyla şən danışıb, Gözünün hər damlasın Gizlədib danışanın Həyat hekayəsinə qulaq asa bilərsən? “Xoşbəxtlik” maskasını taxib qəmli üzünə, Gülüşləri sədd çəkib qəlbini göy üzünə. Kimsə bilmədi evdə sükut necə bağırır, Allaha sığınaraq, necə onu çağırır . Oğul payı yox deyə, qınadılar hər sabah, Sanki “qız anasıdır” – ən böyük ağır günah. Atası kasıb deyə, əzdilər qürurunu, Zülmün içində boğub, söndürdülər nurunu. Həyat yoldaşı yoxdu, yolları “duman” idi, Amma evdəki duman daha çox aman idi. Qızının tellərinə ağ duvaq istədilər, Məktəbliykən ömründən qoy kəsilsin dedilər. Bax, o gün fırtınanın mərkəzində durdu o, Zülmün qala divarın təkbaşına vurdu o. Onun əllərindəydi iki qızın taleyi, Böyük ümidlərlə o, tərk etdi zülm evini. İndi böhtanlar yağır, “ana” tək qaldı deyə, Vicdanın qapısını döymür heç kim, nə deyə? O isə susur yenə, susqunluğu dağ boyda, Qızları çiçək açıb bu yad, başqa “sarayda”. O qadın bir dənizdir, sahili sükut olan, Dalğası fəryad dolu, dərini sükut olan…
Cinayətin “estetik” tələsi Müasir dövrdə sosial media platformaları informasiya mübadiləsi vasitəsi olmaqla yanaşı, həm də kütləvi psixologiyanın manipulyasiya edildiyi nəhəng bir “səhnə” rolunu oynayır. Bir vaxtlar cəmiyyətin kənarında qalan və qınaq obyektinə çevrilən cinayətkar obrazı bu gün alqoritmlərin köməyi ilə gənclər üçün heyranlıq simvoluna çevrilir. Bu sadəcə, texnoloji trend yox, mənəvi dəyərlərin ciddi eroziyasıdır. Seriallar və filmlər vasitəsilə formalaşdırılan “alicənab cinayətkar” obrazı sosial şəbəkələrdə öz pik həddinə çatıb. Bahalı maşınlar və ağır musiqi sədaları altında paylaşılan videolar cinayətkarlığı bir azadlıq forması kimi qələmə verir. Burada ən böyük təhlükə cinayətin ağrılı nəticələrinin gizlədilməsi, yalnız parıltılı vitrinin nümayiş olunmasıdır. Gənclər qurbanların fəryadını yox, cinayətkarın saxta ehtişamını görür və bu qaranlıq dünyanı ideal obraz kimi qəbul etməyə başlayırlar. Bu tendensiya cəmiyyətdəki fundamental prinsipləri də alt-üst edir. Zəhmətlə qazanmaq anlayışı yerini “güclü olub ələ keçirmək” instinktinə buraxır. Virtual mühitdə qanunlara tabe olmaq qorxaqlıq, zorakılıq isə cəsarət kimi təqdim olunur. Sosial media platformaları isə baxış sayı naminə bu cür zərərli kontentləri trendə çıxararaq cinayət psixologiyasının normallaşdırılmasına xidmət edir. Unutmamalıyıq ki, ekran qarşısında qüsursuz görünən o həyatların parlaq görüntülərinin arxasında çox zaman məhv edilmiş talelər, göz yaşları, dağıdılmış ailələr və cəmiyyət nizamını sarsıdan acı həqiqətlər dayanır. Sosial şəbəkələrdə, filmlərdə və müxtəlif platformalarda təqdim olunan bu saxta “uğur hekayələri” bəzən qanunsuzluğu adi, hətta heyranlıq doğuran bir hal kimi göstərir. Halbuki hər qanunsuz qazancın, hər yanlış yolun arxasında bir insan faciəsi, bir ailənin ümidsizliyi və cəmiyyət üçün təhlükəli nəticələr gizlənir. Biz sadəcə, bir paylaşımı izləyərkən və ya bəyənmə düyməsinə basarkən bunun təsirsiz bir hərəkət olduğunu düşünə bilərik. Amma əslində, fərqinə varmadan qanunsuzluğun təbliğinə, yanlış dəyərlərin yayılmasına və xüsusilə gənc nəslin düşüncə tərzinə mənfi təsir göstərən bir axının parçasına çevrilirik. Bu cür görüntülərin normallaşdırılması cəmiyyətdə zəhmətlə qazanılan uğurun dəyərini azaldır, asan və yanlış yolları cazibədar göstərir. Həqiqi qəhrəmanlıq isə heç vaxt qanunları tapdalamaq, başqalarının haqqını pozmaq və ya saxta şöhrət qazanmaq olmayıb. Əsl qəhrəmanlıq dürüstlüyü seçmək, qanunları qorumaq, cəmiyyətin rifahına xidmət etmək və gələcək nəsillər üçün daha ədalətli, sağlam bir mühit formalaşdırmaqdır. Ekranların yaratdığı süni parıltı və saxta təmtəraq həqiqəti görməyimizə mane olmamalıdır. Çünki real həyat filtrsizdir və onun ən böyük dəyəri dürüstlük, vicdan və məsuliyyət hissidir. Məhz bu dəyərlər üzərində qurulan gələcək cəmiyyətimizi daha güclü və təhlükəsiz edə bilər.
