Həmidə xanım Cavanşir

HƏMİDƏ XANIM CAVANŞİR

 Maarifçi və xeyriyyəçi

Həmidə xanım Cavanşir Azərbaycanın ilk maarifçi xanımlarından biridir. O, həm də tərcüməçilik, xeyriyyəçiliklə yanaşı Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü idi. Həmidə xanım 1873-cü ildə Şuşa qəzasının Kəhrizli kəndində maarifçi və tarixçi Əhməd bəy Cavanşirin evində dünyaya gəlmişdir. Ailə məktəbində təhsil almış, yeniyetmə vaxtlarından rus dilini mükəmməl mənimsəmişdir. İlk həyat yoldaşı İbrahim bəy Davatdarovun və atasının vəfatından sonra atasının mülkünü idarə edir. 1905-ci ildə Tiflisdə Mirzə Cəlil Məmmədquluzadə ilə tanış olur və 2 il sonra onunla ailə həyatı qurur. “Molla Nəsrəddin” jurnalının çap edilməsində illərlə Həmidə xanımın həm maddi, həm də mənəvi dayağı olmuşdur. Həmidə xanımın xeyriyyəçiliyi dillər əzbəri idi. Dahi bəstəkarımız Üzeyir Hacıbəyov Həmidə xanıma həsr etdiyi məqaləsini “Qoy ədəbiyyat tarixinə yazılsın ki, Sabir kimi şairi diriliyində təqdir edən bir kişi olmadısa da, bir nəfər qadın oldu ki, şairin səhhəti üçün, milyonçu kişilərin olmasına baxmayaraq, öz varından keçəcək qədər böyük bir hamiyyət göstərdi” sözləri ilə bitirir.Həmidə xanım Tiflisdəki “Müqəddəs Nina” məktəbində Azərbaycan dili müəlliminin olmadığını görüb ora bir müəllim tapır və maaşını öz hesabından ödəyir, 1909–1912-ci illərdə isə Kəhrizlidə öz hesabına toxuculuq emalatxanası, tibb məntəqəsi, məktəb açdırıb və özü də bu məktəbdə dərs deyib. Həmidə xanımın xeyriyyəçiliyi ömrünün sonuna kimi davam etmişdir. 1955-ci ildə vəfat etmiş və Fəxri Xiyabanda Mirzə Cəlilin yanında dəfn edilmişdir.

Mənbə: Beynəlxalq Qadın Klubu


“YAZARLAR”  JURNALI PDF


YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

MÖVLUD AĞAMMƏD ŞEİRLƏR

 Mövlud AĞAMMƏD – şair, pedaqoq.

YANASAN
Həsrət odur illər ilə yaşana,
Qəm axıdır gözlərimdən yaş, ana..
Əcəl gələr, ömür bitər, yaşa nə?
Bilmirsən ki, üzü hansı yanasan…
* * *
Bunu yazan yazıb, silməz o daha,
Alışasan, odlanasan oda ha;
Neyləyəcək yanmaq ilə od aha,
Söndürələr, söndürdükcə yanasan…
* * *
Dərd içimdən dərd götürə, azalım,
Yarı bölüm, ya özümə az alım;
Mövlud sənin qurbanındı, a zalım,
Qurban olan cana barı yan a san…

SORAĞINDA
Yenə dərdlərimin telləri dindi,
Köklənib bəm üstə, zil sorağında…
Səhralar gül-çiçək bitirir indi,
Bağçalar saralıb gül sorağında.
* * *
Gözlərdə bir yığın cavabsız sual,
Üzlərdə intizar, ürəkdə məlal…
İnsanlar ümidsiz, sanki bir xəyal,
Nigaran baxışlar el sorağında.
* * *
Bir aşiq istərəm möhnət görməyə,
Bu qəmə, qüssəyə sinə gərməyə…
Gözəllər zülfünə sığal verməyə
Şanələr zərəfşan tel sorağında.
* * *
Kimsə yox külbeyi-ehzanələrdə,
Saqi, mey dolanmır meyxanələrdə…
Yolunu gözləyir, qəmxanələr də,
Məcnuntək yaralı dil sorağında.
* * *
Qəlbimdə ayrılıq, hicran qorxusu,
Mənə tənə edir, vallah, çoxusu…
Çəkilib Mövludun ərşə yuxusu
Yanaqlar susayıb sel sorağında.

SƏFƏRİMDİ
Hər gülə gül deyib baxmadım əsla,
Öz gülüm bəsimdi, tazə-tərimdi.
Ağaran saçlarım günahım deyil,
Ömrümə yağan qar bar-bəhərimdi…
* * *
Baxıb qürrələnmə, ömür daldadır,
Həyat vəfasızdır, alır-aldadır.
Çəkdiyim acılar şirin, bal dadır,
Dünyanın şərbəti tünd zəhərimdi…
* * *
Taleyim, qismətim üzümə güldü,
Öz sevinc payını mənimlə böldü.
Mövluda deməyin, bəs niyə öldü,
Könül dünyasına son səfərimdi…

OLMUR
Dedim, bir daş altda, bir daş da üstdə,
Dərddi də, sinədə saxlamaq olmur –
Bu daşın altını üstünə çevir,
Dərd sinə göynədir, ağlamaq olmur…
* * *
Dərdim daşdan çıxır, dərd ələ gəlmir,
Dərd ilə yoğrulub daş dilə gəlmir –
Daşın daş dərdi var, dərd dələ bilmir,
Sinəm daşa dönüb, dağlamaq olmur…
* * *
Dərd ilə yüklənib ruhum, ah, çəkir,
Bilmirəm eyləyib nə günah, çəkir –
Daş dərdə dözəmmir, hər gün ah çəkir,
Demə, dərdi daşla bağlamaq olmur…

YUXU
Sanki olmamısan mənim üçün sən,
Səni sevməyim də əfsanə imiş…
Sevgi yollarında bir-birimizdən
Bəs bizi ayıran söylə, nə imiş?
* * *
Nakam eşqimizdən doya bilmədik,
Aldı əlimizdən amansız fələk…
Üzü baharadır, yaya, bilmədik,
Günahdır qışa da vəfasız demək…
* * *
Əsdi qara yellər sevgi bağına,
Məhəbbət yolunu kəsdi qar, boran…
Vəfalı olsaydın əhdi-peymana,
Səni itirməzdim heç vaxt, heç zaman..
* * *
Sanki gəlməmisən bu dünyaya sən,
Səni sevməyim də bir yuxu imiş…
Bizi ayıran da bir-birimizdən
Sevgi hislərinin yoxluğu imiş…

GÖYNƏR
Dərd sinəmin göynərtisi,
Göynər, zülm-zülm göynər –
Yaxınlaşır hənirtisi,
Göynər, ölüm, ölüm göynər.
* * *
Dərd danışır, sinəm laldı,
Göynər dilim, dilim göynər –
Bahar ömrün xəzan aldı,
Göynər gülüm, gülüm göynər…
* * *
Dərd alışır, sinəm sönür,
Göynər külüm, külüm göynər –
Dərd sinəmdə dilimlənir,
Göynər, dilim-dilim göynər…

ZÜLM
Vaxt daralır, vaxtdan gedir,
Gəlmişəm ki, vaxtı bölüm.
Gözlərimdən yuxu yağır,
Yetişir bu vaxtı ölüm…
* * *
Nə dincini alır ruhum,
Nə çəkilir ərşə yuxum.
Tək özüməm – varım-yoxum,
Taleyimin taxtı, gülüm…
* * *
Kilidlənir yarıyacan,
Yarı bu gün, yarı haçan?
Baxışlarım qapıyacan,
Yaşamaq da, vallah, zülm…

EYLƏR
Dedim, ey gül, nədir halın?!
Gözün yaşın rəvan eylər.
Düşən gündən bu sevdaya,
Xəyal eylər, güman eylər.
* * *
Siyah zülfün zərəfşandır,
Üzün gülşən, gülüstandır.
Nədən ömrün zimistandır?!
Məlal eylər, xəzan eylər.
* * *
Ürək dözməz fəraq olsun,
Könül, səndən iraq olsun.
Yanar canım çıraq olsun,
Sitəm eylər, divan eylər.
* * *
Əlac etsən, qübar etməz,
Sevən aşiq fərar etməz.
Neçin səbri-qərar etməz?!
Yıxar könlüm, viran eylər.
* * *
Olan olmuş, keçən keçmiş,
Dolub badəm, içən içmiş.
Ömür, Mövlud deyər heçmiş,
Qılar ah-zar, fəğan eylər…

MƏN
İlmələrim naxış-naxış,
Xana olub dərd çözürəm…
Tellərindən ayrı düşən
Şana olub dərd gəzirəm…
* * *
Sızıldayır qəm şikəstəm,
Küsüb məndən boyu bəstəm…
Naləsi bəm həvəngdəstəm,
Həna olub dərd, əzirəm…
* * *
İllər yaman gec ötüşüb,
Həsrət çəkib, sayru düşüb…
Qatarından ayrı düşüb,
Yana olub dərd, düzürəm…
* * *
Mövlud kimi ad almışam.
Bilməm, niyə yad olmuşam…
Pərvanədən od almışam,
Ona olub dərd, dözürəm…

GƏLMƏDİ
Dedim yara namə yazım,
Əlim gəlmədi, gəlmədi.
Dərd üstünə dərd istədim,
Zülm gəlmədi, gəlmədi.
* * *
İllər ilə həsrət çəkdim,
Yenə onsuz, yenə təkdim.
Dərdi yarı böləcəkdim,
Gülüm gəlmədi, gəlmədi.
* * *
Dərd əlindən gəldim dada,
Hey düşdükcə dərdim yada.
Dedim, bəlkə, yetər dada,
Ölüm gəlmədi, gəlmədi.
* * *
Dərd məskənim dərd dağıdır,
Dərd ələyir, dərd dağıdır.
Necə deyim, dərd yağıdır,
Dilim gəlmədi, gəlmədi.
* * *
Mövlud dərdinə ağlayır,
Dərd kitabın varağlayır.
Dərdim sinəmdə çağlayır,
Selim gəlmədi, gəlmədi…

Müəllif: Mövlud AĞAMMƏD


MÖVLUD AĞAMMƏDİN YAZILARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF


YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Akif ABBASOV – QALSTUK ƏHVALATI

Akif ABBASOV

QALSTUK ƏHVALATI
(hekayə)
Zakir Qarayev akademiya institutlarının birində direktor idi. Son dərəcə zəhmli, ciddi və tələbkar şəxs olduğundan institut əməkdaşları ondan çəkinərdilər.
Zakir müəllim özünü çəkmirdi, lap əvvəldən xasiyyəti beləydi. Qaraqabaq idi. Şöbələrdə tədqiqat işlərinin müzakirəsində çox vaxt özü də iştirak edər, iradlarını bildirərdi. Seçmə yolu ilə bəzi tədqiqat işlərinin müzakirəsi hətta institut Elmi şurasının iclasına da çıxarılırdı. Bu, əməkdaşlarda məsuliyyət hissini artırır, onların tədqiqatları yüksək səviyyədə aparmalarına səbəb olurdu.
Elmi işçilər iş vaxtı dəhlizdə, institutun həyətində boş-boşuna dayanıb uzun-uzadı söhbət etməz, siqaret çəkməz, direktorun gözündən düşməməyə çalışardılar.
Əməkdaşlar hər şeydən ötrü direktorun qapısı ağzını kəsdirməz, şöbə müdirləri, elmi katib, yaxud elmi işlər üzrə direktor müavini Yavər müəllim vasitəsilə sözlərini çatdırardılar.
Bir də görürdün direktor özü işçilərdən kimi isə yanına çağırtdırır. İşçi bundan bərk narahat olur, həyəcan hissi keçirir, “Görəsən niyə görə məni çağırıb?” deyə öz-özündən soruşurdu.
Bu gün direktor nədənsə Murtuzu görmək istəmişdi. İşin tərsliyindən Murtuz işdə deyildi. Bir-iki saatlıq harasa getmişdi. Tez Murtuzu tapdılar: “Zakir müəllim səni çağırtdırıb” – dedilər.
Murtuzu fikir apardı: “Görəsən nə məsələdir?”
Şöbə müdirindən, ondan-bundan soruşdu ki, Zakir müəllim neynur onu. Bilən olmadı. Murtuz çar-naçar qəbul otağına gəldi. Katibə daxili telefonla onun gəlişini direktora xəbər verdi. Direktorun səsi eşidildi:
-Gəlsin.
Murtuz otağa daxil oldu. Danlanacağını gözünün altına almışdı. Amma nəyə görə? Bunu bilmirdi. Ha fikirləşirdisə, ağlına bir şey gəlmirdi. Başını qaldırmadan:
-Eşidirəm, Zakir müəllim, -dedi.
Zakir müəllim qələmi stolun üstünə qoydu. Eynəyini çıxarıb gözlərini Murtuza zillədi. Murtuzun bədənindən soyuq bir gizilti keçdi. “Yəqin icazəsiz iş yerimi tərk etdiyimə görə acığı tutub. Ya da haqqımda kim isə xəbərçilik edib”.
Murtuz sarısını udmuşdu. Onun sıxıldığını görən Zakir müəllim:
-Murtuz müəllim…-dedi.
Murtuz tez başını qaldırdı. Zakir müəllimin danışığı, müraciəti mülayim idi. Hətta sifətində təbəssüm vardı. Bu, Murtuzu ürəkləndirdi:
-Bəli, Zakir müəllim.
-Necəsən?
Murtuz öz-özünə: “Zakir müəllimdən çıxmayan iş. Onun kefini xəbər alır”. Tez:
-Yaxşıyam, sağ olun, – deyə cavab verdi.
-Murtuz müəllim, deyirlər sən yaxşı qalstuk bağlayırsan.
Murtuzun da üzü güldü:
-Elədir, Zakir müəllim.
Zakir müəllim stolun siyirməsindən bir qalstuk çıxarıb Murtuza uzatdı:
-Di göstər hünərini.
Murtuz irəli yeriyib qalstuku aldı, onu bağlayıb Zakir müəllimə verdi. Zakir müəllim qalstuku boynuna keçirdi. Yaxşı bağlanmışdı, həm də uzunluğu qaydasındaydı.
-Hə, Murtuz müəllim, deyilənlər düz imiş. Tədqiqat işini də bax beləcə, yəni yaxşı yerinə yetir. Sağ ol.
Murtuz sevincək otağı tərk etdi. Bir anlıq dəhlizdə dayanıb dərindən nəfəs aldı.
Bakı şəhəri, 22 fevral 2022-ci il.

Müəllif:Akif ABBASOV

AKİF ABBASOVUN DİGƏR YAZILARI


YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<<<<WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>>

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru