Milli Kitabxana “28 May – Müstəqillik Günü” ilə əlaqədar elektron layihələri istifadəçilərə təqdim edib
Azərbaycanın Müstəqillik Gününə həsr olunmuş “28 May – Müstəqillik Günü” adlı elektron məlumat bazası və eyniadlı virtual sərgi istifadəçilərə təqdim olunub.
Elektron məlumat bazasında (https://anl.az/el/emb/Cumhuriyyet/) tammətnli resurslar “Rəsmi sənədlər”, “Şərqdə ilk parlamentli respublika – Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti”, “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin fəaliyyətinin əsas tarixləri”, “Görkəmli şəxsiyyətlərin fikirləri”, “İstiqlal bəyannaməsi”, “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qurucuları”, “Azərbaycan hökuməti”, “Təhsil”, “Nəşrlər”, “Xatirəsinin əbədiləşdirilməsi”, “Fotoqalereya” və “Videoqalereya” bölmələrində istifadəçilərə təqdim olunur.
Virtual sərgidə (https://anl.az/el/vsb/28_may/index.html) müstəqilliyimizin tarixi, dövlətçilik tarixi, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranması, Cümhuriyyət yaradıcıları və s. mövzularda dövri mətbuatda çap olunan məqalələr, Azərbaycan və xarici dillərdə ədəbiyyatlar nümayiş olunur.
AZƏRBAYCAN Ətir olub bir şüşədə Qıfıllandı, bağlı qaldı. Tədbirlərdə, məclislərdə Önə çıxan yad sinəyə Səpilərək ətir saçdı Azərbaycan… Varaq-varaq bir guşədə Oxunmamış nağlı qaldı. Arzularda, xəyallarda Qamətini əyə-əyə, Azadlığa tərəf qaçdı Azərbaycan… Almaları çox yubandı, Hər arzusu nağıl oldu. Nağıl deyən quduzlandı. Dilin dandı, adın dandı… “Şimal”, “cənub” arazlandı. Bəyaz atlı bir özğəyə Bel bağladı, qucaq açdı Azərbaycan… Azad oldu bir hissəsi, Haray çəkir hər hissəsi. Susur yenə haqqın səsi… Qartal, quzğun arasında, Sülh quşutək səmalarda, Qayalara dəyə-dəyə, Qanad açıb uçdu, uçdu Azərbaycan…
NİCAT ƏRTÜRKÜN HƏYATI VƏ YARADICILIĞINA BİR BAXIŞ Azərbaycan ədəbi mühitinin istedadlı və uğurlu gənc nümayəndələrindən biri də “Nicat Ərtürk” təxəllüsü ilə tanınan publisist-şair Nicat Ərrəhman oğlu Qasımzadədir. Bu təqdimat yazısında Nicat Ərtürkün həyat yolu və yaradıcılığı ilə tanış oluruq:
Qısa bioqrafik məlumat: Qasımzadə Nicat Ərrəhman oğlu: 1982-ci ilin may ayının 31-də Naxçıvan Muxtar Respublikasının Sədərək rayonunun Sədərək kəndində anadan olmuşdur. Sədərək rayon 1 saylı orta məktəbi bitirdikdən sonra Heydər Əliyev adına Regionlararası Akademiyanın İstisad fakultəsinə daxil olmuş, oranın tam kursunu uğurla bitirmişdir. Ali təhsilli iqtisadçıdır. Yeniyetmə yaşlarından etibarən ədəbiyyat sahəsinə həvəs göstərmişdir. Ədəbiyyat sahəsində “Nicat Ərtürk” kimi çıxış edən bu dəyərli şair Azərbaycan Yazıçılar Birliyi və Turan Yazarlar Birliyinin üzvüdür. Ədəbiyyatla bağlı uğurlu fəaliyyətinə görə, indiyədək bir çox fəxri fərman, diplom və ödüllərə layiq görülmüşdür. Bununla bağlı xüsusi olaraq “Qızıl Qələm” Media Mükafatı, “Ziyadar” Mükafatı, “Heydər Əliyev” Medalı, “Heydər Əliyev” Fəxri Media Mükafatı, “Xəlilrza Ulutürk” Diplomu, “Zəfər” Media Mükafatı və “Həsən Bəy Zərdabi” Fəxri Media Mükafatlarını, son olaraq isə “Ustad Niftalı Göyçəli”, “Həməşəra” Fəxri Diplomu və Turan Yazarlar Birliyinin xüsusi Ödüllərinə layiq görüldüyünü göstərmək olar. Nicat Ərtürkün indiyədək aşağıda göstərilən üç kitabı işıq üzü görmüşdür:
“Səsləyir Zəngəzur, Qarabağ bizi” (2015);
“Zirvələrin fatehi” (2019);
“Ana həsrəti” (2026)… Nicat Ərtürkün ədəbi dünyası təmiz, duyğulu və dərinmənalı, eyni halda sadə, səmimi və pozitivdır. Onun qələmə aldığı şeirləri nəzərdən keçirdikdə, orada vətən sevgisi, valideynə qarşı sayğı və sevgi, milli-mənəvi dəyərlər, haqq-ədalətin önəmi, xüsusilə də milli kimlik mövzusuna xüsusi yer verildiyini təsbit etmək olar. Ailəlidir, dörd övladı var.
Subyektiv baxışım: Bir insanın qələm əhli olub, ədəbiyyat sahəsində yazıb-yaratması, müxtəlif və çoxsaylı şeir, poema, esse, hekayə, povest, ədəbi təhlil və tənqidlər ərsəyə gətirməsi heç şübhəsiz bir imtiyaz və bacarıq sayılır. Hətta, kimlərsə bu sahənin peşəkarı və ustadı da ola bilərlər. Lakin ədəbiyyat sahəsində bir şair və ya yazıçının bütün bunlarla yanaşı həm də həyatda ədəbli və etikalı bir insan olması bu bacarığı daha yüksək zirvəyə qaldırır, onun sahibini isə cəmiyyət və xalq arasında ziyalı bir şəxsiyyətə çevirir. Burada yazılanları düşünmək və əyani şəkildə dərk etmək üçün şairlər və yazıçılar arasında öz danışığı və davranışına hakim olan insanlara diqqət yetirmək kifayətdir. Çünki belələri ədəb, ərkan, etika və əxlaqdan gələn ədəbiyyat sahəsində ulduz xəstəliyi, kortəbii danışıq və davranış, mənəm-mənəmlik, təkəbbür, paxıllıq, ara vurmaq, qeybət, lovğalıq və digər bu kimi iyrənc xislətlərdən uzaqdır. Doğrudan da, etikasız ədəbiyyat və ədəbi bacarıq nəyə yarayır ki?! Əlbəttə, hər kəsin xüsusi və fərdi həyat tərzi var və kimsənin başqa bir insanın özəl həyatına müdaxilə etməsinə icazə verilmir. Burada əsas məqsəd, insanların cəmiyyət arasında sərgilədikləri ictimai davranışdan ibarətdir… Çağdaş Azərbaycan ədəbiyyatının gənc nümayəndələrindən olan dəyərli qardaşım Nicat bəy Ərtürk sözün həqiqi mənasında ədəbiyyat sahəsində xüsusi istedadı və bacarığı ilə yanaşı, həm də gözəl əxlaq, etika sahibi olan dəyərli insan, öz şəxsiyyətinə sayğı ilə yanaşan aydın şəxsiyyətdir. Amma məsələ bununla bitmir. Çünki Nicat Ərtürk eyni halda öz milli kimliyinə sıx bağlı olan bir el şairi, vətəni və dövlətçiliyinə sadiq olan dəyərli bir vətəndaşdır. Bir insanın ədəbiyyat sahəsində xüsusi bacarığı ilə yanaşı, həm də həyatda gözəl əxlaq və etika sahibi olması, həmçinin, öz milli kimliyi, vətəni və dövlətçiliyinə sədaqətlə yanaşması isə onu çox gözəl bir simvola, əsil ədəbiyyat və insanlıq nümunəsinə çevirir. Bu günlərdə doğum gününü qeyd edəcək dəyərlimiz Nicat Ərtürk də belələrindəndir. Milli kimlik, vətən və dövlətçiliyə sədaqət isə əxlaq və etikanın tələblərindən olsa da, bunu ayrıca qeyd etmək xüsusi önəm daşıyır…
Arzu və diləklər: Fürsətdən istifadə edib dəyərlimiz şair-publisist Nicat bəy Ərtürkü doğum günü ilə əlaqədar ürəkdən təbrik edir, Ulu Tanrıdan ona uzun, sağlam və mənalı-məsud ömür, yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzulayıram!
İlqar İsmayılzadə fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru, “Həməşəra” mətbu orqanının təsisçisi və baş redaktoru, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyi və Turan Yazarlar Birliyinin üzvü, TYB İdarə Heyətinin üzvü, “Ziyadar” Mükafatı, “Qızıl Qələm” və “Zəfər” Media Mükafatları laureatı, teoloq, araşdırmaçı, tərcüməçi, yazıçı-publisist 28.05.2026
Azərbaycan Prezidenti Müzəffər Ali Baş Komandan cənab İlham Heydər oğlu Əliyev 3 oktyabr 2019-cu ildə Rusiyanın Soçi şəhərində “Valday” Beynəlxalq Diskussiya Klubunun XVI illik iclasının plenar sessiyasındakı çıxışında Qarabağ münaqişəsindən bəhs edən zaman bildirmişdir ki, “Qarabağ tarixi, əzəli Azərbaycan torpağıdır. Beləliklə, Qarabağ Azərbaycandır və nida işarəsi”.
“QARABAĞ AZƏRBAYCANDIR!” (esse) Vətən insanın sadəcə doğulduğu yer deyil. Vətən onun ruhudur, yaddaşıdır, keçmişi və gələcəyidir. İnsan bəzən özünü itirəndə də vətənini itirmir. Çünki vətən insanın içində yaşayır – ana laylasında, ata nəsihətində, baba ocağında, torpaq qoxusunda, şəhid qanında, bayraq rəngində yaşayır. Bu mənada Azərbaycan təkcə coğrafi məkan deyil; minilliklərin yaddaşını daşıyan böyük bir mənəvi xəzinədir. Onun ayrılmaz parçası olan Qarabağ isə xalqımızın ruhunun, qürurunun, mübarizə əzminin və milli kimliyinin canlı simvoludur. “Qarabağ Azərbaycandır!” ifadəsi təkcə siyasi bəyanat və ya tarixi həqiqətin ifadəsi deyil. Bu fikir xalqın yaddaşına yazılmış müqəddəs anddır. Bu sözlər illərlə həsrət çəkən insanların ürəyində közərən ümidin səsidir. Bu nida Vətən sevgisinin ən ali məqamıdır. Qarabağ Azərbaycanın qədim tarixinin, zəngin mədəniyyətinin, milli kimliyinin ayrılmaz hissəsidir. Ağdamın ağrısı, Şuşanın nisgili, Xocalının yarası, Xankəndinin həsrəti, Laçının yolu, Kəlbəcərin dağı, Ağdərənin nəfəsi, Zəngilanın torpağı, Qubadlının izi, Füzulinin nisgili, Cəbrayılın xatirəsi xalqın ortaq yaddaşında yaşayır. Qarabağ sadəcə xəritədə görünən bir ərazi deyil. Qarabağ insanın ruhunda yaşayan Vətəndir. Yurd həsrəti tamamilə fərqli bir anlayışdır. Onu yaşamadan dərk etmək, anlamaq sözün əsl mənasında çətindir. Sanki hər gecə yuxuda kimsə insanı əlindən tutub tarixin yolları ilə aparır: bura Ağdərədir, bura Kəlbəcərdir, bura Laçındır, bura Göyçədir, bura Borçalıdır, bura Dərbənddir, bura İrəvandır, bura Zəngəzurdur, bura Təbrizdir… Hər addımda keçmiş danışır, tarix nəfəs alır, yaddaş dirilir. Sonra yol Qarabağa çıxır. Şuşaya çıxır. Qalaya qalxır. “Yeddiqatın” dolanbaclarında insan anlayır ki, Vətən sadəcə torpaq deyil. Vətən ruhdur. Vətən kimlikdir. Yurd yuvadır. Yurd şair demişkən, “əcdadımızın mədfənidir”: Vətən – əcdadımızın mədfənidir, Vətən – övladımızın məskənidir. Vətənin sevməyən insan olmaz, Olsa, ol şəxsdə vicdan olmaz. (Abbas Səhhət – “Vətən”) Azərbaycan xalqı tarix boyu çox çətin sınaqlardan keçib. Müharibələr, işğallar, ayrılıqlar, ağrılar xalqın taleyindən keçib. Qarabağ dərdi də uzun illər xalqımızın qəlbində sağalmayan yara kimi yaşadı. Yurd-yuvasından didərgin düşən insanlar illərlə doğma ocaqlarının həsrətini çəkdi. Uşaqlıq xatirələrimiz yarımçıq qaldı. Dağlar sahibsiz, yollar nisgilli, evlər qərib oldu. Amma xalq ruhdan düşmədi. Çünki Azərbaycan insanı yaxşı bilirdi ki, Vətən unudulmaz. Torpaq unudulmaz. Haqq gecikə bilər, amma itmir. Vətən sevgisi insanın daxilində böyüyən ən müqəddəs hisslərdən biridir. Bu sevgi insana güc verir, iradə verir, mübarizə ruhu verir. Qarabağ uğrunda aparılan mübarizə də sadəcə torpaq savaşı deyil. Bu mübarizə milli ləyaqətin, tarixi ədalətin, mənəvi dəyərlərin qorunması uğrunda mübarizədir! Şükür olsun Böyük Allaha hər gün yuxularımızda, xəyallarımızda getdiyimiz yolları, gəzdiyimiz yurd yerlərini bu gün Müzəffər Ali Baş Komandan cənab İlham Heydər oğlu Əliyevin rəhbərliyi altında Azərbaycan Əsgəri canı, qanı bahasına addım-addım, qarış-qarış geri alır. Hər gün sözün əsl mənasında bir daha böyük əminliklə şahidi oluruq ki, “QARABAĞ AZƏRBAYCANDIR!”. İndi bu nida Azərbaycan Əsgərinin başlıca silahına çevrilib. Bu yolda verdiyimiz şəhidlərimiz Azərbaycan Əsgərinin mübarizə əzmini, qələbəylə, Böyük Zəfərə inamını daha da artırır. Necə deyərlər, – “Bir ölür, min diriliriz!” Şəhidlik anlayışı Azərbaycan xalqının mənəviyyatında xüsusi yer tutur. Vətən uğrunda canını fəda edən insanlar sadəcə döyüşçü deyil, xalqın əbədi yaddaşına çevrilən müqəddəs adlardır. Bu torpaqlar uğrunda şəhid olmaq hər kəsə nəsib olmur. Şəhidlər Vətənin daşına, torpağına, havasına qarışaraq xalqın ruhunda əbədi yaşayırlar. Qarabağ həm də milli birliyin rəmzidir. Çətin zamanlarda xalqın bir yumruq kimi birləşməsi, ortaq məqsəd ətrafında sıx dayanması Azərbaycanın ən böyük gücünü göstərir. Bu birlik göstərir ki, vətən sevgisi insanları birləşdirən ən güclü bağdır. Bu torpaqlar sadəcə coğrafi məkan deyil. Bu torpaqlar tarixdir. Yaddaşdır. Mədəniyyətdir. Nizaminin sözü, Üzeyirin musiqisi, Vaqifin nəfəsi, Xurşidbanu Natəvanın nisgili, şəhidlərin qanı, anaların duasıdır. Azərbaycanın hər daşı, hər qayası bir tarix danışır. Qarabağ isə həmin tarixin qəlbidir. Çünki Qarabağ Azərbaycanın mənəvi dayağıdır. Qarabağ milli ruhun yaşadığı yerdir. Bu gün Qarabağ deyəndə insanın gözündə sadəcə dağlar, yollar, şəhərlər canlanmır. İnsan qürur görür. Əzmkarlıq görür. Qayıdış görür. Dirçəliş görür. “Qarabağ Azərbaycandır!” — bu ifadə təkcə bir cümlə deyil. Bu xalqın yaddaşıdır. Bu millətin iradəsidir. Bu torpağın haqq səsidir. Qarabağ Azərbaycandır! Dünən də belə idi. Bu gün də belədir. Sabah da belə olacaq. Çünki Vətən sevgisi zaman keçdikcə azalmır. Böyüyür. Dərinləşir. İnsanla birlikdə yaşayır. Qarabağ Azərbaycandır! Azərbaycanın qürurudur. Azərbaycanın ruhudur. Azərbaycanın özüdür. 20.10.2020. Ağdam.
Şanlı Zəfərin beş illiyinə QƏLƏBƏ DASTANI (esse) Qələbə təkcə savaş meydanında qazanılan üstünlük deyil. Qələbə bir xalqın ruhunun ayaqda qalması, tarixinin unudulmaması, keçmişindən aldığı güclə gələcəyini qurmasıdır. Qələbə şəhid qanı ilə yoğrulan torpağın yenidən nəfəs alması, əsrlərlə sinəsində köz kimi qoruduğu haqqın gün işığına çıxmasıdır. Azərbaycan xalqı tarix boyu yalnız torpaq uğrunda deyil, haqq uğrunda savaşmış xalqdır. Bu torpağın daşında Babəkin üsyankar ruhu, Nəsiminin həqiqət sevgisi, Xətainin dövlət ağlı, Koroğlunun mərdliyi yaşayır. Zaman dəyişib, əsrlər ötüb, amma xalqın ruhu dəyişməyib. Çünki millətin gücü silahında yox, mənəviyyatında olur. Bu xalq heç zaman zülmə baş əymədi. Babəklər yurdunun hürr övladları əsarətə boyun əyə bilməzdi və əymədi. Nəsimi həqiqəti canından üstün tutdu. Xətai dövlət qurdu, söz yaratdı, kimlik yaratdı. O böyük ruhlar bir millətin qan yaddaşına çevrildi. Hər yeni doğulan övlad özündən əvvəlkilərin irsini daşıdı. Elə buna görə Azərbaycan əsgəri savaş meydanında heç zaman tək olmayıb. Ulu əcdadın müdrik və döyüşkən ruhu daim bu müqəddəs yolda onunla qoşa addımlayıb. Qələbə dastanını birlikdə yazıb. Qələbəyə gedən yol asan olmadı. Hər qələbənin arxasında göz yaşı var, səbir var, inam var. Vətən sevgisi yalnız dildə deyil, əməldə sınanır. Hər əsgər bir ailənin ümidi, bir ananın duası, bir xalqın güvən yeri idi. Onlar Vətən deyəndə sadəcə xəritədə görünən sərhədləri düşünmürdülər. Onlar uşaqlıq xatirələrini, ata ocağını, ana laylasını, baba məzarını, gələcək nəsillərin azad nəfəsini qoruyurdular. Müzəffər ordunun hər bir əsgəri böyük dastanın qəhrəmanına çevrildi. Çünki onlar yalnız silahla yox, inamla döyüşdülər. Onların ürəyində dövlətə sədaqət, millətə bağlılıq, torpağa sevgi vardı. Elə buna görə keçilməz görünən sədlər keçildi, əlçatmaz görünən zirvələr fəth edildi. Bu torpaq igidlər yurdudur. Burada ər sözü qiymətlidir. Burada vətən anlayışı müqəddəsdir. Bu xalqın övladı bilir ki, torpaq uğrunda ölən varsa, Vətəndir. Burada ocaq müqəddəs sayılır. Burada alov yalnız od deyil, həm də ruhun rəmzidir. Azərbaycanın odlar diyarı adlanması təsadüf deyil. Bu xalqın daxilində əsrlərdən gələn bir işıq yaşayır. Azərbaycanın gücü yalnız ordusunda deyil. Onun gücü müəllimində, şairində, alimində, kəndlisində, əsgərində, gəncində, ağsaqqalındadır. Bir xalq birlik göstərdiyi zaman qarşısında heç bir maneə dayana bilmir. Çünki birlik böyük qüvvədir. Şanlı Zəfərin beş illiyini qeyd etdiyimiz bu günlərdə qələbədən danışmaq yalnız keçmişi xatırlamaq deyil. Bu gün qələbədən danışmaq gələcəyə məsuliyyətlə baxmaqdır. Şəhidlərin əmanətini qorumaqdır. Tarixi yaddaşı yaşatmaqdır. Gənc nəslə kim olduğunu anlatmaqdır. Azərbaycanın tarixində çox igidlər olub. Dünən Babək vardı, Koroğlu vardı, Xətai vardı. Bu gün də onların yolunu davam etdirən qəhrəmanlar var. Çünki zaman dəyişsə də, Vətən sevgisinin mahiyyəti dəyişmir. Bu torpaq ozanlar yurdudur. Bu torpaq aqillər yurdudur. Bu torpaq qəhrəmanlar yurdudur. Bu torpaq zəfəri təkcə qılıncla deyil, ruhla qazananların yurdudur. Qələbə bir son deyil. Qələbə başlanğıcdır. Qələbə xalqın özünə qayıdışıdır. Qələbə Azərbaycanın adını tarixə yenidən qızıl hərflərlə yazan milli iradənin dastanıdır. Bu dastanın adı isə birdir: QƏLƏBƏ DASTANI. 05.11.2025. Bakı.
HÜRRİYYƏT Min şükür hürriyyət ocağımız var, Kölgəlik bir fidan ağacımız var… Ey uca Yaradan Sən qoru bizi, Daim, qaim eylə hürr elimizi. Binə çadırları daş otaq eylə, Özün bu ulusu min budaq eylə… Nə qədər xalqlar var yox bir mətəsi, Çoxunun dili yox kəlmə ötəsi… Bizim söykənəcək dayağımız var, Hələ yol alacaq oylağımız var… “Əliş və Anna” poemasından parça
Алим-хан – последний эмир Бухары, правивший до захвата Бухары Красной Армией 2 сентября 1920 года, представитель узбекской династии тюркского рода Мангыт.
В это трудно поверить но это реальная цветная фотография Сергея Прокудина – Горского, снятая в 1907 году.
Надо было ему чуть дальше проехать и сфотографировать Курманжан-Датку и Шабдан-баатыра. Бесценные были бы фотки.
