Tanınmış şair-publisist Sərvaz Hüseynoğlunun “Nazim Əhmədlinin çəhrayı yuxuları” kitabı işıq üzü gördü. “Nazim Əhmədlinin çəhrayı yuxuları” kitabı şair Nazim Əhmədlinnin yaradıcılığına həsr olunmuşdur. Kitab 31 mart 2026-cı il tarixində “İmza” Nəşrlər evi tərəfindən çap olunmuşdur.
Yeni nəşrdə müəllifin yaradıcılıq dünyası, poetik düşüncələri və ədəbi fəaliyyəti geniş şəkildə təhlil olunur. Kitabın ərsəyə gəlməsi müəllifin yaradıcılığına verilən dəyərin və ədəbi mühitdə ona olan marağın daha bir göstəricisi kimi qiymətləndirilir.
Müəllif kitabın ərsəyə gəlməsində əməyi keçənlərə təşəkkürünü bildirir. Xüsusilə, kitabın müəllifi Sərvaz Hüseynoğluna və “İmza” nəşriyyatının direktoru Səbuhi Aslana minnətdarlıq ifadə olunmuşdur.
“DİL, KİMLİK, VƏTƏN” ÜZƏRİNƏ BİR BAXIŞ (Dr. Şəhla xanım Aslanın “Dil, kimlik, vətən” kitabının təqdimatı)
Son zamanlar işıq üzü görmüş, eyni halda milli kimlik məfkurəsinə bir-başa bağlı olan dəyərli kitablardan biri də türk ellərinin dəyərli türk qızı, fəlsəfə doktoru, Prezident təqaüdçüsü, araşdırmaçı jurnalist, ədəbi təhlilçi, yazıçı-publisist Şəhla xanım Aslanın qələmə aldığı “Dil, kimlik, vətən” adlı kitabıdır. Burada həmin kitabın təqdimatı ilə tanış oluruq:
Ümumi məlumat: Kİtabı adı: “Dil, kimlik, vətən” (İctimai-siyasi xadim, Xalq şairi Sabir Rüstəmxanlının yaradıcılığında milli varlıq konsepsiyası) Müəllif: Dr. Şəhla Aslan Ön söz müəllifi: Akademik Nizami Cəfərov Naşir: “Qanun” Nəşriyyatı, Bakı Nəşr olunduğu il: 2026 Çap növbəsi: Birinci Ölçü: 130×200 mm Səhifə sayı: 112 səhifə.
Müəlliflə qısa tanışlıq: Şəhla Aslan Odlar Yurdu Azərbaycanın cənub bölgəsinin səfalı Yardımlı rayonunda dünyaya göz açmışdır. Orta məktəbi doğma yurdunda bitirdikdən sonra ali təhsilə başlamışdır. Bakalavr və magistratura təhsilini Azərbaycanda almış, doktorantura təhsilini isə qardaş Türkiyə Cümhuriyyətinin dövlət təqaüd proqramı ilə Qazi Universitetində fərqlənmə ilə başa vurmuşdur. Təhsilin idarə edilməsi üzrə fəlsəfə doktoru, “Manera.az” portalının baş redaktoru, təhsil araşdırmaları üzrə mütəxəssis, Prezident təqaüdçüsü, araşdırmaçı jurnalist, yazıçı-publisistdir. Bundan əlavə, həm də bacarıqlı ədəbi təhlilçidir. Bunu onun məlum kitabında təqdim etdiyi təhlillərdən açıq-aydın tərzdə müşahidə etmək mümkündür. Həmçinin, elmi fəaliyyəti ilə yanaşı, Azərbaycan dilinin tədrisi üzrə pedaqoji fəaliyyət göstərir. Dr. Şəhla Aslan təhsil, dil, milli kimlik, milli şüur, mənəvi dəyərlər, Türk dünyası və mədəniyyət diplomatiyası istiqamətlərində araşdırmalar aparan, elmi-publisistik üslubu ilə seçilən alimlərdəndir. Onun elmi və ədəbi axtarışları azərbaycançılıq düşüncəsinin, milli varlıq məsələlərinin və mədəni irsin müasir baxışla təqdiminə xidmət edir. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Türkiyə Yazarlar Birliyinin üzvüdür. “Dil, kimlik, vətən” əsəri onun indiyədək işıq üzü görmüş sayca dördüncü kitabıdır.
Kitab barədə: “Dil, kimlik, vətən” kitabı ictimai-siyasi xadim, Azərbaycan və Türk ədəbiyyatının görkəmli siması, Xalq şairi Sabir Rüstəmxanlının yaradıcılığında ana dilinin milli varlıq, tarixi yaddaş və dövlətçilik şüuru ilə əlaqəsini araşdırır. Kitabda şairin poeziyası, publisistikası və ictimai düşüncələri əsasında dilin kimliklə, kimliyin isə vətən anlayışı ilə vəhdəti sistemli şəkildə təhlil olunur. Müəllif göstərir ki, S.Rüstəmxanlının yaradıcılığında ana dili millətin görünməyən sərhədi, mənəvi bütövlüyünün dayağı və milli özünüdərkin əsas sütunu kimi təqdim olunur. Xalq şairinin 80 illik yubileyi münasibətilə hazırlanmış bu kitab oxucunu ana dilinə yalnız söz kimi deyil, milli mövcudluğun taleyini müəyyən edən mənəvi və tarixi güc kimi baxmağa dəvət edir. Ümumi baxımdan dr. Şəhla Aslanın “Dil, kimlik, vətən” kitabı Xalq şairi Sabir Rüstəmxanlının yaradıcılığında ana dilinin milli kimlik, tarixi yaddaş və dövlətçilik şüuru ilə əlaqəsini elmi-nəzəri müstəvidə araşdıran sanballı tədqiqat əsəridir. Sabir Rüstəmxanlının ana dili, tarixi yaddaş və milli düşüncə mövzularındakı görüşlərinə əsaslanan kitab milli ideoloji düşüncə baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu əsər, eyni halda Sabir Rüstəmxanlının yaradıcılığı vasitəsilə milli özünüdərk məsələsinə işıq tutur.
Kitabın ümumu məzmunu: Atatürk Mərkəzinin direktoru, akademik Nizami Cəfərovun ön sözü ilə başlayan “Dil, kimlik, vətən” kitabı müəllifin sözləri, ardınca isə görkəmli ədib, mütəfəkkir yazıçı-şair Sabir Rüstəmxanlının qısa bioqrafik məlumatları və həyat hekayəsi ilə davam etmişdir. Dr. Şəhla Aslan kitabını aşağıda göstərilən formada tərtib etmişdir:
Giriş
I Bölüm: Dilin fəlsəfi mahiyyəti və kimlik yaradıcı gücü;
II Bölüm: Xalq şairi Sabir Rüstəmxanlının düşüncələrində ana dili və Milli şüur;
III Bölüm: Xalq şairi Sabir Rüstəmxanlının poetikasında dilin varlığa çevrilməsi…
Son söz (nəticə) Kitabın son hissəsində isə istifadə edilmiş mənbə və qaynaqlar göstərilmişdir. Burada müəllifin 11 kitab və 2 elektron resusrsdan yararlandığı göstərilir. Müəllif görkəmli ədib Sabir Rüstəmxanlının 80 illik yubileyi münasibətilə qələmə aldığı həmin kitabda dil, kimlik və vətən anlayışını şairin poeziyası, publisistikası və ictimai düşüncələri əsasında sistemli şəkildə araşdırmış, milli ideologiya sahəsinə, xüsusilə də dil, kimlik və vətən anlayışlarının vəhdətini araşdıraraq Sabir Rüstəmxanlının yaradıcılığında milli ideologiyanın izahı sahəsində öz dəyərli töhfəsini təqdim etmişdir.
Kitabın əsas ideyaları: Kitabda təqdim edilən mövzular və təhlilləri diqqətlə nəzərdən keçirdikdə, aşağıda göstərilən əsas ideyaların yer aldığını təsbit etmək olar:
Milli kimlik: Azərbaycan xalqının öz köklərinə, dilinə və mədəniyyətinə bağlı qalmasının vacibliyi;
Azadlıq: Sovet dövründə milli azadlıq ideyalarının güclənməsi və gənclərin bu ideyalar ətrafında birləşməsi;
Tarixi yaddaş: Keçmişin dərslərindən nəticə çıxarmaq və gələcək nəsillərə milli ruhu ötürmək;
Mübarizə ruhu: Əsərdə oxucunun passivlikdən uzaqlaşdırılaraq milli mübarizəyə ruhlandırılması…
Kitabın əhəmiyyəti barədə: Heç şübhəsiz, dr. Şəhla Aslanın məlum “Dil, kimlik, vətən” kitabının əhəmiyyətini aydınlaşdırmaq üçün hər şeydən öncə Azərbaycan və Türk ədəbiyyatının görkəmli siması Sabir Rüstəmxanlının şəxsiyyəti, milli və ədəbi dünyagörüşünü tanımaq bir zərurətdir. Sabir Rüstəmxanlı Türk dünyasının sadəcə bir şairi və yazıçısı deyil, ədəbiyyat (şeir, nəsr, ədəbi təhlil və tənqid) sahəsində ustad simalardan biri olmaqla yanaşı, həm də ziyalı mütəfəkkir, milli oyanış və milli kimlik məfkurəsinin öndərlərindən biridir. O, ötən yarım əsr boyunca bütün bunları öz ədəbi əsərləri və çıxışlarında dəfələrlə oxucuları və dinləyicilərinə çatdırmışdır. Buna görə də Sabir Rüstəmxanlını Türk ədəbiyyatında milli kimlik və özünüdərk məfkurəsinin öndərlərindən biri olaraq təqdim etmək real və həqiqi olan bir həqiqətin səmimi etirafından başqa bir şey ola bilməz. Şəhla xanımın öz təbiri ilə desəm, görkəmli yazıçı-şair Sabir Rüstəmxanlının əsərlərində bizə təqdim edilən çox önəmli bir nüans vardır və həmin nüans bundan ibarətdir: “Dilini qoruyan millət, özünü qoruyur, özünü qoruyan millət vətənini qoruyur, vətənini qoruyan millət isə tarix boyu dimdik ayaq üstə dayanmağı bacarır…” Əslində dr. Şəhla həmin kitabda belə bir mütəfəkkir ədibin dil, milli kimlik və vətən mövzularında baxışlarını elmi şəkildə araşdıraraq təhlil etmiş, dil, milli kimlik və vətən anlayışlarının silsiləvari şəkildə bir-birinə sıx bağlı olduğunu bəyan etmiş və beləliklə də uyğun mövzuda samballı bir elmi əsər təqdim edərək, görkəmli ədibimiz S.Rüstəmxanlı ilə yanaşı öz adını da milli kimlik məfkurəsi tariximizin fəxarətli səhifələrinə həkk etməyi bacarmışdır.
Təşəkkür və arzular! Fürsətdən istifadə edib dəyərlimiz dr. Şəhla xanım Aslana xalqımızn və türk dünyasının “Şəxsiyyət vəsiqəsi” sayılan milli kimlik mövzusuna xüsusi diqqət ayırdığı, eyni halda XX-XXI əsrlərin milli oyanış və milli kimlik carçılarından olan görkəmli ədibimiz Sabir Rüstəmxanlının uyğun mövzuda düşüncələri ilə bağlı yazıb ərsəyə gətirdiyi belə bir qiymətli əsərə görə səmimi minnətdarlığımı bildirir, ona uzun, sağlam və mənalı-məsud ömür, yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzulayıram! Bu kitabın milli kimlik mövzusu və görkəmli Sabir Rüstəmxanlı düşüncələrinin gələcəyimiz olan gənc nəsil arasında təbliğ edilməsi sahəsində faydalı olacağı ümidi ilə! 16.05.2026
İlqar İsmayılzadə, fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru, “Həməşəra” mətbu orqanının təsisçisi və baş redaktoru, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi, Azərbaycan Yazıçıar Birliyi və Turan Yazarlar Birliyinin üzvü, TYB-nin İdarə Heyətinin üzvü, “Ziyadar” Mükafatı, “Qızıl Qələm” və “Zəfər” Media Mükafatları laureatı, teoloq, araşdırmaçı, tərcüməçi, yazıçı-publisist
ARMUD AĞACI (hekayə) Qapımızın Armudu hər il o qədər gül açırdı, o qədər meyvə gətirirdi ki, hətta budaqları bu ağırlığa dözmür – şaqqa-şaq qırılıb tökülürdü. Payıza yaxın bar-bəhərini yığmaqla qurtara bilmirdik. Özümüz yeyirdik, qonum-qonşu aparırdı, bir vedrə də Marala verirdik. Maral da hər səhər bir sərnic armud ətirl, üstü köpüklü südüylə əvəzini çıxırdı. Bir gün də… nənəm demişkən, elə bil göz dəydi Armuda. Yaz gəldi, ağac özünə gəlmədi. Üç həftədən sonra ağacın əl-ətəyində adda-budda yarpaqlar görünməyə başladı. Gəl ki, yaz da qurtardı, amma Armudun gül açmağa gücü çatmadı. –Ay baba, – dedim, – sənin kimi qocalıb ey, Armudumuz! –Armud ağacının nə yaşı var ki, bala?! –Deyirdin, göz açıb, onu həyətimizdə görmüşəm! –Armudun olsa-olsa 60 yaşı var, mə¬nim də 55. Hələ ömrümüzün gözəli qabaqdadır! –Nə oldu bəs buna?! –Sənin kimi tənbəllik eləyir, Şəmşəm! Ağlı başına gəlməsə, cəza verəcəm ona. –Adamdı bu, ay baba?! – Ağacın da canı var, bala. Duyur, hiss eləyir, hətta qorxunun nə oldu¬ğunu bilir.
Üzümüzə gələn ili də Armud ağacı gül açmadı. Görürdüm, babam hər dəfə deyinə-deyinə keçir ağacın yanından. –Ay ata, babam yaman deyinir, ey. –Şəmşəm, Avropalılardan fərqli olaraq deyinmək bizim Şərqli kişilərin xasiyyətidir. Görürsən, arvaddan inciyir, uşaqdan inciyir, söz demir onlara, başlayır öz-özünə danışmağa, yəni deyinməyə. Bununla da ürəyini boşalıdır, hirsini yatırdır. İnfarkdan, insultdan qaça bilir. Bir də ki, deyinməsin, neyləsin, Armudu gül açmayıb… –Ay baba, armudun yanından keçəndə nə deyirsən? –Danlayıram onu! –Bıy… uşaqdı Armud ağacı, danlayasan onu?! –Özünə demişəm, əgər üçüncü ili də, hiss eləsəm ki, meyvə vermək fikri yoxdu, dibindən kəsəcəm onu! –Baba, yazıqdı, kəsmə! – Bu da Zeynəb idi. Ağacları yaman çox istəyirdi. Birinin bir yarpağı qopub, yerə düşsəydi, qaçıb evdən yapışqan gətirib, həmin yarpağı ağacın budağına yapışdırırdı. – Dərsdə oxumuşuq, – deyərdi, – ağaclar yarpaqlarıyla nəfəs alır. Nə qədər çox yarpağı olsa, o qədər çox nəfəs alar. Meyvəsi də dadlı olar! –Amma, Zeynəb, Armud ağacına söz vermişəm ki, bar gətirməsən, kəsəcəm səni! Sözümün yalan olduğunu görsə, day məndən qorxmaz. –Sən onu kəssən, o öləcək, baba. Ondan sonra nəyi qorxacaq səndən?! –Yaman dedin, ha, Zeynəb! Qorxma, kəsməcəm… –Baba, “kəsməcəm” yox, “kəsməyəcəm” de. –Ay maşallah sənə! Niyə bəs Şəmşəm deyir, Zeynəb pis oxuyur dərsini?! –Desin də, baba, ondan ötrü oxumuram ki, özüm üçün oxuyuram. O günü “əla” almışam Azərbaycan türk¬cəsindən. –Əhsən! Əhsən! –Söz verirsən kəsməyəcəksən Armud ağacını?! –Söz verirəm. Şəmşəm dedi: –Kəsəcək! –Əgər babam Armudu kəsmək istəsə, gəlib duracağam ağacın dibində. – Zeynəb dedi. –Niyə dibində durursan? –Qoy o kəsiləndə aşıb düşsün üstümə! Baba Zeynəbin başını sığallayıb, üzündən öpdü.
Yaz gələn kimi badam ağacları çiçək¬lədi. O yandan da alçalar gül açdı. Arıların vızıltısı həyəti başına götürdü. Bir səhər də Zeynəb məktəbə gedən kimi babam məni çağırdı: –Şəmşəm, get baltanı gətir. –Neylirsənı, baba? –Armud ağacının dərsini verəcəm! –Zeynəb ağlayacaq axı! –Ağlamaz. – Babam bığaltı gülümsədi. Gətirib baltanı verdim. – Get aralıda dayan. Babam baltanı başının üstünə qaldırıb cumdu Armud ağacına, – ətrafına iki-üç dövrə vurub, sol əliylə yapışdı gövdəsindən: –İndi səni dibindən kəsəcəyəm, ay ağac! – Baltanı dik qaldırıb, cəld ağaca tərəf apardı… baltanın ağzını astaca dirədi gövdəsinə. – Çiçək aç, bar ver! – Kişi dərindən nəfəs alıb, baltanı yenidən başının üstünə qaldırdı, geri çəkilib yenidən cumdu ağaca. – Dibindən kəsəcəyəm səni! Çiçək aç, bar ver! – Baltanı qəflətən endirib, yavaşca ağzını dirədi ağacın gövdəsinə. – Sonra da baltanı yerə atıb, alnının tərini sildi: –Yaman yoruldum, Şəmşəm! –Nə iş gördün ki, baba?! –Bu həyəcana hər ürək dözməz, bala! Elə bilirsən təkcə Armud ağacıydı qorxan?! Mən özüm ondan da bərk qorxurdum! –Ağac da qorxar, ay baba?! –Nəfəs alırsa, gül açırsa, bar verirsə, niyə də qorxmasın?!
Yaz girəndən 20 gün sonra bir səhər gördük Armud ağacı yarpaqlayıb. Bir gün də babam Zeynəblə məni çağırdı: –Ay bala, nə yatmısınız, Armud ağacı ayılıb! –Çiçəəək… – Bağırışdıq. Armud gül içində üzürdü… 2 illik fasilədən sonra Armud ağacı bar verdi. Ağacın bizə bəxş elədiyi sevincə Maral da öz payını qatırdı – hər səhər armud ətirli bir sərnic süd verirdi bizə.
YÜZ YEDDİNCİ YAZI Vaqif İsaqoğlunun “Günahsız günahkar” kitabı Salam olsun çox dəyərli oxucum! Bu dəfə söhbətimizi həmişə aktual olan hərbi mövzulu yazılar üzərindən qurmağa çalışacağam. Bu mövzu aktual olduğu qədər də çoxşaxəli olub, demək olar ki, bütün həyatımızı öz ağuşuna alır. Xırda məişət problemlərindən tutmuş, böyük ictimai-siyasi məsələlərə qədər uzanan bu həyati əhəmiyyət daşıyan vacib məsələ zaman-zaman gündəmə gəlir. Müasir Azərbaycan ədəbiyyatı daim xalqın ağrılarını, cəmiyyətin mənəvi sarsıntılarını və milli ruhunu özündə yaşadan nümunələr ortaya qoyur (Kimin necə düşünməyindən asılı olmayaraq). Bu baxımdan tanınmış hərbi jurnalist, publisist, şair və yazıçı Vaqif İsaqoğlunun “Günahsız günahkar” hekayələr kitabı son dövr Azərbaycan nəsrinin diqqətçəkən və ictimai əhəmiyyət daşıyan əsərlərindən biridir. Ehtiyatda olan yüksək çinli zabit və qazi kimi Vaqif İsaqoğlu yalnız müşahidə edən bir yazar deyil, həyatın ən ağır həqiqətlərini yaşamış, müharibənin ağrılarını öz taleyindən keçirmiş bir ziyalıdır. Elə buna görə də onun qələmə aldığı hər bir hekayə oxucuda sənədli təsir bağışlayır, süni bədii təsvir yox, yaşanmış həqiqətin nəfəsini duyurur. Son dövrlərdə dünya ədəbiyyatnda da əsasən bu tip – real həyatdan götürülmüş mövzular işlənir və uğur qazanır. Azərbaycan ədəbiyyatının da gələcək inkişaf perspektivləri məhz bu istiqamətdə gözlənilir. “Günahsız günahkar” sadəcə hekayələr toplusu deyil. Bu kitab vicdanın məhkəməsi, insanlıq dəyərlərinin sınağı, milli yaddaşın qorunmasına xidmət edən mənəvi manifestdir. Müəllif cəmiyyətin müxtəlif təbəqələrindən olan insanları, onların daxili aləmini, mənəvi sarsıntılarını, haqsızlıq qarşısında yaşadıqları ağrıları böyük ustalıqla təsvir edir. Əsərin əsas gücü də məhz bu təbii və sarsıdıcı realizmdədir. Kitabın diqqət çəkən əsas xüsusiyyətlərindən biri cəmiyyətdə kök salmış məmur özbaşınalığının və korrupsiyanın cəsarətlə ifşa olunmasıdır. Vaqif İsaqoğlu öz hekayələrində vəzifə kreslosunu şəxsi hakimiyyət vasitəsinə çevirən, insan taleləri ilə oynayan “kiçik allahlar”ın iç üzünü açır. Müəllif göstərir ki, bəzən günahsız insanlar məhz vicdansız sistemin içində “günahkar” elan olunur. Kitabın adı da bu acı həqiqətin bədii ifadəsidir. Yazıçı hadisələri pafossuz, şişirtməsiz təqdim edir və məhz buna görə oxucu hər sətrin arxasında canlı həyat həqiqətini görür. Vaqif İsaqoğlunun yaradıcılığında vətənpərvərlik xüsusi yer tutur. Bu təsadüfi deyil. Çünki müəllif özü ehtiyatda olan yüksək çinli zabit və qazi kimi Vətən uğrunda xidmət etmiş, xalqın ağrılarını yaxından yaşamış bir şəxsiyyətdir. Onun yazılarında vətən sevgisi süni şüar deyil, həyat amalına çevrilmiş müqəddəs hiss kimi təqdim olunur. Xüsusilə “Anuş”, “Erməni”, “Mişel” kimi hekayələrdə erməni faşizminin insanlığa qarşı törətdiyi vəhşiliklər bədii dillə gələcək nəsillərə çatdırılır. Bu əsərlərdə müəllif təkcə keçmişi xatırlatmır, həm də milli yaddaşı qorumağın vacibliyini ön plana çəkir. Yazıçının “Oğru” hekayəsi mənəvi aşınmanın ağrılı mənzərəsini yaradır. Professor Bədəlov obrazı vasitəsilə müəllif ziyalının cəmiyyətdə düşdüyü çıxılmaz vəziyyəti, mənəviyyatın maddi maraqlar qarşısında necə sıxışdırıldığını göstərir. Ömür yoldaşının xatirəsini yaşatmaq istəyən bir insanın kitablarını satmağa məcbur qalması yalnız bir şəxsin faciəsi deyil, bütöv bir dövrün mənəvi böhranıdır. Burada kitabların belə sahibinə dayaq ola bilməməsi xüsusi simvolik məna daşıyır. “Qazi Həsən” hekayəsi isə kitabın ən təsirli və sarsıdıcı nümunələrindən biridir. Bu əsərdə Vaqif İsaqoğlu müharibədə qəhrəmanlıq göstərmiş bir qazinin sülh dövründə qarşılaşdığı mənəvi haqsızlıqları ustalıqla qələmə alır. Füzuli döyüşlərində erməni tanklarını məhv etmiş Həsən obrazı Vətən uğrunda canını ortaya qoyan minlərlə Azərbaycan oğlunun ümumiləşdirilmiş simvoludur. O, dövlətdən xüsusi imtiyaz istəmir, halal zəhməti ilə dolanmağa çalışır. Lakin qarşısına çıxan vicdansız sistem onun qürurunu tapdalayır. Kapitanın qaziyə qarşı kobudluğu, onun qəhrəmanlıq nişanələrini “iki-üç dəmir-dümür” adlandırması, küçədə alver etmək üçün gündəlik pul tələb etməsi cəmiyyətdə mənəvi deqradasiyanın hansı həddə çatdığını göstərir. Çiyələk yeşiklərinə vurulan təpik təkcə meyvələrin yox, qazinin ləyaqətinin ayaqlar altına atılmasıdır. Ayaqqabının qazinin kürəyində təmizlənməsi isə insanlıq adına utanc doğuran mənəvi eybəcərliyin zirvəsi kimi təqdim edilir. Ən sarsıdıcı məqam isə Həsənin ağlamasıdır. Müəllif göstərir ki, müharibədə tankları partladan, ölümün gözünə dik baxan qəhrəman fiziki ağrıdan deyil, mənəvi xəyanətdən sarsılır. Bu, sadəcə bir qazinin faciəsi deyil, cəmiyyətə ünvanlanmış ağır ittihamdır. Vaqif İsaqoğlu burada oxucunu qazilərə, şəhid ailələrinə qarşı daha vicdanlı və diqqətli olmağa çağırır. Ehtiyatda olan yüksək çinli zabit və qazi kimi müəllifin bu mövzunu xüsusi həssaslıqla qələmə alması əsərin təsir gücünü daha da artırır. “Ana istəyi” və “Şəhid” hekayələri isə kitabın emosional zirvəsidir. Şəhid analarının yaşadığı sonsuz ağrı müəllif tərəfindən böyük ustalıqla təqdim olunur. “Məni də oğlumla birlikdə dəfn edin” deyən ana obrazı Azərbaycan qadınının müqəddəs analıq duyğusunun bədii simvoluna çevrilir. “Şəhid” hekayəsində ananın “İndi o təkcə mənim oğlum deyil, Azərbaycanın oğludur” sözləri fərdi kədərin milli qürur səviyyəsinə yüksəlməsinin ən ali ifadəsidir. Vaqif İsaqoğlunun yaradıcılığının ən mühüm cəhətlərindən biri də gənc nəslin vətənpərvər, vicdanlı və mənəviyyatlı ruhda yetişməsinə xidmət etməsidir. Onun əsərləri sadəcə bədii mətn deyil, həm də mənəvi məktəbdir. Ehtiyatda olan yüksək çinli zabit və qazi kimi müəllif öz həyat təcrübəsini, gördüyü həqiqətləri gənclərə çatdırır, onları Vətənə sədaqətə, milli dəyərlərə bağlılığa çağırır. Bu baxımdan “Günahsız günahkar” kitabı təkcə ədəbi hadisə deyil, həm də ciddi ictimai-mənəvi əhəmiyyət daşıyan əsərdir. Bu kitab oxucunu düşündürür, silkələyir, cəmiyyətin ağrılı nöqtələrinə diqqət yönəldir. Vaqif İsaqoğlu insanın vicdanını oyadan, onu haqqın və ədalətin yanında dayanmağa çağıran sənətkardır. Onun hekayələrindəki həyat həqiqətləri, milli ruh, vətən sevgisi və insan ağrısı Azərbaycan nəsrinin ən dəyərli keyfiyyətləri kimi özünü göstərir. “Günahsız günahkar” – həqiqətin səsini susdurmayan, insanlıq dəyərlərini müdafiə edən, milli ruhu yaşadan bir kitabdır. Bu əsər bir daha sübut edir ki, Vaqif İsaqoğlu yalnız istedadlı yazıçı deyil, həm də xalqının ağrılarını qəlbində daşıyan böyük vətəndaşdır. Onun əsərləri xüsusilə gənc nəslin vətənpərvər ruhda yetişməsində, milli yaddaşın qorunmasında və mənəvi dəyərlərin təbliğində mühüm rol oynayır. Sona qədər həmsöhbət olduğunuz üçün təşəkkür edirəm. Hələlik. 16.05.2026. Bakı.
The influence of reading culture on society One of the important factors in the development of any society is its culture of reading. Reading books not only makes a person knowledgeable, but also broadens their worldview, expands their thinking, and transforms their moral values. Therefore, evaluating the impact of reading culture on society essentially means determining the spiritual future of the nation. Reading enriches human intellect. A person who reads has more fluent speech and a more refined way of thinking compared to others. The development of communication culture in society is also closely connected with books. Today, due to the decline in the number of readers, some young people have a limited vocabulary and a narrower scope of thinking. Their inability to clearly express and justify their ideas is also a consequence of distancing themselves from books. Books teach individuals to think, to explore, and to freely and clearly express their opinions. In addition, books play an important role in shaping national values. Ancient manuscripts, the works of writers, and the legacy of scholars—all of these are the historical heritage of a nation. Readers value this heritage, preserve it, and pass it on to future generations. Otherwise, if this knowledge is not transmitted, historical identity will gradually fade away. Reading culture is also invaluable in the upbringing of young people. A child who reads thinks broadly, distinguishes between good and bad, and approaches issues more deeply. Books teach patience and make a person more attentive and responsible. Moreover, young readers tend to have greater intellectual potential. Skills such as analysis, comparison, and logical thinking are more developed in children who read. Every innovation is rooted in knowledge, and knowledge itself is rooted in books. In conclusion, reading culture is not only a path to personal growth but also a determining factor in the overall cultural level of society. Therefore, it is necessary to widely promote reading within the community.
ÖVLADIYAM Müzəffər ordunun şanlı əsgəri, Ərənlər yurdunun ər övladıyam! Zalımın zülmünə təhəmmülüm yox, Babəklər yurdunun hürr övladıyam! * * * Ustadım Nəsimi, sözümüz sözdü, Ədalət, həqiqət bağrımda közdü, Ziyadar dühası bir deyil, yüzdü, Mövlalar yurdunun nur övladıyam! * * * Dərvişəm, müqqəddəs sayılır təkkəm, Hülqumdan yuxarı dayanır öfkəm, Od, ocaq diyarı tanınır ölkəm, Alovlar yurdunun nar övladıyam! * * * Unutma, şah babam Xətai başdı, Nadir şah, mətədə tərpənməz daşdı, İlham, nə keçilməz sədləri aşdı, İgidlər yurdunun nər övladıyam! * * * Tarixdə Nəbisi, Koroğlusu var, Gen dünya yağıya daim olub dar, Düşmən qarşımızda yenə oldu xar, Aslanlar yurdunun şir övladıyam! * * * Göydən Yer üzünə ərmağan, payam, Gündüzlər Günəşəm, gecələr Ayam, Ən parlaq ulduzdan törəyən boyam, Ozanlar yurdunun sirr övladıyam! * * * Ustacam, vətənim vətən içində, Axıb duruluruq zaman köçündə, Min bir anlamı var, adi “heç”in də, Aqillər yurdunun pir övladıyam! 13.11.2020. Bakı.
Yağış damcıları köhnə evləin Köhnə taxtapuşun, kirəmidlərin Soyuq divarların, çiy kərpiclərin Yadına nələri salır, görəsən?
Yağış damcıları döyür aramla Axtarır, görəsən tapırmı nəsə Sanki ağacdələn döyür qapımı Qulaq kəsilirəm hər gələn səsə.
Kəndin yollarından torpaq qoxusu bir anda adamın canına hopur. Suvağı tökülmüş divara baxın yarısı şümaldır, yarısı çopur.
İllər yorğunuyam; bu kənd-kəsəyin Ağrısı nəfəs tək içimə çökür. Buludlar göylərdən yağan yağışla Könlümü oxşayır, gözümü açır Məni körpə bilir, bələyə bükür.
Tavandan daman su insan dərdini köhnə divarlara suvaq tək yaxır. Yetim bir uşaq da qısıb boynunu İslanmış əyninə, ayaqlarlna Sinsiyə-sinsiyə eləcə baxır.
Çardağın altında durub baxıram sərçələr yuyunur gölməçələrdə Eh, yaşım ötsədə necə yaxınam Nağıla, noğula qarışıb bir az Cavab axtarlram bilməcələrdə..
Suyu yoxa çıxmış köhnə quyunun Yuxusun qaçırır bu yağan yağış. Külək də qəfildən dayanır, əsmir Uzadıb əlini barmaqlarıyla Bir uşaq şüşəyə vurduqca naxış Yenidən yaşayıb xatirələri Yağış damlasının ardınca düşüb Uzaq keçmişimdən dönürəm geri.
MERAC YOLUNDA ( Zaur Ustac – Gecələr) Tanınmış şair, publisist və ədəbi düşüncə adamı Zaur Ustac tərəfindən qələmə alınmış “Gecələr” şeiri klassik nəzirə ənənəsinin müasir poetik düşüncə ilə qovuşduğu təsirli nümunələrdən biridir. Şeir görkəmli ədəbiyyatşünas alim-şair Qəndabın “Gecələr” şeirinə nəzirə kimi yazılsa da, müəllif burada yalnız bir poetik davamçılıq nümayiş etdirmir, həm də öz daxili aləmini, eşq fəlsəfəsini və insan ruhunun gecələrdə yaşadığı mənəvi çırpıntıları yeni poetik çalarlarla təqdim edir. Azərbaycan poeziyasında “gecə” obrazı daim sirrin, həsrətin, tənhalığın, etirafın və mənəvi hesabatın rəmzi olmuşdur. Füzulidən Vaqifə, Səməd Vurğundan Bəxtiyar Vahabzadəyə qədər bir çox sənətkar gecəni yalnız zaman anlayışı kimi deyil, insan ruhunun aynası kimi təqdim etmişdir. Zaur Ustac da bu ənənəni davam etdirərək gecələri bir duyğu məkanı, daxili məhkəmə və sevgi məhşəri kimi mənalandırır: “Kim, kimi daha çox sevir bilmirəm, Məlum o, məhşərdir, qara gecələr.” Bu misralarda müəllif sevginin ölçüyəgəlməz mahiyyətini göstərir. Buradakı “məhşər” ifadəsi təsadüfi seçilməmişdir. Şair gecələri sadəcə qaranlıq saatlar kimi deyil, duyğuların sorğu-sual olunduğu, insanın öz vicdanı və sevgisi ilə üz-üzə qaldığı bir məkan kimi təqdim edir. Bu poetik yanaşma şeirə həm fəlsəfi, həm də psixoloji dərinlik qazandırır. Şeirin diqqət çəkən məqamlarından biri də gündüz və gecə qarşıdurmasının uğurlu poetik təqdimidir: “Gündüzlər sözlərin çəkir meraca, Gözlərin çəkirlər, dara gecələr.” Burada gündüz zahiri ünsiyyətin, gecə isə daxili iztirabın daşıyıcısına çevrilir. “Söz” və “göz” qarşılaşdırılması müəllifin poetik məharətini göstərir. Gündüz insanı sözlər düşündürürsə, gecələr baxışların yaratdığı duyğular insanı mənəvi dara çəkir. Bu, sevginin insan taleyində yaratdığı hökmün poetik ifadəsidir. Şeirin ikinci bəndində müəllif artıq daha dərin daxili qatlara enir: “Xəyalın taxt qurar başımın üstə, Qurundan od sıçrar yaşımın üstə.” Bu misralarda romantik lirika ilə yanğı dolu hisslər birləşir. “Xəyalın taxt qurması” sevgilinin ruh üzərində hakimiyyətini göstərirsə, “od sıçraması” artıq həmin sevginin ağrı və yanğı tərəfini simvollaşdırır. Şair burada həm sevən insanın məğrurluğunu, həm də acizliyini eyni anda təqdim edə bilir. Digər maraqlı poetik tapıntı isə aşağıdakı misralardır: “Arzular cücərir daşımın üstə, Bağrımın başında, yara gecələr.” Burada daş obrazı ümidin bitmədiyi sərt həyat həqiqətlərini simvolizə edir. Şair ən ümidsiz məqamda belə arzuların cücərdiyini deyir. Lakin bu arzular yenə də yaraya çevrilir. Bu, sevginin həm yaşadan, həm də incidən mahiyyətini açır. Zaur Ustacın poetik dili sadə olsa da, onun misralarında güclü emosional yük və dərin metaforik qat vardır. Şeirin son bəndi isə əsərin fəlsəfi yekunu kimi səslənir: “Hər gecə bir ümid çırağı yanır, Hər gecə əvvəlki gecəni danır.” Bu misralarda insan ruhunun tükənməz ümid hissi əks olunur. Hər yeni gecə yeni bir ümid, yeni bir gözlənti gətirir. İnsan nə qədər yorulsa da, nə qədər ağrı yaşasa da, yenə də sabaha, sevgiyə və işığa inanmaq istəyir. Bu, poeziyanın ən ali həqiqətlərindən biridir. Şairin öz adını poetik mətnə gətirməsi də klassik Şərq poeziyasının gözəl ənənələrindəndir: “Hər gecə özünü astana sanır, Ustacı aparır, hara gecələr?” Burada “Ustacı” müraciəti müəllifin öz poetik kimliyini mətndə təsdiqləyir. Eyni zamanda bu misralarda qəribə bir mistik hərəkət duyulur — gecələr sanki şairi özü ilə aparır, onu xəyal və düşüncə yollarında naməlum bir səfərə çıxarır. Zaur Ustacın “Gecələr” şeiri müasir Azərbaycan poeziyasında nəzirə janrının uğurlu nümunələrindən biri kimi dəyərləndirilə bilər. Müəllif klassik poetik ənənəyə sədaqət göstərməklə yanaşı, öz fərdi üslubunu, daxili ağrılarını və çağdaş insanın mənəvi tənhalığını poetik dillə ifadə etməyi bacarmışdır. Şeir oxucunu yalnız duyğulandırmır, həm də düşündürür. Çünki burada gecələr yalnız zaman deyil — insan ruhunun aynasıdır.
