QARDAŞ Sən gəzən yerlərə gəlmişəm, Qardaş! Qanın axan yerdə lalə bağrı qan. İlk sübh şəfəqində çatmışam bura, Rəngindən rənginə qatıb oğru dan. * * * Lənət o günə ki, açıldı səhər, Namərdin dişinin dibində zəhər, Dilində boğazdan yuxarı qəhər, O müdhiş yalanı dedi doğrudan… * * * İndi bu kol-kosun nə günahı var? Çəlləyə çiv olan palıd günahkar! Ətrafda dağ-daş da ağlayır zar-zar… Bülbüllər dilini udub qorxudan… * * * Nə yaxşı bu “tale”, “qismət” sözü var, Sığınıb onlara olduq gözü dar, Lap bilmək istəsən düzü ay İlqar, Hamının yaradır qəlbi ağrıdan… * * * Ustaca təsəlli oğlunla qızın, Biləsən, itməyib çörəyin, duzun, Haçansa yenə də doğsa ulduzun, Hilalı boylanır hər gün Ağrıdan… 07.07.2022. Azərbaycan.
VƏTƏN OĞLU Göylər də hönkürüb, ağladı bu gün, Buludlar göz yaşın saxlaya bilmir…. Damından göz yaşı axıdan koma, Kövrəlmiş ananı ovuda bilmir…. * * * Hardasa, bir bala ata gözləyir, Əlində bir Bayraq gələydi bu gün…. Müəllim istəyib stol üstünə, Anası alaram, söyləyir hər gün…. * * * Bir Ata istəyir oğlu bu gün də, Həyətə tələsik girsin nə olar…. Arxaya baxmadan sürüb maşını, Bütün gül-çiçəyi əzsin nə olar…. * * * Elə bilirsən ki, bitər siyahı??? Dolabda islanıb bir cib dəsmalı…. Asılqan saxlamır çim su mundiri, Havadan asılıb, bir ər sığalı…. * * * Bir otaq küncündə bacı naləsi, Birində qardaşın hıçqırtısı var… Məhəllə uşağı, qrup yoldaşı, Bu gün qəmgin durub meyvə satanlar…. * * * Adi çörəkçi də xiffət eyləyir, Çəkməçi çəkməsin görüb ağlayır…. Alışqan verdiyi bardakı qızın, Bu yağış qəlbində tonqal qalayır…. * * * Körpə uşaqlar da haçandı qəmgin, Boylanır həyətə, ancaq görməyir…. Ana paltar ipin kəsibdi çoxdan, Fəxrlə sərdiyin, daha sərməyir…. * * * Göylər yas saxlayır, Yer qəribsəyib, Təşnədir mərdlərin yeni nəşinə…. Torpaq əkənindir, əkən də bizik, Göylərdə gəzənin Yer nə işinə…. * * * Göylər bizə qahmar, Yer bizə mənzil, Qəlbin dolanmasın, ey Vətən oğlu…. Nəsimi, Bəhmənyar gör nə vaxt olub??? Vətən də unutmur haqq tapan oğlu…. 02.04.2017. Bakı.
QUCAĞINI GENIŞ AÇ… ( Gizir Pəncəli Teymurova həsr olunur.) Qucağını geniş aç, gəlirəm Ana Torpaq, Çox döymüşdüm qapını, səhər-axşam taq-taraq, Hər gəlirəm deyəndə, əlimdə vardı bayraq, O qutsal əmanətin, ünvanına yetibdi… Sancmışam Sancağımı, rahat gəlirəm indi…
* * * Səhər-axşam deyərdim, bu canım sənə fəda, Nə olur mənə olsun, təki sən görmə qada, “Komandir yaxşı olsa, ordunu verməz bada”, Komutanım öndədir, gül-çiçək düz yoluna… Sıra ilə gəlirik, yer ver girək qoynuna… * * * Çox dilək diləmişdim, Bayraq olsun kəfənim, Xəyalım gerçək olub, sevinməsin düşmənim, Dualarım qəbuldu, ağlamasın sevənim, Ana, sən də gözünün qorasını sıxma ha… “Oğul düşmən çəpəri”, qurban gedər torpağa… 12.04.2016. Bakı.
CAN AY ANA…
(Polad Həşimovun Anasına)
Can ay Ana, bu baxışda nələr var… Bu baxışda, Poladının ilk dişi, İlk addımı, gülüşü var, yeriş var… Bu baxışdan asılıbdı murazlar… Bu baxışda Poladının ilk beşi, Gülərüzü, şux qaməti, duruş var… * * * Can ay Ana, bu baxışda nələr yox?! Bu baxışda yoxa çıxıb diləklər, Bu baxışda zaman da yox, məkan da… Bu baxışda itib bütün mizanlar… Bu baxışda dünya çöküb iməklər, Bu baxışda yelkən də yox, sükan da… * * * Can ay Ana, bu baxışda nələr var… Bu baxışda Poladın ilk rütbəsi, Bu baxışda şərəf də var, şan da var… Bu baxışda fəğan edir arzular… Bu baxışda min vaizin xütbəsi, Al don geymiş qürub da var, dan da var… * * * Can ay Ana, bu baxışda nələr yox?! Bu baxışda qədər namı ağlayır, Bu baxışda Polad adlı oğul yox… Bu baxışda tükənibdi niyazlar… Bu baxışda kədər qəmi dağlayır, Mum tək yumşaq, polad kimi oğul yox…. * * * Can ay Ana, bu baxışda nələr var… Bu baxışda Poladının mərdliyi, Ərənliyi, cəsurluğu, qürur var… Baxışının hərarəti dondurar… Bu baxışda fəxarətin sərtliyi, Ağalığı, amirliyi, onur var… * * * Can ay Ana, bu baxışda nələr yox?! Bu baxışda susub qapı zəngləri, “Polad gəldi”, dur ayağa deyən yox… Bu baxışda od qalayır xəyallar… Bu baxışda itib dünya rəngləri, “Ana” – deyə, şirin-şirin gülən yox…
* * * Can ay Ana, bu baxışda nələr var… Bu baxışda xanım, xatın bir Ana, Sinəsində bağrı çat-çat olan var… Bu baxışdan neçə Ana boylanar… Bu baxışda Nüşabə tək şir Ana, Tomris kimi kükrəyən var, yanan var… 12.01.2021. – Bakı.
Çağdaş Azərbaycan ədəbiyyatının tanınmış simalarından biri olan Zaur USTAC 1975-ci ildə Bakı şəhərində andan olub. Ali təhsillidir. Qarabağ müharibəsinin iştirakçısı, ehtiyatda olan zabitdir. Bədii-publisistik kitabların, metodiki-tədris vəsaitlərinin və balacalar üçün (ingilis dilindən) tərcümələrin müəllifidir. Milli ruhda qələmə alınıb hər iki qrafika ilə (müasir və əski əlifba ilə Ana dilimizdə) çap olunmuş kitabları Bütöv Azərbaycan coğrafiyasında yayımlanır. Xüsusi ilə kiçik yaşlı məktəblilər üçün ana dilimizdə olan öyrədici (Ana dili və Hesab) şeirlərdən ibarət kitabları geniş oxucu kütləsinə tanış olmaqla bərabər məktəb və liseylərin məktəbəhazırlıq qruplarında tədris vəsaiti kimi tətbiq (2019-2020-ci təris ilindən etibarən) olunur..
Zaur USTAC 1988-ci ildən fasiləsiz olaraq dövri mətbuatda dərc olunur, 40-dan artıq kitabın müəllifidir. 2007-ci ildən özünün təsis etdiyi “Yazarlar” jurnalı, 2010-cu ildən isəYAZARLAR.AZ saytı idarəçiliyindədir.
Zaur Ustacın əsərlərinin 2011-ci ildən etibarən internet vasitəsi ilə bir neçə stabil və təhlükəsiz portalda pulsuz yayımlanmasının nəticəsi olaraq bu gün o internet üzərindən ən çox oxunan yazarlarımızdan biri, bəlkə də birincisidir.
Zaur USTAC yaradıcılığı Ana dilimizdə oxuyub, anlamağı bacaran dünyanın harasında yaşamasından asılı olmayaraq, internetə çıxışı olan hər bir şəxs üçün əlçatandır.
ALLAH BÜTÜN ŞƏHİDLƏRİMİZƏ RƏHMƏT ELƏSİN. AMİN…
GƏL, BU DƏRDƏ DÖZ DƏ YAŞA… (Poladla, İlqarın məzarı başında) Hanı qoşun, hanı ləşkər? Tək qalbdı iki Paşa… Baiskarı kimdi, bilməm, Kaş dönəydi özü daşa… Gəl, bu dərdə döz də yaşa… Gəl, bu dərdə döz də yaşa… * * * Əlim üzümdə qalıbdı, Sözüm ağzımda qalıbdı, Arzum gözümdə qalıbdı, Qanım gözdə dönüb yaşa… Gəl, bu dərdə döz də yaşa… Gəl, bu dərdə döz də yaşa… * * * Ustacam, artıb ələmim, Ta yazmır, sınıb qələmim, Hər gün də artır sələmim, Eşqim düzdə dönüb quşa… Gəl, bu dərdə döz də yaşa… Gəl, bu dərdə döz də yaşa… 17.07.2020. II FX. Bakı.
TORPAQ BİZİ GÖZLƏYİR… (…şəhid İlqar Mirzəyev in xatirəsinə…)
Gəlmişəm görüşə yenə də, qardaş! Ayaqlar olmadı sonadək yoldaş… Qollarım qoynumda qurudu bardaş… Yadıma xırdaca günahım düşdü… Yanında boş yerə tamahım düşdü… * * * Gəlmişəm görüşə yenə də, qardaş! Ayaqlar olmadı sonadək yoldaş… Qollarım qoynumda qurudu bardaş… “Hazırdır məzarlar”, – eyindən keçir… Yanına gələn yol çiyindən keçir… * * * Gəlmişəm görüşə yenə də, qardaş! Ayaqlar olmadı sonadək yoldaş… Qollarım qoynumda qurudu bardaş… Bu süslü “otaqlar” xiffət eyləyir… “Daş yastıq yataqlar” minnət eyləyir… * * * Gəlmişəm görüşə yenə də, qardaş! Ayaqlar olmadı sonadək yoldaş… Qollarım qoynumda qurudu bardaş… Səngər, məzar ortaq bizi gözləyir… Qardaş, Ana torpaq bizi gözləyir…
23.08.2020. – Bakı. (II F.X.)
VARMIŞ
Nə deyim, Allahım sən bilən haqqdır, Görəcək günləri görmək də varmış… Elçini, İlqarı alıb yanına, Zaura sən gözlə, demək də varmış… * * * Gözün biri gülür, biri ağlayır, Ağlaya-ağlaya gülmək də varmış… Poladı, Şükürü alıb yanına, Zaura sən gözlə, demək də varmış… * * * Şükür yazdığına, şükür qismətə, Dərdin acısını sevmək də varmış… Həmdəmi, Rəşadı alıb yanına, Zaura sən gözlə, demək də varmış… 31.10.2020. Bakı.
DAHA TƏK DEYİLSİNİZ (Şəhid İlqar Mirzəyevin ziyarətində) Yenə də görüşə gəlmişəm, Qardaş! Gözün biri gülür, biri ağlayır… Daha tək deyilsiz, təsəllidir bu, Bir yandan mənzərə ürək dağlayır… * * * Qəribə bir hüzur çuğlayır məni, Yanında hər nəfəs ruha töhfədir. Vətən kitabını vərəqləyirəm, Burada hər məzar bir səhifədir… * * * İgid, ər oğullar toplanıb bura, Bütün çöhrələrdə, təbəssüm, qürur… Tək-tək sıralanan bu baxışların, Hər biri özünə bir dastan qurur… * * * Yenə də görüşə gəlmişəm, Qardaş! Gözün biri gülür, biri ağlayır… Daha tək deyilsiz, təsəllidir bu, Bir yandan mənzərə ürək dağlayır… 29.12.2020. – Bakı ş. II FX.
SƏKKİZİ SONSUZLUQ ELƏDİ İLQAR Xoşbəxtlər günündə doğulmuşdu o, Təqvimin bu günü İlqar günüdür! Ölməzlər günündə doğulmuşdu o, Təqvimin bu günü İlqar günüdür! * * * Bu gün doğum günü, yaşar əbədi, Eliynən bir ünü, yaşar əbədi, Sonsuzluğa yönü, yaşar əbədi, Təqvimin bu günü İlqar günüdür! * * * Zaur tək yüzləri bir çətən oldu, Çoxu arzuladı, o yetən oldu, Vətən torpağında o, bitən oldu, Təqvimin bu günü İlqar günüdür! 08.05.2021 – Bakı.
İLQAR Qəhrəman olmaq üçün Gəlmişdi Yer üzünə. Silahı sevgi idi, Qonmuşdu nur üzünə. * * * Verdilər İlqar adın, Böyüdü üzdə vüraq. Fəxriydi dostun, yadın, Əhdinə düzdü İlqar. * * * Ananın sevinciydi, Obanın şan-şöhrəti. Ziyası oldu xalqın, Əritdi zin-zülməti. * * * Gətirdi gedişiylə Şərəfi, şanı bizə. Qollara qüvvət oldu, Təpəri yetdi dizə. * * * Məzara düşən gün o, And içdi mərd oğullar: -“Bu qanı alacağıq, Sən rahat uyu, İlqar!” * * * İgidlər tutdu sözün, Bir gündə döndü zaman. Göstəriş verildi ki, Düşmənə yoxdur aman! * * * Çin oldu arzuları, Qarabağ oldu azad. Uyuyur rahat indi, Şəhidim indi rahat… 21.06.2021. Bakı.
O GÜN Hər şey belə başladı, Gülə-gülə getmişdin… Döndün üzdə təbəssüm, Çöhrənə həkk etmişdin… * * * Tək getmişdin gedəndə, Yüz min olub qayıtdın… Özün getdin yuxuya, Milyonları oyatdın… * * * Hər şey belə başladı, Bütün xalq həmdəm oldu… Cümlə aləm toplandı, Azərbaycan cəm oldu… * * * Yuxudaykən əbədi, Yatmışlara qalx dedin… Vətənin qara dərdin Al boyayıb, ağ etdin… * * * Girib torpaq altına, Çıxartdın üzə nə var… Bir gedişə mat idi, Taxtada tüm fiqurlar… * * * Tarixində satrançın Bəlkə də bu oldu ilk… Qarşısında bir topun, Vəzir olmuşdu fillik… * * * Hər şey belə başladı, Qonaqların sığmadı O gün həyət-bacana, Məmləkəti çuğladı… * * * Başlanan yol qapından, Şuşayadək uzandı… Vətən oğlun itirdi, Torpağını qazandı… * * * Belə şanlı hekayət, Tarixdə bir, ya iki… Lap başqası varsa da, Möcüzədir bizimki … * * * Bu dastanı qanıyla Yazdı ərlər, ərənlər… Bu kitabın qədrini, Bilir yazmaq bilənlər… 14.07.2021. Bakı.
QARDAŞ Sən gəzən yerlərə gəlmişəm, Qardaş! Qanın axan yerdə lalə bağrı qan. İlk sübh şəfəqində çatmışam bura, Rəngindən rənginə qatıb oğru dan. * * * Lənət o günə ki, açıldı səhər, Namərdin dişinin dibində zəhər, Dilində boğazdan yuxarı qəhər, O müdhiş yalanı dedi doğrudan… * * * İndi bu kol-kosun nə günahı var? Çəlləyə çiv olan palıd günahkar! Ətrafda dağ-daş da ağlayır zar-zar… Bülbüllər dilini udub qorxudan… * * * Nə yaxşı bu “tale”, “qismət” sözü var, Sığınıb onlara olduq gözü dar, Lap bilmək istəsən düzü ay İlqar, Hamının yaradır qəlbi ağrıdan… * * * Ustaca təsəlli oğlunla qızın, Biləsən, itməyib çörəyin, duzun, Haçansa yenə də doğsa ulduzun, Hilalı boylanır hər gün Ağrıdan… 07.07.2022. Azərbaycan.
VƏTƏN OĞLU Göylər də hönkürüb, ağladı bu gün, Buludlar göz yaşın saxlaya bilmir…. Damından göz yaşı axıdan koma, Kövrəlmiş ananı ovuda bilmir…. * * * Hardasa, bir bala ata gözləyir, Əlində bir Bayraq gələydi bu gün…. Müəllim istəyib stol üstünə, Anası alaram, söyləyir hər gün…. * * * Bir Ata istəyir oğlu bu gün də, Həyətə tələsik girsin nə olar…. Arxaya baxmadan sürüb maşını, Bütün gül-çiçəyi əzsin nə olar…. * * * Elə bilirsən ki, bitər siyahı??? Dolabda islanıb bir cib dəsmalı…. Asılqan saxlamır çim su mundiri, Havadan asılıb, bir ər sığalı…. * * * Bir otaq küncündə bacı naləsi, Birində qardaşın hıçqırtısı var… Məhəllə uşağı, qrup yoldaşı, Bu gün qəmgin durub meyvə satanlar…. * * * Adi çörəkçi də xiffət eyləyir, Çəkməçi çəkməsin görüb ağlayır…. Alışqan verdiyi bardakı qızın, Bu yağış qəlbində tonqal qalayır…. * * * Körpə uşaqlar da haçandı qəmgin, Boylanır həyətə, ancaq görməyir…. Ana paltar ipin kəsibdi çoxdan, Fəxrlə sərdiyin, daha sərməyir…. * * * Göylər yas saxlayır, Yer qəribsəyib, Təşnədir mərdlərin yeni nəşinə…. Torpaq əkənindir, əkən də bizik, Göylərdə gəzənin Yer nə işinə…. * * * Göylər bizə qahmar, Yer bizə mənzil, Qəlbin dolanmasın, ey Vətən oğlu…. Nəsimi, Bəhmənyar gör nə vaxt olub??? Vətən də unutmur haqq tapan oğlu…. 02.04.2017. Bakı.
QUCAĞINI GENIŞ AÇ… ( Gizir Pəncəli Teymurova həsr olunur.) Qucağını geniş aç, gəlirəm Ana Torpaq, Çox döymüşdüm qapını, səhər-axşam taq-taraq, Hər gəlirəm deyəndə, əlimdə vardı bayraq, O qutsal əmanətin, ünvanına yetibdi… Sancmışam Sancağımı, rahat gəlirəm indi…
* * * Səhər-axşam deyərdim, bu canım sənə fəda, Nə olur mənə olsun, təki sən görmə qada, “Komandir yaxşı olsa, ordunu verməz bada”, Komutanım öndədir, gül-çiçək düz yoluna… Sıra ilə gəlirik, yer ver girək qoynuna… * * * Çox dilək diləmişdim, Bayraq olsun kəfənim, Xəyalım gerçək olub, sevinməsin düşmənim, Dualarım qəbuldu, ağlamasın sevənim, Ana, sən də gözünün qorasını sıxma ha… “Oğul düşmən çəpəri”, qurban gedər torpağa… 12.04.2016. Bakı.
CAN AY ANA…
(Polad Həşimovun Anasına)
Can ay Ana, bu baxışda nələr var… Bu baxışda, Poladının ilk dişi, İlk addımı, gülüşü var, yeriş var… Bu baxışdan asılıbdı murazlar… Bu baxışda Poladının ilk beşi, Gülərüzü, şux qaməti, duruş var… * * * Can ay Ana, bu baxışda nələr yox?! Bu baxışda yoxa çıxıb diləklər, Bu baxışda zaman da yox, məkan da… Bu baxışda itib bütün mizanlar… Bu baxışda dünya çöküb iməklər, Bu baxışda yelkən də yox, sükan da… * * * Can ay Ana, bu baxışda nələr var… Bu baxışda Poladın ilk rütbəsi, Bu baxışda şərəf də var, şan da var… Bu baxışda fəğan edir arzular… Bu baxışda min vaizin xütbəsi, Al don geymiş qürub da var, dan da var… * * * Can ay Ana, bu baxışda nələr yox?! Bu baxışda qədər namı ağlayır, Bu baxışda Polad adlı oğul yox… Bu baxışda tükənibdi niyazlar… Bu baxışda kədər qəmi dağlayır, Mum tək yumşaq, polad kimi oğul yox…. * * * Can ay Ana, bu baxışda nələr var… Bu baxışda Poladının mərdliyi, Ərənliyi, cəsurluğu, qürur var… Baxışının hərarəti dondurar… Bu baxışda fəxarətin sərtliyi, Ağalığı, amirliyi, onur var… * * * Can ay Ana, bu baxışda nələr yox?! Bu baxışda susub qapı zəngləri, “Polad gəldi”, dur ayağa deyən yox… Bu baxışda od qalayır xəyallar… Bu baxışda itib dünya rəngləri, “Ana” – deyə, şirin-şirin gülən yox…
* * * Can ay Ana, bu baxışda nələr var… Bu baxışda xanım, xatın bir Ana, Sinəsində bağrı çat-çat olan var… Bu baxışdan neçə Ana boylanar… Bu baxışda Nüşabə tək şir Ana, Tomris kimi kükrəyən var, yanan var… 12.01.2021. – Bakı.
AY İLQAR?! Nə vaxt gəlsən, qərənfillər təzə, tər, Nə çox imiş, səni sevən, ay İlqar?! Bura köçüb bu gün bütün çiçəklər, Görürsənmi, bunu görən, ay İlqar?! * * * Xəfif xiffət bacı, qardaş üzündə, Sonsuz həsrət ana, yoldaş gözündə, Lal həqiqət sirli sirdaş sözündə, Bilirsənmi, niyə, nədən, ay İlqar?! * * * Zaur matdır zaman, gərdiş əlində, Düyünlənib, sözü qalıb dilində, Ustac durub hələ əli belində, Süzürsənmi, onu hərdən, ay İlqar?! 08.05.2023. Bakı – II Fəxri Xiyaban.
Ələnər ömürdən vaxt narın-narın, Ürəkdir xəznəsi misilsiz varın. Əgər mərd adamsa həmdəmin, yarın, Sınaqlar, savaşlar nağıl olurmuş. 28.04.2026
SONET
(təkqafiyəli)
Vurar can evindən xəyanət, yalan, İnsanın ruhunu eyləyər talan. Xain öz içində gizləyər ilan, Görərsən, fəsadmış üzü dost olan.
Maneə sayılmaz yolda hər dalan, Daşda da gül açar, əzmlər, inan. İnsanı yanıldar bəlkə zər-palan, Ağılla ucalan olmaz alçalan.
Nə yersiz lovğalan, nə də xırdalan, Su tökmə, – kor quyu deyildir dolan. Zamanı əridib olma sarsılan.
Bilinməz realdır, ya nağıl-filan, Ömürlər əmanət, gözəllik solan, Fəqət iz saxlayıb əməldir qalan. 21.04.2026
ADAMLAR
Biri beşə qatlayır, Fitnə-fücur adamlar. Həyatına adlayır, Elə bu cür adamlar.
Yüz hiyləylə, kələklə, Əsdirdiyi küləklə, Oğurlanan lələklə, Göylə uçur, adamlar.
Düzlük şərt deyil, demək, Bəzən boş gedir əmək. Ucuz olub nan-nəmək, Yeyib-ıçır adamlar.
Geydiyi köynək sıxır, Gah asiman, gah çuxur. Ucalmağa vurnuxur, Yerə köçür adamlar. 09.05.2026
YAZARAQ DANIŞIRAM
Yalançı ümidlərin taxtını devirmişəm, Səssizliyin mənə xas aləminə girmişəm, Qırıldıqca üzümü özümə çevirmişəm, Susaraq danışıram.
Xəzrilərə çevrilib daha bahar nəsimi, Hər üzünü görmüşəm mənə “əziz” kəsimin. Qayalara toxunub duyulmayan səsimi, Qısaraq danışıram.
Eh… Məni sevməyənlər, yığışın bir araya, Kam almaqdı qəsdiniz, di düzülün sıraya, Əlimi qəlbimdəki o görünməz yaraya Basaraq danışıram.
İstəmirəm bıçaqtək iti kəsən söz dəyə, Bağlamışam qəlbimi, görünməsin özgəyə. Sükutu gözlərimdən pərdəlik olsun deyə Asaraq danışıram.
Dəyişilir tərkibim¹, qəm çoxalır gilimdə, Əriyirəm, bişirəm hələ yanan külümdə. Ürəkdə çağlayan söz düyün düşür dilimdə, Yazaraq danışıram. 24.04.2026
¹ İnsan torpaqdan, gildən yaranıb. Orqanizmdə (tərkibdə) maddə və mineralların balansının dəyişməsindən əhval dəyişir.
GÖZ İLƏ QAŞ ARASINDA
Yaşayır, çalışır vuruşur insan, Çırpınır yaz ilə qış arasında. Arzuya yetişmək deyildir asan, Ələnir ürəklə baş arasında.
Yolları yoxuşdu, daşlı-kəsəkli, Gedirsən, gözündə bir zirvə şəkli. Gah toran görünür, gah da bəzəkli, Qalmısan kəsəklə daş arasında.
Yolunda nə ləldi, parlayır yaman, Almasan peşiman, alsan peşiman. Getməyə ürəyin verməsə aman, Dönərsən heyiflə kaş arasında.
Zeynəba, sanırsan, dağlar aşırsan. Ay canım, özünlə bil yarışırsan. Əcəldən qaçaraq yaxınlaşırsan, Əcəl də göz ilə qaş arasında. 11.02.2026
BAŞ ADIM
Bu həyatın dərslərinin xeyri yox, Çünki ürək sındırmağa naşıdım¹ Məni saran sevgilərin çatı çox, Mənmi görən yara açıb qaşıdım?
Gah kəpənək qanadıyam, gah kənək², Arzularım yağış döyən biçənək. Ümidlərim budaqlanan bir tənək, İkisinin arasında yaşadım.
Görmədilər aydan arı qəsdimi, Günü-gündən qopuz ürək susdumu? Dodaqları hilal olan dostumun Gözlərində ikilikdən üşüdüm.
Öz dilimi yaraladı sözüm də, Yolum yoxuş, gücə düşdü dizim də. Dumanları zirvə kimi gözümdə, Buludumu ürəyimdə daşıdım.
Güvənimdən düşdüyüm yer qəm dərə, Parçalandı ürək bəlkə min yerə. “Zeynəb” yazıb qol da çəkdim dəftərə – “Küllərindən doğulan”dı baş adım. 02.04.2026
¹ naşı idim (şivə) ² kənək – bərk qabıqlı qoz ³ hilal – təzə çıxan ay, oraq formasında
DƏRYADAN DAMLALAR
(Xəyalımla deyişmə - divani)
-Haqq-salamı unutmayıb, salam desəm, yeridir, Konül mülküm cəng yeridir, sınaq-savaş yeridir. Mərifətdən kəm olana qoşulmağın xeyri yox, Kor buraxmaz tutduğunu, öz sözünü yeridir.
-İncə məqam, nazık mətləb çatdıran sim sarıdır, Həsrət qəlbə vursa yara, yar yarına sarıdır1. Qərinələr gəlib keçır, bu dərdin çarəsi yox, Vətənindən ayrı düşən göz – Vətənə sarıdır.
-Dörd tərəfdə möcüzələr, görən görür, dan görüm, Dünya fanı, amma şırın, gəl ona aldan görüm. Bir qaşıq min dərdə dəva, danış o baldan görüm, O kimdir ki, Əl-Əlimdır, Əl-Həyydir, Əl Zaridir2?
-Şübhəsizdir, xırda dənin vardır böyük hikməti, Min-min arı bir sistemdə çəkir türlü zəhməti. Yerə bu ecaz varlıqda endiribdi rəhməti, O Allahdır, oyanıqdır, olümsüzdür, diridir.
-O kimdi ki, yarananda Rəbbi idi həmdəmı? Kim onu haqdan azdırdı, çoxaldı dərdi-qəmi? Bilməz gedir doğru yola, yoxsa yanlış səmtəmi? Amma yenə səcdə edən, tövbə edən biridir.
-Məqamını uca etdi yaradanda Adəmi, Həvva üçün buğda dərib, dərk etdi kədər-qəmi. Bir əli xeyrul-əməldə, biri körüklər dəmi, Günahını utanmadan cin-şeytana sırıdır3.
-Habillə Qabildən qalıb çəkişmələr, qovğalar, Ortalığa hər fəsadı həsəd, tamah qor salar. Əsədullahul-Qalibin4 adı düşmən qarsalar, Sevən ürəklərdə yaşar yüz illərdən bəridir.
-Cəng meydanın çulğalayan coşqun bir dağ seliydi, Kafirin başı üstündə əsən səmum yeliydi. Əbu Talıbdir atası, özü Həzrət Əliydi, Atı Düldül, Zülfüqarlı, o, Allahın şırıdir.
-Bu dəyərlərlə gəlmışik, adlayıb, yüz illəri, Dünya durmadan dolanır, dəyişdirir hədləri, Uzanmışdı torpagıma, kəsdik namərd əlləri, İlham ilə yumruq olan ərlərin hünəridir.
-Sual versən, dövrümüzdə ərlər, ərənlər hanı, Nə sanırsan, bu zamanda yoxmu igidlik kanı. Qanla suvardı torpağı, rədd elədi düşmanı Həm şəhiddir, həm qazidir, həm Koroğlu nəridir.
-O kimdi ki, Tanrısına sanki, düşübdür ası O kimdi ki, gələcəyə böyükdür iddiası, Ver cavabı, sualımın hələ vardır dahası, Dünənki ağ qu quşunun bu gün rəngi qaradır.
-Uçan, qaçan hər nə varsa, dəyişdirir baxtını, Bioloji mühəndislık boş keçirtmir vaxtını. Gündən günə bu aləmdə ucaldaraq taxtını, Gizli-aşkar yeni növlər, yeni fərdlər yaradır.
-O kimdi ki, vaqif olub, yey tanır səndən səni, Gizli deyil istəklərin, anlayır gendən səni. Gah həkimdi, gah müəllim, alır əlindən səni, Gah mürəbbi, gah lələdi, hər nə cindi, pəridi.
-O izləyir hər varlığı, hər gülü, hər yarpağı, Həm gecəni, həm gündüzü, həm səhər, axşam çağı. Ürəyində gizlədiyin oxunmayan varağı, “Big Data”dır, hər tərəfdə gözləri var, “iri”dir.
-Mən Zeynəbəm, qanadlanan ruhuma pərvaz gəlir, Hər sözü qoydum mizana, çəkmişəm, taraz gəlir, Dəryadakı bu damlalar indi mənə az gəlir, Kəlmə olub, şəkillənən gözlərimin fəridir.
-Bəzən həzin bir nəğməyəm, bəzən dilsiz bir daşam, Dönəcəyəm bu torpağa, torpaqdan yoğrulmuşam. Ömrün xəzan fəslindəyəm, gah payızam, gah qışam, Zeynəb, çoxdan enişdəsən, demə ömür yarıdır.
16.08.2023
1 – yarasını yarına sarıdır. (sarıtdırır) 2 – Əl-Əlim – hər şeyi bilən, çox elmli , Əl-Həyy – diri, Əz-Zari – yaradan (yaxud bəndələrinin aqibətini müəyyən edən) 3 – Günahını şeytana sırıyır, şeytanı günahlanırır 4 – Əsədullahul-Qalib – Həzrəti Əlinin ləqəbi
AŞIQƏ MƏLHƏMİ CAN
Aşiqə məlhəmi-can, şəhdi-şəkər, can yaxışın, Qiyməti təxti- Süleymana dəyən yan baxışın.
Bənzəri var biləsən, atəşə göz qarəsinin, Atəşin yaxmağıdır hər belə kiprik çaxışın.
Sən xuda, baxma yada, şaxta-boran, qar gətirir, Qəlbimin pəncərəsində çəkilir buz naxışın.
Qarə, zil gözlərinin asimanında gecədir, Gül ki sən, hər gülüşün çeşmimə ulduz taxışın.
Eyy üzündə açılan gül, saçılan ləli-yəmən, Şəfqətindən yayılır hər tərəfə zər yağışın.
Ta ki möhnət yükünü çəkməyimin məzuru yox, Qəlbimi yarə edir, sadəcə minnət qaxışın.
Anlamaq olmadı ki, sirrini, ey surəti nur, Zeynəbi çoxmu çəkər cazibənə sirr axışın…
GƏLSİN
Möhlət daralır, mənzilə yollar kəsə gəlsin, Allah da bilir, canda nələr var, nəsə gəlsin.
Bir çoxları atsın zəri, zər şeş qoşa versin, Şükr eyləyərik biz, bizə bir pəncu-sə gəlsin.
NİGAR ATAKİŞİYEVA– alim, pedaqoq Nigar ATAKİŞİYEVA – Atakişiyeva Nigar Aslan qızı 31 oktyabr 1999-cu ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Orta təhsilini Bakı şəhəri Qaradağ rayonunda yerləşən 228 nömrəli tam orta məktəbdə almış və həmin məktəbi müvəffəqiyyətlə bitirmişdir. Ali təhsilini Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetində kimya müəllimliyi ixtisası üzrə bakalavr pilləsində almışdır. Daha sonra həmin universitetdə Kimya fənninin tədrisi metodikası və metodologiyası ixtisaslaşması üzrə magistr təhsili alaraq müvafiq elmi dərəcəyə yiyələnmişdir. Pedaqoji fəaliyyətə böyük maraq göstərən müəllif kimya fənninin tədrisində müasir metod və yanaşmaların tətbiqi, şagirdlərin elmi dünyagörüşünün formalaşdırılması, eləcə də nəzəri biliklərin praktik fəaliyyətlə əlaqələndirilməsi istiqamətində fəaliyyət göstərir. Hazırda Şabran şəhəri Oktay Bəşirov adına 2 nömrəli ümumi orta məktəbdə kimya müəllimi kimi çalışır. Müəllifin “VII sinifdə kimya tədrisinin kənd təsərrüfatı ilə əlaqələndirilməsi yolları” adlı kitabı kimya tədrisinin həyat və istehsalatla inteqrasiyasına dair apardığı araşdırmaların nəticəsidir. Əsərdə VII sinif şagirdlərinə kimya biliklərinin kənd təsərrüfatında tətbiqi imkanlarının öyrədilməsi, onların fənnə marağının artırılması və praktik bacarıqlarının inkişaf etdirilməsi məqsədilə metodik tövsiyələr və nümunələr təqdim olunmuşdur. Nigar Atakişiyeva “VII sinifdə kimya tədrisinin kənd təsərrüfatı ilə əlaqələndirilməsi yolları” adlı kitabın nəşrinə görə “Yazarlar” jurnalı tərəfindən “Ziyadar” mükafatı ilə təltif olunub. Nigar Atakişiyeva həmçinin səmərəli pedaqoji fəaliyyəti nəzərə alınmaqla “İlin müəllimi” (2026) mükafatına layiq görülmüşdür.
“Yazarlar” olaraq bu və digər nailiyyətləri münasibətilə Nigar xanımı təbrik edir, qarşıdakı bütün həyat və fəaliyyətində yeni-yeni nailiyyətlər arzulayırıq! Uğurlarınız bol olsun! Xeyirli olsun!
Kaş ki sözlərimə inanmayaydın, Bir yalan biləydin doğru arzunu. Əlçatmaz, ünyetməz gümana belə Əlimi açmazdım ömrüm uzunu.
Bəlkə nahaq yerə ürək sirrimi Xahişsiz, filansız açmışam mən də… Vəsfinə yazdığım şeirlərimi Oxuyub kiməsə, öyünürsən də.
Gecənin gözündə əriyən kimdi?- Bu qismət soyuqluq üzündən düşüb. Ay da doğma idi, ulduz da doğma, Daha gecələr də gözümdən düşüb.
Necə yaxın idik gözlə qaş kimi, Necə uzaq düşdük göy üzü qədər. Duman da biz olduq, qaya-dağ da biz, Uzanan yolları qınadıq…hədər!
Yollarım üstünə yağan qar kimi Ələnir üstümə suallar indi. Yüz-yüz sorğuların cavabı bumu?- Hə… biri var idi, biri yox idi…
Əfrahim Hüseynli, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, “Qızıl Qələm” Media Mükafatı, “İbn Sina”, “Cəsarətli qələm”, “Xəmsə”, “Həməşəra” və “Nizami Gəncəvi” Fəxri Diplomları laureatı, həkim, şair Cəlilabad rayonu
Layihə rəhbəri: İlqar İsmayılzadə fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru, “Həməşəra” mətbu orqanının təsisçisi və baş redaktoru, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, “Ziyadar” Mükafatı, “Qızıl Qələm” və “Zəfər” Media Mükafatları Laureatı, araşdırmaçı, tərcüməçi, yazıçı-publisist
(esse) Qəlbim güzgü kimi idi. Hər dəfə qırılanda təkcə bir parça sınmırdı, içimdən də nəsə qopurdu. O qırıntıları yenidən birləşdirməyə çalışırdım, amma heç vaxt əvvəlki kimi olmurdu. Çatlar qalırdı. Hər çat bir xatirəni, hər qırıq isə deyə bilmədiyim bir sözü xatırladırdı. İnsan bəzən yaşadığı hadisəni yox, o hadisədən sonra dəyişən özünü daha çox düşünür. Vaxt keçdikcə məni qorxudan şeylər adiləşdi. Tənhalıq artıq qəribə hiss etmirdi. Sükut əvvəllər məni sıxırdı, indi isə ən çox onu dinləyirəm. Gecələr yuxu gəlməyəndə anlayırsan ki, insanın ən uzun söhbəti başqaları ilə yox, elə özü ilə olur. O söhbətdə nə yalan var, nə də gizlənəcək yer. İndi qorxmuram. Yox, cəsur olduğum üçün yox. Sadəcə həyat mənə göstərdi ki, hər şeyi itirməkdən qorxan insan bir gün itkilərlə yaşamağı da öyrənir. O gündən sonra həyata baxışın dəyişir. Eyni küçələrdən keçirsən, eyni insanları görürsən, amma artıq əvvəlki insan olmursan. Yenə də hər səhər oyanıram. Günəş yenə doğur, şəhər yenə yaşayır. Mən də yaşayıram. Amma bilirəm ki, bəzi yaralar sağalmır. Onlar sadəcə səssizləşir. İnsan da həmin səssizliklə yaşamağı öyrənir və bir gün anlayır ki, güclü olmaq heç vaxt sınmamaq deyil. Güclü olmaq, qırılmış halınla belə yoluna davam edə bilməkdir.
Əminəm ki, bu mətni oxuyan 10 insandan ən azı 9-u belədir: Gözünü açırsan. Əlin avtomatik telefona gedir. Reels, TikTok, Instagram… 30 dəqiqə keçir, amma beynin hələ də yorğundur. Əgər belə deyilsənsə, səni təbrik edirəm, seçilənlərdənsən.) Bəs heç düşünmüsən, niyə hamı eyni vəziyyəti yaşayır? Diqqət edirəm ki, son bir ildə toplum olaraq insanların mimikaları çox dəyişib. İctimai nəqliyyatda gedən insanlara nəzər yetirsəniz, güman ki, mənimlə razılaşarsınız. Bunun bir çox səbəbi var. Bu mətndə isə yanaşmam bir az fərqli olacaq. Psixoloji nöqteyi-nəzərdən baxdıqda, daha çox uşaqlıq təcrübələri və hazırda baş verən situasiyaların insan psixikasına təsiri araşdırılır. Amma məsələyə daha dərindən yanaşdıqda vəziyyət bir qədər fərqlidir. Bunu daha aydın anlamaq üçün insanın bioloji sistemi haqqında düşünək. İnsan beyni milyonlarla il ərzində belə işləməyə öyrəşib: Məqsəd qoymaq → zehni və fiziki əmək sərf etmək → məqsədə çatmaq → məmnun olmaq. Məsələn, ilk insanların əsas işi qarnını doyurmaq idi. Məqsəd qoyulduqdan sonra ov üçün əmək sərf edirdilər. Ovladıqdan sonra yeyirdilər və bu, onları həm fiziki, həm də mənəvi olaraq rahatladırdı. Modern dövrdə isə bu sistem dəyişib. Hər şey sanki hazırdır və sən məqsədsizlik içində “çırpınırsan”. Məqsədsiz olan beyin özünə lazımsız məşğuliyyətlər tapır. Bu məşğuliyyətləri də sistem sənin üçün düşünüb: futbol fanatizmi, sosial media bəyəniləri, oyunlarda level keçmək, marka geyimlər, iPhone yarışı, izləyici sayı… Ardını siz tamamlayın. ) Elə bir dövrə çatmışıq ki, iPhone-u olmayan insan özünü natamam hiss edir. Bunlar beynə “vacib iş görürəm” illüziyası yaradır. Bu da insanın mənəvi boşluğunun yaranma səbəblərindən biri hesab oluna bilər. Mənəvi boşluq isə psixoloji problemlərə zəmin yaradır. Diqqət azalır, səbirsizlik artır, təşviş artır, tək qalmaq çətinləşir (yəni telefonsuz), məqsəd hissi zəifləyir. Rəsmi statistikaya görə, son illərdə dünyada antidepressant istifadəsi artmaqdadır. OECD-nin Health at a Glance 2025 hesabatına əsasən, 2013–2023-cü illər arasında OECD ölkələrində antidepressant istehlakı orta hesabla 40%-dən çox artıb. Sistemin yaratdığı bu mexanizmi “pozmaq” asan deyil. Amma sağlam psixologiya üçün əmək sərf edə bilərik. Bəzi tövsiyələrə diqqət etsək, bir müddət sonra sistemin “oyununun” qurbanı olmaqdan çıxıb onu kənardan izləyə biləcəyik. Qısaca qeyd etsəm: Məqsəd təyin etmək ən vacib addımdır. Məqsəd dəqiq və mənəvi baxımdan dəyərli olmalıdır. iPhone almaq məqsəd deyil. Hər hansı ali məqsəd uğrunda çalışmaq xaos içində özünü tapmağa kömək edəcək. Hər gün fiziki hərəkət et. Çünki beyin daha sağlam düşüncə istehsal etmək üçün hərəkət istəyir. İstehsal et, yalnız istehlak etmə. Bütün günü nələrisə izləməklə yanaşı, faydalı videolar hazırlaya, yazılar yaza, yeni bacarıqlar öyrənə bilərsən. Telefonsuz vaxt keçir. Telefon beyni “uyuşdurur” və sən düşünmək üçün lazım olan sakitliyi itirirsən. Bir az telefondan uzaqlaş. Bunları həyatına tətbiq etdikdə ətrafında “zombilər” gəzdiyini sən də görəcəksən… Unutma ki, ən təhlükəli zombi filmlərdə gördüyümüz deyil. Ən təhlükəlisi hər səhər telefonunu açan, bütün günü istehlak edən, amma niyə bədbəxt olduğunu bilməyən insandır. Sevgi ilə qalın…
ÖVLADIYAM Müzəffər ordunun şanlı əsgəri, Ərənlər yurdunun ər övladıyam! Zalımın zülmünə təhəmmülüm yox, Babəklər yurdunun hürr övladıyam! * * * Ustadım Nəsimi, sözümüz sözdü, Ədalət, həqiqət bağrımda közdü, Ziyadar dühası bir deyil, yüzdü, Mövlalar yurdunun nur övladıyam! * * * Dərvişəm, müqqəddəs sayılır təkkəm, Hülqumdan yuxarı dayanır öfkəm, Od, ocaq diyarı tanınır ölkəm, Alovlar yurdunun nar övladıyam! * * * Unutma, şah babam Xətai başdı, Nadir şah, mətədə tərpənməz daşdı, İlham, nə keçilməz sədləri aşdı, İgidlər yurdunun nər övladıyam! * * * Tarixdə Nəbisi, Koroğlusu var, Gen dünya yağıya daim olub dar, Düşmən qarşımızda yenə oldu xar, Aslanlar yurdunun şir övladıyam! * * * Göydən Yer üzünə ərmağan, payam, Gündüzlər Günəşəm, gecələr Ayam, Ən parlaq ulduzdan törəyən boyam, Ozanlar yurdunun sirr övladıyam! * * * Ustacam, vətənim vətən içində, Axıb duruluruq zaman köçündə, Min bir anlamı var, adi “heç”in də, Aqillər yurdunun pir övladıyam! 13.11.2020. Bakı.
AZƏRBAYCAN Odlar yurdu deyir hamı, Azərbaycan mənim adım! Sağım, solum, dörd bir yanım, Öz canımdan, qol-qanadım! *** Nazlı Araz kəmərimdir, Xudafərin onun qaşı! Birləşdirir ayrı düşmüş, Dost-tanış, bacı-qardaşı!
