ÖVLADIYAM Müzəffər ordunun şanlı əsgəri, Ərənlər yurdunun ər övladıyam! Zalımın zülmünə təhəmmülüm yox, Babəklər yurdunun hürr övladıyam! * * * Ustadım Nəsimi, sözümüz sözdü, Ədalət, həqiqət bağrımda közdü, Ziyadar dühası bir deyil, yüzdü, Mövlalar yurdunun nur övladıyam! * * * Dərvişəm, müqqəddəs sayılır təkkəm, Hülqumdan yuxarı dayanır öfkəm, Od, ocaq diyarı tanınır ölkəm, Alovlar yurdunun nar övladıyam! * * * Unutma, şah babam Xətai başdı, Nadir şah, mətədə tərpənməz daşdı, İlham, nə keçilməz sədləri aşdı, İgidlər yurdunun nər övladıyam! * * * Tarixdə Nəbisi, Koroğlusu var, Gen dünya yağıya daim olub dar, Düşmən qarşımızda yenə oldu xar, Aslanlar yurdunun şir övladıyam! * * * Göydən Yer üzünə ərmağan, payam, Gündüzlər Günəşəm, gecələr Ayam, Ən parlaq ulduzdan törəyən boyam, Ozanlar yurdunun sirr övladıyam! * * * Ustacam, vətənim vətən içində, Axıb duruluruq zaman köçündə, Min bir anlamı var, adi “heç”in də, Aqillər yurdunun pir övladıyam! 13.11.2020. Bakı.
ÖTƏN HƏFTƏNİN MƏDƏNİ MƏNZƏRƏSİ Salam olsun, çox dəyərli oxucum! Avqustun ilk həftəsi Azərbaycanın mədəni həyatında kitabın, sözün, musiqinin və ədəbiyyatın fəal şəkildə gündəmə gəldiyi bir dövr kimi yadda qaldı. Qəbələ Beynəlxalq Musiqi Festivalının yekunlaşması, qarşıdakı XII Bakı Beynəlxalq Kitab Sərgisinə hazırlıqların gündəmə gəlməsi, müxtəlif ədəbi-mədəni tədbirlər və kitab təqdimatları Azərbaycanın mədəni mənzərəsində söz sənətinin xüsusi çəkisini bir daha göstərdi. XV Qəbələ Beynəlxalq Musiqi Festivalının təntənəli bağlanış konsertinin keçirilməsi də ötən həftənin mühüm mədəni hadisələrindən biri olub. Eyni zamanda, 21–27 oktyabr tarixlərində keçiriləcək XII Bakı Beynəlxalq Kitab Sərgisi barədə məlumatın yayılması ölkənin kitab və nəşriyyat həyatında yeni bir mövsümün başlanğıcını xəbər verdi. Son günlər Azərbaycanın mədəni gündəliyinə nəzər saldıqda belə bir mənzərə yaranır: bir tərəfdə musiqi festivalları, digər tərəfdə kitab sərgiləri, təqdimatlar, yubileylər, ədəbi görüşlər və poeziya tədbirləri. Milli Kitabxananın avqustun 2-də Azərbaycan Kinosu Günü ilə bağlı virtual və ənənəvi kitab sərgisi təqdim etməsi, avqustun 1-də Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü münasibətilə sərgi təşkil etməsi də bu mənzərənin mühüm elementlərindəndir.
“Bəyaz durnalar”ın qanadlarında şəhid xatirəsi Avqustun 5-də şair Lalə İsmayılın “Bəyaz durnalar” adlı ilk kitabının təqdimatının keçirilməsi də həftənin ədəbi hadisələri sırasında idi.
“Bəyaz durnalar”ın qanadlarında şəhid xatirəsi, ana həsrəti və milli yaddaş Lalə İsmayılın “Bəyaz durnalar” kitabının təqdimatı ədəbiyyatla şəhid xatirəsinin qovuşduğu mənəvi bir görüş kimi yadda qaldı Ötən həftənin Azərbaycanın mədəni həyatında diqqət çəkən hadisələrindən biri şair Lalə İsmayılın ilk fərdi şeirlər kitabı – “Bəyaz durnalar”ın təqdimatı oldu. “Mirvarid Dilbazi Poeziya Məclisi” İctimai Birliyinin təşkilatçılığı ilə keçirilən tədbir yalnız yeni bir poetik toplunun oxuculara təqdimatı deyildi. Bu görüş həm də Birinci Qarabağ müharibəsində itkin düşmüş şəhid İsmayıl Barat oğlu İsmayılovun doğum gününə həsr edilmiş mənəvi yaddaş mərasimi idi. 5 avqust 2026-cı il tarixində keçirilən tədbirin mahiyyətində iki mühüm xətt bir-birini tamamlayırdı: söz və xatirə. Bir tərəfdə illər ərzində ürəkdən süzülüb gələn şeirləri ilk dəfə ayrıca kitab şəklində oxucuya təqdim olunan Lalə İsmayıl, digər tərəfdə isə Vətən uğrunda canını fəda etmiş, lakin adı və xatirəsi yaddaşlardan silinməyən qardaş – İsmayıl vardı. Bu baxımdan “Bəyaz durnalar”ın təqdimatını sıradan kitab təqdimatı kimi qiymətləndirmək mümkün deyil. Kitabın adı belə özündə bir poetik simvolu yaşadır: durna – həsrətin, yolun, ayrılığın və qayıdış ümidinin obrazıdır; bəyazlıq isə saflığın, sülhün, təmizliyin, işıqlı arzuların rəmzidir. Bu iki məna birləşəndə kitabın poetik dünyası haqqında ilkin təsəvvür yaranır. Tədbirdə çıxış edən “Mirvarid Dilbazi Poeziya Məclisi” İctimai Birliyinin sədri, “Kəlağayı Ev Muzeyi”nin direktoru Güllü Eldar Tomarlı “Bəyaz durnalar”ı yalnız şeirlər toplusu deyil, şəhidlərimizin müqəddəs xatirəsinə ucaldılmış mənəvi abidə kimi səciyyələndirdi. Bu fikir kitabın ideya mahiyyətini anlamaq baxımından xüsusilə əhəmiyyətlidir. Çünki burada poeziya şəxsi duyğuların ifadəsi olmaqdan çıxaraq ictimai yaddaşın daşıyıcısına çevrilir. Şairin şəxsi kədəri milli ağrı ilə qovuşur, ailə faciəsi Vətən tarixinin bir parçasına çevrilir. Lalə İsmayılın ilk kitabının Zəngilan uğrunda döyüşlərdə qəhrəmancasına şəhid olmuş yeddi polis əməkdaşının əziz xatirəsinə ithaf edilməsi də təsadüfi deyil. Həmin qəhrəmanlardan birinin müəllifin qardaşı, Birinci Qarabağ müharibəsində itkin düşmüş şəhid İsmayıl Barat oğlu İsmayılov olması “Bəyaz durnalar”ın poetik yükünü daha da ağırlaşdırır. Belə kitablar yalnız oxunmur. Onların hər səhifəsində bir ailənin yaşadığı ağrını, bir nəslin yaddaşını, bir xalqın itkilərini görmək mümkündür. “Bəyaz durnalar”ın təqdimatı ilə bağlı Vaqif Osmanlının qələmə aldığı “Dünyanı durna bəyazlığına döndərənlərin amacı” adlı yazı da kitabın poetik və mənəvi mahiyyətinə işıq salan mühüm mətnlərdəndir. Vaqif Osmanlı 5 avqust tarixini “müqəddəs bir gün” kimi dəyərləndirərək yazır: “Bu gün Zəngilanın yeddi məzarsız şəhidlərindən bir İsmayıl Barat oğlu İsmayılovun doğum günü, həm də şəhid İsmayılın bacısı Lalə İsmayılın ilk kitabı “Bəyaz durnalar”ın oxucuları ilə görüşü ilə yadda qaldı.” Bu cümlə təqdimatın mahiyyətini çox dəqiq ifadə edir. Burada doğum günü ilə kitab təqdimatı arasında zahiri bir paralellikdən söhbət getmir. Əksinə, bir şəhidin doğum günü onun bacısının yaradıcılıq yolunun başlanğıcı ilə yaddaşın yeni mərhələsinə çevrilir. İsmayılın həyatı yarımçıq qalıb. Onun məzarı yoxdur. Amma bacısının sözləri onun xatirəsinə bir məzar, bir abidə, bir yaddaş məkanı yaradır. Bəlkə də poeziyanın ən böyük missiyalarından biri elə budur: unudulmağa məhkum olanı sözlə əbədiləşdirmək. Vaqif Osmanlı Lalə İsmayılın yaradıcılığı haqqında yazarkən onun özünəməxsus poetik dəst-xəttini xüsusi vurğulayır: “Lalə xanımın öz dəst-xətti var. Könül duyğularından ibarət yaradıcılıq yolunda milli kökə və milli mənəvi dəyərlərə bağlılıq ana xəttdir.” Bu qənaət “Bəyaz durnalar”ın poetik məzmununa yanaşmaq üçün əsas açarlardan biridir. Lalə İsmayılın şeirlərində şəxsi hisslər milli-mənəvi düşüncə ilə birləşir. Şair üçün sevgi yalnız iki insan arasındakı münasibət deyil, Vətənə, doğma yurda, ailəyə, qardaşa, ana dilinə və milli dəyərlərə bağlılıqdır. Onun şeirlərində qadın obrazı da yalnız zəriflik və kövrəkliklə məhdudlaşmır. Bu qadın həm sevən, həm ağlayan, həm həsrət çəkən, həm də haqq uğrunda mübarizə aparan mənəvi qüvvədir. Ötən həftənin mədəni mənzərəsinə nəzər salarkən “Bəyaz durnalar”ın təqdimatını yalnız bir kitabın işıq üzü görməsi faktı kimi qeyd etmək kifayət deyil. Bu hadisənin daha dərin mənası var. Bu təqdimat göstərdi ki, ədəbiyyat yaddaşdır. Ədəbiyyat bəzən məzarsız şəhidin məzarı, danışa bilməyən insanın səsi, illərdir qapısında yol gözləyən ananın ümidi, qardaş həsrəti ilə yaşayan bacının ürək sözüdür. Bəlkə də “Bəyaz durnalar”ın əsas poetik mesajı elə budur: dünyanı müharibələrin bozluğundan, ayrılıqların qaranlığından, haqsızlığın sərtliyindən çıxarıb sülhün, təmizliyin və insanlıq duyğusunun bəyazlığına qovuşdurmaq. Durnalar uçur… Göylərdə onların bəyaz qanadları görünür. Yerdə isə bir kitab açılır. Həmin kitabın səhifələrindən şəhid xatirəsi, ana həsrəti, bacı sevgisi, Vətən duyğusu və insanın əbədi sülh arzusu boylanır. “Bəyaz durnalar” məhz bu mənəvi mənzərənin poetik adıdır.
Durnaların gətirdiyi “payız ətri”
Belə bir ardıcıllıq fonunda Solmaz Qəribelin yeni kitabının təqdim olunması sanki öz axarında təbii bir prosesin nəticəsi kimi yadda qaldı. Durnalar payızı, payız isə “Payız ətirli qadın”ı gətirdi. “Payız ətirli qadın” isə öz növbəsinə Bakı ədəbi mühitinə rus dilində yeni poetik nəfəs qatdı. Belə bir mədəni atmosferdə 8 avqust 2026-cı ildə Bakıda həkim-şair Solmaz Qəribelin rus və azərbaycan dilli “Женщина с ароматом осени” / “Payız ətirli qadın” şeirlər kitabının təqdimatının keçirilməsi xüsusi maraq doğuran ədəbi hadisə kimi diqqəti cəlb edir. Kitabın redaktoru Rəfael Tağızadə, tərcüməçisi (Azərbaycan dilindən Rus dilinə) isə Təranə Məmməddir. Bu təqdimat yalnız yeni kitabın oxucuya təqdim edilməsi deyil, eyni zamanda Azərbaycan poeziyasının başqa bir dilin imkanları ilə yenidən səsləndirilməsi baxımından da əhəmiyyətlidir. Çünki poeziyanı bir dildən digərinə köçürmək sadəcə sözlərin tərcüməsi deyil. Şeirin ruhunu, ritmini, obrazını, emosional yükünü və müəllifin daxili səsini qorumaq tərcüməçinin qarşısında duran ən çətin və məsuliyyətli vəzifələrdəndir. Solmaz Qəribelin təqdim olunan kitabında yer alan “Payız ətirli qadın” şeiri bu poetik dünyanın xarakterik nümunələrindən biri kimi diqqət çəkir. Şeirin elə ilk misralarından payız yalnız təbiət hadisəsi kimi deyil, insan taleyinin, zamanın və qadın ömrünün metaforası kimi meydana çıxır: “Payız ətirli qadın,
Gözlərinin rəngi nə?
Solğun naxışlar düşüb,
Gözlərinin rənginə.” Burada şairin yaratdığı “payız qoxusu” adi bir təbiət obrazı deyil. Payız — ömrün müəyyən mərhələsi, yaşanmış illərin yaddaşı, solan xatirələr və insanın daxili dünyasında yığılan səssiz kədərdir. “Gözlərinin rəngi” sualı isə əslində zahiri görünüşdən daha çox, həmin qadının daxilində baş verən dəyişikliklərlə bağlıdır. Şeirdə payızla qadın obrazı arasında maraqlı paralel qurulur. Payızın saralan yarpaqları necə ki, zamanın keçdiyini göstərir, qadının alnındakı qırışlar da həyatın yaddaşını daşıyır: “Payız ətirli qadın,
Aynaya yaxın gəlmə…
Alnındakı qırışlar,
Oxunur ilmə-ilmə…” Bu bənddə “ayna” sadəcə məişət əşyası deyil, insanın öz həqiqəti ilə üz-üzə gəldiyi simvolik məkandır. Şair qadına “Aynaya yaxın gəlmə…” deyərkən əslində ona yaşadığı ömrün izlərini çox sərt şəkildə görməməyi arzulayır. “İlmə-ilmə” ifadəsi isə qırışları bir növ taleyin toxuduğu naxışlara çevirir. Əslində yaxşı poeziyanın gücü də məhz bundadır: şair hər şeyi demir, oxucuya duymaq və düşünmək üçün məkan saxlayır. Şeirdəki “qadın” həm konkret insandır, həm də ümumiləşdirilmiş qadın obrazıdır. O, sevmiş, gözləmiş, itirmiş, yorulmuş, amma yenə də həyatın içində dayanmış qadındır. Və bütün bu duyğular yenidən həmin poetik obrazın adına qayıdır: “Payız ətirli qadın…” Beləcə, şeirin başlanğıcında təqdim olunan obraz sonda daha geniş məna qazanır. O, sadəcə payız qoxuyan qadın deyil; ömrünün payızını yaşayan, lakin içində hələ də bahar ehtimalı daşıyan qadındır. Solmaz Qəribelin yeni kitabının rus dilində təqdim olunması ayrıca əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan poeziyasının rusdilli oxucuya çatdırılması ədəbi əlaqələr baxımından mühüm prosesdir. Bu prosesdə redaktorun və tərcüməçinin rolu xüsusi vurğulanmalıdır. Rəfael Tağızadənin redaktorluğu və Təranə Məmmədin tərcümə işi kitabın yeni dil mühitində formalaşmasında mühüm mərhələdir. Poeziya tərcüməsində əsas məsələ yalnız “nə deyilir?” sualına cavab tapmaq deyil, həm də “necə deyilir?” sualını qorumaqdır. Çünki şeir bəzən bir sözün yaratdığı assosiasiya, bir pauzanın doğurduğu hiss, yaxud bir misranın ritmi ilə yaşayır. Bu baxımdan kitabın rus dilində təqdim olunması Solmaz Qəribelin yaradıcılığının yeni oxucu çevrəsinə çıxarılması kimi dəyərləndirilə bilər. Sona qədər həmsöhbət olduğunuz üçün təşəkkür edirəm. Hələlik. 08.08.2026. Bakı.
“Payız ətirli qadın” şeirlər kitabının təqdimat mərasimi və poeziya gecəsi keçirilib
Avqustun 8-də “Central Park Hotel”in tədbir zalında həkim-şair Solmaz Qəribelin rus və azərbaycan dilli «Женщина с ароматом осени» / «Payız ətirli qadın» şeirlər kitabının təqdimat mərasimi və poeziya gecəsi keçirilib. Tədbiri giriş sözü ilə açan filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, şair Adilə Nəzər qonaqları salamlayaraq müəllifin yaradıcılığı haqqında qısa məruzə edib. A. Nəzər həkimlik peşəsi ilə şairlik təfəkkürünün vəhdətindən söhbət açaraq, Solmaz Qəribelin poetik dünyasının həm insan bədəninə, həm də ruhuna toxunan həssaslığından bəhs edib. Daha sonra söz kitabın tərcüməçisi Təranə Məmmədə və redaktor Rəfail Tağızadəyə verilib, ardından Solmaz Qəribelə “Türk Birliyi” sertifikatı və medalı təqdim olunub. Təltifdən sonra müəllif qonaqları salamlayaraq bir neçə şeirini səsləndirib. Çıxışlar hissəsində ilk söz dilçi alim Sevinç Əliyevaya verilib; o, Azərbaycan dilinin zəfər dili olduğunu vurğulayaraq kitabın dilimizin təbliğinə xidmət etdiyini və bu təqdimatın müəllifin yaradıcılıq zəfəri olduğunu qeyd edib. Ardınca dilçi alim Mərziyə Nəcəfova, şərqşünas alim Kəminə Havidova, şairlər Yusif Nəğməkar, Ayaz Arabaçı, Xaqani Abbasəli Öztürk, jurnalist Rüfət Muradlı çıxış edərək dəyərli fikirlərini bölüşüblər. Bədii qiraətçi, Vətən müharibəsi iştirakçısı Cəbrayıl Qəmbər müəllifin şeirlərini səsləndirib, müəllifin qızı Ayşə xanım anasını təbrik edərək onun “Qadınlar var…” şeirini oxuyub. Həmçinin Əli Yunisov, İdris Babayev, Zaur Ustaç, Tatyana Avand və Zərəngiz Qayalı çıxış edərək öz xoş arzularını çatdırıblar. Qeyd edək ki, rəsmi hissə boyunca çıxışlar arasında səsləndirilən bütün şeir qiraətləri tarın canlı və həzin müşayiəti ilə təqdim olunaraq gecəyə xüsusi poetik ruh bəxş edib. Tədbirin rəsmi hissəsindən sonra müəllif Solmaz Qəribel təşkilatçılara və gələn qonaqlara minnətdarlığını bildirib, oxucular üçün kitablarını imzalayıb. Sonda xatirə şəkilləri çəkilib və tədbir müəllifin təşkil etdiyi çay-kofe fasiləsi ilə səmimi mühitdə, ədəbi söhbətlərlə davam edib.
Cəlilabadda “Nar Bağı” ailəvi-uşaq parkı Son zamanlar doğma Cəlilabad şəhərində atılan ilk imzalardan, eyni halda möhtəşəm və təqdirəlayiq xidmətdən biri də, uzun illər boyu daha çox əxlaqsız və məsuliyyətsiz adamların diqqətdən kənar və daldalanacaq məkanına çevrilmiş “Nar Bağı” adlı ərazidə görülən möhtəşəm abadlıq-quruculuq işindən ibarətdir. Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyətinin dəstəyi və Cəlilabad Bələdiyyəsinin bir-başa əməyi ilə həyata keçən bu işdə min illərin yadigarı olan qədim və sirli Həməşəratəpənin (Bayraq Meydanının) şərq hissəsində yerləşən “Nar Bağı” ərazisində çox böyük və möhtəşəm bir iş görülmüş və hal-hazırda ərazidə müxtəlif işlər həyata keçməkdədir. Bu gün artıq burada salınmış “Nar Bağı” aləvi-uşaq parkı hər kəsi sevindirir, hər kəsin könlünü oxşayır. Aylarla vaxt aparan bu layihədə 5 hektarlıq ərazidəki nar və digər ağaclar əsaslı şəkildə budanmış, məişət tullantıları yığılaraq təmizlənmiş, ərazidə mövcud çökək yerlər torpaqla doldurulmuş, park boyu velosiped və piyadalar üçün xüsusi yol salınaraq asfalt döşənmiş, hətta, asfalt üzərində velosiped və piyadaların hərəkət zolağı xüsusi xətlərlə dəqiqləşdirilmişdir. Bundan əlavə, ərazidə işıqlandırma sistemi və təhlükəsizlik kameraları quraşdırılmış, məişət tullantıları üçün xüsusi qutular, həmçinin, insanların dincəlməsi üçün xüsusi oturacaqlar qoyulmuşdur. Parkda olarkən oturacaqlardan birində əyləşib ətrafa baxdım. Orada sözün əsil mənasında insanın ruhu hüzur tapır. Bu da ərazinin qədim zamanlardan etibarən təbii meşəlik örtüyündən ibarət olması, son zamanlar ərazidə görülmüş abadlıq-quruculuq işləri, həmçinin, parkın min illərlə qədim tarixə söykənən qədim və sirli Həməşəra şəhərinin ən qaynar nöqtəsi üzərində olmasından irəli gəlir. Son günlər ərzində ərazidə aparılan işlər zamanı parkın Həməşəratəpə yaxınlığındakı hissəsində qədim dövrə aid təsərrüfat küpləri və digər maddi-mədəniyyət nümunələri də üzə çıxmışdır. Tarixi tapıntılarla bağlı Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Arxeologiya və Antropologiya İnstitutunun baş elmi işçisi, tarix elmləri doktoru, dosent Vəfa xanım Mahmudova əraziyə ezam olunub və burada tədqiqat işlərinə başlamışdır. Hazırda həmin ərazi hasara alınmış və nəzarətə götürülmüşdür. Parkın içərisinə avtomobillə giriş qadağandır və yalnız avtomobilləri parkdan kənarda saxlayıb içəri daxil olmağa icazə verirlir. Ərazidə asayişin qorunması üçün Daxili İşlər Nazirliyi (DİN) tərəfindən Post-Patrul Xidməti (PPX) də fəaliyyət göstərir. Bu gün ərazidən baxış keçirərkən parkda 60 metr dərinliyində subartezian quyusunun qazıldığı və şirin suyun çıxdığının şahidi oldum. Hazırda quyu suyunun təmizlənmə prosesi gedir. Orada ilk dəfə olaraq Cəlilabad şəhərində bir neçə nəfərdən ibarət olan bir ailənin (bəylər, xanımlar və uşaqların) bir guşədə ağaclar altında əyləşib özləri üçün samovar çayı hazırladığı, əyləşərək istirahət etdiklərini gördüm və çox sevindim… Sözün həqiqi mənasında bu möhtəşəm xidmət I və II Qarabağ müharibəsi, eyni halda Aprel Döyüşləri iştirakçısı, Cəlilabad Bələdiyyəsinin sədri, qazı və polkovnik-leytenant Vahid müəllim Mirzəyevin indiyədək rayonda gerçəkləşdirdiyi ən möhtəşəm əsərdir. Vahid Paşamızın bu parkda hələ görüləcək çox gözəl işləri və gözəl ideyaları da var. Onları isə yaxın zamanlarda hər kəs görəcək və sevinəcək… Fürsətdən istifadə edib Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyətinə, xüsusilə də Cəlilabad Bələdiyyəsinin sədri, əziz və dəyərlimiz Vahid Paşamıza görülən belə bir möhtəşəm və gözəl işlərə görə səmimi minnətdarlığımı bildirir, onların hər birinə uzun, sağlam və mənalı-məsud ömür, işlərində davamlı uğurlar arzualyıram!
İlqar İsmayılzadə (fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru, “Həməşəra” mətbu orqanının təsisçisi və baş redaktoru, AJB, AYB və TYB-nin üzvü, Turan Xalq yazarı, teoloq, araşdırmaçı, tərcüməçi, yazıçı-publisist) 07.08.2025
Poeziya, söz dünyası insan ruhunun, insan qəlbinin ən həssas ifadəsidir. Elə şairlər, yazıçılar var ki, onların qələmi təkcə misraları dilləndirmir, həm də ürəkləri danışdırır, qəlblər arasında səssiz körpülər salır. Söz dünyasına- ədəbiyyata anasının nağılları ilə gələn şair, publisist Təranə Dəmirin zəngin yaradıcılığı ona böyük oxucu auditoriyası qazandırıb. Uşaqlıq yaddaşına hopmuş həmin nağıllar onun mənəvi dünyasını zənginləşdirmiş, sözə olan məhəbbətini daha da gücləndirmiş, həyatın gerçəkliklərini bədii dillə ifadə etmək bacarığını cilalamışdır. Elə buna görə də, Dəmir imzası ilə qələmə aldığı “Uzaqlar”, “Sərhədsiz sərhədlər”, “25-ci saat”, “Cəhənnəmdən gələn işıq”, “Sıfırdan əvvəl”, “Səssizliyin melodiyası”, “Daş arzular”, “Payız qadın”, “Üşüyəndə özünü yandıran şair” əsərləri həyatın özündən doğulmuş canlı bir tablo, insan talelərinin bədii salnaməsi təsiri bağışlayır.
Təranə Dəmir yaradıcılığının cazibəsi ondadır ki, o, sözü insan ruhunun süzgəcindən keçirərək oxucusunu düşündürür. Şairənin hər bir əsərində bəşər övladı özünü, yaşadığı cəmiyyəti və zamanın reallıqlarını görə bilir. Onun qəhrəmanları süni obrazlar deyil, gündəlik həyatımızda qarşılaşdığımız insanlar, onların ağrıları, acıları, sevincləri və daxili mübarizələridir. Onun əsərlərini oxuduqca özünü, yaşadığın cəmiyyəti və zamanın gerçəkliklərini görə bilirsən.
Müəllifin “Uzaqlar” əsərinin gücü ondadır ki, yazılan hər misrada fiziki məsafələrdən daha çox mənəvi uzaqlığın fəlsafəsi açılır. Kitabda insanın doğmalarından, sahib olduğu dəyərlərindən və bəzən də öz mənəviyyatından uzaq düşməsi incə psixoloji çalarlarla təsvir edilir. Müəllif uzaqlıq ifadəsini yalnız cografi anlayış kimi deyil, həm də ruhun tənhalığı və insanın özünü axtarış yolu kimi təlqin edir.
“Sərhədsiz sərhədlər” əsərini də oxuduqca müəllifin mənəvi dünyası ilə üz-üzə dayanırsan. Yazar göstərir ki, bəzən ən ağır, keçilməz sərhədlər xəritələrdə deyil, insanların düşüncəsində, münasibətlərində və vicdanında qurulur, çəkilir. Adamlar arasında görünməyən divarlar cəmiyyətin mənəvi inkişafına zərbə vurur. Təranə Dəmir hər sətrində incə eyhamlarla bu görünməz sərhədləri açmağa çalışır.
“25-ci saat” zamanın insan həyatındakı qiymətini və mənəvi məsuliyyətini ön plana çəkən əsərlərdən biridir. Şair, publisist bəşəriyyətə demək istəyir ki, insanın ən böyük sərvəti vaxtdır. Həyatda mövcud olmayan “25-ci saat” arzuların, peşmançılıqların və ən nəhayət, gecikmiş qərarların sanki rəmzinə çevrilir. Əsər hər kəsi yaşadığı bir anın belə qədrini bilməyə çağırır.
“Cəhənnəmdən gələn işıq” əsərində Təranə Dəmir həyatın ən qaranlıq məqamlarında ümid işığının sönmədiyini göstərir. Burada insan iradəsinin gücü, mənəvi saflıq, xüsusilə xeyirin şərə qalib gəlməsi ideyası əsas xətt kimi diqqətdə saxlanılır. Əsərin ideya gücü ondadır ki, hər kəs ən ağır sınaqlarda ədalətin, haqqın, vicdanın işığına ümidini itirməməlidir.
“Sıfırdan əvvəl” həyatın başlanğıclarını, insanın özünü yenidən kəşf etməsini və mənəvi dirçəlişini əks etdirən fəlsəfi məzmunlu əsərdir. Müəllif insan talelərindəki başlanğıcların təsadüfi deyil, daxili dəyişikliklərin nəticəsi olduğunu müdrikliklə ifadə edir. Ümumiyyətlə, Təranə Dəmirin yaradıcılığında həyat hadisələrinə fəlsəfi baxış deyilən sözün gücünü daha da artırır.
“Səssizliyin melodiyası” insan ruhunun səssiz tərəflərini dilləndirən əsərdir. Burada sözsüz hisslərin, baxışların, susqunluğun və qəlbin səslərinin olduqca böyük məna daşıdığı göstərilir. Şair hər misranın dili ilə anlatmağa çalışır ki, bəzən insanın deyə bilmədikləri söylədiklərindən daha təsirli olur.
“Daş arzular” fəlsəfi, poetik bir əsərdir. Burada cəmiyyətin sərtləşən münasibətləri fonunda insan istəklərinin, niyyətlərinin sarsılmazlığı əks olunur. Həyatın çətinlikləri arzuları daşlaşdırsa da, müəllif insanın ümidini itirməməsinin vacibliyini ön plana çəkir. Əsərdə həyat uğrunda mübarizə, sarsılmaz inam və mənəvi dözümlülük əsas ideyalardır.
“Payız qadın”. Bu kitab qadın taleyinin poetik və psixoloji portretidir. Əsərdə qadının sevgisi , fədakarlığı, nisgili, müdrikliyi və həyatın yaman üzü: sınaqları qarşısındakı dözümü bədii boyalarla təsvir olunur. Payız fəslinin pərişanlığı, özünəməxsus çalarları, rəngi ilə qadın taleyi arasında yaradılan paralellər əsərə xüsusi emosional dərinlik qazandırır.
Bu kitabların hər birində həyatın rəngləri sözə çevrilib oxucunu düşündürür. Ona görə də inamla demək olar ki, Təranə Dəmirin əsərləri canlı həyat lövhələri, insanlığın bədii tablosu kimi dəyərləndirilə bilər. Söz aşiqinin qələmi insan talelərini sadəcə təsvir etmir, onları mənalandırır, hər bir obraz vasitəsilə cəmiyyətin mənəvi aynasını yaradır. Ədəbiyyatın da əsas missiyası məhz insanı insana tanıtmaq, onun ruhunu zənginləşdirmək və sabaha, gələcəyə daha böyük ümidlə baxmağa sövq etməkdir.
Təranə Dəmir yaradıcılığı bütövlükdə insan talelərinin ensiklopediyası təsirini bağışlayır. Onun zəngin yaradıcılığı göstərir ki, anasının söylədiyi nağıllarla başlayan söz yolu bu gün müasir Azərbaycan ədəbiyyatında insanlığın, mənəviyyatın və həyat həqiqətlərinin bədii salnaməsinə çevrilmişdir.
Qələmə müqəddəs bir varlıq kimi sarılan incə qəlbli söz adamı, şairə Təranə Dəmirin yeni kitabı – “Qırmızı xətt” oxucuların ixtiyarına verilmişdir. İlk oxuculardan biri kimi bu adın mənasını hər səhifəsində hiss etdiyim üçün “Qırmızı xətt” məni də yazmağa sövq etdi. Bu kitab həyatın müxtəlif çalarlarını, sevgi və ayrılıq dünyasının ağrı-acısını, insan övladının iç dünyasını, vicdanın səsini və zamanın düşündürdüyü həqiqətləri poetik dillə oxucuya çatdıran qiymətli bir nəşrdir. Kitabın hər səhifəsi müəllifin həyat müşahidələrinin, düşüncələrinin və ilahi sözə olan sonsuz ehtiramının ifadəsidir.
Bu kitabın adı kimi içindəki hər misra bizi düşündürür, həyata baxışlarımızı formalaşdırır. Təranə Dəmir poeziyasında səmimiyyət və vicdanın səsinə qulaq asmaq əsas xətt təşkil edir. Şairə hər bir oxucunu həyata fərqli rakursdan baxmağa dəvət edir. Məhz buna görə də Təranə Dəmirin zəngin yaradıcılığı geniş oxucu auditoriyası tərəfindən məhəbbətlə qarşılanır.
“Qırmızı xətt” təkcə bir kitabın adı deyil, o, insanın keçməməli olduğu mənəvi sərhədlərin, sevginin, ləyaqətin, vicdan hissinin və həqiqətin carçısıdır. Bu kitab hər bir oxucunu öz daxili aləminə boylanmağa, həyatın incə məqamlarına biganə qalmamağa çağırır. Elə buna görə də, “Qırmızı xətt”Azərbaycan ədəbiyyatının poetik xəzinəsində dəyərli bir nəşr kimi zaman-zaman yaşayacaq.
“Qırmızı xətt” sözün və vicdanın sərhədində insan ruhunu cilovlayır, sanki oxucu ilə dialoqa girir: Ey mənim söz dünyamın sakini, həyat güzgüdür, sən ona hər tərəfdən baxmalısan, təkəbbürdən uzaq olmalısan, mənəviyyatdan zəngin bir xəzinə varmı?!- deyərək insanların qəlbində qurulan körpüləri dağıdanlara etirazını bildirir. Müəllif həm də insanlığın mənəvi yükünün dəyərini hər şeydən üstün tutur. Şair, publisist Təranə Dəmirin misralarında sevgi təkcə hiss deyil, həm də məsuliyyətdir. Ayrılıq yalnız kədər deyil, insanı kamilləşdirən bir sınaqdır. Vətən isə sadəcə cografi məkan deyil, ruhun əbədi ünvanıdır. Bu baxımdan “Qırmızı xətt” müxtəlif həyati mövzuları bir araya gətirərək bütöv bir mənəvi- estetik tablo yaradıb. Kitabdakı mövzularda müəllif yaşadığımız həyatın ziddiyyətlərini böyük ustalıqla poetikləşdirib. Sadə görünən sözlər dərin mənalar kəsb edir, fəlsəfi düşüncələrin ifadəsinə çevrilir.
Bu kitab sairənin həm də yaradıcılıq istedadının göstəricisidir. Əsərdə poetik forma ilə məzmun arasında harmoniyanın qorunması, obrazların təbiiliyi və dilin axıcılığı insanı düşündürür, həyata baxışlarını dəyişdirir. Oxucu hər misrada müəllifin daxili aləmini, sözə olan məsuliyyətini və poeziyaya bağlılığını hiss edir. Yeni kitabın işıq üzü görməsi Azərbaycan ədəbi mühitində əlamətdar hadisələrdən biri kimi dəyərləndirilə bilər.
Həyatın rənglərini sözə çevirən, ədəbiyyatımız üçün qiymətli əsərlər yaradan şair, publisist Təranə Dəmirə yeni-yeni kitablarının nəşrinin sevincini yaşamağı arzulayırıq.
05.08.2026-ci il müqəddəs bir gün oldu. Bu gün Zəngilanın yeddi məzarsız şəhidlərindən bir İsmayıl Barat oğlu İsmayılovun doğum günü, həm də şəhid İsmayılın bacısı Lalə İsmayılın ilk kitabı “Bəyaz durnalar”ın oxucuları ilə görüşü ilə yadda qaldı.
Torpağı müqəddəs qanları ilə Vətənə çevirən şəhidlər anıldı, həqiqi sözə dəyər verildi, Lalə xanımın söz mülkünə səyahət etdik.
Lalə xanımın öz dəst-xətti var. Könül duyğularından ibarət yaradıcılıq yolunda milli kökə və milli mənəvi dəyərlərə bağlılıq ana xəttdir.
Birinci növbədə Lalə xanımın lirik diliylə onun kim olduğunu vurğulayaq:
Əzəldən axıra yalan dünyaya Meydan oxumaqçün gələn qadınam.
Ədalətsizliyə, haqsızlığa, qəddarlığa üsyan edən, meydan oxuyan Lalə xanım çağdaş Türk dünyasının çağdaş “amazonka”sı kimi ürəyinin haqq səsi, əzminin dirənişi, ədidəsinin dönməzliyi ilə hər şeirində bizi mübariz olmağa səsləyir. Bununla belə, o, “öz yerini əzəldən bilən qadın”dı, anadı, bacıdı, Türk qızıdı.
Sinəsində dağlar boyda qardaş dağı olsa da, həm də “ağlaya-ağlaya gülən qadın”dı. Çünki həyat, ədalət uğrunda döyüşlər insanlıq yaşadıqca davam edəcək. Və özündən razıdır ki, “yazıq görkəmində kəfən geymədən qürur libasında ölməyə” hazır olan qadındı. O, fəxr edir ki, şərəf, ləyaqət, qürur Türk qadınının başının tacıdır. Bu günümüzün acı gerçəkliklərinə, daha doğrusu, gerçək eybəcərliklərinə baş əyməyən Lalə xanım “anası Türk, babası Türk”, özü, sözü, düşüncəsi Türk el qızıdı. Bir sözlə, onun düşüncə süzgəcindən süzülüb gələn şeirlər böyük Türk nəğmələridir. O, “Türkün öz qızı, öz anasıdı”. Özlük bütövlükdür.
Lalə xanımın Novruz çərşənbələrinin birində yazdığı statusu çox düşündürücüdür. Yazır ki, papaq namusdur, papaq qeyrətdir, Tanrı eşqinə, öz əlimizlə papağımıza qoz qoydurmayaq.
Bu, hər bir Türk övladının həyat manifesti olmalıdır.
Əksər xalqların lüğətində, mənəvi dünyasında qeyrət, namus, ismət kimi ali mənəvi dəyərlər yoxdur. Bunlar bizim xalqın mənəviyyatının dayaq sütunu, aliliyidir. Bizi belə mənəvi məziyyətlərimizə görə daha yaxşı tanıyırlar, hətta bizə qibtə edirlər. Lalə xanımın şeirləri mənəviyyat nəğmələridir.
Lalə xanım hümanistdir, mərhəmətlidir. Başqa bir statusunda yazır ki, İranda Türk qardaşlarımız var, onların hər biri Tanrıya əmanət olsunlar. Lalə xanımın geniş ürəyindən xəbər verir bu milli nigaranlıq.
Bir ömür payında, ədəbi təxəllüsündə iki şərəfli missiya daşımaq düşüb Lalə xanımın zərif çiyinlərinə. İsmayıl (İsmayılova) onun həm soyadı, həm də Vətən uğrunda canını fəda edən məzarsız şəhid qardaşı İsmayılın bacısı olmaq şərəfi. Harda qardaşa həsrət bacı varsa, düşünürəm ki, o, Lalə xanımdır, harda balasına həsrət ana varsa, o, Lalə xanımın anasıdır.
Vətənin aydın səmasında nizamla, qatar-qatar süzən, göylərdən yerdəki insanlara durna diliylə ismarışlar göndərən durnaları bəyaz -sülh, təmizlik, səadət rəngində görənlər çoxaldıqca boz-bulanıq dünyamız səliqə-sahmana düşər, əminamanlıq olar.
Əsas məsələ odur ki, Lalə xanımın lirik dünyası özününküdür, həsrəti, kədəri, vüsalı, sevinci ilə. O. bunu “Bəyaz durnalar”da sübut edib.
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, prezident təqaüdçüsü Mirdaməd Əzizovun müəllifi olduğu “Siyasi İradə Bütövləşən Azərbaycan” adlı kitab işıq üzü gördü
İllər ərzində Azərbaycanın mövqeyləri siyasi, ticari-iqtisadi münasibətlər baxımından daha da möhkəmlənir. Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzu getdikcə güclənir və bunun sayəsində tərəfdaşlar ölkəmizi güclü, müstəqil və etibarlı oyunçu kimi qəbul edilər Ümummilli Lider Heydər Əliyevin qoyduğu möhkəm təməl üzərində Prezident İlham Əliyev dünya arenasında yüksək nüfuz qazanmış güclü, qüdrətli dövlət qurub. İlham Əliyevin rəhbərliyi altında Azərbaycan ardıcıl olaraq həm döyüş meydanında, həm siyasi müstəvidə, həm də informasiya məkanında mübarizə qələbələr qazanır. Bu gün ölkəmiz öz tarixinin ən şanlı dövrlərindən birini yaşayır. Bütün bu proseslərin arasında güclü siyasi iradə durur. Müəllif, “Siyasi İradə, Bütövləşən Azərbaycan” adlı əsərində Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi altında Respublikamızın ərazi bütövlüyü və dövlət suverenliyinin tam bərpa olunmasında atılan tarixi addımları və siyasi prosesləri qələmə almışdır.
Azərbaycanlı tədqiqatçı Aybəniz Haşımova beynəlxalq elmi konqresdə iştirak edib kultur.az xəbər verir ki, 05–06 avqust 2026-cı il tarixlərində Türkiyənin Ankara şəhərində keçirilən “9. BİLSEL International Gordion Science Research Congress” çərçivəsində Aybəniz Haşımovaya iştirakçı sertifikatı təqdim olunub. O, konqresdə “The Wisdom of the Pen – The Power of the Word (A Scientific-Literature Approach to the Creative Work of Nijat Artürk)” (“Qələmin hikməti – Sözün gücü (Nijat Artürkün yaradıcılığına elmi-ədəbi yanaşma)”) adlı elmi məruzə ilə çıxış edib. Qeyd edək ki, sertifikat konqresin Təşkilat Komitəsinin sədri, dosent Dr. Taner Akarsu tərəfindən imzalanıb.
Rövşən Hüseynov mükafatı– mükafat diplomdan ibarətdir. Azərbaycan Milli Qəhrəmanı Rövşən Hüseynovun xatirəsini əbədiləşdirmək məqsədilə “25 yarpaq” layihəsi çərçivəsində “Yazarlar” jurnalı tərəfindən təsisis olunmuşdur. Hər il yaradıcılq uğurlarına görə yalnız bir nəfərə təqdim olunur.
Rövşən Hüseynov haqqında Bu gün Azərbaycan Milli Qəhrəmanı Rövşən Hüseynov anadan olduğu gündür! Allah rəhmət eləsin, ruhu şad olsun! Amin. 22 fevral 1967-ci ildə Ağdam rayonunun Quzanlı kəndində doğulmuşdur. 1984-cü ildə burada orta məktəbi bitirdikdən sonra Ağdam rayon Mədəniyyət evində işləmişdir.
1985-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin fızika fakültəsinə daxil olmuşdur. 1985-87-ci illərdə ordu sıralarında olmuşdur. Rövşənin təşəbbüsü ilə 1992-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin iyirmi tələbəsi dövlət imtahanlarının başlanmasına üç ay qalmış, təhsillərini yarımçıq qoyaraq iki ay hərbi hazırlıq keçirlər. Sonra onlar ən qaynar döyüş nöqtəsinə – Goranboya yollanırlar. Tələbə taqımı 703 saylı hərbi hissəyə təhkim olunur. Ən ağır sınaq saatı Holandağ yüksəkliyi uğrunda gedən döyüşlərdə oldu. Holandağdan Ergəc, Mənəşli, Buzluq və Şaumyana (Ağcakənd) nəzarət etmək mümkün idi. Düşmənin 300-dən artıq əsgər və zabiti müasir hərbi texnika ilə silahlanaraq Holandağa hücuma keçmişdi. İlk hücumun qarşısı məharətlə alındı. Düşmən pərən-pərən salındı. Bu, 1992-ci ilin 28 aprel günü idi. Tələbə taqımı qarşısındakı bu məğlubiyyətdən qəzəblənən düşmən dörd gündən sonra daha böyük qüvvə toplayaraq hücuma keçdi. Rövşənin taqımı düşmənin iki zirehli texnikasını və onlarla canlı qüvvəsini məhv etdi. Düşmənin Holandağı alıb Çaykəndə çıxmaq planı alt-üst edildi.
Elə Marquşevan uğrunda gedən vuruşlar da tarixə düşəcək bir döyüş idi. 1992-ci il mayın 11-də gedən döyüşdə Mingəçevir bölüyünün 27 döyüşçüsü mühasirəyə düşmüşdü. Briqada komandiri onları mühasirədən qurtarmaq üçün tələbə döyüşçülərə müraciət etdi. Onlar Mingəçevir bölüyünü mühasirədən çıxardılar, lakin özləri mühasirəyə düşdülər. Bu qeyri-bərabər döyüşdə tələbələrdən ikisi həlak oldu, bir neçəsi yaralandı. Rövşən vəziyyəti ani olaraq qiymətləndirdi və döyüş dostlarının əsir düşəcəyini görüb, atəş nöqtəsini öz üzərinə götürdü. Onun pulemyotu düşmənin başına od ələyirdi. Cəsur komandirin əmrilə döyüş dostları mühasirədən çıxdılar. O özü isə qəhrəmancasına həlak oldu. Subay idi.
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 16 noyabr 1994-cü il tarixli 202 saylı fərmanı ilə Hüseynov Rövşən Şəmil oğluna ölümündən sonra “Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı” adı verilmişdir.
Ağdam rayonunun Quzanlı kəndində dəfn edilib. Bakı Dövlət Universitetində büstü qoyulub.
“YAZARLAR” jurnalı tərəfindən xatirəsini əbədiləşdirmək məqsədilə “25 YARPAQ” LAYİHƏSİ həyata keçirilir (2018-ci ildən). Mükafat hər il 14 fevral Kitab Bağışlama Günü “25 Yarpaq” layihəsinin qalibinə təqdim olunur.
2026-CI İL:
Akif Əli N: 001 11.02.2026. Bakı.
2027-Cİ İL:
Xəlil Mirzə N: 002 12.02.2027. Bakı.
Layihənin rəhbəri “YAZARLAR” jurnalının baş redaktoru, AZƏRBAYCAN VƏTƏN MÜHARİBƏSİ VETERANLARI İCTİMAİ BİRLİYİNİN, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, şair – publisistZaur Ustacdır.
.jpeg)
.jpeg)
.jpeg)
.jpeg)
.jpeg)
.jpeg)
.jpeg)
