VƏTƏNPƏRVƏR EL OĞLU — MİLLİ KİMLİK, İNSANLIQ VƏ VƏTƏN SEVGİSİ HAQQINDA
(“Vətənpərvər el oğlu” povesti – səkkizinci yazı)
Salam olsun, dəyərli oxucum! Bədii ədəbiyyatın ən mühüm missiyalarından biri insanı özünə tanıtmaq, onu mənəvi dəyərlər üzərində düşünməyə sövq etmək, cəmiyyətin ağrılı problemlərini obrazların taleyi vasitəsilə oxucuya çatdırmaqdır. Əsl yazıçı yalnız gördüklərini təsvir etmir, həm də gördüklərinin arxasında dayanan səbəbləri araşdırır, insan xarakterinin dərinliklərinə enir, zamanın suallarını bədii sözün imkanları ilə cavablandırmağa çalışır. Bu baxımdan Sədulla Şirinovun “Vətənpərvər el oğlu” povesti vətənpərvərlik, milli qeyrət, mənəvi məsuliyyət, ailə tərbiyəsi, insan ləyaqəti və tarixi yaddaş mövzularını bir araya gətirən əsər kimi diqqəti cəlb edir.
Əsərin adı oxucuya ilk baxışdan müəyyən istiqamət göstərir: burada söhbət yalnız bir insanın həyatından deyil, onun mənsub olduğu elə, xalqa, torpağa münasibətindən gedir. “Vətənpərvər el oğlu” ifadəsi özündə həm fərdi xarakteri, həm də ictimai məsuliyyəti birləşdirir. Vətənpərvərlik bu əsərdə yalnız yüksək səslə söylənilən şüar, bayraq qarşısında ifadə olunan qürur və ya çətin anlarda xatırlanan bir anlayış kimi təqdim edilmir. O, gündəlik davranışlarda, başqasının haqqını qorumaqda, haqsızlığa etiraz etməkdə, ailəyə münasibətdə, dostluqda, zəhmətə hörmətdə və milli dəyərlərə sədaqətdə özünü göstərən mənəvi keyfiyyət kimi ön plana çıxır.
Sədulla Şirinovun povestində diqqəti çəkən cəhətlərdən biri də budur ki, müəllif qəhrəmanının xarakterini təkcə fövqəladə hadisələr fonunda deyil, adi həyatın içində açmağa çalışır. Məktəb sinfində baş verən bir haqsızlıq, zəhmətkeş insanların haqqının tapdalanması, ailədə övladla valideyn arasında yaranan münasibətlər, dostlar arasındakı söhbətlər və nəhayət, xalqın taleyinə təsir göstərən faciəli hadisələr vahid mənəvi məcrada birləşir. Beləliklə, oxucuya çatdırılan əsas fikir aydınlaşır: böyük vətənpərvərlik çox vaxt insanın kiçik görünən gündəlik seçimlərindən başlayır.
Vətənpərvərlik haqqında danışarkən çox zaman döyüş meydanlarını, qəhrəmanlıq salnamələrini, tarixi qələbələri xatırlayırıq. Bunlar, şübhəsiz, milli yaddaşımızın ən uca səhifələridir. Lakin Vətən sevgisinin təməli daha əvvəl — insanın ailəsində, məktəbində, yaşadığı mühitdə, formalaşan dünyagörüşündə qoyulur. Öz xalqının dilinə, tarixinə, mənəvi dəyərlərinə hörmət etməyi öyrənən, haqsızlığa biganə qalmayan, zəhmətlə qazanılan çörəyin qiymətini bilən insanın vətənpərvərlik hissi də daha möhkəm olur.
Povestin mərkəzində dayanan Eldar obrazı məhz bu xüsusiyyətlərin daşıyıcısı kimi təqdim edilir. Eldar həyatın bütün sahələrində qüsursuz insan təsiri bağışlamır; onun da emosiyaları, sərt münasibəti, əsəbiləşdiyi məqamlar vardır. Ancaq hadisələr inkişaf etdikcə aydın olur ki, qəhrəmanın davranışlarını müəyyənləşdirən əsas amillərdən biri ədalət hissidir. O, başqasının haqqının tapdalanmasını adi hal kimi qəbul etmir, insanların bir-birinə münasibətində vicdanın və məsuliyyətin mühüm yer tutduğuna inanır.
Müəllif Eldarın xarakterini açmaq üçün onu müxtəlif sosial münasibətlər içərisində göstərir. Bir tərəfdən, o, ailəsinə bağlı, övladlarının tərbiyəsinə həssas yanaşan bir atadır. Digər tərəfdən, zəhmətkeş insanlara hörmətlə yanaşır, özünü başqalarından üstün tutmur və haqsızlıqla qarşılaşanda susmağı düzgün hesab etmir. Bu xüsusiyyətlər qəhrəmanın vətənpərvərliyini yalnız milli mənsubiyyətlə məhdudlaşdırmır, onu mənəvi davranışla əlaqələndirir.
Eldarın dünyagörüşündə diqqət çəkən mühüm məqamlardan biri odur ki, o, insanın kimliyini sözlərindən daha çox əməlləri ilə ölçür. Onun üçün qeyrət yalnız öz ailəsini qorumaqdan ibarət deyil; başqasının ailəsinə, namusuna, zəhmətinə və haqqına hörmət də eyni dərəcədə vacibdir. Bu yanaşma əsərin başlıca ideya xəttini müəyyənləşdirən məsələlərdəndir.
Vətənpərvər insanın əsas xüsusiyyəti təkcə doğma torpağı sevməsi deyil, həmin torpaqda yaşayan insanlara da sahib çıxmasıdır. Çünki Vətən yalnız coğrafi ərazi deyil. Vətən ailələrdir, uşaqlardır, yaşlılardır, zəhmətkeşlərdir, məktəblərdir, doğma dildir, tarixi yaddaşdır. Bu dəyərlərdən hər hansı birinə laqeydlik göstərildikdə, Vətən sevgisinin də məzmunu kasadlaşır. Sədulla Şirinovun Eldar obrazı vasitəsilə diqqətə çatdırdığı fikirlərdən biri məhz budur.
Əsərin ideya məzmununu daha dərindən anlamaq üçün Eldarın məktəb illərinə müraciət etmək lazımdır. Çünki insanın gələcəkdə hansı mövqedə dayanacağını, hansı dəyərləri qoruyacağını müəyyənləşdirən əsas amillərdən biri uşaqlıq və yeniyetməlik dövründə qazandığı mənəvi təcrübədir.
Povestdə Eldarın sinif yoldaşı Şəlaləyə münasibəti onun xarakterinin mühüm cəhətlərini üzə çıxarır. Şəlalə sakit təbiətli, çalışqan, lakin yaddaşı zəif olduğu üçün bəzi dərslərdə çətinlik çəkən bir şagirddir. Riyaziyyat müəllimi Alı müəllimin onun zəhmətini nəzərə almadan sərt davranması, qızın qəlbini qırması Eldarın etirazına səbəb olur. O, müəllimin qarşısında dayanaraq bir sıra şagirdlərin hamıdan yüksək nəticə göstərməsinin mümkün olmadığını, əsas məsələnin uşağın çalışmağı və öz imkanları daxilində səy göstərməsi olduğunu ifadə edir.
Bu epizod əsərin mənəvi istiqamətini müəyyənləşdirən səhnələrdən biridir. Eldar burada özünü göstərmək, müəllimlə mübahisə etməklə diqqət qazanmaq istəmir. O, haqsızlığa məruz qalan sinif yoldaşının müdafiəsinə qalxır. Üstəlik, qarşısındakı insanın müəllim olması onu susmağa məcbur etmir. Bu davranışda cəsarətlə yanaşı, zəifin haqqını qorumaq məsuliyyəti də vardır.
Müəllif bununla mühüm pedaqoji həqiqəti xatırladır: təhsil yalnız qiymətlərdən ibarət deyil. Məktəbin və müəllimin vəzifəsi uşağa bilik verməklə yanaşı, onun şəxsiyyət kimi yetişməsinə, özünəinam qazanmasına, başqalarının hüquqlarına hörmət etməsinə kömək göstərməkdir. Hər şagirdin bacarığı, yaddaşı, öyrənmə sürəti fərqlidir. Bir uşağın uğursuzluğunu onun tənbəlliyi ilə eyniləşdirmək, çəkdiyi zəhməti görməmək və onu başqaları ilə müqayisə edərək alçaltmaq təhsilin humanist mahiyyətinə ziddir.
Əsərdə Qənirə və Tahir müəllimlərin Şəlaləyə münasibəti də bu baxımdan əhəmiyyətlidir. Onlar şagirdin səyini görür, onun şəxsiyyətinə hörmətlə yanaşır, yaranmış vəziyyəti aradan qaldırmağa çalışırlar. Alı müəllimin sonradan münasibətini yumşaltması isə insanın səhvini dərk edib davranışını dəyişə biləcəyini göstərir.
Beləliklə, müəllif məktəb həyatının bir epizodu vasitəsilə həm şagirdin mənəvi məsuliyyətini, həm də müəllimin pedaqoji borcunu ön plana çıxarır. Eldarın gələcəkdə vətənpərvər, mərd və el-obasının dərdinə biganə qalmayan insan kimi formalaşmasının köklərini də məhz bu hadisələrdə görmək mümkündür.
Vətənini sevən insan ilk növbədə insanı sevməyi bacarmalıdır. Öz sinif yoldaşının göz yaşına biganə qalan, zəifin hüququnu müdafiə etməyən birinin böyük ictimai vətənpərvərlik iddiaları da sual doğurur. Əsərin bu hissəsi oxucuya xatırladır ki, milli xarakterin formalaşması gündəlik davranışlardan başlayır.
Povestdə diqqət çəkən obrazlardan biri də Dəryadır. Onun taleyi vasitəsilə müəllif gənclik dövründə verilən qərarların, təhsilə münasibətin, ailə tərbiyəsinin və insanın öz gələcəyinə yanaşmasının nəticələrini göstərməyə çalışır.
Dərya vaxtilə Eldarın sinif yoldaşı olmuş, məktəbi bitirmədən ailə qurmaq arzusu ilə təhsilini yarımçıq qoymuşdur. Şəhər həyatına dair xəyalları, parlaq gələcək istəyi və şirin vədlərə inanması onu yanlış seçimə aparır. Sonrakı ailə həyatı uğursuzluqla nəticələnir, ikinci evliliyində də xoşbəxtlik tapa bilmir. O, müəyyən maddi imkanlar qazansa da, mənəvi baxımdan arzuladığı ailə səadətinə qovuşmur.
Bu xətti təhlil edərkən müəllifin diqqətə çatdırdığı əsas məsələni yalnız Dəryanın şəxsi səhvi ilə məhdudlaşdırmaq düzgün olmazdı. Əsərdə ailədaxili münasibətlər, atanın sərt davranışı, qızın öz evində sevgi və anlayış görməməsi də onun qərarlarına təsir edən amillər kimi təqdim olunur. Dəryanın atasından uzaqlaşması, ailəsinin onu qəbul etməməsi və sonradan anası ilə gizli görüşməsi ailə münasibətlərində zorakılığın və anlaşılmazlığın nə qədər ağır nəticələr verə biləcəyini göstərir.
Bu baxımdan Dəryanın taleyi oxucu üçün bir xəbərdarlıqdır. Gənclər gələcəkləri haqqında qərar verərkən təhsilin, peşə qazanmağın, müstəqil düşüncənin və sağlam ailə münasibətlərinin əhəmiyyətini anlamalıdırlar. Eyni zamanda valideynlər də övladlarının həyatına yalnız qadağalarla müdaxilə etməməli, onların etimadını qazanmalı, problemlərini dinləməli və düzgün seçim etmək üçün mənəvi dayaq olmalıdırlar.
Dəryanın həyatında maddi qazancın artması ilə xoşbəxtliyin eyni şey olmadığını göstərən bir ziddiyyət də vardır. İnsan müəyyən imkanlara sahib ola, sərbəst yaşaya, öz ehtiyaclarını ödəyə bilər. Lakin mənəvi rahatlıq, etibarlı münasibətlər və ailə istiliyi yoxdursa, zahiri rifah daxili boşluğu həmişə doldura bilmir.
Müəllifin bu obraz vasitəsilə açdığı məsələlərdən biri də budur ki, insanın həyatda qazandığı uğurları yalnız pulla, əmlakla və zahiri rahatlıqla ölçmək olmaz. Həqiqi xoşbəxtlik insanın öz həyatı ilə barışmasında, sağlam münasibətlər qurmasında, mənəvi dayaq tapmasında və gələcəyə ümidlə baxmasında da təcəssüm edir.
Dəryanın taleyi ilə Şəlalənin həyatını müqayisə etdikdə daha bir maraqlı məqam üzə çıxır. Bir vaxtlar sakitliyi və sadəliyi ilə seçilən Şəlalə sonradan nümunəvi ailə həyatına qovuşur. Dərya isə özünü daha cəsarətli və sərbəst hesab etdiyi halda, arzuladığı mənəvi rahatlığı əldə edə bilmir. Bu qarşılaşdırma müəllifin insan taleyini zahiri xüsusiyyətlərə görə qiymətləndirməyin yanlışlığına diqqət çəkdiyini göstərir.
Sədulla Şirinovun povestində ailə mövzusu geniş yer tutur. Müəllif ailəni yalnız insanların birgə yaşadığı məkan kimi deyil, xarakterin formalaşdığı, dəyərlərin nəsildən-nəslə ötürüldüyü mənəvi məktəb kimi təqdim edir.
Eldarın öz övladları ilə münasibəti bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. O, uşaqlarına yalnız qayğı göstərməklə kifayətlənmir, onlara davranış qaydalarını, kiçiklərə münasibəti, ailə daxilində məsuliyyət bölgüsünü və başqalarının qəlbini qırmamağın vacibliyini izah edir.
Bir səhnədə Eldarın uşaqlarına kobud danışıqla insan dilinin fərqini izah etməsi diqqəti cəlb edir. Uşaqların dünyasına uyğun sadə və anlaşıqlı ifadələrlə o, onlara sözün insan münasibətlərindəki rolunu anlatmağa çalışır. Burada müəllifin əsas məqsədi yalnız maraqlı dialoq qurmaq deyil, uşağın tərbiyəsində valideyn nümunəsinin əhəmiyyətini göstərməkdir.
Eldar öz atasının uşaqlarla söhbət etmək üçün hər zaman kifayət qədər vaxt ayıra bilmədiyini xatırlayır. Bununla belə, babasının nəvələrə nağıl danışması, məsləhət verməsi, onları bir araya toplaması onun yaddaşında dərin iz buraxmışdır. Beləliklə, əsərdə nəsillər arasında mənəvi bağın əhəmiyyəti də açılır. Ailə yaddaşı yalnız qan qohumluğu ilə qorunmur; o, söhbətlə, xatirələrlə, nəsihətlə, birgə keçirilən vaxtla yaşadılır.
Bu mənada Eldar obrazı keçmişin yaxşı təcrübələrini mənimsəyərək öz övladlarına daha diqqətli yanaşmağa çalışan bir ata kimi təqdim olunur. O, uşaqlar arasında ayrı-seçkiliyə yol verməməyə, onların hər birinə qayğı göstərməyə çalışır. Dəryanın öz atası ilə yaşadığı ağrılı münasibətləri xatırlaması isə əsərdə ailə tərbiyəsinin əks nümunəsini yaradır.
Povestin bu xətti valideynlərə ünvanlanan mühüm bir çağırış kimi səslənir: övladın qəlbinə yol tapmaq onun üzərində hökmranlıq etməkdən daha dəyərlidir. Qorxu müvəqqəti itaət yarada bilər, lakin sevgi və etimad uzunmüddətli mənəvi bağ formalaşdırır.
Ailə daxilində zorakılıq, həddindən artıq sərtlik və övladın hisslərinə etinasızlıq bəzən geri dönüşü çətin olan yaralar açır. Buna görə də uşağın tərbiyəsi yalnız onun davranışına nəzarət etmək deyil, həm də öz davranışına məsuliyyətlə yanaşmaqdır.
Əsərin mühüm mövzularından biri də zəhmətə və halal qazanca münasibətdir. Eldarın Gürcüstanda yük maşını ilə işlədiyi zaman qarşılaşdığı hadisələr bu məsələnin açılmasına xidmət edir.
Povestdə kərpic zavodunda növbə gözləyən sürücülərin vəziyyəti təsvir olunur. Hər bir sürücünün öz ailəsi, öz dolanışıq qayğıları vardır. Növbədənkənar yük götürmək, tanışlıq və qeyri-rəsmi əlaqələrdən istifadə edərək başqalarının haqqını tapdalamaq zəhmətkeş insanlar arasında narazılıq yaradır.
Eldar bu cür davranışları qəbul etmir. Onun üçün növbədə gözləyən hər bir sürücünün haqqı vardır. Öz tanışlarından istifadə edərək üstünlük qazanmaq imkanı olsa belə, belə bir yola əl atmaq istəmir. Bu münasibət qəhrəmanın ədalət anlayışını daha aydın göstərir.
Əsərdə Aslan obrazı vasitəsilə isə insanın şəxsi qazancı naminə mənəvi prinsiplərdən uzaqlaşmasının nəticələri nümayiş etdirilir. Eldar onun davranışına sərt reaksiya verir, başqasının ailə ləyaqətinə hörmət etməyin və cəmiyyət qarşısında məsuliyyət daşımağın vacibliyini vurğulayır.
Burada müəllifin yanaşmasının müzakirəyə açıq tərəfi də vardır. Eldarın bəzi reaksiyaları həddindən artıq sərt, emosional və cəzalandırıcı görünür. Müasir hüquqi və ictimai baxımdan insanın haqsızlığa qarşı çıxması qanuni vasitələrlə həyata keçirilməlidir. Lakin bu məqam qəhrəmanın daxilindəki ədalət hissini və mənəvi narahatlığı anlamağa mane olmur. Əksinə, oxucuya ədalət uğrunda mübarizədə həm prinsipiallığın, həm də ölçülü davranışın əhəmiyyəti barədə düşünmək imkanı verir.
Müəllifin əsər boyu müdafiə etdiyi əsas dəyərlərdən biri başqasının haqqına hörmətdir. Zəhmətkeş insanın çörəyinə göz dikmək, başqasının ailəsini aldatmaq, cəmiyyətdə özünə üstünlük qazandırmaq üçün mənəvi sərhədləri aşmaq yalnız fərdi qüsur deyil, ictimai münasibətlərə zərbə vuran davranışlardır.
Vətənə bağlılıq məhz belə məqamlarda gündəlik həyata keçir. Öz xalqını sevən insan onun adını ləkələyən davranışlardan uzaq durmalı, zəhmətin qiymətini bilməli, başqasının hüququnu öz mənafeyindən aşağı tutmamalıdır. Bu mənada Eldarın zəhmətkeşlərə münasibəti onun vətənpərvərliyinin praktik ifadəsidir.
“Vətənpərvər el oğlu” povestində diqqətəlayiq məqamlardan biri də Eldarın müxtəlif millətlərdən olan insanlarla münasibətidir. O, Gürcüstanda işlədiyi dövrdə gürcü dostları ilə ünsiyyətdə olur, onların arasında hörmət qazanır. Əsərdə sonrakı hadisələrdə erməni, tatar, belarus və ukraynalı tanışlarla bağlı epizodlar da yer alır.
Bu münasibətlər əsərin ideya baxımından mühüm ziddiyyətlərindən birini ortaya çıxarır: milli kimliyə sədaqət başqa millətlərdən olan insanlara düşmən münasibət bəsləməklə eyni deyil.
Eldarın millətindən asılı olmayaraq ayrı-ayrı insanlarla dostluq münasibətləri saxlaması, onların şəxsi keyfiyyətlərini qiymətləndirməsi onun dünyagörüşünün bir tərəfini təşkil edir. O, bir insanın etnik mənsubiyyətindən daha çox, davranışına və əməllərinə əhəmiyyət verir. Dostluq və etibar fərdi münasibətlərdə qazanılır.
Digər tərəfdən, müəllif Azərbaycanın üzləşdiyi tarixi faciələri və erməni separatizminin törətdiyi cinayətləri əsərin əsas ağrılı mövzularından biri kimi təqdim edir. Bu məqamda bədii mətnin milli mövqeyi daha kəskin ifadə olunur.
Oxucu üçün burada mühüm olan fərdi insan münasibətləri ilə siyasi və tarixi hadisələri bir-birindən ayırmaq bacarığıdır. Bir xalqın nümayəndələrinin törətdiyi cinayətləri və siyasi qüvvələrin məsuliyyətini araşdırmaq vacibdir, lakin bu məsuliyyəti bütövlükdə hər hansı millətə mənsub olan bütün insanlara şamil etmək düzgün olmazdı. Əsərdə fərdi dostluq nümunələrinin mövcudluğu da bu məsələyə daha mürəkkəb yanaşmağa imkan verir.
Vətənpərvərlik öz xalqının haqqını müdafiə etmək, onun tarixinə sahib çıxmaq və milli ləyaqətini qorumaqdır. Bu hissin sağlam məzmunu başqa xalqlara mənsub insanların fərdi hüquqlarına və ləyaqətinə hörmətlə bir araya gələ bilər.
Sədulla Şirinovun povestindəki dostluq epizodları bu mənada yalnız süjetin inkişafına xidmət etmir. Onlar oxucunu insanlıq, sədaqət, qarşılıqlı etimad və milli münasibətlərin mürəkkəbliyi haqqında düşünməyə çağırır.
Povestin ideya məzmununda ən ağır və təsirli xətt Azərbaycanın yaxın tarixində baş vermiş Xocalı faciəsi ilə bağlıdır. Əsərin epiloqunda müəllif insan təbiətinin ziddiyyətlərindən, müharibənin dəhşətlərindən, insanın insana qarşı törətdiyi qəddarlıqdan söz açır və Xocalıda dinc əhaliyə qarşı törədilmiş cinayətləri milli yaddaşın ağrılı səhifəsi kimi təqdim edir.
Xocalı faciəsi Azərbaycan xalqının tarixi yaddaşında dərin iz buraxmış hadisədir. Dinc insanların, qadınların, uşaqların və yaşlıların öldürülməsi, sağ qalanların əsir götürülməsi və işgəncələrə məruz qalması müharibənin insan həyatına vurduğu ağır zərbəni göstərir.
Müəllif bu faciəni yalnız statistik məlumatlar və tarixi faktlar səviyyəsində saxlamır. O, oxucunu hadisələrin mənəvi mahiyyəti üzərində düşünməyə yönəldir: insan hansı şəraitdə başqa bir insana qarşı bu qədər qəddar ola bilər? Elmi və texnoloji tərəqqinin yüksəldiyi bir dövrdə insanlıq niyə bəzən ən elementar mənəvi prinsipləri qoruya bilmir?
Bu suallar povestin əvvəlində irəli sürülən insan təbiəti haqqında düşüncələrlə də səsləşir. Müəllif insanı digər canlılardan fərqləndirən ağıl və özünüidarə imkanlarını xatırladır, lakin insanın bu üstünlüklərdən dağıdıcılıq naminə istifadə etməsinin acı nəticələrini vurğulayır.
Əsərin bu hissəsi oxucuya tarixi yaddaşın qorunmasının əhəmiyyətini xatırladır. Xocalı faciəsinin qurbanlarını anmaq yalnız keçmişə ehtiram göstərmək deyil, həm də gələcək nəsillərin müharibənin mahiyyətini, mülki əhalinin qorunmasının vacibliyini və sülhün dəyərini anlamasına kömək etməkdir.
Tarixi faciələr haqqında yazmaq böyük məsuliyyət tələb edir. Həm qurbanların xatirəsinə hörmətlə yanaşmaq, həm də hadisələrin mahiyyətini dəqiq çatdırmaq vacibdir. Bu baxımdan bədii ədəbiyyatın gücü insanın yaddaşına və hisslərinə təsir etmək, onu baş verənlər haqqında düşünməyə sövq etmək imkanındadır.
Sədulla Şirinovun Xocalı mövzusuna müraciəti povestin fərdi qəhrəman talelərindən ümummilli faciəyə doğru genişlənən məzmununu formalaşdırır. Eldarın şəxsi həyatında müşahidə etdiyimiz ədalət hissi burada daha böyük miqyas qazanır: artıq söhbət təkcə ayrı-ayrı insanların haqqından deyil, bir xalqın təhlükəsizliyindən, doğma torpağından və tarixi yaddaşından gedir.
Eldarın həyat yolunu izlədikcə onun vətənpərvərliyinin yalnız şəxsi münasibətlərdə deyil, tarixi hadisələr qarşısındakı mövqeyində də təzahür etdiyi görünür. Əsərdə onun Qarabağda baş verənlərə münasibəti, cəbhəyə getmək istəyi və doğma torpaqların taleyi ilə bağlı narahatlığı bu xarakterin mühüm istiqamətlərindəndir.
Qəhrəmanın davranışlarında şəxsi həyatla ictimai məsuliyyət bir-birindən ayrılmır. O, ailəsinə bağlı insandır, övladlarının qayğısını çəkir, dostlarına dəyər verir, zəhməti ilə dolanır. Bununla yanaşı, ölkənin taleyinə təsir göstərən hadisələr qarşısında özünü məsuliyyətsiz tamaşaçı hesab etmir.
Vətənpərvərlik mövzusunda yazılmış əsərlərdə qəhrəmanın daxili aləmi ilə ictimai hadisələr arasında inandırıcı əlaqənin qurulması mühüm əhəmiyyət daşıyır. Əgər qəhrəmanın vətən sevgisi yalnız müəllifin söylədiyi təriflərdə qalarsa, obrazın bədii təsir gücü zəifləyər. Lakin bu sevgi onun gündəlik davranışlarında, seçimlərində və çətin anlarda göstərdiyi mövqedə görünərsə, oxucu həmin hissin mahiyyətini daha yaxşı dərk edər.
Eldarın obrazında məhz belə bir əlaqə yaradılmağa çalışılır. Məktəb illərində haqsızlığa etiraz edən yeniyetmə, zəhmətkeş insanların haqqını qorumağa çalışan sürücü, övladlarına mənəvi dəyərlər aşılayan ata və ölkənin taleyi ilə bağlı narahatlıq keçirən vətəndaş eyni xarakterin müxtəlif tərəfləridir.
Çox dəyərli oxucum, “Vətənpərvər el oğlu” povestinə bu baxımdan yanaşdıqda əsərin əhəmiyyəti yalnız bir qəhrəmanın həyat tarixçəsini təqdim etməsində deyil, oxucunu öz vətəndaşlıq mövqeyi haqqında düşünməyə çağırmasındadır. Müəllifin qaldırdığı məsələlər ailədə, məktəbdə, əmək münasibətlərində və ictimai həyatda hər zaman aktuallığını qoruyan mənəvi problemlərlə bağlıdır. Sona qədər həmsöhbət olduğunuz üçün təşəkkür edirəm. Hələlik!
09.10.2026. Bakı.
Müəllif: Zaur USTAC
AVMVİB, AJB və AYB-nin üzvü, “Yazarlar” jurnalının baş redaktoru, şair-publisist, tərcüməçi-nasir, naşir
SƏYYAD ƏHMƏDLİ (GÖYÇƏLİ)NİN YAZILARI
Sədulla Şirinovun yaradıcılığı
Oxuyun >> Gözündə tük var
