Son illər Azərbaycan xalqının tarixdə yetişdirdiyi qəhrəmanlar barədə məqsədli şəkildə yayılan uydurmalar içində ən çox qıcıq doğuranlardan biri də Qaçaq Nəbinin həyat yoldaşı Həcər xanım haqqında deyilənlərdir. Xüsusilə də “Həcər Nəbinin 40-ı çıxmamış erməniyə ərə gedib, sonra da 7 dəfə ərə gedib” kimi əsassız, heç bir sənəd və mənbəyə söykənməyən iddialar xalqımızın yaddaşına, milli dəyərlərinə atılan çirkabdır.
Əgər kimsə həqiqəti bilmək istəyirsə, ciddi mənbələrə baxmalıdır. Həcər xanım haqqında ən dolğun və dəqiq məlumatı Zəngəzur qəzasının sonuncu qazısı, tarixçi və maarifçi Bəhlul Behcətin “Qaçaq Nəbinin tarixi” əsərində tapmaq mümkündür.
Bu kitabı yazan şəxs Nəbinin və Həcərin müasiri olub, onların dövrünü görüb və çoxlu şahidlərin xatirələrini qeydə alıb. Orada bircə kəlmə də Həcərin “7 dəfə ərə getməsi” haqqında söz yoxdur. Əksinə, bütün yazılanlardan görünür ki, Həcər Nəbinin ən yaxın silahdaşı, həm həyat yoldaşı, həm fədakar ana, (bu barədə sonra) həm də mübarizə dostu olub.
Bundan başqa da həm sovet dövründə, həm də müstəqillik illərində alimlər və tədqiqatçılar Həcər xanımın həyatını yazıblar. Onlardan əsaslarını qeyd edirəm:
Hüseyn Baykara – “Azərbaycan Milli İstiqlal Mücadiləsi” kitabında Qaçaq Nəbinin mübarizəsini izah edir və Həcəri onun ən yaxın silahdaşı kimi təqdim edir.
Rəfail Rüstəmzadə – “Azərbaycan tarixi qəhrəmanlıq dastanları” əsərində Həcərin igidliyini, qadın qəhrəmanlıq ənənələrini zirvəyə qaldırdığını xüsusi vurğulayır.
Füzuli Bayat – “Qaçaq folkloru sosial-iqtisadi və siyasi-mədəni kontekstdə” (2019) monoqrafiyasında Həcərin xalq yaddaşındakı yerini geniş şəkildə göstərir, onu Azərbaycan qadınlarının qəhrəmanlıq simvolu kimi dəyərləndirir.
P.Vostrikov – Qori müəllimlər seminariyasının məzunu, Zəngəzur məktəblərinin müdiri olmuş tədqiqatçı, Həcərin döyüşkənliyi və silah işlətməkdəki məharəti barədə yazır.
“Qafqaz” qəzeti (1895-ci il, 25 oktyabr) – Həcərin həbsə salınmasına baxmayaraq mübarizəsindən dönmədiyini yazır.
Məhəmmədhüseyn Şəhriyar – “Qaçaq Nəbi” şeirində Həcər xalqın qəhrəman qadın simvolu kimi tərənnüm olunur.
Mehmet Əl Turan – Qaçaq Nəbi və Həcərin nəticəsi. AZƏRTAC-ın əməkdaşına verdiyi müsahibədə qeyd edir ki, Qaçaq Nəbi və Həcər xanım yalnız döyüş meydanında deyil, ailə həyatı və nəsil davamçılığı ilə də xalqın yaddaşında yaşayırlar. Qaçaq Nəbinin iki oğlu (Əhməd və Xəlil) və bir qızı (Zeynəb) olub; Həcər xanım oğullarına özünün toxuduğu kilimləri verərək yadigar saxlamış və onları Nəbinin yolunu davam etdirməyə təşviq etmişdir. Mehmet Əl Turan Avstraliyada yaşayır və hazırda nəvəsinə Nəbinin adını verib. O, iki il öncə Azərbaycana gələrək Aşağı Molluda Həcərin məzarını ziyarət edib. Onun dediklərinə görə, Həcər xanım Mehmet Əl Turana söyləyib ki, sovet dövründə onların adı hər yerdə yasaq edilib. Mənfur qonşuların (!) səyi ilə yaranan uydurma şayiələr – məsələn, Həcərin 7 dəfə ərə getməsi də buradan qaynaqlanır.
Sərdar Cəlaloğlunun Həcər xanım barədə səsləndirdiyi bu sözlər göründüyü kimi heç bir elmi qaynağa əsaslanmır. Onun cavabı isə bu idi: “Məndən deməkdi, gedin araşdırın də…”
Buyurun, Sərdar bəy, araşdırdıq. Bunun adı məsuliyyətsizlikdir. Tarixi şəxsiyyətlər haqqında danışanda “dedim, oldu” prinsipi ilə yox, sənədlərlə, mənbələrlə danışmaq lazımdır. Sizin dediklərinizin əksinə, xalqın yaddaşında Həcər xanım həmişə mübariz qadın, Nəbinin silahdaşı kimi qalıb. Onun qəhrəmanlığı dastanlara, şeirlərə, mahnılara düşüb. Hətta “Qaçaq Nəbi” dastanında bəzi yerlərdə Həcərin obrazı Nəbidən də uca tutulur. Çünki xalq onun qəhrəmanlığını, sədaqətini yüksək qiymətləndirib.
Bütün ciddi mənbələrdən aydın görünür ki, Həcər xanım Nəbi şəhid olduqdan (bəli, məhz şəhid. Çünki tarixi mənbələr göstərir ki, Qaçaq Nəbi 1896-cı ildə arxadan pusquya düşürülərək öldürülüb. Bəhlul Behcət, Hüseyn Baykara və digər tədqiqatçılar qeyd edir ki, Nəbinin ölümündə məqsəd xalq arasında onun nüfuzunu azaltmaq və çar hökumətinə xidmət edən erməni və rus dəstələrinin intiqamını almaq idi.) sonra yalnız bir dəfə yaxın qohumuna ərə gedib. Bunun səbəbi də çox sadə idi: xalq arasında “dul qadın” damğasından yaxa qurtarmaq və düşmənlərin böhtanlarına son qoymaq. Bu, həmin dövrün sosial-ictimai mühitindən doğan bir hal idi. Əslində, bu da Həcərin yenə də öz qeyrətini, şərəfini qorumaq üçün atdığı addım idi.
“Həcər 7 dəfə ərə gedib” deyənlər isə xalqın qəhrəman qadın simvolunu aşağılamaq, onu gözdən salmaq istəyənlərdir. Bu, sadəcə, qara piar və xalqın mənəvi dəyərlərinə hücumdur. *Tarixi faktlar yalnız keçmişi göstərmir, eyni zamanda bu gün üçün də mesaj daşıyır: Qaçaq Nəbinin arxadan pusquya düşürülərək şəhid edilməsi, onun azadlıq mübarizəsini dayandırmaq məqsədini əks etdirirsə, indi də onun və Həcər xanımın yolunu davam etdirənlərin qarşısına daş qoymaq istəyən qüvvələr mövcuddur. Sərdar Cəlaloğlunun uydurma iddiaları da elə bu məqsədə xidmət edir: xalq qəhrəmanlarını gözdən salmaq, onların nüfuzunu zəiflətmək və tarixi yaddaşı təhrif etmək.
Son söz olaraq demək istəyirəm ki, Qaçaq Nəbi və Həcər xanımın adı Azərbaycan xalqının milli yaddaşına qəhrəmanlıq, azadlıq sevgisi, mərdlik və fədakarlıq rəmzi kimi yazılıb. Onların obrazı heç bir yalanla, heç bir uydurma ilə zədələnə bilməz. Sərdar bəy, unutmayın ki, xalqın yaddaşında yaşayan tarixi şəxsiyyətlər barədə danışmaq məsuliyyət tələb edir. Burada “deyilənlər” yox, yalnız sənəd və fakt danışa bilər. Siz isə Həcər xanım barədə söylədiyiniz cəfəng sözlərə hələ də heç bir mənbə, arxiv, kitab, səhifə göstərə bilməmisiniz. Bəs hanı sübut? Haradadır istinad etdiyiniz qaynaqlar?
Biz xahiş etmirik, tələb edirik: əgər iddianız düzdürsə, fakt gətirin. Əks halda, “Həcər yeddi dəfə ərə gedib” kimi uydurmaların bütün məsuliyyəti yalnız və yalnız sizin üzərinizdə qalır.
XÜSUSİ QEYD: Əslində, mənim Sərdar Cəlaloğluna hörmətim var, onun siyasi və ictimai fəaliyyəti bəzi sahələrdə dəyərlidir, amma tarixi faktları təhrif edən, xalq qəhrəmanlarını gözdən salan yanlış fikirlərinə etiraz etmək məcburiyyətindəyəm. Bu etiraz həm tarixi həqiqətin qorunması, həm də nəsillərə düzgün irs ötürülməsi üçün vacibdir.
Müəllif: Adilə NƏZƏR Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutunun aparıcı elmi işçisi, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent
Bu yaxınlarda yaradıcılığını həmişə böyük maraqla izlədiyim gözəl şairəmiz Təranə Dəmirin, hansısa saytda yayımlanan üç şeiri yenidən diqqətimi çəkdi. Vaxtilə oxuyub bəyəndiyim, ruhumu ovsunlayan bu şeirləri bir gün münasibət bildirəcəyəm düşüncəsi ilə vatsap səhifəmdə yerləşdirmişdim. Üstündən xeyli vaxt keçdiyindən, doğrusu, həmin şeirlər artıq yadımdan çıxmışdı.
Bu səhər telefonumda səhifəmi köhnə yazılardan təmizləyərkən həmin şeirlər yenidən qarşıma çıxdı. Onları bir daha oxudum və qəribədir ki, ilk oxunuşdakı duyğular yenidən qayıtdı. Bəzən insanın yaddaşından çıxan bir misra, bir şeir, bir poetik duyğu illər sonra yenidən qarşısına çıxanda onu əvvəlkindən də dərindən düşündürür. Təranə xanımın bu üç şeiri də məndə məhz belə bir təsir yaratdı.
Ümumiyyətlə, Təranə Dəmir müasir Azərbaycan poeziyasında özünəməxsus poetik düşüncə tərzi ilə seçilən şairələrimizdəndir. Onun yaradıcılığında zahirən sadə görünən sözlərin arxasında daha dərin mənalar, duyğular və düşüncələr dayanır. Şairə çox danışmaqdan, fikri söz yığınına çevirməkdən daha çox, az sözlə böyük mənalar yaratmağa çalışır.
Onun şeirlərində daxili tənhalıq, azadlıq arzusu, insanın özünü və öz həqiqətini axtarması, zamanın insan ruhunda yaratdığı mənəvi boşluq və bu boşluqla mübarizə kimi mövzular xüsusi yer tutur. Lakin bütün bunlar şeirdə birbaşa, açıq şəkildə deyil, daha çox duyğu, obraz və poetik işarələr vasitəsilə ifadə olunur.
Elə buna görə də Təranə Dəmirin şeirlərini sadəcə oxumaq kifayət etmir; onları duymaq, sətirlərin arxasındakı səssizliyi dinləmək, sözlərin görünməyən tərəfinə boylanmaq lazım gəlir.
İndi həmin üç şeirə bir daha nəzər salarkən, məndə yaranan duyğuları və düşündürdüklərini bölüşmək istəyirəm.
Sıra ilə paylaşılan birinci, “Kibrit çöpü boydadı azadlıq…” şeirindən başlamaq istəyirəm. Bu şeir yuxarıda qeyd etdiyim kimi, ilk baxışda çox sadə görünür, amma dərin fəlsəfi qatlara malikdir.
“Ömür kələ-kötür, Ayaqlarım çəlik. Ürəyimi söz aparır, Əllərimi təklik.”
Şairə həyat yolunu “kələ-kötür” adlandırmaqla ömrün hamar olmadığını göstərir. Burada “ayaqlarım çəlik” ifadəsi fiziki qüsuru yox, ayaqlarını həyatın ağırlığından yorulmuş ruhla eyniləşdirir. “Ürəyimi söz aparır” misrası göstərir ki, onu yaşadan poeziyadır. “Əllərimi təklik” isə insanın həyat qarşısında köməksiz qalmasını ifadə edir. Burada maraqlı bir qarşılaşdırma var: ürək – sözlə doludur; əllər – təklik içindədir. Yəni düşüncə zəngindir, amma həyat boşdur.
Şairəmiz in bu misraları olduqca uğurludur. Burada, “Təzə arzular” gələcəyə inam, “Boyat misralar” isə köhnəlmiş sözlərdir. Yəni, şairə bununla demək istəyir ki, arzular yenidir, amma onları ifadə edən sözlər köhnəlib. Təranə Dəmirin bu şeirlərinə baxışda ona görə bu ifadəni, “Onun yaradıcılığında zahirən sadə görünən sözlərin arxasında daha dərin mənalar, duyğular və düşüncələr dayanır.”- kəlməsini işlətdim ki, həqiqətən onun şeirinin hər bir sözü çözülməlidir. Məsələn;”Üşümək” burada fiziki hal deyil. Bu, şairənin öz düşünsinə görə bəlkədə yazılmayan şeirləri, həyata keçməyən arzuları və səssiz qalan hisslərdir. Növbəti misrada isə;
deyən şairə üçün “Azadlıq” burada böyük meydan deyil. “Bir kibrit çöpü…” qədər balacadır. Onuda “Yandırsam alışacaq” deməklə bildirir ki, kibriti yandırmaq kifayətdir ki, böyük alov başlasın. Burada iki fikir düşüncədə özünə yer alır. Azadlıq çox kövrəkdir və eyni zamanda böyük dəyişiklik yarada bilər. Şeirin sonluqun şairəmiz oxucunu ümüdləndirir;
“Çətini Tanrıya çatanacandı, Yaxşı ki, ümid var.”
Bununlada şairə deyir ki, insan üçün ən çətin yol Allaha çatmaqdır. Bu ümüddi insanı ayaqda saxlayan. Bu iki misra, həmdə şeirin bütün fəlsəfi nəticəsidir.
Təranə xanımın həmin saytda gedən ikinci şeiri” ÜŞÜYÜR ” adlanır. Bu şeir ritm üzərində qurulub. Əsas söz, “üşüyür”dü. Şairə burada fiziki soyuqdan danışmır. Mənəvi üşümədən danışır;
“Hərə bir rəngdə darıxır, Hərə bir dadda üşüyür. Hərə bir kökdə doğulur, Hərə bir adda üşüyür.”
Şairə burada insan talelərinin müxtəlifliyi göstərir. Yəni, hamı eyni deyil. Hərənin ağrısı başqadır. Dərdi də başqadır. O ağrıya, o dərdə görə “üşüyür”.
“Hərə bir sözə aldanır, Hərə bir gözə aldanır, Hərə bir közə aldanır, Hərə bir odda üşüyür.”
Şeirin bu bəndində üçpilləli düşüncə var. Söz, Göz və Köz. Söz düşüncəni ifadə edir, göz sevgini, köz isə ehtirası göstərir. Amma, insan gah sözə, gah baxışa, gah da ehtirasına uduzub, ona görə yenə odda üşüyür.
“Qovhaqovdu, qaçaqaçdı, Gəlhagəldi, köçəköçdü, Küy-kələkdi, pıçapıçdı, Hərə bir notda üşüyür.”
Təranə xanım şeirin bu yerində məharətlə səs harmoniyası üzərinə keçid edir. Çünki, sözlərin ardıcıl axını insan həyatının qarışıqlığını canlandırır. Həmdə, elə bil ki, şeirin bu bəndini oxuyarkən sanki insanın nəfəsi çatmır. Buda həyat ritminin göstəricisidir. Şeir çox gözəl sonluqla bitir. Çünki insan nə olmasından, kim olmasından aslı olmayaraq, birinci vəzifəsi “öz mənini axtarmaqdır.”
“Hərə öz dənin axtarır, Hərə öz mənin axtarır, Hərə öz tənin axtarır, Hərə bir yadda üşüyür.”
Bu artıq ekzistensial, yəni, insanın varoluşunu, həyatın mənasını, azadlığını və fərdi məsuliyyətini mərkəzə qoyan fəlsəfi yanaşmadır. Bu düşüncəyə görə, insan əvvəlcə var olur, sonra öz həyatının mənasını və mahiyyətini öz seçimləri ilə özü yaradır. Şairəmiz insanın kim olduğunu, niyə yaşadığını və hansı yola aid olduğunu axtarışını verir. Şeir elə bu fəlsəfi axtarışla tamamlanır.
Təranə xanımın həmin saytda gedən üçüncü şeiri isə gecə obrazı üzərində qurulmuş mənəvi qaranlıq tablosudur.
“Bu axşam dəyməyib hələ, Ulduzu kal, ayı kaldı. Buludu kal , yağışı kal, Sükutu kal, hayı kaldı.”
Bilirik ki, “Kal” sözü yetişməmək mənasında işlənilir. Şairə də bunu eyni mənada işlədib. Amma, göy səması cisimlərinin timsalında verməsi ilə demək istəyir ki, hələ, zaman özü yetişməyib. Göy də yetişməyib, kaldı, ulduzu, ayı, buludu, yağışı, hətta sükutu, hayı da kaldı. Bu maraqlı poetik üsul oxucunu düşündürür. Axı, adətən “kal” meyvəyə aid edilir. Şairə buludu, yağışı, sükutu “kal” adlandırmaqla təbiəti insanın daxili vəziyyətinə çevrir. Şeirin ikinci bəndində isə hörmətli şairəmiz yaşadığımız cəmiyyətin tablosunu çəkir;
“Hər tərəf həsrət içində, Hər yan töhmətin altında. Yuxu da qaçıb gizlənib Göyün yeddinci qatında.”
“Hər tərəf həsrət içində, Hər yan töhmətin altında.” deməklə şairə göstərmək istəyir ki, insanlarda həsrətdə yaşayır, ittiham olunur, artıq rahat nəfəs ala bilmir.
“Yuxu da qaçıb gizlənib Göyün yeddinci qatında.” Bu obraz çox uğurlu obrazdı. Çünki, yuxunun qaçması insan rahatlığının itirilməsini göstərir. “Yeddinci qat” isə əlçatmazlıq rəmzidir.
Şairə gecəni adi zaman kimi yox, insanın mənəvi həbsxanası kimi təqdim edir. Yəni bu gecənin qapısı yoxdur, pəncərəsi yoxdur. İnsan bir çıxış yolu tapa bilmir. Bu, ümidsizliklə ümid arasında qalmış ruhun bədii təsviridir.
Təranə Dəmir yaradıcılığın izləyən biri kimi deyə bilərəm ki, şairəmiz istənilən yaradıcılıq nümunəsində müxtəlif bədii vasitələrdən ustalıqla istifadə edir. Məsələn, birinci şeirində “Kibrit çöpü boydadı azadlıq” və “Ürəyimi söz aparır”, üçüncü şeirində isə “Yuxu da qaçıb gizlənib” kimi bədii bənzətmələri çox orjinaldı.
Ümumiyyətlə götürdükdə Təranə Dəmirin bu üç şeirində insanın daxili dünyası, tənhalığı, azadlıq ehtiyacı və mənəvi axtarışları poetik-fəlsəfi dildə ifadə olunur. Şairə klassik emosional təsvirlərdən çox, simvolik obrazlara və yığcam bədii bənzətmələrə üstünlük verir. Xüsusilə “Kibrit çöpü boydadı azadlıq” misrası bütün silsilənin ideya mərkəzinə çevrilir. Bu misra göstərir ki, azadlıq bəzən çox kiçik görünə bilər, lakin insanın cəsarəti ilə böyük dəyişikliklərin başlanğıcına çevrilmək gücünə malikdir.
Şairəmizin bu şeirləri oxucunu hazır cavablarla deyil, suallarla baş-başa qoyur. Məhz bu xüsusiyyət onları müasir poeziyanın düşündürən və yadda qalan nümunələri sırasında dəyərləndirməyə əsas verir. Məncə, Təranə Dəmirin poetik uğuru da elə bundadır. O, adi görünən sözlərdən dərin fəlsəfi mənalar yarada bilir.
Müəllif: Elxas Comərd AYB-nin, “İti Qələm” Respublika Ədəbi Birliyinin və “Ağsu Yazarları” Ədəbi Birliyinin üzvü
15.08.2026-cı ildə AYB-nin Mingəçevir bölməsində şair və yazıçılayla növbəti tədbir keçirildi. Hər ay olduğu kimi, bu gün də yazarlar bir araya gəldilər. Tədbiri açan AYB-nin Mingəçevir bölməsinin sədri, istedadlı şair Elşən Əzim yazarları salamladı. Avqustun 3-də Mingəçevir şəhərində, və 11-də Zaqatala şəhərində AYB-nin Zaqatala bölməsinin yazarları ilə keçirilən görüşdən danışdı. Belə görüşlərin başqa bölmələr ilə də keçirilməsini məqsədə uyğun saydı. Vurğuladı ki, yazarlar arasında belə görüşlər ədəbiyyatımızın inkişafına təkandı. Bu görüşlər zamanı kitab mübadilələri edildi. Yazarlar bir-birinin yaradıcılığı ilə maraqlandılar. Zaqatala yazarları ilə görüşdə iştirak edən yazarlardan-şair Əhməd Əfsun, nasir Zümrüd Rəhimova, dramaturq Elçin Məhərrəm, şair Rahilə Hüseyn qızı, satirik şair Eldəniz Cəfər oğlu, şair-publisist Məmməd Mərzili bə başqaları öz təəssüratlarını danışdılar. Bu görüşlərdə iştirak edə bilməyən şair Namiq Zaman, Ağabala Salahlı, Zakir Ağdamlı, Mehman Rəsulov zaqatalalı yazarlarla görüşə bilmədiklərinə təəssüfləndilər. Sonra yazarlar öz yaradıcılıqlarından nümunələr səsləndirdilər.
Etibar Həsənzadə Beynəlxalq mükafata layiq görüldü
Azərbaycanlı Yazar Etibar Həsənzadə Beynəlxalq mükafata layiq görüldü.
Bu barədə Etibar Həsənzadə öz rəsmi sosial media hesablarında məlumat vermişdir.
Caspian EVENTS Group tərəfindən “Pearls Awards 2026” beynəlxalq mükafatına layiq görüldüm.
Mənim də fəaliyyətimi dəyərləndirdiyinə görə Caspian EVENTS Groupun rəhbərliyinə və əməyi keçən hər kəsə təşəkkürümü bildirirəm. Allah ömür versin Allah razı olsun sizlərdən var olun.
Bakıda “Pearls Awards 2026” beynəlxalq mükafat gecəsi baş tutub. Caspian Events Group tərəfindən təşkil olunan tədbirdə Azərbaycanla yanaşı, Türk dünyasının müxtəlif ölkələrindən tanınmış sənətçilər, sahibkarlar, media nümayəndələri və müxtəlif sahələrin uğurlu şəxsləri iştirak ediblər.
Gecə çərçivəsində öz fəaliyyəti və uğurları ilə seçilən şəxslər “Pearls Awards 2026” mükafatlarına layiq görülüblər. Azərbaycanlı Yazar Etibar Həsənzadə də Türk Dünyasında Dostluğun qardaşlığın barışın və sülhün təbliğində uğurlu fəaliyyətinə görə “Pearls Awards 2026” Beynəlxalq mükafata layiq görülüb.
Qırmızı xalça, fotosessiyalar, media görüşləri və networking imkanları ilə yadda qalan tədbir Türk dünyasının nümayəndələrini bir platformada birləşdirərək yeni əməkdaşlıqlar üçün imkan yaradıb.
“Pearls Awards 2026” uğuru, istedadı və beynəlxalq əməkdaşlığı bir araya gətirən xüsusi gecə kimi yadda qalıb. Qeyd edək ki mükafatlandırıma gecəsində Azərbaycan Türkiyə Qazaxıstan Özbəkistanin müxtəlif sənət sahələri üzrə uğurlu fəaliyyəti ilə fərqlənən insanları mükafata layiq görüldü.
Azərbaycanlı Yazar Etibar Həsənzadə Beynəlxalq mükafata layiq görüldü.
Bu barədə Etibar Həsənzadə öz rəsmi sosial media hesablarında məlumat vermişdir.
Caspian EVENTS Group tərəfindən “Pearls Awards 2026” beynəlxalq mükafatına layiq görüldüm.
Mənim də fəaliyyətimi dəyərləndirdiyinə görə Caspian EVENTS Groupun rəhbərliyinə və əməyi keçən hər kəsə təşəkkürümü bildirirəm. Allah ömür versin Allah razı olsun sizlərdən var olun.
Bakıda “Pearls Awards 2026” beynəlxalq mükafat gecəsi baş tutub. Caspian Events Group tərəfindən təşkil olunan tədbirdə Azərbaycanla yanaşı, Türk dünyasının müxtəlif ölkələrindən tanınmış sənətçilər, sahibkarlar, media nümayəndələri və müxtəlif sahələrin uğurlu şəxsləri iştirak ediblər.
Gecə çərçivəsində öz fəaliyyəti və uğurları ilə seçilən şəxslər “Pearls Awards 2026” mükafatlarına layiq görülüblər. Azərbaycanlı Yazar Etibar Həsənzadə də Türk Dünyasında Dostluğun qardaşlığın barışın və sülhün təbliğində uğurlu fəaliyyətinə görə “Pearls Awards 2026” Beynəlxalq mükafata layiq görülüb.
Qırmızı xalça, fotosessiyalar, media görüşləri və networking imkanları ilə yadda qalan tədbir Türk dünyasının nümayəndələrini bir platformada birləşdirərək yeni əməkdaşlıqlar üçün imkan yaradıb.
“Pearls Awards 2026” uğuru, istedadı və beynəlxalq əməkdaşlığı bir araya gətirən xüsusi gecə kimi yadda qalıb. Qeyd edək ki mükafatlandırıma gecəsində Azərbaycan Türkiyə Qazaxıstan Özbəkistanin müxtəlif sənət sahələri üzrə uğurlu fəaliyyəti ilə fərqlənən insanları mükafata layiq görüldü.
İnsanlığın Psixoloji Virusu: Eqo və Ona Qarşı Antivirus
İnsanlıq bunu anlamalıdır. Həm də bunu gec olmadan anlamalıdır. Çünki biz dünyanı dəyişdirmək üçün böyük bir yarışın içindəyik. Yeni texnologiyalar yaradırıq, süni intellekti inkişaf etdiririk, başqa planetlərə getməyin yollarını axtarırıq, xəstəliklərə qarşı müalicələr tapırıq, həyatımızı daha rahat və təhlükəsiz etmək üçün hər gün yeni sistemlər qururuq. Biz maddi baxımdan görünməmiş bir inkişaf mərhələsinə çatmışıq. Amma burada çox vacib bir sual yaranır: Bütün bunlar həqiqətən insanlığın inkişafıdırmı? Əgər insan texnologiya baxımından inkişaf edir, lakin mənəviyyat baxımından zəifləyirsə, biz buna tam mənada inkişaf deyə bilərikmi? Bəlkə də insanlıq tarixində ilk dəfə olaraq belə bir paradoksun qarşısındadır: İnsan öz xarici dünyasını sürətlə inkişaf etdirir, amma daxili dünyasını eyni sürətlə inkişaf etdirə bilmir. Və bu ziddiyyət gələcəyimiz üçün düşündüyümüzdən daha böyük təhlükə yarada bilər.
Dünya bizim məkanımızdır
Dünya insanlığın ortaq məkanıdır. Bu planet heç bir insanın şəxsi mülkü kimi yaradılmayıb. Heç bir sərhəd kainat tərəfindən çəkilməyib. Heç bir xəritədəki xətt insanın qanında, düşüncəsində və ya ruhunda təbii olaraq mövcud deyil. Biz sonradan sərhədlər yaratdıq. “Bura mənimdir.” “Bura sənindir.” “Bu torpaq mənimdir.” “Bu sərvət mənimdir.” “Bu pul mənimdir.” “Bu insan mənim ailəmdir.” “Bu qrup mənim qrupumdur.” Beləliklə, insanın dünyaya baxışı tədricən dəyişdi. Dünya əvvəlcə yaşamaq üçün ortaq məkan olduğu halda, zaman keçdikcə bölüşdürüləcək resurslara çevrildi. İnsan yalnız təbiəti deyil, bir-birini də kateqoriyalara ayırmağa başladı. Millətlər. Sərhədlər. Siniflər. Statuslar. Sərvətlər. Mülkiyyətlər. Və bütün bunların mərkəzində getdikcə daha güclü bir anlayış formalaşdı: “Mən.”
İnkişaf etdik, amma nə qədər insan qaldıq?
İnsanlıq inkişaf etdi. Alətlər yaratdı. Şəhərlər qurdu. Dövlətlər yaratdı. Elm inkişaf etdirdi. Tibb yaratdı. Kosmosa çıxdı. Rəqəmsal dünya qurdu. Süni intellekt yaratmağa başladı. Bütün bunlar insanın inanılmaz potensialını göstərir. Lakin inkişafı yalnız sahib olduğumuz vasitələrlə ölçmək kifayətdirmi? Əgər insan daha güclü silah yaradırsa, bu onun daha çox inkişaf etdiyini göstərir? Əgər insan daha çox pul qazanırsa, bu onun daha yüksək insan olduğunu göstərir? Əgər insan başqa planetə gedə bilirsə, amma öz daxilindəki nifrəti, tamahı, eqonu və laqeydliyi idarə edə bilmirsə, həqiqətən nə qədər inkişaf edib? Bəlkə də inkişaf anlayışını yenidən müəyyənləşdirməliyik. İnsanlığın inkişafı yalnız insanın dünyaya hakim olmaq qabiliyyətinin artması deyil. İnsanlığın inkişafı insanın öz gücünü necə istifadə etdiyini dərk etməsinin artmasıdır. Çünki güc artıb, mənəviyyat artmayıbsa, insan sadəcə daha güclü varlığa çevrilir. Daha yaxşı insana yox.
Maddiyyatın insan şüurundakı hökmranlığı
Pul həyatın bir hissəsidir. Maddi imkanlar insanın yaşaması, təhlükəsizliyi və rahatlığı üçün vacibdir. Problem pulun mövcudluğu deyil. Problem pulun insanın dəyər ölçüsünə çevrilməsidir. İnsan nə qədər qazandığını öz dəyəri hesab etməyə başlayanda, maddiyyat artıq vasitə olmaqdan çıxır. Məqsədə çevrilir. İnsan özünü başqaları ilə müqayisə edir: Kim daha varlıdır? Kim daha bahalı avtomobil sürür? Kim daha böyük evdə yaşayır? Kim daha yüksək statusa sahibdir? Kim daha çox tanınır? Beləliklə, insan öz həyatını yaşamaq əvəzinə, başqalarının gözündə öz dəyərini sübut etməyə başlayır. Bu isə insanı görünməz bir yarışa salır. Və bu yarışın sonu yoxdur. Çünki insan həmişə özündən daha çoxuna sahib olan birini tapa bilər. Beləliklə, maddiyyat insanı təmin etmək əvəzinə, onu daim daha çox istəməyə məcbur edən psixoloji mexanizmə çevrilə bilər. Daha çox pul. Daha çox status. Daha çox güc. Daha çox tanınmaq. Daha çox sahib olmaq. Və nəhayət: Daha çox “mən”.
Eqo — insanın görünməz psixoloji virusu
Burada eqo anlayışı ortaya çıxır. İnsan özünü dərk etməlidir. Öz şəxsiyyətini tanımalıdır. Öz sərhədlərini bilməlidir. Özünü qorumağı bacarmalıdır. Bunlar sağlam insan şüurunun hissələridir. Lakin “Mən” anlayışı nəzarətdən çıxdıqda başqa bir vəziyyət yaranır. İnsan artıq yalnız özünü görməyə başlayır. Başqasının ağrısını öz ağrısı qədər hiss etmir. Başqasının uğurunu özünə təhlükə kimi qəbul edir. Başqasının üstünlüyünü qəbul etməkdə çətinlik çəkir. Daha çox sahib olmaq istəyir. Daha çox tanınmaq istəyir. Daha çox hakim olmaq istəyir. Daha çox önə çıxmaq istəyir. Beləliklə, “Mən” sağlam özünüdərk olmaqdan çıxaraq özmərkəzçiliyə çevrilir. Mən buna insanlığın psixoloji virusu deyirəm. Çünki virus kimi bu düşüncə də insanın daxilində görünmədən yayıla bilər. İnsan yoluxduğunu hiss etməyə bilər. Əksinə, öz davranışını tamamilə normal hesab edə bilər. Ən təhlükəli tərəf də məhz budur. İnsan xəstə olduğunu bilmirsə, müalicəyə ehtiyacının olduğunu da düşünmür.
Ən təhlükəli virus: fərqində olmadığımız virus
Bioloji viruslar aşkar edilə bilir. İnsan temperaturunu ölçür. Analiz verir. Həkimə müraciət edir. Virus müəyyən edilir. Sonra ona qarşı mübarizə aparılır. İnsanlıq bioloji təhlükələrə qarşı inanılmaz sistemlər qurub. Peyvəndlər. Dərmanlar. Laboratoriyalar. Tibbi texnologiyalar. Gigiyena sistemləri. Müşahidə mexanizmləri. Bəs insanın daxilində yayılan dağıdıcı psixoloji mexanizmlərə qarşı nə qədər sistem qurmuşuq? İnsan öz eqosunu necə müəyyən etməlidir? İnsan özünün həddindən artıq özmərkəzçi olduğunu necə anlamalıdır? İnsan öz maddi ehtirasının artıq həyatına hakim olduğunu necə müəyyən etməlidir? İnsan empatiyasını itirdiyini necə bilməlidir? Bəlkə də burada insanlığın ən böyük problemlərindən biri dayanır: Biz xarici təhlükələri aşkar etməyə daha çox çalışmışıq, daxili təhlükələri isə kifayət qədər araşdırmamışıq.
Eqo insanı illüziyaya həbs edə bilər
Eqonun ən böyük gücü onun insana özünü haqlı göstərməsidir. İnsan öz davranışına bəraət qazandıra bilər. “Mən bunu haqq edirəm.” “Mən ondan daha yaxşıyam.” “Mənim problemim daha vacibdir.” “Mənim ailəm mənə kifayətdir.” “Başqaları məni maraqlandırmır.” “Mənim qazancım mənim uğurumdur.” “Mənim sahib olduqlarım mənim dəyərimdir.” Bu düşüncələr bir-birinin ardınca insanın şüurunda möhkəmləndikcə, insan öz daxilində bir qəfəs yaradır. Bu qəfəsin dəmir barmaqlıqları görünmür. İnsan küçədə sərbəst gəzir. İstədiyi yerə gedir. İstədiyini alır. İstədiyi kimi danışır. Amma düşüncələrinin içində həbsdə ola bilər. Bu, psixoloji illüziyadır. İnsan özünü azad hesab edir, halbuki onu idarə edən əsas mexanizmlərdən biri öz eqosudur.
Ailə də eqonun sərhədlərindən kənarda deyil
İnsan təbii olaraq ailəsini sevir. Bu, insan həyatının ən gözəl tərəflərindən biridir. Amma burada da daha böyük bir sual yaranır: Niyə insan öz ailəsinin ağrısını hiss edir, amma tanımadığı insanın ağrısına laqeyd qala bilir? Niyə “mənim uşağım” deyəndə ürəyimiz ağrıyır, amma başqa uşağın çəkdiyi əzab bizi eyni şəkildə silkələmir? Niyə “mənim ailəm” anlayışı güclüdür, amma “mənim insanlığım” anlayışı eyni gücdə deyil? Burada problem ailəni sevmək deyil. Problem sevgimizin dairəsinin həddindən artıq daralmasıdır. İnsanlıq yalnız “mən və mənimkilər” səviyyəsində qaldıqda, dünya parçalanmağa başlayır. Mənim ailəm. Mənim xalqım. Mənim ölkəm. Mənim dinim. Mənim ideyam. Mənim sərvətim. Mənim qrupum. Və qarşı tərəfdə: “Onlar.” Bəlkə də insanlığın ən böyük psixoloji sərhədi məhz “mən” və “onlar” arasındakı sərhəddir.
Əsl inkişaf nədir?
Əgər məndən soruşsalar: “İnsanlığın inkişafı nədir?” Mənim cavabım belə olar: İnsanlığın inkişafı yalnız texnologiyanın inkişafı deyil. İnsanlığın inkişafı insanlığın öz mənəviyyatını gücləndirməsidir. İnsan daha çox bilik əldə etdikcə daha məsuliyyətli olmalıdır. Daha çox gücə sahib olduqca daha mərhəmətli olmalıdır. Daha çox imkan əldə etdikcə daha çox paylaşmağı bacarmalıdır. Daha çox texnologiya yaratdıqca onun nəticələrini daha dərindən düşünməlidir. Çünki texnologiya insana güc verir. Amma mənəviyyat həmin gücün istiqamətini müəyyən edir. Güclü texnologiya + zəif mənəviyyat təhlükədir. Güclü texnologiya + güclü mənəviyyat isə inkişafdır.
İnsanlığın antivirusu nə ola bilər?
Əgər eqo bir psixoloji virus kimi insanın şüurunda yayılırsa, onda onun qarşısında bir “antivirus” sistemi yaratmaq lazımdır. Bu antivirus dərman olmayacaq. Bu antivirus insanın öz şüurunda qurulmalıdır. Onun əsas komponentləri isə: Özünüdərk. Empatiya. Mərhəmət. Təvazökarlıq. Paylaşma. Məsuliyyət. Ədalət hissi. İnsan həyatına hörmət. Təbiətə hörmət. Kollektiv şüur. Bunların hamısı bir prinsipə doğru yönəlir: “Mən”dən “Biz”ə. Bu, insanlığın ən böyük psixoloji keçidlərindən biri ola bilər.
“Mən” yox olmaq məcburiyyətində deyil
Burada vacib bir məqam var. İnsan özünü tamamilə yox etməməlidir. Məsələ “mən” anlayışını məhv etmək deyil. Məsələ “Mən”i “Biz”in düşməninə çevirməməkdir. İnsan özünü sevə bilər. Amma başqasına nifrət etmədən. İnsan varlı ola bilər. Amma var-dövləti insan dəyərinin ölçüsünə çevirmədən. İnsan uğurlu ola bilər. Amma başqasının uğurunu kiçiltmədən. İnsan ailəsini sevə bilər. Amma digər insanlara qarşı laqeyd olmadan. İnsan öz həyatını qoruya bilər. Amma başqasının həyatını dəyərsiz hesab etmədən. Deməli, problem “Mən” deyil. Problem: “Mən hamıdan üstünəm” düşüncəsidir.
Gələcəyin ən böyük təhlükəsi
İnsanlıq qarşıdakı əsrlərdə başqa planetlərə gedə bilər. Marsda yaşayış məntəqələri yarada bilər. Ayda bazalar qura bilər. Yeni enerji mənbələri tapa bilər. Süni intellekti daha da inkişaf etdirə bilər. Bəlkə də bir gün ulduzlararası səyahətə belə başlaya bilər. Amma bütün bunlardan əvvəl bir sualı cavablandırmalıyıq: Biz özümüzü özümüzlə birlikdə kosmosa aparacağıq, yoxsa yalnız texnologiyamızı? Çünki insan Marsa getsə, amma eqosunu da özü ilə aparsa, Marsda da eyni problemləri yaradacaq. Sərhədlər. Hakimiyyət mübarizəsi. Sərvət uğrunda rəqabət. Status. Ayrı-seçkilik. Münaqişə. Eqo. Deməli, planet dəyişsə də, insan dəyişməyibsə, problem dəyişməyəcək. İnsanlığın gələcəyini yalnız yeni planetlər tapmaq xilas etməyəcək. İnsanlığın gələcəyini insanın öz daxilində yeni bir mərhələyə keçməsi xilas edə bilər.
İnsanlıq özünü itirmədən inkişaf etməlidir
Bəlkə də tarixdə ilk dəfə insan özünü məhv edə biləcək qədər böyük gücə sahibdir. Bu güc texnologiyadır. Amma texnologiyanın özü düşmən deyil. Düşmən onun necə istifadə edilməsidir. Və onu istifadə edən şüurun hansı səviyyədə olmasıdır. Ona görə də gələcəyin ən vacib layihəsi yalnız yeni texnologiyalar yaratmaq olmamalıdır. İnsanlığın paralel olaraq mənəvi və psixoloji inkişaf sistemləri də yaratması lazımdır. Uşaqlara yalnız necə uğur qazanmağı öyrətmək kifayət deyil. Onlara necə insan olmağı da öyrətmək lazımdır. İnsana yalnız necə varlanmaq öyrədilməməlidir. Ona sahib olduqlarının məsuliyyətini daşımaq da öyrədilməlidir. İnsana yalnız necə güclü olmaq öyrədilməməlidir. Ona gücünü nə vaxt və necə məhdudlaşdırmaq lazım olduğu da öyrədilməlidir. Çünki insanlığın gələcəyi yalnız nə qədər güclü olduğumuzdan deyil, gücümüz qarşısında nə qədər insan qala bildiyimizdən asılıdır.
Son xəbərdarlıq
İnsanlıq bunu fərq etməlidir. Çünki təhlükənin ən qorxulu tərəfi onun görünməməsidir. Biz bioloji virusları görə bilirik. Amma eqo insanın içində görünmədən böyüyə bilər. Biz xəstəliyin əlamətlərini axtarırıq. Amma bəzən mənəvi xəstəliyin əlamətlərini normal həyat hesab edirik. Daha çox pul istəmək. Daha çox status istəmək. Daha çox güc istəmək. Daha çox üstünlük qazanmaq. Daha çox özünü göstərmək. Daha az empatiya. Daha az paylaşmaq. Daha az mərhəmət. Daha çox “mən”. Daha az “biz”. Bəlkə də insanlığın qarşısında duran ən böyük sual budur: Biz texnoloji olaraq nə qədər inkişaf edə bilərik? Yox. Daha vacib sual budur: Biz bu inkişafın içində insan olaraq qala biləcəyikmi? Çünki bir gün insanlıq başqa planetlərə gedə bilər. Amma əgər oraya yalnız insan bədənini, texnologiyasını və ağlını aparıb mənəviyyatını geridə qoyarsa, onda başqa planetə gedən varlıq bioloji olaraq insan olacaq, amma mənəvi olaraq insanlığın özünü təmsil etməyəcək. İnsanlığın əsl sərhədi kosmos deyil. İnsanlığın əsl sərhədi insanın öz daxilindədir. Və həmin sərhədi keçmək üçün bizə daha güclü raketlərdən əvvəl daha güclü mənəviyyat lazımdır. Eqoya qarşı antivirus yaratmalıyıq. Çünki insanlığın gələcəyini yalnız texnologiya xilas etməyəcək. İnsanlığı insan olaraq saxlaya biləcək yeganə qüvvə yenə insanın öz şüuru olacaq. Və bəlkə də bütün bunların ən sadə ifadəsi yalnız iki sözdür: “Mən”dən “Biz”ə. Çünki insan özünü yalnız özü üçün yaşadıqda fərd ola bilər. Amma insan başqasının həyatının da öz həyatı qədər dəyərli olduğunu anladığı gün həqiqi mənada insanlığa çevrilməyə başlayır.
Müəllif: yazıçı, Astrobios Hipotezinin müəllifi və şəxsi inkişaf məsləhətçisi – Məhəmməd Kərimov
Bəzən illərlə bir yerdə çalışdığın və hər gün ünsiyyətdə ollduğun bir adam haqqında nəsə yazmaq zəruriyyəti yaranır. Ha vurnuxsan, ha düşünsən də yazmağa söz tapa bilmirsən. Amma elə adam da var ki, onunla bir neçə saat birlikdə olmaq kifayət edir ki, oturub barəsində böyük bir yazı işləyəsən. Bizim- jurnalist, yazıçı, filoloq Seyfəddin Hüseynli kimi…
Deyir ki:- “Son illər bizdə ədəbiyyat, kitab, kitabçılıq işində ciddi hərəkətlənmə var. Yaxşı haldır ki, bu hərəkətlənmə daha çox praktikdir. Yəni daha nələrinsə vacibliyindən, zəruriliyindən danışılmaqdan çox, o yöndə konkret iş görülür. Nəşr sahəsindəki aktivlik kitabı cəmiyyətin bəlli bir çevrəsində önə çıxardır. Ancaq istənilən sahədə olduğu kimi ədəbiyyat sahəsindəki aktivlik də bir qədər işin ziyanına ola bilər. Yəni elə bir məqam gəlib çatar ki, bu dinamizm, fəallıq bir yandan da cəmiyyəti bezdirə bilər. Əks-effekt gözlənilən haldır, xüsusən də, işlər keyfiyyət yox, kəmiyyət hegemonluğu altında görülürsə, “sayı çox, sanbalı yox” düsturu özünü doğruldursa, çoxlu neqativ nəticələr qaçılmaz olur. Yəni indiki gedişlə günün birində ayılıb görərik ki, bütün uğur hesab etdiklərimiz hay-küydən başqa bir şey deyilmiş. Görünür, bu məsəldə yeri gələndə geri çəkilmək, özünü bir guşəyə vermək, səbirlə işləmək lazımdır. Elə bilirəm, biz özümüzə kənardan baxmağı da öyrənməliyik, ancaq ortada laqeyd, mövqesiz, hərəkətsiz dayanmaq da olmaz.”
Seyfəddin Hüseynli uzun illərdir ki, “525-ci qəzetin” redaktoru vəzifəsində çalışır. Mətbuatda peşəkar tərcümələr, esselər və tənqidi yazılarla çıxış edir…
“Bir dəfə tanınmış yazıçılardan biri demişdi ki, “525-ci qəzet” qapısını ədəbiyyatın üzünə aralamaqla düz elədi, ancaq taybatay açanda vəziyyət qəlizləşdi. Bu baxımdan uzun illərdir ki, çalışdığım “525-ci qəzet”də cəmiyyətimiz, ədəbi mühitimiz mətn seçimində bizi yaman sıxışdırır. Bu qəzeti uzun müddət ədəbiyyatla bağlı yeganə ünvan kimi tanıyıblar. Bir xeyli yazar, müəllif çap edilib. Bəzilərinin üzündən keçilməyib, bəzilərinin rəhbərliklə yaxşı münasibətləri olub, haqlı olaraq ərk edənlər tapılıb. Ancaq təsəllimiz bundan ibarət olub ki, hər nömrədə ən azı bir neçə yaxşı mətn çap edə bilmişik. Çox sayda yaxşı müəlliflər və mətnlərlə işləmişik ki, bunun da nəticəsində bu gün ədəbiyyatın hörmətli ünvanlarından biri “525-ci qəzet”dir. İmzasını təsdiq eləmiş onlarla yazar saya bilərəm ki, ilk dəfə “525-ci qəzet”də çap olunublar. Bizim üçün bədii mətnin əlahiddə seçim meyarları yoxdur, yaxşı bədii mətn, əsl ədəbiyyat nümunəsi deyilən nədirsə, biz onlara üstünlük verməyə çalışırıq.”- söyləyir.
Bizi Səlim Babullaoğlu tanış edib. İllər öncə Şabrana birlikdə səfər etmişdik. Elə o vaxtdan da aramızda salam əleykum yaranıb. Sadə, təvazökar, məntiqli və təmkinli adamdır. Heç vaxt lazımsız söz deməz, artıq-əskik danışmaz. Ədəbiyyata, ümumiyyətlə həyata yanaşma tərzi də çox fərqlidir…
Deyir ki:- “Bu gün təkcə ədəbiyyatımız yox, ümumən həyatımız, təfəkkürümüz də dünyadan geri qalır. Həyata ədəbiyyatçı, romançı gözüylə baxmayana qədər, təfəkkürümüz tam yenilənməyincə, nə haqqında yazmağınızdan aslı olmayaraq, arzulanan səviyyədə əsərlər meydana gəlməyəcək. Şeir daha çox intuitivdir, spontandır bəlkə, ancaq roman rasional məsələdir. Əslində, çoxdandır ki, dünya poeziyasında fərqli proses gedir, yəni qəlblə, duyğuyla yanaşı ağlın, məntiqin də iştirakı ilə yaranır poetik nümunələr. Biz bəzən şeirin konstruksiya tərəfini dünyadan götürüb mənimsəyirik, belə olanda da şeirin emosional tərəfi yaddan çıxır. Halbuki şeirimizin həm konstruktiv, həm də intuitiv qollarının uzlaşdığı vaxtlar olub. Eləcə də bizdə postmodernist mətnlər az-çox yaranıb artıq, ancaq bütövlükdə biz o düşüncədən doğan həyatı yaşamamışıq deyə, vəziyyət birtərəflidir. Deyəsən, heç yaşamağa meylimiz də yoxdur o düşüncəni və elə həyatı. Fərd olaraq, ayrı-ayrı imzalar olaraq irəliyə gedənlər, indi hardasa ədəbiyyatda mistikanın əhəmiyyətinə vurğu salanlarımız ola bilər, amma ümumən postmodern düşüncəni köhnəltmədən, tükətmədən yeni bir mərhələyə keçmək inkişafı axsadar, yarımçıqlıq duyğusu yaradar.”
Bu gün-avqustun 15-i Seyfəddin Hüseynlinin 50 yaşı tamam olur. Onu bu münasibətlə təbrik edir, möhkəm cansağlığı, yaradıcılıq uğurları arzulayıram!
ÖVLADIYAM Müzəffər ordunun şanlı əsgəri, Ərənlər yurdunun ər övladıyam! Zalımın zülmünə təhəmmülüm yox, Babəklər yurdunun hürr övladıyam! * * * Ustadım Nəsimi, sözümüz sözdü, Ədalət, həqiqət bağrımda közdü, Ziyadar dühası bir deyil, yüzdü, Mövlalar yurdunun nur övladıyam! * * * Dərvişəm, müqqəddəs sayılır təkkəm, Hülqumdan yuxarı dayanır öfkəm, Od, ocaq diyarı tanınır ölkəm, Alovlar yurdunun nar övladıyam! * * * Unutma, şah babam Xətai başdı, Nadir şah, mətədə tərpənməz daşdı, İlham, nə keçilməz sədləri aşdı, İgidlər yurdunun nər övladıyam! * * * Tarixdə Nəbisi, Koroğlusu var, Gen dünya yağıya daim olub dar, Düşmən qarşımızda yenə oldu xar, Aslanlar yurdunun şir övladıyam! * * * Göydən Yer üzünə ərmağan, payam, Gündüzlər Günəşəm, gecələr Ayam, Ən parlaq ulduzdan törəyən boyam, Ozanlar yurdunun sirr övladıyam! * * * Ustacam, vətənim vətən içində, Axıb duruluruq zaman köçündə, Min bir anlamı var, adi “heç”in də, Aqillər yurdunun pir övladıyam! 13.11.2020. Bakı.
Laçında 2024-cü ildə açılan bu kitabxanada mənim də “Sirran” kitabım var. Və eləcə də yüzlərlə yazıçının ömründən kəsib min bir əziyyətlə ərsəyə gətirdiyi kitabları yer alır. Mən aidiyyatı quruma suallar vermək istəyirəm, sizin yazıçı ömründən xəbəriniz varmı? Bu kitablar nə üçün yazılıb, niyə kitabxana yaradılıb, ümiyyyətlə kitabxanalar nəyə xidmət edir? O qədər suallar var ki, əminəm heç bir sual cavablandırılmayacaq. MMC-nin işçiləri öncə kitab oxumağa başlasalar bəlkə az çox başa düşərlər ki, kitabın mahiyyəti, məramı, görüşü nədən ibarətdir. Onda da tam olaraq bir şey başa düşməyəcəklərinə əminəm. “Laçında Simruq kitabxanası bağlanır” ifadəsindən işğal saçılır. Mədəni irsin işğalı, talanı… Özü də görün harda bağlanır LAÇINDA.
Hələ o yerlərdə TV – kanalları fəaliyyət göstərməlidir, nə inki könüllülərin ömür verdiyini, ac qaldığı, kitablara baş əyərək keçindiyi az maaaşı kəsib üstəlik “bu kitablar anbara yığılsın” deyə xəbərdarlıq edilməli heç deyil. Siz nə danışdığınızın fərqindəsinizmi? Bəlkə oradan da kənd tualetlərinə göndərəsiniz ki, anbarda da yer tutur. Mədəniyyət Nazirliyi bu kitabxanaya mütləq və mütləq sahib çıxmalıdır. MMC qanmasa da Nazirlik bilir ki, bu bir mədəni irsdir. İrsin qorunması üçün də dövlət başçısı tonlarla pul ayırır. Həmin büdcədən vəsait ayrılaraq Laçında fəaliyyət göstərən bu möhtəşəm təşəbbüsə təəccili şəkildə dəstək verilməlidir. Mən bu məsələdə həddindən artıq narahatam. Eləcə də Azərbaycan ədəbiyyatında qələmin nə olduğunu bilən qələmdostlarımız da eyni halı yaşayır və daha dərinini hiss edirlər. Bu təkcə bir kitabxana məsələsi deyil, şair və yazıçıların əl əməyi, ömür kəsimi, enerjisi və ədəbiyyatın yaşarlığına çevrilən gecə-gündüzləridir.
Yadımdadır kitabxana açılanda burdan öz dövlət işini atıb Laçına gedən xanımlarımız var. Onlar ömrünü mədəni irsin qorunmasına həsr ediblər. Altı aydan çoxdur orada maaş da almırlar. Bəs heç düşündünüzmü bu insanlar nə yeyib, nə içir, necə yaşayıb ömürlərini keçirirlər?
Bu Azərbaycan xalqının çökdürülməsinə gedən yolun başlanğıcıdır. Qəti şəkildə yolverilməzdir. Hər halda ümid edirik ki, irsimiz qorunub saxlanılacaq daha geniş şəkildə kitabxana öz fəaliyyətini bərpa edəcək. Biz də əvvəlki kimi yenidən öz dədə-baba yurduna geri qaytarılan insanlarımıza kitab sevinci yaşadacağıq.
HÖRMƏTLƏ: GÜLNARƏ İSRAFİL Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, şair, publisist yazar
