Etiket arxivi: AKİF ABBASOV

Akif Abbasov. LAY LA ELƏDİ.

AKİF ABBASOVUN YAZILARI

                                      

                                    LAY LA ELƏDİ

                            (hekayə)

         Qonşu rayonda toy vardı.  Qadınlar toya getməyə hazırlaşırdılar. Geyinib-keçinib, bəzənib-düzənib gəldilər Mədinəgilə. Mədinə də geyinib hazır dayanmışdı. Amma onlardan bir az gözləməyi xahiş etdi:

         -Qızımı, balaca Südabəni yuxuya verim, gedək.

          -Uşağa kim baxacaq?

         -Bacım.

         -Yaxşı.

         Ana palazın üstə oturub ayaqlarını uzatdı. Sonra da uşağı ayaqlarının  üstünə uzandırdı. Mədinə başını divara söykəyib lay la çala-çala ayaqlarını yırğalamağa başladı ki, Südabə yuxuya getsin.

Südabənin olardı 3-4 yaşı. Yuxusu gəlmirdi. Anasını acıqlandırmamaq üçün gözlərini yumdu. Amma yatmaq fikri yox idi. Qadınların söhbətini eşitmişdi.  O da toya getmək istəyirdi. Ancaq  onu aparmırdılar.

Südabə arada gözlərini açaraq anasına baxır, tez də yumurdu. Bir də gördü ki, anasının səsi gəlmir. Lay lası yarımçıq qalıb. Südabə baxdı. Anasını yuxu aparmışdı. Südabə ehmalca yerə düşdü. 

Qadınlar həyətdə dayanıb şirin-şirin söhbət edirdilər. Bir də baxdılar ki, qapı açıldı. Tez:

-Hə, Mədinə də uşağı yatırtdı. Tərpənək.

Lakin aynabəndə Mədinənin əvəzinə  Südabə çıxmışdı. Qız onları qabaqladı:

-Anam lay la elədi…Gedək toya…

Qadınları gülmək tutdu. Bəsti ilə Nabat içəri keçdilər. Gördülər ki, Mədinə başını divara söykəyib yatıb. Bəsti:

-Biy, Mədinə demişdi, uşağı yatırım. Əvəzində Südabə onu yuxuya verib.

Müəllif:   Akif ABBASOV                   

 Azərbaycan Respublikası Təhsil  İnstitutunun

 elmi katibi, pedaqogika   elmləri doktoru, professor.

AKİF ABBASOVUN YAZILARI

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF


YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

AKİF ABBASOV. OĞRUNUN TAPILMASI.

AKİF ABBASOVUN YAZILARI

OĞRUNUN TAPILMASI

(hekayə)

Murad kişi kənd-kəsəkdə, həyat yoldaşı Zeynəb də tarlada olanda kimsə onların evini çalıb-çapır. Ev sahibləri gələndə görürlər ki, lələ köçüb, yurdu qalıb. Zeynəb qarı ağlayıb, qışqırıb üz-gözünü cırır. Murad kişi tədbirli adam idi. Ani fikirləşib arvadını sakitləşdirməyə çalışır:

-Sən özünə əl qatma, oğrunu tapacağam!

Zeynəb qarı gözünün qorasını tökməkdə davam edərək:

-Haradan tapacaqsan, ay kişi? Necə tapacaqsan? Səfərlə Cəfər inəyini, qoynunu tapdılar? Yaxşısı budur, polisə şikayət ver. Bəlkə bir əncam qıldılar.

-Sən mənim sözümə baxsan, uzağı bir-iki günə mallarımız, qır-qızıllarımız, pullarımız olacaq evimizdə.

-Təklifin nədir, ay kişi?

-Bir xahişim var: dilini dinc qoy. Evin oğurlanmasını heç kimə demə.

-Necə deməyim, ay sağ olmuş? Oğul-uşaq qonaq gələndə duyuq düşəcəklər axı.

-O vaxta hamısı tapılar, inşallah! Sən mənə qulaq as. Oğurluq məsələsini bir sən bilirsən, bir mən, bir də oğrunun özü.

Zeynəb arvad qırıla-qırıla qalsa da, dərdini heç kimə demədi. Kişi onu arxayın eləmişdi.

Bir-iki gün keçdi. Kənd arasına çıxan, həyət-bacada dolaşan Murad kişi özünü tox tutur, başına gələn qəzanı kimsəyə bildirmirdi.

Bir gün çayxanaya getmişdi. Burada xeyli adam toplaşmışdı. Çayı bəhanə edib buraya gəlir, bir çaynik çay sifariş verir, səhərdən axşama kimi nərd və domino oynayırdılar. Sahə müvəkkili də burada idi. Vəli ilə nərd oynayırdı. Murad kişi salamlaşıb, bir tərəfdə oturdu:

-Ay oğul, mənə bir stəkan çay gətir, – dedi.

Çay gəldi. Murad kişi fikrə getmişdi. İçəridəkilərin başı qarışıq idi. İbiş çayxanaya gəldi. Ucadan:

-Oyunçu aparsın, – dedi. Gözü Murad kişiyə sataşanda:

-Nə olub, sənə qəm dəryasına batmısan, – dedi.

Gəib onunla üzbəüz oturdu:

-O məsələ necə oldu?

Murad kişi:

-Hansı məsələ, – deyə xəbər aldı.

-O məsələ də…

-Sən hansı məsələni soruşursan, axı? Bilmirəm. bilmədiyim şeyə nə cavab verim?

İbiş yerini rahatlayıb sözünə davam etdi:

-Tapıldı?

Murad kişi dikəldi:

-Nə tapıldı?

-Evinə oğru girib, evini talamışdı. Onu soruşuram.

İçəridəkilər əl saxladılar. Yeri-yerdən:

-Necə, necə? Murad, evinə oğru girib?

-Hə, girmişdi, tapdım.

-Kim imiş?

Sahə müvəkkili yaxın gəldi:

-Bizim niyə xəbərimiz olmayıb. Balam kimdir günün günorta vaxtı sənin evinə girən? De, ciyərini çıxarım.

Murad kişi dərindən nəfəs alıb:

-Uzağa getmək lazım deyil, – dedi. -Oğru mənimlə üz-üzə oturub.

Hamının diqqəti İbişə zilləndi. İbiş ayağa qalxıb:

-Danışığına fikir ver, ay kişi. Bu nə deməkdir? Mənə niyə şər-böhtan atırsan? Utanmırsan?

-Sən utan, qırışmal! Evimizə oğru girdiyini hələ heç kimə deməmişik. Elə isə sən haradan bilirsən ki, bizim evi yarıblar? Bu məsələdən üç nəfərin xəbəri vardı: mənim, arvadımın, bir də oğrunun. Bizim ağzımızdan bir kəlmə çıxmayıb. Darqursaq olub özünü ələ verdin.

Hamının nifrət dolu baxışları İbişə zilləndi. O, bu baxışlara dözə bilməyib özünə haqq qazandırmaq istədi, lakin bacarmadı. Yalnız:

-Mə… mə… mən… – deyə bildi.

Sahə müvəkkili onun qollarını buraraq:

-Mələmə, gəl gedək, – dedi. -Oğurladığın şeyləri gətir qoy yerinə. Bundan sonra səninlə danışacağam.

İbiş dinməz-söyləməz onun qabağına düşdü.

Müəllif:   Akif ABBASOV                   

 Azərbaycan Respublikası Təhsil  İnstitutunun

 elmi katibi, pedaqogika   elmləri doktoru, professor.

AKİF ABBASOVUN YAZILARI

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF


YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

AKİF ABBASOV. MUSTAFA KAMAL VƏ AYDAN.

AKİF ABBASOVUN YAZILARI

10 NOYABR  – MUSTAFA KAMAL ATATÜRKÜN ANIM GÜNÜ VƏ ATATÜRK HƏFTƏSİDİR! 

Atatürk 10 noyabr – 1938-ci ildə saat 09.05- də dünyadan

köçmüşdür. Həmin gün müasir Türkiyənin yaradıcısı və ilk

Prezidenti Mustafa Kamal Atatürkün xatirəsini

əbədiləşdirən milli matəm günü kimi hər il qeyd olunur. 

Atatürk həftəsi isə, böyük öndərin yurd daxilində

anıldığı, qanun və  inqilablarına aydınlıq gətirildiyi,

danışıqlarının dövrü mətbuatda işıqlandırıldığı,  nitqlərinin

radio və  televiziyada öz səsi ilə səsləndirildiyi, onun

haqqında filmlərin nümayiş etdirildiyi, noyabrın 10-dan 16-

dək davam etdiyi həftədir.

10 noyabrda saat 09.05-də Türkiyə ərazisində Atatürkün

xatirəsi  fit səsləri ilə 2 dəqiqə sükutla  anılır.

                            

MUSTAFA KAMAL VƏ AYDAN

 (“ATATÜRK” PYESİNDƏN)

Atatürk xəritənin önünə

 keçir. Çöldə səs-küy eşidib diqqət kəsilir.

MÜHAFİZƏÇİ. Ay bacım, ay anam, olmaz. Baş komandan məşğuldur. Həm də axşam düşüb. Bu vaxtı paşa həzrətlərini niyə narahat edirsən? Get, sabah gələrsən.  

AYDAN. Sizdən artıq dərəcədə xahiş edirəm. İcazə verin, paşa ilə görüşüb söhbət edim. O, mərhəmətli insandır, sizə acıqlanmaz.

MÜHAFİZƏÇİ. Sözünü komandirlərdən birinə de.

AYDAN (yalvarıcı tərzdə). Axı mən Baş komandanın, Mustafa Kamal paşanın özünü görmək istəyirəm.

 Atatürk qapıya yaxınlaşır. Büründüyü çarşabından

 Aydanın  yalnız gözləri görünür. Mühafizəçi onun

                        qarşısını kəsib içəri keçməyə qoymur.

     ATATÜRK. Qoy gəlsin.

    Əsgər əmrə müntəzir halda mil dayanır və

    Aydana işarə edir ki, gedə bilər. Atatürk yer

    göstərir. Aydan əyləşir və çarşabını sərbəst

                        buraxıb üzündən götürür.

(qızın solğun üzünə baxaraq acıyır və öz-özünə). Xalq əziyyət çəkir, millətin dinjliyi, günü-güzaranı yoxdur (qıza). Eşidirəm səni, qızım. Gecənin bu vədəsi, müharibənin belə qızğın çağı buraya gəlməyə səni nə vadar edib? Qorxmadın ki, düşmən əlinə keçəsən?

AYDAN (cəsarətlə). Paşam, harada yazılıb ki, müharibədə yalnız kişilər iştirak etməlidirlər?! Məgər vətən təkcə onlarındır?

ATATÜRK. Qızım, vətən bizim hamımızındır! Onun uğrunda hər kəs vuruşmalı, Vətənin qeyrətini, şərəf və namusunu hər bir oğul və qız çəkməlidir. Hələlik bu işi kişilər gördükləri üçün qadınlarımızı, qız və gəlinlərimizi narahat etmirik. Ailədə onların iş-gücü onsuz da çoxdur.

AYDAN. Paşa həzrətləri, ona görə də bizi çarşaba büküb lazımsız əşya kimi evin küncünə atmısınız?

ATATÜRK. Sən haqlısan, xanım əfəndi. Doğrudan da, çarşab Şərq qadınının əl-qolunu bağlayıb onu itaətsiz, kölə və hüquqsuz vəziyyətə salıb. Türk qadını çarşabdan azad olmalı, həyatın fərəhli yollarına çıxmalı, kişilərlə çiyin-çiyinə çalışmalıdır. Qızım, gecə vaxtı buraya bunları söyləməyəmi gəldin?

AYDAN (ağlamsınaraq). Xeyr, paşam. Mən Poladlıdanam. Bir qardaşım vardı. Müharibə başlamamış yunanların gülləsinə tuş gəldi. Dünən dəfn etmişik. Atam da Küthya-Əskişəhr döyüşlərində canını tapşırıb. İki bacı xəstə anamızın ümidində qalmışıq. Bacım hələ balacadır. Yeddi yaşı var, yoxsa onu da özümlə gətirəcəkdim. Qardaşımı ana torpağa tapşıranda and içdim ki, bu gündən milli orduya yazılacaq, atamın, qardaşımın, millətimin, döyüşlərdə ölən oğulların qanını alacağam. Gəlmişəm ki, mənə silah verəsiniz.

ATATÜRK. Qızım, adın nə oldu?

AYDAN.  Aydandır adım.

ATATÜRK. Neçə yaşın var?

AYDAN. On altı.

ATATÜRK. Aydan, heç əlinə silah almısan?

AYDAN (bu sualı gözləmədiyindən duruxur, sonra özünü ələ alaraq çarşabını göstərir). Bu imkan verib ki?.. Fəqət bunun heç bir əhəmiyyəti yoxdur.   Ayıya rəqs etməyi,   cürbəcür   oyunlar göstərməyi öyrədirlər. Biz insanıq. İnsan isə şüurlu məxluqdur. Paşa həzrətləri, yəni deyirsiniz bir-iki saata nişan alıb güllə atmağı da öyrənə bilmərəm.

                           Atatürk gülür.

 (yalvararaq).  Paşam, siz allah məni naümid etməyin, qoyun vuruşum. Onsuz da buradan getmək fikrim yoxdur. Siz qovsanız da, əlimə bir tüfəng keçirib, lap düşmən tüfəngi olsa belə, vuruşacağam. Təpənin, ağacın, daşın arxasında gizlənib düşməni nişan alıb atacağam. Təkbaşına partizan müharibəsi aparacağam.

 ATATÜRK (qızı dilə tutur). Aydan, mənim balam, deyirsən atan həlak olub. Mən sənin atan. Övlad ata sözünə qulaq asar. Anan oğlunu, sənin qardaşını təzəcə itirib. O, qəm-qüssə, dərd-ələm içərisindədir. Qəlbinə vurulan yaranın sağalması üçün gör nə qədər vaxt lazımdır. Bir yandan da sən evdən qaçmısan. Özünü onun yerində qoy. Gör indi o nələr çəkir, nələr yaşayır?! Elə bilirsən bu gecə gözlərinə yuxu gedib? Özün dedin ki, bacın balacadır. Sən arxayın ol. Biz sənin qardaşının da, atanın da qanını alacağıq. Sənə söz verirəm. Biz qalib gələcəyik. Haqq işi uğrunda mübarizə aparanlar həmişə zəfər çalır. Mənim sözlərimə qulaq as. Evə get. Ananı şad edərsən. Əsgərlər səni ötürərlər.

                        Aydan ağlamağa başlayır.

ATATÜRK (irəli yeriyib onu sakitləşdirməyə çalışır). Aydan, qızım, burada sənsiz ötüşə bilərik. Başa düş, anan isə sənsiz keçinə bilməyəcək. Allah eləməsin, cəbhədə başına bir iş gəlsə, onun dərdinin üstünə dərd gələcək. Buna o tablaşa bilməyəcək. Evdə balaca bacın var. Səndən, anandan sonra o nə edəcək?!

 Aydan fikirli ayağa qalxıb qapıya sarı gedir.

(əsgərlərə). Qızı aparıb evlərinə ötürün.

Müəllif:   Akif ABBASOV                   

 Azərbaycan Respublikası Təhsil  İnstitutunun

 elmi katibi, pedaqogika   elmləri doktoru, professor.

AKİF ABBASOVUN YAZILARI

MÜSABİQƏ ELAN OLUNDU 

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF


YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Akif ABBASOV – ANASINA LAYLA ÇALAN OĞUL

AKİF ABBASOVUN YAZILARI

ANASINA LAYLA ÇALAN OĞUL

         Yer üzünün əşrəfi insandır. Belə deyirlər, belə də var. İnsanlığın şah əsəri də anadır! Ana! Anaya “müqəddəs varlıq” təsadüfi olaraq deyilmir.  Odur ki,  insan üçün mühüm əhəmiyyətli bir çox anlayışların qarşısında “ana” sözü yazılır: ana Vətən, ana dili,  ana təbiət, ana yurd, ana torpaq. 

Ana  mövzusu həmişəyaşar, əbədi, əzəli və həm də yeni bir mövzudur. Ana obrazı həmişə məhəbbətlə tərənnüm olunub. Hər bir qadının şərəfi, böyüklüyü, ülviliyi onun analığındadır. Həyatdakı bütün uğurluğumuz üçün anaya  borcluyuq və nə qədər çalışsaq da, onun borcunu qaytara bilmərik. Ana körpəlikdən ta həyatı sönənə kimi bizim qulluğumuzda durur, qayğımıza qalır, bizdən ötrü narahat, nigaran olur, gecələr sübhədək beşiyimiz başında oyaq qalır, xoşbəxtliyimiz naminə ömrünü şam kimi yandırır.

         Yaradıcı simalar ona görə də qadın gözəlliyini ana obrazında ümumiləşdirmiş və əbədi obraza, qəhrəmana çevirmişlər.

         Rembrant misli görünməmiş sənətkarlıqla çəkdiyi ana rəsmini “Madonna” adlandırmışdır.  Bu əsər dünya incəsənətinin son dərəcə qiymətli sərvətlərindən biridir. 

         “Madonna” italyan dilində “Allahın anası”, “ilahi qadın” deməkdir. Rəssam rənglərin sehrli dili ilə ananı müqəddəsləşdirmiş və onu ən ülvi məqamda –  ana  qəlbinin hərarətini körpəsi ilə bölüşəndə canlandırmışdır. Sonralar bir çox madonna rəsmləri meydana gəlmişdir. Həmin portretlərin hər birində  uşaq ananın sol qoynunda təsvir edilib. Niyə? Bu təsadüfdürmü? Yoxsa burada bir qanunauyğunluq var?  

Sən demə,  körpə ananın bətnində ananın ürək ritminə öyrənir. Dünyaya gələndən sonra uşaq sol qoyunda tutulanda ananın ürək döyüntülərinin sədaları altında özünü rahat hiss edir,  sakitlik, dinclik tapır, ananı incitmədən yuxuya gedir.

Müasir analar da, çox güman ki, bu möcüzədən xəbərdardırlar, onlar da uşaqları qucaqlarına alanda övladlarını sol qoyunlarında tuturlar.

Körpəni yatıranda ana ona layla çalır. Həzin laylanın sədaları altında uşaq tezcə yuxuya gedir.

Şair Adil Cəmilin “Anama layla” şeirlər kitabını (Bakı: Elm və təhsil, 2020) oxuyanda xəyal məni qanadlarına alıb uzaqlara – analı günlərimə, anasız illərimə apardı. Valideyni, xüsusən də ananı itirmək çox böyük dərd, qüssə, fəlakətdir. Ana itkisi sarsıdıcıdır. Babalarımız təsadüfən deməmişdir: “Uşaq atadan deyil, anadan yetim qalır!”

“Anama layla!” Necə gözəl mənalandırmadır! Kaş övladlar anaya laylanı onun sağlığında  çalaydılar. Ana yorğun olanda, ana dilxor olanda, ana narahat olanda, ananın yuxusu gələndə niyə  ona layla çalmayaq?!

Kaş analar dünyalarını dəyişməyəydilər! Onsuz da analar dünyadan köçmürlər, daim bizimlədirlər!

Laylanı balalarına, övladlarına analar çalırlar. İnsanların ən zərif, kövrək hissləri övladla bağlıdır.  Fəqət Adil Cəmil “Anaya layla” deyir. İtirdiyi anasını yada salaraq kövrəlir, ağlamsınır, bu gen dünya ona dar gəlir:

Hicran məni dara çəkir,

Sən yatan məzara çəkir.

Ey dərdimə yanan, lay-lay,

Anam lay-lay, anam lay-lay.

 Adil Cəmilin kövəkliyindən, böyüklüyündən, zənginliyindən irəli gələn bir təşəbbüsdür,  çox gözəl,  çox uğurlu deyilişidir: “Anama layla!”

Anam deyib öyündüyüm,

Həsrətində üyündüyüm

Daş sükutlu sonam, lay-lay,

Anam lay-lay, anam lay-lay.

Şairi ağrıdan, için-için ağladan bir ana yoxluğudur, bir də Vətən dərdi. Çörəyi dizi üstə olan, şərəfsiz ermənilər şairin doğma yurd-yuvasını tutublar. Ananı doğma torpaqda dəfn etmək oğula qismət olmadı. Ana yurd həsrəti ilə dünyasını dəyişdi:

İndi ananın ruhu şaddır, oğul da sevinclidir.  Doğma torpaqlarımız düşməndən azad edilib. Ali Baş Komandanın başçılığı altında müzəffər silahlı qüvvələrimiz erməni ordusunu darmadağın etmiş, düşməni torpaqlarımızdan, o cümlədən  1993-cü il aprelin 2-də erməni faşist işğalçılarının əlinə keçmiş Kəlbəcərdən də qovmuşdur!

Adil Cəmil ana niskili ilə “Anamın xatırəsinə” şerini də  qələmə alıb. Ana heç zaman unudulmur, xatirəsi həmişə əzizdir, sağlığında da, cismən həyatdan köçəndə də. İfadə tərzinin mükəmməlliyi diqqət çəkir:

Bir qəmli dastan idi

Bu sabah bitdi anam.

Şair yaşadığı ağrını acı-acı, göz yaşı tökə-tökə,  sızıldaya-sızıldaya,  ürəyi sıxıla-sıxıla dilə gətirir:

Canımdan can qoparıb,

Son mənzilə o varıb

Dünyanı da aparıb

Dünyadan getdi anam.

Şairin qənaətincə, “dünyadan köçən anası dünyanı da özü ilə aparıb”.  Budur, Adil Cəmilin ustalığı. Söz oynatmır, sözdən çələng hörür, sözün qüdrətini önə çəkir.

“Anama layla” kitabında ana mövzusundan başqa bir çox mövzularda şeirlər də vardır ki, onlar da maraqla oxunur, onlar düşündürür,  tərbiyələndirir, yaxşı şeir yazmağın yolunu göstərir. “O yanda, bu yanda” bu kitaba daxil edilmiş birinci şeirdir. Elə bu ilk şerilə şair adamı öz təsiri altına salaraq, kitabı vərəqləməyə, digər şeirlərlə də tanış olmağa səsləyir:

O yanda yer qazılır

Kəhrizə çıxmaq üçün.

Bu yanda çay tələsir

Dənizə çıxmaq üçün.

İblis qatır aranı

Qan dizə çıxmaq üçün.

Hamı Həccə tələsir

Təmizə çıxmaq umun.

Yaşayırıq – gecədən

Gündüzə çıxmaq üçün (“O yanda, bu yanda” şeirindən).

Var ol, şair! Bəli, elə anlar olur ki, insan həyatdan küsür, bezir, xoşbəxtliyə çata bilmir, bir tikə çörəyə möhtac olur, şərə düşür, tora düşür – onda  gecəsi-gündüzü ona haram olur.  Yalnız “Yaşayırıq – gecədən, Gündüzə çıxmaq üçün”.

Bəzi harın adamlar da, məsləki – pul, məqsədi – yarınmaq, yalaqlanmaq, satılmaq, satmaq, mərdimazarlıq və pislik etmək, tor qurmaq olanların da aqibəti belə olur.

Adil Cəmil əslən Kəlbəcərdəndir. Bu rayon  ölkəmizin dilbər guşəsidir. Havası təmiz, suyu ondan da tərtəmiz, dağlar qoynunda məskən salıb,  yaşıllığa qərq olub, bulaqları bumbuz. Təbiəti gözəl! Belə yerin adamları da  saf olur, dostcanlı, mərd, comərd, əli, dili düz, qonaqsevən olur.

Bu yerlərin sakinləri 30 illik həsrət çəkdilər. Adil kimi. Ağı dedilər, bayatı oxudular. “Vətən, hey!” səsləndilər. 

“Anama layla” ərsəyə gələndə hələ torpaqlarımız azad olunmamışdı.  Doğma yurdu üçün qəribsəyən, darıxan, özünə yer tapmayan Adil Cəmil  qələmə sarıldı. Ah çəkməkdən usanmadı. “Qürbətdə qalan vətənə” baxa-baxa yazdı:

Ah çəkib uzaqdan Murova baxdım,

Kəlbəcər adında girova baxdım.

Dən düşən saçımda qırova baxdım…

Yazdan ayrılmamış qış hardan gəldi? (“Hardan gəldi” şeirindən).

Necə də gözəl ifadə olunub: “Ah çəkib uzaqdan Murova baxdım, Kəlbəcər adında girova baxdım”.

Kəlbəcər kimi gözəl diyarın girov olmağı, düşmənin burada at oynatması nəinki Adilin, eləcə də uzun müddət bizim hamımızın dərdi idi. Fəqət hamıdan daha çox Adil yandı-yaxıldı: “Gündoğan tərəfə baxan kəndimin, Qibləsi dəyişib günbatan oldu” – deyə haray qopardı,  axşamlar kəndini yuxuda gördü, gündüzlər gözləri önündə canlandırdı, əzizlədi, oxşadı.

Adil Cəmil şeirlərində bu gününü, sabahını fikirləşməyi, ömrü mənalı yaşamağı, onu bada verməməyi insanlara tövsiyə edir. Şairin qənaətincə, həyatın mənası barədə düşünməyən, xoşbəxtliyin yollarını arayıb tapa bilməyənlər axırda peşman olur. Şeirdəki şəxs kimi:

Mən ömrümü “qurban olum” –

Deyə-deyə qurban verdim (“Qurban verdim” şerindən).

İnsanlar başqalarından ötrü fədakarlıq göstərməklə yanaşı özlərini də düşünməli, ömürlərini bihudə yerə qurban verməməlidirlər:

Sən demə arzular xam xəyal imiş,

Xəyallar Adili xamladı getdi (“Karvan köç elədi” şeirindən)

Şairin “İşğal günü” şeiri də maraqla oxunur, poçtalyonun yurd yerini tərk etməməsi adamda bir yandan fərəh, qurur hissi oyadır, digər yandan onu gözləyən acı tale təəssüf hissi oyadır:

Kəndimizin poçtalyonu

Kənddə qaldı işğal günü.

Obaya xəbər daşıyan

O insandan

Heç çıxmadı xəbər-ətər.

İşğal günü kəndi tərk etməyən poçtalyonu burada qalmağa vadar edən müəyyən səbəblər var. Əvvəla, o, yataq xəstəsi idi. Yalvarırdı ki, onu yerindən tərpətməsinlər. “Qurumuşdu ayaqları, Söz tutmurdu dodaqları”. İkincisi, onu kənddə qalmağa, burada ölməyə məcbur edən  Vətən sevgisi idi: “Bura mənim obamdır, ömrüm-günüm burada keçib, qalıb burada ölüm” – deyirdi.

Poçtalyonun taleyi, təbii ki, bəllidir.  Qocaya, xəstəyə, körpə uşağa, qadına rəhm etməyən erməni faşistləri, söz yox ki, poçtalyonu tapan kimi, şübhəsiz,  qanına qəltan etmişdilər. Adil Cəmil demişkən:

Zülm varmı bundan betər

Ölüm varmı bundan betər.

Kitabda qandonduran bir fəryad var: oğul dərdi, oğul yoxluğu. Valideyn üçün övladı itirməkdən böyük dərd-sər təsəvvürə gəlməzdir.

Adil Cəmi onu için-için ağladan, sızladan bu hiss (dərsinə şərik oluram, əziz dost) dilə belə gətirir:

Daha varlığıma bu dünya dardı,

İşıqlı nə varsa aparıb getdin.

Dilimdə bir “oğul” kəlməsi vardı,

Onu da dilimdən qoparıb getdin (“Ay oğul atası, oğulsan tabla” şeirindən. Orxana ithaf).

Adil Cəmilin kitabda toplanmış digər şeirləri də uğurludur.  Diqqət yetirək: “Soruşmayın əhvalımı” (Dünya fani, ömür hədər, Gedən gəlməz, gələn gedər), “Göy üzü səs saxlancıdır” (Məməm-mənəm deyənlərin,  Mənliyində “Mən” yoxmuş), “Fikir adlı şum yerində” (Dağlar mənə dağ çəkəndən, Dağ görmədim dağım kimi), “Ay zalım fələk” (Gürşad əvəzinə, leysan yerinə,  Gözümün yaşını tökdürdün mənə), “Dərdim” (Belimdə şələ var vallah öluncə, Neçəki diriyəm diridi dərdim) və s.

   Kitabdakı şeirlərin bir qismində qardaş Qırğızıstan, onun təbiəti, insanları anılır. “Böyükçöl”, “Qırğız yaylasında”, “Ər Manasın aulunda”, “Bir vadidən gördüklərim”, “Çu çayı” və s. şeirlər bu qəbildəndir.

“Anama layla” kitabını vərəqləyib sona çatırdım. Öz-özümə: “Adil nə əcəb kitaba sevgi şeirləri daxil etməyib?” – deyə fikirləşirdim ki,  nəhayət, axtardığımı tapdım: ”Uzanan ayrılıq ömür qısaldır”, “Bizim sevgi”, “Görüş yerində”, “Yanmağıma yanmıram”, “Səni düşünərkən”, “Bir sevda dəlisiyəm”. “O eşqin sarayı uçmayıb, gülüm”, “Sən”, ”Sən görmədin”, “Keçib” və s.

Sinəsində yeridiyin

Yamac oldum – sən görmədin.

Yollarına kölgə salan

Ağac oldum – sən görmədin.

Bu yerdə üzümüzü Adil Cəmilə tutaraq deyirik: başqa sevənlər də sən dərdə olublar, ürəyini sıxma. Gözəl şeirlər yaz, ürəyini də sıxma. Sevilən şairsən!

Müəllif:   Akif ABBASOV                   

 Azərbaycan Respublikası Təhsil  İnstitutunun

 elmi katibi, pedaqogika   elmləri doktoru, professor.

AKİF ABBASOVUN YAZILARI

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF


YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

AKİF ABBASOV. İSTANBULDAN  SAMSUNA.

AKİF ABBASOVUN YAZILARI

                       

                       İSTANBULDAN  SAMSUNA

                    (“Samsundan başlanan yol” romanından)

Mustafa Kamal sabah Samsuna gedəcəkdi. Zübeydə xanım xəstə idi. Ürəyi ona rahatlıq, dinclik vermirdi. Həkim dava-dərman yazmaqdan başqa, məsləhət görmüşdü ki, yataq rejimini gözləsin, yoxsa vəziyyəti ağırlaşar. Məkbuləyə də tapşırmışdı ki, anasına göz qoysun, birdən peşmançılıq olar. Zübeydə xanım nə vaxtdan idi ki, həyət-bacaya çıxmırdı. Qızı qulluğunda durmuşdu, vaxtlı-vaxtında dərmanlarını, yeməyini-içməyini verir, otağı yığışdırır, onun əyin-başını, otağın havasını dəyişirdi.

Mustafa Kamal indi anasının Sişlidə yaşadığı evində idi. Qonaqlarını yola salıb qayıtdı. Onlara da demişdi ki, sabahdan İstanbulda olmayacaq. Vacib bir işdən ötrü şəhəri tərk etməlidir. O, bacısını çağırıb dedi:

– Məkbulə, bacıcan, acmışam, burada yox, anamın otağında bir süfrə sal. Sabah Anadoluya yola düşürəm. Sizə deyiləsi sözlərim var.

Süfrə salındı. Mustafa anasının üst mərtəbədə yerləşən otağına keçdi. Zübeydə xanımın əllərindən, üzündən öpdü:

– Anacan, gözümün işığı, narahat olma, qorxulu bir şey yoxdur. Özüm həkimlə danışdım. Sənə dinclik, sakitlik lazımdır. Əlinə-ayağına dolaşan yoxdur, istirahət elə.

Sonra Mustafa bardaş qurub yerdə əyləşdi. Xörəyini yedikdən sonra söhbətə başladı:

– Anacan, ölkəmizin durumu yaxşı deyil. Bu gün yunan dəniz piyadaları ingilis və amerikan zirehli gəmilərinin müşayiəti ilə İzmir sahillərinə çıxıblar. İzmirdə yaşayan türklərə divan tutulub. 300 türk qətlə yetirilib, 200 yaralı var. Aralarında şəhər valisi də olmaqla xeyli türkü əsir alıb Yunanıstana aparıblar.

İngilislərin iştahasından İstanbulu tutmaq keçir. İstanbul da Salonikin gününə düşə bilər.

Mustafa Kamal sinirli idi. Zübeydə xanım də həyəcanlanırdı. Bunu görən Mustafa özünü ələ aldı:

– Anacan, bunları ona görə sənə demirəm ki, təlaşa düşəsən. Mən hələ mətləb üstünə gəlib çıxmamışam.

Məkbulə fincanda qəhvə gətirdi. Mustafa Kamal qəhvəni qarışdırdı və dadına baxdı. İsti idi.

– Anacan, həyəcanlanırsansa, sözümü yarımçıq kəsim. Fəqət istəyirəm ki, mənim sözlərimi sən də, bacım Məkbulə də eşitsin.

Zübeydə xanım əli ilə işarə verdi ki, davam etsin. Mustafa Kamal qəhvədən bir qurtum içib dilləndi:

– Sabah Samsuna gedirəm. Bu millətə, bu xalqa, bu ölkəyə gün ağlamağa gedirəm. Düşmənlər üstümüzə yeriyir. Onlara qarşı duran yox, cavabını verən yox. Bu, nə qədər sürəcək?! Bundan sonrakı taleyimin necə olacağını heç özüm də bilmirəm. Bu yolda ölüm də var, itim də. Anacan, mən geri dönməyə bilərəm. Başıma bir iş gəlsə, özünüzü itirməyin, daralmayın, sarsılmayın. Allahın verdiyi candır, onsuz da bir gün alacaq. Özünüzə korluq verməyin. Pullarınızı xərcləyin, qurtarsa, xalıdan-xalçadan satın, ev əşyalarından satın…fəqət buralarda nə baş versə, yola çıxmayın, İstanbulu tərk etməyin. Yenə deyirəm: nəbadə buradan başqa yerə gedəsiniz.

Zübeydə xanım artıq özünü pis hiss edirdi. Mustafanın, yeganə oğlunun təhlükə qarşısında olduğunu görür və başa düşürdü ki, onu bu yoldan heç bir qüvvə döndərə bilməyəcək. Oğlunun xasiyyətini bilirdi. Planlaşdırdığı bir iş olurdusa, onu yerinə yetirməmiş rahatlıq, dinclik tapmazdı. Amma indi üzərinə götürdüyü işdən qan qoxusu gəlirdi, bu iş ölüm saçırdı. Məkbulənin də rəngi saralmışdı. Birdən Zübeydə xanımın halı qarışdı. O, ürəyini tutdu və özündən getdi. Məkbulə tez otağın pəncərələrini açdı ki, içəri təmiz hava dolsun. Mustafa anasının yanına qaçdı. Həkim Rasim Fərid bəyin dalınca adam göndərdilər. Rasim Fərid bəy vaxtında özünü çatdırmasayıdı, Zübeydə xanım ölə bilərdi.

Az sonra Zübeydə xanım özü xahiş etdi ki, oğlu söhbətini davam etdirsin. Mustafa Kamal boyun qaçırsa da, anası əl çəkmədi. Məcburiyyət qarşısında qalan Mustafa davam etdi:

– Ay ana, niyə üzülürsən. Nə ölən var, nə itən. Bax, mən sənin yanındayam, ayaq üstəyəm. Mən müqəddəs bir işə qatılıram. Siz gərək özünüzü elə aparasınız ki, mənim fikrim-zikrim burada – sizin yanınızda qalmasın, arxayın işimi, mübarizəmi başa çatdırım. Anacan, mən ölüm-itimdən danışdım, unudursan ki, bu yolda zəfər də var, ölkənin azadlığı, müstəqilliyi var. Düşmənin ana Vətənimizdən qovulması da var. Bəs nə üçün bunları düşünüb toxtaqlıq tapmırsan?! Anacan sabah, dediyim kimi, Anadoluya yola düşürəm. Haqqını mənə halal elə!

Zübeydə xanımın gözləri yaşarmışdı:

– Mustafa, oğlum, sən hərbi məktəbə gedən gündən haqqımı sənə halal etmişəm. Sənin həyatın asan keçməyib. Erkən yaşlardan atanı itirmisən. Həmişə çətinliklərin qoynunda, savaşlarda, mübarizələrdə olmusan. İndi də özünü oda atırsan. Amma xeyirxah iş üçün, vətən üçün, millət üçündür bütün bunlar! Yaxşıca başa düşürəm. Gəl səni öpüm, xeyir-duanı verim!

Mustafa Kamal anasına yaxınlaşdı. Zübeydə xanım sağ əlini onun başını qoydu, alnından öpdü:

– Mübarizən xeyirli olsun, oğlum! Allaha dualar edəcəyəm ki, sənin köməyində dursun!

Məkbulə də qardaşının boynuna sarılıb onu öpüşlərə qərq etdi. Həmin gecəni Mustafa Kamal anasının yatdığı otaqda keçirdi. Fəqət nə Zübeydə xanımın, nə Məkbulənin, nə də Mustafa Kamalın o gecə gözlərinə yuxu gəldi…

 Mustafa Kamal Samsuna getmək üçün 1919-cı il mayın 16-da İstanbulda gəmiyə oturub yola düşdü. O, tək deyildi. Silahdaşlarından Müzəffər Qılınc, Rəfiq Saydan və başqaları onunla idi. Onlar mayın 19-da səhər saat 6-da Samsuna çatdılar. Sahildə xeyli adam toplaşmışdı. Haradansa onlara xəbər çatmışdı ki, Mustafa Kamal Samsuna gəlir. Sahildəkildər gələnləriin pişvazına çıxmışdılar. Aralarında əsgər və zabitlər, mülki və vəzifəli şəxslər də vardı. Qonaqlara Mıntıka Palas hotelində yer düzəltdilər. Hotelin restoranında nahar etdilər. Günortadan sonra Mustafa Kamal hökumət idarələrinə və bələdiyyəyə getdi, görüşlər keçirdi. Samsuna gəlməmişdən on beş gün əvvəl o, IX Ordu hissəsi müfəttişi təyin olunmuşdu. Bir hərbi müfəttiş kimi XV Ordunun Samsundakı bölməsindən istifadə edərək, jandarm və polisləri təftiş etdi.

Mustafa Kamal Samsundan Osmanlı dövlətinin Baş vəzirinə müraciət etdi: “Millət vəhdət təşkil edərək, hakimiyyətin əsaslarını, türklük duyğusunu hədəf kimi qəbul etmişdir”.

Sonra Amasiyadan bəyan etdi: “Daha İstanbul Anadoluya hakim deyil, tabe olmaq məcburiyyətindədir….Millətin qarşıya qoyduğu məqsədə çatana qədər sadiq nökəriniz kimi millətin sinəsi olan Anadoludan getməyəcəyəm və bu məsələdə millətin bir fərdi kimi axıra qədər vuruşacağım haqqında müqəddəs hesab etdiyim millətə söz vermişəm. Heç bir qüvvə bu milli qərara mane ola bilməz”.

Mustafa Kamal sonradan mülki və hərbi qurumlara son dərəcə mühüm mesaj göndərdi: “Vətənin və millətin istiqlaliyyətini yalnız millətin əzm və qərarı qurtaracaqdır. Bundan sonra müqəddəs milli məqsədimiz uğrunda fədakarlıqla çalışmaq üçün sevimli millətə bir fərdi mübariz rolunda olduğumu ərz və elan edirəm”.

1920-ci il mayın 11-də Damad Fərid paşa kabinetinin təşəbbüsü ilə hərbi məhkəmə Mustafa Kamalı və silahdaşlarını edama məhkum etdi. Həmin edam hökmü padşah VI Məhmət Vəhdəddin xan tərəfindən təsdiqləndi.

           Bu xəbər Zübeydə xanıma da çatmışdı. O, bərk narahat idi. Oğlunu edam edə bilərdilər. Məkbulə anasını sakitləşdirdi: “Mustafaya heç nə olmayıb”.

Zübeydə səksəkədə idi. Bu ara Zübeydə xanım Mustafa Kamalla Samsuna gedən yoldaşlarından birinə rast gəldi. Mustafanı onun yanında görməyəndə qadın haldan-hala düşdü: “Yəqin Mustafanı edam ediblər, ona görə bu kişi İstanbula yalqız dönüb”. Həmin şəxs güc-bəla ilə Zübeydə xanımı inandıra bildi ki, Mustafa sağ-salamatdır, başladığı müqəddəs işlə məşğuldur və onu edam etmək heç də asan deyil. Ətrafında çoxlu hərbi qüvvə, silah var. Padşahın özündən çox-çox güclüdür.

Türkiyədə milli-azadlıq hərəkatı gedirdi. Qurtuluş mübarizəsinin başında Mustafa Kamal dayanırdı.

Müəllif:   Akif ABBASOV                   

 Azərbaycan Respublikası Təhsil  İnstitutunun

 elmi katibi, pedaqogika   elmləri doktoru, professor.

AKİF ABBASOVUN YAZILARI

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF


YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Akif ABBASOV – Satirik hekayələr 

AKİF ABBASOVUN YAZILARI

Analiz

Səksən yaşlı ana xəstələnmişdi. Ah-uf edir, sakitləşmək bilmirdi. Alim anasının butulkaya yığılmış sidiyini özü ilə götürdü ki, işə dəyib sonra onu analiz üçün laboratoriyaya aparsın. Fəqət, başı öz işlərinə qarışdığından imkan tapa bilmədi ki, analizi laboratoriyaya çatdırsın.

Növbəti gün yenidən analiz üçün sidik yığıldı. Bu dəfə isə butulka unudulub evdə qaldı. Gün dolandı, axşam düşdü, sonra da səhər açıldı. Alim nahar yeməyi üçün hazırlanmış buterbrodu götürüb getmək istəyəndə anası dilə gəldi:

– Belə də övlad olar? Bir gör anasının halına yanır?! Günü günə satır, aparıb analizi vermir?

Alim ayaq saxladı. Əsəbi halda oğlu Elmarı səslədi:

– Ay uşaq, get, o zəhrimarı da gətir.

Elmar gətirib verdi. Alim deyinə-deyinə yola düzəldi.

Axşam hamı süfrənin ətrafına yığılmışdı. Ana da bir balaca özünə gəlmişdi. Alim əllərini yuyub yuxarı başa keçdi. Qoyun ətinin yağlı yerindən yaxşı küftə-bozbaş bişirmişdilər. Belə yeməyinki baş soğan, sarımsaq, bir də spirtli içki idi. Onda yağlı ət adamın ürəyini vurmurdu.

Alim bir çəngə quru nanə, bir çəngə də quru reyhan götürüb ovuşdurdu və yeməyin üstünə səpdi. Sonra üzünü arvadına tutaraq:

– O konyakı da gətir, – dedi.

Ceyran xanım təəccüblə ona baxaraq soruşdu:

– Nə konyak?

Alim səsini qaldıraraq:

– Necə yəni nə konyak?! O şüşədəki yarımçıq konyakı deyirəm.

Ceyran xanım key-key onun üzünə baxdı:

– Səndə heç huş qalmayıb. Yadından çıxıb yoxsa?! Səhər tezdən istədin, mən də gətirib verdim. İşə aparmadın məgər?! Ev bir yana qalsın, işdə də içməyindən qalmırsan.

Alim bunu eşidib dik ayağa qalxdı:

– Necə?

Onun bağırtısına hamı bir-birinə dəydi.

Ceyran xanım izah etməli oldu:

– İşə buterbrod qoymuşdum. Dedin: Gətir o zəhrimarı da ver. Fikirləşdim ki, yəqin, konyakı deyirsən. Günorta yeməyində içəcəksən.

Alim əlləri ilə başını qucaqladı:

– Vay… Elə bilmişəm anamın sidiyidir, analiz üçün qoymusunuz. İndi necə olsun?! Aparıb laboratoriyaya verdim. Amma, sözün doğrusu, şübhələnmişdim. Baxıram ki, rəngi nə isə tünddür, dedim qoca arvaddır, yəqin, ondandır.

…Baş verən hadisədən özü üçün nəticə çıxaran Alim axır ki, anasının sidik analizini laboratoriyaya çatdırdı. Onu görən tanış həkim şaqqanaq çəkdi:

– Ay pir olmuş! Konyakı gətirmisən, çox yaxşı. Bəs onun şokoladını niyə unutmusan?

Bizdə işləmir

1980-ci illərin sonları idi. Ermənistandan azəri türklərini qovub çıxarır, başlarına min oyun gətirirdilər. Bakıda Azadlıq meydanına yığışan xalq bu vəhşiliyə qarşı öz etirazını bildirir, SSRİ rəhbərliyindən tədbir görməyi tələb edirdi.

Ermənilərin zorakılığından, ərazi iddialarından cana gələn adamlar bəzən bizim idarə və müəssisələrdə çalışan ermənilərin də işdən çıxarılması tələbini irəli sürürdülər. N nömrəli məktəbdə üç erməni müəllim çalışırdı. Meydan hərəkatı başlayanda onlardan ikisi üzüsulu çıxıb getmişdi. Mariyetta adlı birisi isə kimlərəsə güvənib heç kəsi saya salmır, arxayın-arxayın gəlib dərslərini deyirdi… Məktəbin direktoru Sabutay müəllim pedaqoji kollektivin və şagirdlərin tələbi ilə əmr verib Mariyettanı işdən çıxarır. Lakin erməni qadını inadından dönmür, şikayət edir.

O zamanlar bizimkilər gözləmə mövqeyi tutur, ermənilərlə ehtiyatlı davranırdılar. Dərhal məktəbə müstəntiq göndərdilər. Sabutay müəllimi tapıb müstəntiqin hüzuruna gətirdilər. Sabutay müəllim:

– Buyurun, eşidirəm… – dedi.

Müstəntiq hökmlü:

– Mariyetta müəllimənin ərizəsinə əsasən gəlmişəm. Onu niyə çıxarmısınız?

– Bütün kollektiv tələb edirdi. Mən də əmr verdim.

– Nahaq yerə. Qeyri-qanuni iş tutmusunuz. Ermənistanda nə edirlər, bunun bizə dəxli yoxdur. Biz öz beynəlmiləlçi adımıza ləkə vura bilmərik. Çağırın o Mariyetta müəlliməni buraya.

Acığından dili dodağını kəsən Sabutay müəllim birtəhər əsəblərini cilovlayıb qapını açdı. Qapının ağzından keçən ingilis dili müəllimi Nazlıya müraciətlə dedi:

– O fahişəni çağır buraya, mənim yanıma gəlsin.

Demə, Nazlı Azərbaycan dilini yaxşı bilmirmiş. Ona görə də direktorun kimi nəzərdə tutduğunu da aydın başa düşmür. Sinif otaqlarının qapısını açaraq:

– Fahişə müəllimə zdes? – deyə-deyə bir-bir soruşur.

Şagirdlər uğunub gedirlər. Müəllimlər də key-key, təəccüblə onun üzünə baxaraq:

– Xeyr, – deyə cavab verirlər.

Müəllimi heç yerdə tapa bilmədiyini görən Nazlı axırda direktor müavininin yanına gedərək ondan soruşur. Müavin də təəccüb içərisində onu süzərək:

– Bizdə belə müəllim işləmir.

Nazlı gəlib direktora bildirdi:

– Sabutay müəllim, öyrəndim, okazıvayetsə, Fahişə müəllim bizdə  işləmirmiş…

Bunu eşidən Sabutay müəllimlə müstəntiq gülməkdən uğunub getdilər. Müstəntiq ayağa qalxaraq, əlini direktorun çiyninə qoyaraq:

– Mən getdim, Sabutay, sən də öz işində ol… – dedi.

Dəftər

Yavərlə İsanın cavan vaxtları idi. Pedaqoji institutun dördüncü kursunda oxuyurdular. Neçə gün idi ki, instituta deyil, orta məktəbə gedirdilər. Burada pedaqoji təcrübə keçirdilər. Gün günorta yerinə qalxmışdı. Lakin yaz günəşi olduğundan hələ onun şüaları adamı yandırıb-yaxmırdı. Dostlar dayanıb avtobus gözləyirdilər. Dayanacaqda üç qız da vardı. İsa Yavərlə söhbət etsə də, əslində fikri qızlarda idi. Bu, Yavərin diqqətindən yayınmadı. Avtobusa mindilər. Qızlardan biri yer tapıb əyləşdi. O biri iki qız onun başı üzərində dayandı. İsa adamları aralayıb Yavəri də çəkə-çəkə qızlara yaxın məsafədə dayandı.

Yavər onun xasiyyətini bilirdi. Gözü tutan qız olanda söhbət etməkdən özünü saxlaya bilmirdi. Alınanda görüş də verirdi. İndi də irəli keçməkdə məqsədi qara xallı, alagöz qızı söhbətə tutmaq idi. Yavər onun xallı qıza sarı dartındığını görüb ətəyindən çəkdi və yavaşca qulağına pıçıldadı: “İşin olmasın. Özünü yaxşı apar”. İsa qulaq asmadı. Qıza müraciətlə:

– Oxuyan qıza oxşayırsan, – dedi. – Maşallah, kitab-dəftər əlindən düşmür.

Qız da hazırcavab imiş. Özünü itirməyib:

– Oxumaqda, görünür, sənə oxşamışam, – dedi.

İsanın da əlində kitab vardı. Qızı söhbətə tuta bildiyi üçün sevinən İsa ürəkləndi:

– Olar dəftərinə baxım?

Yavər yenə İsanın köynəyindən dartdı:

– Lazım deyil…

Qız əlindəki dəftərlərdən birini ona uzatdı.

Yavər dəftəri alıb vərəqlədi:

– Heç nə yazmamısan ki…

Qız gülümsəyib:

– Hələ təzə almışam, – dedi. – Yazanda gəlib oxuyarsan.

Yavər deməyə söz tapmadı. Sonra özünü ələ alıb:

– Dəftəri haradan almısan? Mənə də lazımdır, – dedi.

Qız dedi:

– Maşallah, yekə oğlansan. Heç inanılası deyil. Doğrudan bilmirsən dəftəri harada satırlar?

Qız güldü, o biri qızlar da ona qoşuldular. Yavəri də gülmək tutdu. Bir də onda ayıldılar ki, qızlar artıq avtobusdan düşüblər. İsa tələsik avtobusu tərk etdi. Lakin gec idi, qızlar gözdən itmişdilər. Dostlar məktəbə gəldilər. Az sonra ikinci növbənin dərsləri başlandı. İsanın onuncu sinifdə açıq dərsi vardı. Təcrübəçi tələbələrdən bir neçəsi, bir də metodist müəllim arxa cərgədə əyləşmişdilər. İsa evə verilmiş tapşırığı yoxladı. Şagirdləri sorğu-suala tutdu. Sonra yeni mövzunun izahına başladı. Mirzə İbrahimovun həyat və yaradıcılığı idi. Dərs yaxşı keçdi. İsa dərsi yekunlaşdırıb sinfə müraciətlə soruşdu:

– Yeni mövzuya aid kimin sualı var?

Bir anlığa sinfə sakitlik çökdü. Sualı olan yox idi. Sinifdən səs çıxmadığını görən qızlardan biri əlini qaldırdı:

– Müəllim, mənim sualım var.

İsa sevindi:

– Buyur.

Qız ayağa qalxıb aramla:

– Müəllim, dəftər aldınız? – deyə soruşdu.

İsanın sifəti bir anda qıpqırmızı oldu. Bu, bayaq avtobusda söz atdığı qız idi.

Həm sən qabağa düş, həm də mən…

Vəli qonaq gəlmişdi. Məmməd tez süfrə açdırdı. Ortaya yemək-içmək gəldi. Yedilər-içdilər, doyub çəkildilər. Süfrəyə mürəbbə və limonla çay gəldi. Məmməd Vəlinin söhbətindən, danışığından başa düşdü ki, o, elə-belə, səbəbsiz onun qapısını açmayıb. Vəlinin xasiyyətinə bələd idi. Nə isə dərdi vardı. Görünür, yenə borca gəlmişdi. Bunu fikirləşib soruşdu:

– Dayıoğlu, xeyir ola?! İlin-günün bu vaxtında səndən nə əsəb bizi yada salmısan?

Vəli mətləbə keçdi:

– Bibioğlu, kasıbçılıqdır, dolanmaq olmur. Kənddə-kəsəkdə iş-güc yoxdur ki, başımızı qatıb beş-on manat qazanaq…

Məmməd onunla razılaşdı:

– Doğru deyirsən, kolxoz yox, sovxoz yox. Amma əlini əlinin üstünə qoyub evdə oturmaq, “Allahdan buyruq, ağzıma quyruq” da demək olmaz. İş, pul adamı tapmır, sən onları tapmalısan.

Vəli sözünü demək üçün fürsət tapdığına sevindi:

– Dayıoğlu, elə mən də bu fikirdəyəm, bir işlə məşğul olmaq istəyirəm. Qərara almışam ki, balıq alıb satım. Amma əlimdə maya yoxdur. Beş yüz manat pul lazımdır. Kəsəsi, borca gəlmişəm.

Məmməd yaxşı bilirdi ki, axırda söhbət gəlib borcun üstünə çıxacaq. Ona görə də Vəlinin xahişi onunçün gözlənilməz olmadı. Üzünü arvadına tutub:

– Get, iki yüz əlli manat pul gətir.

Fatma deyilən məbləğdə pul gətirib Məmmədə verdi. O da pulu stolun üstünə qoyub:

– Götür, bibioğlu, – dedi.

Vəli təəccüblə ona baxaraq:

– Dayıoğlu, mənə 500 manat pul lazımdır, 250 manat yox.

Məmməd halını pozmadan:

– Bibioğlu, bu, birinci dəfə deyil ki, məndən borc alırsan. Amma hələ ki geri qaytardığın olmayıb.

Vəli nəsə demək istədi, Məmməd əli ilə işarə edib onu saxladı:

– Bilirəm, 500 manat alıb onu da qaytarmayacaqsan. Götür bu pulu. 250 manat sən qabağa düş, 250 manat da mən!

Müəllif:   Akif ABBASOV                   

 Azərbaycan Respublikası Təhsil  İnstitutunun

 elmi katibi, pedaqogika   elmləri doktoru, professor.

AKİF ABBASOVUN YAZILARI

MÜSABİQƏ ELAN OLUNDU 

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF


YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Hikmət Əlizadənın doğum günü

HİKMƏT ƏLİZADƏ – “ŞÖHRƏT” ORDENLİ PROFESSOR

Sentyabr ayının ilk gününün sevinci

           Görünür həyatın, öz sirlərini insana açmadığı fəlsəfəsi var. O sentyabr ayının birində anadan olmuşdu. Yaxın keçmişə qədər  həmin gün bilik günü adlanırdı, həmin gün hamı məktəbə gedirdi. 1963-cü ildə o da hamı kimi  sentyabr ayının birində məktəbə getdi. 1973-cü ildə ali məktəbdə – Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunda (hazırda Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti) tələbə kimi ilk mühazirə məşğələsində iştirakı da sentyabr ayının 1-nə təsadüf etdi. Gecəsini gündüzünə qatıb, müəllim peşəsinə yiyələndi və 1978-ci ilin yenə sentyabr ayının 1-də əlinə jurnal alıb sinif otağına daxil oldu, şagirdlərə dərs deməyə başladı. 1994-cü ilin sentyabr ayının 1-də ali məktəb auditoriyasına girib, mühazirə deməyə, seminar məşğələləri aparmağa başladı. Bu sentyabr ayının birinci gününün Hikmət Əbdül oğlu Əlizadənin həyat yoluna gətirdiyi sevinclərdir.

Tanışlığımın tarixi

        Mənim Hikmət müəllimlə tanışlığımın önəmli tarixi var. Ondan xeyli əvvəl atası – görkəmli Azərbaycan psixoloqu, psixologiya  elmləri doktoru, professor Əbdül Əlizadə ilə tanış olmuşam. Hələ tələbəlik illərimdən, sonradan mən təyinatla Sabirabad rayonunun Şıxsalahlı və Qaragüney kənd məktəblərində ingilis dili müəllimi, sonralar Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Pedaqoji Elmlər İnstitutunda kiçik elmi işçi, elmi işçi vəzifələrində çalışarkən professor  Əbdül Əlizadənin professor Əkbər Bayramovla yazdığı “Psixologiya” dərsliyini, psixologiyanın müxtəlif məsələlərinə, o cümlədən yeniyetmələrin cinsi tərbiyəsi probleminə aid sanballı əsərlərini oxuyur, Əbdül müəllimin pedaqoji və elmi fəaliyyəti barədə ürəkaçan sözlər eşidirdim. Təhsilin müxtəlif problemlərinə həsr olunmuş tədbirlərdə, konfranslarda görüşür, bir-birimizdən hal-əhval tuturduq.

       İş elə gətirdi ki, professor Əbdül Əlizadə ilə birlikdə “Ailə” dərsliyi (IX sinif üçün), “Ailə həyatının etika və psixologiyası” (müəllim üçün vəsait), “Ailə həyatının etika və psixologiyası üzrə müntəxəbat” (şagirdlər üçün) dərs vəsaitləri, bir neçə kitab və kitabça, tədris proqramı, 15 məqalə yazdıq.

        Belə günlərin birində professor oğlunu – Hikməti mənə təqdim etdi. Biz tanış olduq. Əbdül Əlizadə oğlu Hikmətlə əllərimizi birləşdirib: “Siz bir-birinizdən muğayat olun. Hər ikiniz pedaqogika üzrə mütəxəssisiniz. Bir yerdə dərslik, məqalələr yazın” – dedi.

         40 ildən çoxdur ki, Hikmət Əlizadə ilə yaxın dost, yoldaşıq, bir-birimizə etibar edirik. Birlikdə “Pedaqogika” dərsliyi yazmışıq. Bir-birimizə “əmioğlu” deyirik. Hikmət müəllim namizədlik dissertasiyasını məndən əvvəl yazıb müdafiə etmişdi. Doktorluq dissertasiyasını isə, mən ondan əvvəl müdafiə etdim (1995), hətta “əmioğlu”mun müdafiəsi zamanı rəy yazıb, onun rəsmi opponenti kimi çıxış etdim.

Tələbəlik illəri

       Ümumtəhsil  məktəbində  oxuyarkən (1963-1973) yaşıdları kimi onun da ən böyük arzularından biri ali məktəb tələbəsi olmaq idi. Dərslərinə ciddi hazırlaşar, özündə məsuliyyət hiss edirdi. Düşünərdi: “İnstituta, universitetə daxil olmasam, utanaram, ailə üzvlərimin, müəllimlərimin ümidlərini doğrultmaram”. Bu arzu, bu diləklə orta məktəbin son siniflərindən qəbul imtahanlarına səylə hazırlaşmağa başladı.

        Zəhməti hədərə getmədi, özü də sevindı, ailəsini də, təhsil aldığı məktəbin pedaqoji kollektivini  də sevindirdi. O vaxtkı V.İ. Lenin adına Azərbaycan Pedaqoji İnstitutuna (hazırda ADPU) qəbul olundu.

       Haşiyə: Yadıma düşür, həmin illərdə böyük şairimiz Cabir Novruz “Tələbəlik illəri” adlı bir şeir yazmışdı. Bəstəkar Telman Hacıyev həmin şeirə mahnı bəstələdi, müğənni Elmira Rəhimova da mahnıya qol-qanad verdi. Qısa müddət ərzində bu mahnı az qala tələbə himninə çevrildi. Mahnı tələbə gəncləri təhsil almağa, tələbəlik illərindən bəhrələnməyə, gələcəyə səsləyirdi. Həmin mahnının sözlərini bütün tələbələr, səsi olan da-olmayan da, züm-zümə edirdi. Mahnı indi də Hikmət müəllimin qulaqlarında səslənir:

         Çox-çox adi dolanan,

         dünyaya, cahana, insana,

         Gələcəyə inanan,

         tələbə, tələbə, tələbə.

         Mahnı hamını ovsunlamışdı, o dövr tələbələri bu mahnıdan ibrət götürür, daha məsuliyyətlə təhsil almağa səy göstərirdi. Tələbə Hikmət professor oğlu olsa da, tələbəlik dövrünün qayda-qanunlarını gözləyir, elmin sirlərini səylə öyrənirdi. Çox şərəfli bir peşəni seçmişdi. Həmin peşənin layiqli nümayəndəsi olmalıydı.

         Təhsil aldığı illərdə həm də ictimai işlərlə məşğul olurdu. Sinif nümayəndəsi idi. Amma öz ictimai fəaliyyətini təkcə oxuduğu qrupda deyil, həmçinin fakültədə də davam etdirirdi. Tezliklə qrup tələbələri ilə yanaşı fakültə tələbələri arasında da hörmət qazandı, fərqlənən tələbələrdən birinə çevrildi. Fakültə və institut konfranslarında maraqlı məruzələrlə çıxış edirdi. Bunun nəticəsi idi ki, IV kursda təhsil alarkən ona respublika tələbələrinin konfransında plenar iclasda çıxış etmək şansı verildi. O özünəməxsus şövqlə öz məruzəsini təqdim etdi. III kursda təhsil alarkən fakültə komsomol təşkilatının büro üzvü, IV kursda isə sədr müavini seçildi. Beləliklə, təhsil aldığı illərdə o təkcə müəllim kimi formalaşmırdı, onda həm elmi yaradıcılıq və idarəetmə keyfiyyətləri təşəkkül tapırdı

       Ali təhsilini 1978-ci ildə başa vurdu. İnstitutu fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdi. Sevincinin hədd-hüdudu yox idi. Amma fərqlənmə diplomu almaq hələ heç nə demək deyildi, qarşısında hamı kimi onu da daha ciddi sınaqlar gözləyirdi. Nüfuzlu bir müəllim kimi özünü doğrultmalı idi. Təyinatla müəllim işləmək üçün 9 saylı internat məktəbinə göndərildi. 

Elmin enişli-yoxuşlu yollarında inamlı addımlar

       Beləliklə, o pedaqoji fəaliyyətə 9 saylı internat məktəbində başladı. Burada iki il çalışdı. İnternatda təhsil alan uşaqların çoxunun valideyni yox idi, ya dünyasını dəyişmişdi, ya da boşanmışdılar. Uşaqlar öz dəcəlliklərinə görə “fərqlənirdilər”. Bu səbəbdən internatda onlara qarşı müəllimlərin kobud münasibəti formalaşmışdı. Hikmət bir müəllim kimi bu münasibətdən razı deyildi. O, müxtəlif demoqrafik problemlərə malik olan bu uşaqlarla işləməyin pedaqoji yollarını axtarırdı. Dərs dediyi müddətdə empirik təcrübəsində bəzi yollar tapdı, tətbiq etdi. Amma bu təcrübə onu qane etmirdi. Bu məqsədlə 1980-ci ildə Azərbaycan Pedaqoji Xarici Dillər İnstitutunda pedaqogika üzrə aspiranturaya qəbul olundu və “IV-VIII sinif şagirdlərinin təlimə məsuliyyətli münasibətinin formalaşmasına demoqrafik amillərin təsirlərinin neytrallaşdırması” mövzusu üzərində  tədqiqat aparmağa başladı.

         Qeyd etmək lazımdır ki, mövzu aktuallığı ilə seçilirdi və ölkədə ilk dəfə idi ki, bu problem tədqiqata cəlb olunurdu. Problemin bu və ya digər məsələsi heç namizədlik səviyyəsində də araşdırılmamışdı. Mövzunun mürəkkəbliyini və problem istiqamətində SSRİ məkanında tədqiqat aparılmadığını nəzərə alaraq, kafedra müdiri, professor Aban Kərimovla yanaşı, 70-ci illərdə SSRİ-də ilk olaraq tərbiyənin sosioloji problemlərini tədqiq edən məşhur sovet alimi professor  Renata Qriqoryevna Qurova ona elmi rəhbər təyin edildi. Dissertasiya işinin nəzəri hissəsini və metodikasını Moskvada hazırlayan Hikmət Əlizadə Bakı və Sumqayıt məktəblərində pedaqoji eksperimentlər həyata keçirdi.  Tədqiqatda maraqlı nəticələr əldə etdi. Respublika mətbuatında tədqiqatları ilə bağlı məqalə və tezislərdən bu aydın görünürdü. Amma o təkcə Azərbaycanda deyil, SSRİ-nin müxtəlif respublika və şəhərlərində keçirilən konfranslarda məruzələri ilə çıxış edirdi. 1985-ci ildə Tbilisi şəhərində N. Qoqebaşvili adına Elmi-Tədqiqat Pedaqoji Elmlər İnstitutunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək, pedaqoji elmlər namizədi (indiki qaydalara əsasən – pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru) elmi dərəcəsi aldı.

        Aspiranturanı bitirdikdən sonra o 1984-cü ildə Bakı Dövlət Universitetinin Pedaqogika və psixologiya kafedrasında çalışmağa başladı. Kafedranın müəllimi, dosenti, professoru oldu. Onun dediyi mühazirə və seminar məşğələləri özünəməxsusluğu ilə fərqlənirdi.

        Namizədlik dissertasiyasının müdafiəsindən sonra o Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Pedaqoji Elmlər İnstitutunda (hazırda Təhsil İnstitutu) elmlər doktoru proqramı üzrə doktorant oldu. “Tərbiyənin demoqrafiq problemləri” mövzusunda tədqiqatlarını davam etdirdi. Bunun nəticəsi kimi,1996-cı ildə Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Pedaqoji Elmlər İnstitutunda “Tərbiyənin demoqrafiq problemləri” mövzusunda dissertasiya işini müdafiə edərək, pedaqogika üzrə elmlər doktoru elmi dərəcəsinə layiq görüldü. Dərslərində apardığı tədqiqatların materiallarından istifadə etdiyi üçün onunmühazirə və seminar məşğələləri həm nəzəri, həm də tətbiqi xarakter daşıyır.

         2000-ci illərdə onun elmi yaradıcılığında yeni, bənzərsiz səhifələr açıldı. Oğlunun tədqiqatlarının dərinliyindən və nəticələrindən razı qalan professor Əbdül Əlizadə ona birgə tədqiqatlar aparmağı təklif etdi. Bu, Hikmət Əlizadəyə böyük etibar idi. Onlar təxminən 15 il ərzində birlikdə psixopedaqogika istiqamətində maraqlı tədqiqatlar aparmağa başladılar. Bu tədqiqatların nəticəsi kimi, onların birlikdə bir neçə kitabı işıq üzü gördü. Əbdül Əlizadə dünyasını dəyişdikdən sonra da o, bu tədqiqatları davam etdirir. Respublika mətbuatının səhifələrində hər birimiz bu tədqiqatların nəticələri ilə tanış oluruq.

         Bu gün Hikmət Əbdül oğlu Əlizadə çağdaş Azərbaycan pedaqogikasının layiqli və ləyaqətli nümayəndəsidir. Müəllim və alim ailəsində böyüyüb boya-başa çatıb. Psixologiya elminin korifeylərindən olan, psixologiya elmləri doktoru, professor, “Şöhrət” ordenli, Əməkdar elm xadimi Əbdül Əli oğlu Əlizadənin övladıdır. Ailə özünün elmi-pedaqoji fəaliyyəti ilə fərqlənir. Əbdül müəllimin bacısı, Hikmət müəllimin bibisi Məryəm Əli qızı Əlizadə Əməkdar incəsənət xadimi, sənətşünaslıq elmləri doktoru, professordur.

        Hikmət müəllimin qızı Səbinə də babasının və atasının yolunu davam etdirir, psixologiya üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsinə yiyələnib. Hazırda elmlər doktoru proqramı üzrə doktorantdır.

         Hikmət Əlizadə həm də çox yaxşı ailə başçısıdır. İki övlad atasıdır. 4 nəvəsi var. Övladları ataları, nəvələri babaları ilə fəxr edirlər. Hikmət müəllim də  öz övladlarını, nəvələrini çox sevir, onların sevincini öz sevincləri hesab edir.

        Elmin enişli-yoxuşlu yollarında inamla irəliləyən pedaqogika elmləri doktoru, professor Hikmət Əbdül oğlu Əlizadə öz fəaliyyətini dissertasiya və elmi əsərlər yazmaqla, mühazirələr oxumaqla məhdudlaşdırmır. Elmi rəhbərliyi ilə neçə-neçə fəlsəfə doktoru  yetişdirib, fəlsəfə və elmlər doktoru proqramları ilə dissertasiya müdafiə edən bir çox gəncin rəsmi opponenti olub, dissertasiya şuralarında üzv olub, Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının pedaqogika və psixologiya ixtisası üzrə eksperti olub. O, təhsil sahəsində ictimai fəaliyyəti ilə də fərqlənir. Tez-tez məktəblərdə aktual mövzularda mühazirələr oxuyur, seminarlar keçirir.

        Professor Hikmət Əbdül oğlu Əlizadə 200-dən artıq elmi əsərin – monoqrafiyanın, kitabın, dərslik və dərs vəsaitinin, tədris proqramının,  metodik tövsiyənin, məqalə və tezisin müəllifidir.

         Əsas əsərləri bunlardır: “Tərbiyənin demoqrafik problemləri” (monoqrafiya), “Sosial pedaqogikanın aktual məsələləri”,  “Pedaqogika” (dərs vəsaiti, prof. A.N. Abbasovla), “Əsrin meqameylləri psixoloji problemləri” (monoqrafiya, III cilddə, prof. Ə.Ə. Əlizadə ilə), “Pedaqoji psixologiya (dərslik, prof. Ə.Ə. Əlizadə ilə),”Pedaqoji psixologiya (dərslik, II cilddə, prof. Ə.Ə. Əlizadə ilə), “Yeni pedaqoji təfəkkür: psixopedaqogikaya giriş” (kitab,prof. Ə.Ə. Əlizadə ilə), “Təhsilin sosial pedaqoji məsələləri (dərs vəsaiti, Q. Abbasova, R. Mahmudova ilə), Tələbələrdə “qalıq biliklərin” formalaşmasının metodologiyasına dair (kitab, A. Kazımzadə, Q. Abbasova, R. Mahmudova, R. Məmmədova ilə), “Sosial pedaqogika” (dərslik, R. Mahmudova ilə), Psixopedaqogika (Ə.Ə. Əlizadə və S.H. Əlizadə ilə) və s

Təltifləri

       Professor Hikmət Əbdül oğlu Əlizadə 2006-cı ildən son günlərədək (2022) Bakı Dövlət Universitetinin Sosial elmlər və psixologiya fakültəsinin dekanı vəzifəsində işləyib. Hazırda universitetin Pedaqogika kafedrasının professorudur.   

          Nümunəvi idarəetmə mədəniyyətinə yiyələndiyinə, təcrübəli, səriştəli ali məktəb müəllimi olduğuna görə, istər universitetin rəhbərliyi, istərsə də dövlətimiz tərəfindən Hikmət Əbdül oğlu Əlizadənin əməyi yüksək qiymətləndirilmişdir. O, “Tərəqqi” medalına, “BDU-nun 100 illiyi” medalına, “Şöhrət” ordeninə layiq görülmüşdür.

Arzumuz

        2022-ci ilin sentyabr ayı. Sentyabrın 1-i pedaqogika elmləri doktoru, professor Hikmət Əlizadənin sevincli günü. Onun üçün özəl olan bu əlamətdar günü ailə bir yerə yığışıb qeyd etdilər. Sonra da dost-tanış onu təbrik etdi.

       Bu ilin sentyabrın 1-i. Hikmət Əlizadənın doğum günü.  

        Belə xoş günlərdə professor Hikmət Əlizadənin sevincinə qoşulub deyirik:

        “Ad günün mübarək, əziz dost!”

Hörmətlə:   Akif ABBASOV                   

 Azərbaycan Respublikası Təhsil  İnstitutunun

 elmi katibi, pedaqogika   elmləri doktoru, professor.

AKİF ABBASOVUN YAZILARI

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF


YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

AKİF ABBASOV – MUSTAFA NECƏ MUSTAFA KAMAL OLDU?

AKİF ABBASOVUN YAZILARI

     30 AVQUST – TÜRKİYƏNİN ZƏFƏR

                      BAYRAMIDIR!!!    

30 AĞUSTOS ZAFER BAYRAMIMIZ KUTLU OLSUN!

                                   

             MUSTAFA NECƏ MUSTAFA KAMAL OLDU?

                      (“Samsundan başlanan yol” romanından)

       Mustafa hərb sənətinin vurğunu idi. Sağlam görkəmli, çevik, düz qamətli, səliqə ilə geyinən hərbiçiləri görəndə onlara həsəd aparırdı. Türk sərkərdələrinin həyatından bəhs edən əsərləri oxumaqdan doymazdı. Türk hökmdarları Alp Ər Tunqa, Ərtoğrul, Osman qazi, Mətə, Atilla, Bilgə xaqan, Uzun Həsən, İldırım Bəyazid, Fateh Sultan Məhmət, Sültan Süleyman onun sevimli qəhrəmanları idi. Bəzən özünü onların yerində görürdü.

Qonşu Əhməd hərbi rüştiyyədə oxuyurdu. O,  əsgər forması geyinir və özünü dartırdı.

7 yaşında olarkən Mustafanın atası Əli Rza əfəndi dünyasını dəyişmiş, ailə Zübeydə xanımın ümidinə qalmışdı. Mustafa çoxdan qəlbində gəzdirdiyi arzusunu anasına bildirmək qərarına gəldi. Oğlunun dini təhsil almasını istəyən Zübeydə xanımın nə cavab verəcəyi bəlli deyildi.

O, oğlunu dinləyib dedi:

– Oğlum, mən isə deyirəm, Peyğəmbərimizin yolunu tut. Bir uca olan Allah da səndən razı qalar.

Mustafa cavabında dedi:

– Ana, Peyğəmbərimizin yolu haqq yoludur. Böyük Allaha da, Həzrəti Məhəmməd Əleyhissəlama da dərin hörmətim və sayqılarım var. Amma arzum din xadimi olmaq deyil. Mən hərbi rüştiyyədə oxumaq istəyirəm.

Zübeydə xanım oğlunu öz fikrindən daşındırmaq istəyirdi. O, Mustafanın gələcəyini düşünür, onun sakit, dinc bir peşə seçməsini arzulayırdı. Hərb sənətinin çətinliklərindən, əsgərlərin narahat həyat sürmələrindən xəbəri vardı. Zübeydə xanım Mustafadan başqa daha beş övlad dünyaya gətirmişdi: Əhməd, Ömər, Naciyə, Fatma və Məqbulə. Mustafa ilə Məqbulədən başqa qalan uşaqlar kiçik yaşlarında ikən ölmüşdülər. Hərb meydanı ölümlü-itimli idi. Osmanlı əsgəri çox vaxt sürgünlərə məruz qalırdı. Odur ki, oğlunu dilə tutmağa çalışırdı:

– Heç olmasa, atanın yolu ilə get. Atan ticarətə başladı – bacarmadı, yarımçıq qoydu. Yox, a bala, üz vurma. Sənin hərbi rüştiyyədə oxumağına razılıq verə bilmərəm. Mənə, körpə bacına rəhmin gəlsin…

Mustafa anası ilə söhbətdən bir kar aşmadığını görüb küçəyə çıxdı. Fikirli-fikirli məhəllədə gəzişirdi ki, qonşu Əhmədə rast gəldi. Dayanıb söhbət etdilər. Əhməd hal-əhval tutdu, sonra isə Mustafadan xəbər aldı ki, nə üçün əhvalı pozğundur. Mustafa əvvəlcə demək istəmədi, sonra fikirləşdi ki, necə olsa Əhmədin atası hərbiçidir, bəlkə ona köməyi dəydi. O, anası ilə aralarında olan söhbəti Əhmədə danışdı, xahiş etdi ki, bu barədə atası ilə məsləhətləşsin.

           Əhvalatı öyrənəndən sonra Əhmədin minbaşı (mayor) vəzifəsində çalışan atası həqiqətən ona öz köməyini göstərdi. Mustafa anasından xəlvəti hərbi rüştiyyədə keçirilən məşğələlərə davam etməyə başladı. Lakin az keçmiş ona bildirdilər ki, məktəbdə oxumaq üçün anasının yazılı razılığı lazımdır.

Mustafa bir daha Zübeydə xanımla söhbət etməli oldu. Anası dedi:

– Ay oğul, başa düş. Sənə etiraz etməyimin səbəbi o deyil ki, hərb sənətindən acığım gəlir. Bizə yaxşı əsgərlər lazımdır. Vətən darda olanda bu bəladan bizi onlar qurtarır. Kimsə ilə işimiz olmasa da, ölkəmizə göz dikənin sayı çoxdur. Səni gözümdən uzağa qoymaq istəmirəm. Əsgərin həyatı ağırdır. Bu gün burada, sabah Allah bilir harada. Çamadanını yığıb hazır qoyur, əmr verilən kimi götürüb düzəlir yola.

Mustafa sonuncu dəfə cəhd etdi:

– Anacan, yadındadır, mən doğulanda beşiyimin başından qılınc asmışdınız. Onu mənə kim hədiyyə etmişdi? Atam. O məni bir əsgər, bir komandan görmək istəyirdi. Demək, hərbiçi olmaq tək mənim yox, onun da arzusu olub. Xahiş edirəm, bunu da nəzərə al.

         Zübeydə xanım fikrə getdi. Oğlu ilə belə danışsa da əslində tərəddüd içərisində idi. Onun arzusunu gözündə qoymaq istəmirdi. Ötən söhbətdən sonra bütün günü hey bu barədə fikirləşirdi. Bu söhbət yuxuda da onu rahat buraxmırdı. Mustafanın xatırlatdığı qılınc əhvalatı Zübeydə xanımın yadına srağagünkü yuxusunu saldı. Yuxuda görmüşdü ki, Türkiyənin başı üzərini qara buludlar alıb. Əsgərlər düşməni yerində oturtmaq üçün toplaşıblar. Hamı gözləyir ki, bir komandir gəlib onları döyüşə aparsın. Bunu görən balaca Mustafa cəld evə qaçıb uşaq vaxtı atasının onunçun aldığı qılıncı götürür. Geri qayıdıb qoşunun qabağına keçir. Komandiri gözləyən yəhərli kəhər atın belinə qalxır.

        Zübeydə xanım baxıb görür ki, Mustafa tamam dəyişib. Birdən-birə böyüyüb, geyimi də başqadır. Hərbi forma ona özgə əzəmət verib. Mustafa birdən qılıncını çəkib irəli doğru uzadır. Zübeydə xanım görür ki, bu qılınc da atasının Mustafaya bağışladığı balaca, oyuncaq qılınc deyil. Günəşin altında par-par yanan Koroğlu qılıncıdır. Mustafa qılıncı havada oynadaraq döyüşçülərə: “Ya istiqlal, ya ölüm!” deyib atını çapır. Əsgərlər də öz növbələrində: “Türkiyənin azadlığı uğrunda irəli!” deyə qışqırıb atlarını Mustafanın ardınca çapırlar.

          Bunları xatırlayan Zübeydə xanım ayağa qalxıb Mustafaya sarı getdi və onun alnından öpərək:

         – Oğlum, əgər qərarında belə israrlısansa, sənə    xeyir-dua verirəm.

           Ertəsi gün Mustafa artıq hərbi rüştiyyədə oxuyurdu. Sarışın saçlı, mavi gözlü Mustafa hərbi formada daha əzəmətli, daha yaraşıqlı görünürdü. Dərslərinə səylə hazırlaşırdı. İti zəkaya və təfəkkürə, aydın nitqə, dərin məntiqə malik idi. İntizamı gözləyir, müəllimləri və yoldaşları ilə nəzakət və hörmətlə davranırdı. O, hərb sənətinin sirlərinə həvəslə yiyələnirdi. Rüştiyyədə hərbi fənlərdən başqa fəlsəfə, riyaziyyat, tarix, iqtisadiyyat da keçilirdi. Mustafa başa düşürdü ki, yaxşı mütəxəssis olmaq üçün gecəsini-gündüzünə qatmalı, çox oxumalı, oxuduqlarından faydalanmağı bacarmalıdır.

          Riyaziyyat Mustafanın sevdiyi və uğur qazandığı dərslərdən idi. Riyaziyyat dərslərini yüzbaşı Mustafa əfəndi aparırdı. O, yaxşı insan və savadlı müəllim idi. Şagirdləri onu çox sevirdilər. Yüzbaşı şagirdi Mustafanın qabiliyyətinə heyran qalmışdı. Oğlan təfəkkürünün çevikliyi və itiliyi ilə başqa uşaqlardan çox fərqlənirdi.

          Riyaziyyat müəlliminin adı da Mustafa idi. Bundan başqa, sinifdə Mustafa adında bir neçə şagird vardı. Bir dəfə Mustafa yoldaşlarının yerinə yetirə bilmədiyi bir məsələni həll etdikdən sonra yüzbaşı Mustafa Əfəndi əllərini bir-birinə vurub heyrət içərisində ayağa qalxdı:

          – Əhsən, mənim balam! Əhsən! Ağlıma bir fikir gəlib. Sinifdəki başqa Mustafalardan səni fərqləndirmək üçün adına bir “Kamal” sözünü də artırıram. Bundan sonra səni Mustafa Kamal çağıracağam. “Kamal” sözünün mənasını, yəqin ki, bilirsən – kamillik, bitkinlik, ağıl, idrak, mükəmməllik deməkdir. Sən bu ada layiqsən!

             İllər keçdi. Mustafa bu adı ömrünün axırına kimi şərəflə daşıdı.

Müəllif:   Akif ABBASOV                   

 Azərbaycan Respublikası Təhsil  İnstitutunun

 elmi katibi, pedaqogika   elmləri doktoru, professor.

AKİF ABBASOVUN YAZILARI

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF


YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Akif ABBASOV – “HAYLA GƏLƏN VAYLA GEDƏR…”

AKİF ABBASOVUN YAZILARI

“HAYLA GƏLƏN VAYLA GEDƏR…”

(hekayə)

Telman maşını Azneft meydanında saxlamışdı. Kürdəmirə gedəcəkdi. “Həm ziyarət, həm də ticarət!” fikrilə yola düşməyə tələsmirdi. Fikirləşirdi ki, üzü Əli Bayramlıya, Hacıqabula gedən olsa, götürər. Heç olmasa benzin pulu çıxar. O, əlindəki açarları fırlaya-fırlaya var-gəl edirdi. Onun “Jiquli”sinin arxasında, qənşərində on-on beş maşın dayanmışdı. Bu vaxt 30-35 yaşlarında bir qadın, 20-25 yaşlarında bir qız və 8-9 yaşlarında bir oğlan uşağı “Jiquli”yə yaxınlaşıb baxdılar. Sonra:

-Bu maşının sahibi kimdir? – deyə xəbər aldılar.

Telman maşının onunku olduğunu söylədi. Əyninə cinsi şalvar geyinmiş, qədd-qamətli, tökmə bədənli qız yaxın gəlib:

-Bizi Neftçalaya aparıb-gətirə bilərsən? – deyə soruşdu.

Telman saata baxdı. Dördə on dəqiqə işləyirdi. Neftçalaya gedib-gəlmək və orada azı bir saat ləngimək ən aşağısı beş-altı saat çəkəcəkdi. Sonra Bakıdan Kürdəmirə maşın sürmək onu üzüb əldən salardı. Odur ki dedi:

-Yox, bacı. Bunun üçün vaxt lazımdır.

Şalvarlı qız:

-Əvəzini lazımınca ödəyəcəyik, qorxub eləmə, – dedi.

Telman onları başdan eləmək, bir növ qorxutmaq üçün:

-Elə isə sizdən 500 manat alacağam, – dedi.

Şalvarlı qız gözlərini süzdürüb əlini yellədi:

-Otur maşına. Getdik.

Orta yaşlı qadın oğlan uşağı ilə arxa oturacaqda, cinsi şalvarlı qız Telmanın yanında əyləşdi. Qız gözlərinə gün eynəyi vurdu. Telman özünü itirdi:

-A bacı, necə yəni getdik?! Axı mən…

-Demirsən 500 manat, beş yüz manatına dur da…

Maşın tərpəndi. Şıx çimərliyini keçəndən sonra uşaq mürgü­lə­mə­yə başladı. Qızla qadın söhbətə başladılar. Onlar özlərini həd­din­dən artıq sərbəst aparırdılar. Telmanın varlığını hiss etmirlərmiş kimi açıq-saçıq danışır, kişi söyüşləri yağdırırdılar. Telmanın “Ji­quli”, “Moskviç”, yeri gəldikcə “Volqa” maşınlarını ötüb keçməyi onları sevindirirdi. Arxada oturmuş qadın:

-Hər maşın ötdükcə alacağın haqqın üzərinə on manat gələ­cək. Bir kişiliyini göstər görək.

Telman yaman yerdə axşamlamışdı. Onlardan xatasız ötüşmə­yə­cəyini bilirdi. Hər maşın ötdükcə 500 manatın üzərinə qiyabi surətdə 10 manat artırırdılar. Neftçalaya çatanadək üzünü görmədiyi 500 manat artıb 600 manat oldu. Maşını iki mərtəbəli bir evin yanına sürdürdülər.

Cinsi şalvarlı qız – yupyumru yanları cinsi şalvarı, yupyumru döşləri köynəyi dağıdan gözəl maşından düşüb darvazaya yaxın­laşdı. Darvaza dəmiryol relslərinin üzərində qərar tutmuşdu. Qız əlini qapının zənginə uzatdı. O saat darvazanın sol tərəfindəki xırda qırmızı lampa yandı. Qız o biri düyməni basdı. Qapı avtomatik açıldı. Yəni relsin üzərində sürüşüb sol tərəfə çəkildi. Arxadakı qadın maşını içəri sürməyi tapşırdı. Telman deyilənə əməl elədi. Darvaza öz-özünə bağlandı. Hündürboylu, qarışın bənizli, saçlarına dən düşmüş 45-50 yaşlarında nəhəng gövdəli bir kişi gələnlərin qabağına çıxdı. Onlarla səmimi görüşüb, içəri dəvət etdi. Telmanı da evə çağırdılar.

Stolun üstü dərhal yemək-içməklə doldu. Şahlara layiq süfrə açılmışdı. Yupyumru yanları cinsi şalvara güclə yerləşən qız güz­gü­nün qabağına keçib yanaqlarına azca pudra sürtdü, kiçik əl çantasını açıb “Malboro” siqareti çıxarıb damağına qoydu. Hamı süfrə başına keçdi. Nəhəng gövdəli kişi üzünü Telmana tutaraq:

-Cavan oğlan, nə içəcəksən? – deyə soruşdu.

Onlardan alacağı beş yüz, altı yüz manat artıq Telmanı maraq­landırmırdı. Bayaqdan, maşın Bakıdan çıxandan heç 30 kilometr belə getməmişdən sarısını udmağa başlamışdı.

-Mən … mən… içməyəcəyəm. Yol getməliyəm.

Yupyumru yanları cinsi şalvarı, yupyumru döşləri köynəyi dağıdan qız əlini yelləyərək, özünə arxayın halda:

– Gör nəyin fikrini çəkir. Qaqaş, heç nədən çəkinmə. Ürəyin nə istəyirsə iç, – dedi.

-Axı sükan arxasındayam. Hələ Kürdəmirə gedəcəyəm.

-Dedim ki, iç!

Yupyumru yanları cinsi şalvarı dağıdan qız artıq əmr etməyə başlamışdı. Telman heç Qaradağa çatmamışdan maşını saxlayıb onları düşürmək istəmişdi. Amma mənliyinə sığışdırmamışdı. Kişi tüpürdüyünü yalamaz. Söz vermişdi. Maşını candərdi sürürdü. Yolda maşın saxlatdırıb əyləşən, sonra isə sürücünü soyan, öldürən, maşını qaçıran adamlar, xüsusən qadınlar haqqında o qədər eşit­mişdi ki. Onlar bir-bir Telmanın yadına düşür, düşdükcə də daha artıq xoflanırdı. Nə isə, keçənə güzəşt deyərlər. Heç olmasa, öldürməyələr. Bir çətən külfəti var. Öz bəlandır çək, bax burada deyirlər. Artıq tamah, doğrudan da, baş yararmış!

-Nə fikrə getmisən?! Sənə demədilər ki, iç!..

Bunu orta yaşlı, badamı gözlü qadın dedi. Amma öz aramız­dır, hər ikisi yaraşıqlıdır. Düz biçimli qıçları, adamın canını alan gözləri var.

-Araq içəcəyəm.

-Bax belə! Adam qurd ürəkli olar!

Heyf belə gözəllikdən. Pis yola düşüblər. Onların küçə qadını olmalarına Telmanın şəkk-şübhəsi yox idi. Ancaq hələlik belə bir şey hiss edilmirdi. Kişi bayaq yalnız görüşəndə onların əlini sıx­mışdı. İndi heç birinə əl uzatmırdı. Süfrə başında artıq-əskik də danışıl­mırdı.

Üzə salıb Telmanı üç yüz qrama qədər içirtdilər. Sərnişinlərlə gələn oğlan da az-az konyak içirdi. Yupyumru yanları cinsi şalvarı, yupyumru döşləri köynəyi dağıdan qız Telmana:

-Keç qonşu otağa, dincini al. Səninçin yer hazırlayıblar. Maşı­nı­nın açarlarını isə bizə ver.

Telman dinməz-söyləməz onun dediklərini yerinə yetirdi, özü də qonşu otağa keçdi. Həqiqətən də onunçun yaxşı bir yataq düzəltmişdilər. Otaqdan gül iyi gəlirdi. Amma onun gözünə yuxu get­mirdi. Fikirləşdi ki, bəlkə elə divanın üstündə oturub bir az gözlə­sin, görsün ki, bu işlərin axırı necə olur. birdən yuxulayar, vurub öldürərlər.

Badamı gözlü qadın başını otağa uzadaraq:

-Sənə demədilər soyun, yat?! Özümüz səni oyadarıq.

Telman gözlərini döyməkdə idi. Bunu görən qadın:

-Bıy, başıma xeyir, bu lap arvad kimi şeymiş ki…

Telman əlacsız qalıb soyundu və çarpayıya uzandı. Lakin heç cür yuxulaya bilmirdi. Fikir-xəyaldan az qalırdı başı çatlasın: “Maşının açarını aldılar. Görəsən məqsədləri nədir? Bəlkə oğurluğa gedəcəklər? Yox, inanmıram… Burada – Neftçalada oğurluğa getmək üçün hansı ağıllı Bakıdan maşın gətirdər?”

Bu düşüncələrin pəncəsində heç özü də bilmədi ki, nə zaman yuxuya gedib. Bir müddət keçdi. Qapının astadan döyülməsi Telma­nı yuxudan ayıltdı. Tez durub geyindi. Yupyumru yanları cinsi şalvara güclə yerləşən qız dəsmal və sabun verdi. Sonra diş şotkas­ının üstünə sarımsaq suyu damızdırıb üstündən də pasta yaxıb Telmana uzatdı:

-Al, dişlərini yu. Bu ehtiyat üçündür. Yolda itə-qurda rast gəlməyək.

Telman yuyunub maşına sarı getdi. Maşının baqajı yatmışdı. Xeyli yük vurmuşdular. Onun baxdığını görən qız dilləndi:

-İçəridə nə olduğunun sənə dəxli yoxdur.

Telman yalvarmağa başladı:

-Ay bacı, mənim bir çətən külfətim var. Gözlərini mənə dikiblər. Buraxın, gedim. İstəyirsiniz sizinçin maşın tutum, lap pulunu da özüm verim.

Yupyumru yanları cinsi şalvarı, yupyumru döşləri köynəyi dağıdan qız:

-Birincisi, məni sənin bacın-zadın deyiləm. Bacın evinizdə qaldı. İkincisi, sənin kimi ağciyərin bacısı olmağı özümə təhqir sayardım. Üçüncüsü, qətiyyən qorxma, – dedi. –Yolda bizi saxlayan olsa, nə qədər pul istəsələr, tökəcəyəm. Ya pulun, ya da bunun … – O, əli ilə şalvarının qabaq tərəfinə işarə etdi. – Ya da bunun hesa­bına qurtaracağam. Qorxma.

Yolda onları saxlayan olmadı. Onlar deməsə də, Telman hiss etdi ki, maşına yüklədikləri qara kürüdür. Tariyel qara gününü qablaşdırmışdı. Tutulsaydılar, onun da azından yeddi-səkkiz ili vardı. Bakıya çata-çatda yupyumru yanları cinsi şalvarı dağıdan qız:

-Mərdəkana gedəcəyik, – dedi.

Telman bu dəfə maşını Mərdəkana sürdü. Bağlı-bağçalı bir evin darvazası artıq açıq idi. Maşın həyətə girdi. Telmanı otağa apar­dılar. İçəridə tək qalanda gözucu pəncərədən həyətə baxdı. Zən­nində yanılmamışdı. Sellafon kağızlardakı qara kürü idi. Daşıyıb zir­zəmiyə yığırdılar. Nəhayət, yarım saatdan sonra, yupyumru yanları cinsi şalvarı dağıdan qız Telmanı çağırıb ona iki şüşə “Krasnı Moskva” ətri verdi:

-Maşının baqajını tər-təmiz yu. Sonra bu ətri ora səp, – dedi. – O krant, o da şlant…

Telman qızın dediklərinə əməl etdi. Sonra yupyumru yanları cinsi şalvarı dağıdan qız maşına oturub Mərdəkan sanatoriyasına sürdürdü. Bir nəfər qadınla nə isə danışıb məni çağırdı:

-Səninçin otaq ayırıblar. Gecəni orada qal. Yorğunsan, rayona sabah yola düşərsən. Gecə yanına qız da gələcək. Sabaha qədər ota­ğında qalacaq. Utanıb eləmə. Sabah məni görməmiş heç yerə getmə.

Telman deyilən otağa getdi. Təhlükə, deyəsən, sovuşmuşdu. Telman indi əməlli-başlı dincəlmək istəyirdi. Yupyumru yanları cinsi şalvarı, yupyumru döşləri köynəyi dağıdan qızın sözləri tamam yadından çıxmışdı. Onun vəd etdiyi pulun da hayında deyildi. Allah kəssin belə pul qazanmağı! O qədər həyəcan və qorxu keçirdi ki… İndi yəqin ki, evdəkilər bərk nigarandırlar. Bu, Telman üçün axırıncı dərs olacaqdı. Yuyunub yenicə yatağa girmişdi ki, qapı döyüldü. Durub açdı. 18-19 yaşlarında gözəl bir qız qapıda dayanmışdı. Əlində bir zənbil tutmuşdu:

-Olar?

-Buyur.

Qız içəri keçib zənbili açdı. Mer-meyvəni, yemək-içməyi stolun üstünə düzməyə başladı. Telmanın key-key baxdığını görüb:

-Sənin yanında qalacağam. Məni səni yanına göndəriblər. Özün bilirsən kim. Göndəriblər ki, kefini açım.

Nə isə, Telman olub-keçənləri unutmağa çalışıb həmin qızla düz səhərə qədər əyləndi. Səhər doqquzun yarısında yupyumru yanları cinsi şalvarı dağıdan qız otağa gəldi. Üzünü qıza tutaraq:

-Dostuma heç olmasa əməlli-başlı kef verə bildin? –deyə xəbər aldı.

Qız gülümsəyib çiyinlərini çəkdi:

-Nə bilim, qoy özü desin.

Telman da gülümsədi. Yupyumru yanları cinsi şalvarı dağıdan qız çıxarıb iki əlliliyi qıza uzatdı:

-Bəsindir?

Qız minnətdarlıq əlaməti olaraq baş əydi.

Telman yupyumru yanları cinsi şalvarı, yupyumru döşləri köynəyi dağıdan qızla sanatoriyanı tərk edib maşına əyləşdi. Maşın yola düşdü. Heç beş dəqiqə belə keçməmiş qız maşını saxlatdırıb:

-İndi rayona gedə bilərsən. Məni isə tanımırsan. Şəhərdə birdən məni görüb yaxınlaşsan, yaxud salam versən, bunu görürsən … – O, qıçını göstərdi… -Xudahafiz… Mən gedirəm, sənə çatacaq pulu bardaçoka qoymuşam. Götür, halal xoşun olsun…

Yupyumru yanları cinsi şalvarı, yupyumru döşləri köynəyi dağıdan qız düşüb taksi saxlatdırdı və getdi. Telman bardaçoku açıb baxdı. Ora yeddi ədəd yüzlük qoyulmuşdu.

Maşın Mərdəkandan çıxıb şəhərə gedən yola düşdü. Telman gərginlikdən azad olmuşdu. Kefi saz idi. İki həyəcanlı gün yaşasa da, axırı yaxşı qurtarmışdı. Əli gətirmişdi. Maşın asfalt yolla şütüyürdü. Azneftdə ləngiməyə də bilərdi. Müştəri gözləyib vaxt itirməyə dəyməzdi. Ancaq bu boyda yolu müştərisiz qət etmək də insafdan deyildi. Bir-iki adam götürsə, bu hesabdan benzinin də pulu çıxar.

Fəqət yuxu onu yaman girələmişdi. Göz qapaqları qeyri-iradi yumulurdu. Axşam yaxşı yatmamışdı. Cavan, sütül qız sanatori­yadakı otağa gələndən sonra Telman göyün yeddinci qatında idi. Nə idi o qızın adı? Yox, bu yuxusuzluq ona aman vermir. Gərək maşını münasib bir yerdə saxlayıb gözünün acısını alsın…

Birdən idarə etdiyi maşın var gücü ilə nəyəsə toxundu. Güclü təkan Telmanı yolun kənarına tulladı. Özünə gələndə başının üstündə çoxlu adam gördü. Bütün bədəni ağrıyırdı. Kömək edib onu ayağa qaldırdılar. Milis xəbər tutunca toqquşduğu maşının sahibi ilə özlərini avtotəmir ustasına çatdırdılar. Günah Telmanda idi. Usta diqqətlə baxdıqdan sonra: “Düzəldərik, min manat xərci var”,- dedi. – Sonra Telmana sarı çevrilərək «Sizin maşına gəldikdə isə…”

Telman ona imkan vermədi ki, sözünü tamamlasın:

-Mənim maşınım hələ qalsın. İndi əzdiyim maşına əl gəzdir.

Telman bütün başına gələnlərin baisi olan yeddi yüz manatı çıxarıb dedi:

-Alın 700 manatı, üç yüz manatı da sonra verərəm.

O, öz maşınını da ustanın yanında qoyub Azneft meydanına gəldi. Kürdəmirə gedəcək maşın gözləməyə başladı. Öz-özünə acığı tuturdu: “Gəlmişdim saqqal dalınca, bığı da qoyub gedirəm”. Qazanc cəhənnəmə, maşınımı da əzdim. Bayaq 700 manatı görəndə sevinmişdim. Sən demə, atalar doğru deyiblər ki, “Hayla gələn vayla gedər…”

Müəllif:   Akif ABBASOV                   

 Azərbaycan Respublikası Təhsil  İnstitutunun

 elmi katibi, pedaqogika   elmləri doktoru, professor.

AKİF ABBASOVUN YAZILARI

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF


YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Ernest   HEMİNQUEY – HİNDU QƏSƏBƏSİ

AKİF ABBASOVUN YAZILARI

İNGİLİS DİLİNDƏN TƏRCÜMƏ

AKİF ABBASOVUN TƏRCÜMƏSİNDƏ

Ernest   HEMİNQUEY (Amerika)

HİNDU QƏSƏBƏSİ

(hekayə)

Gölün  sahilində başqa bir qayıq da bağlanmışdı. İki hindu dayanıb gözləyirdi. Niklə atası arxa tərəfindən atılıb qayığa mindilər. Hindular qayığı itələdilər. Onlardan biri avar çəkməyə başladı. Corc dayı da o biri qayığın  arxa hissəsində oturdu. Cavan hindu qayığı itələdi. Özü də atılıb mindi və avarları  götürdü.

Hindular eyni ahənglə cəld avar çəkirdilər. İki qayıq qaranlığı yarıb yola düşdü. Nik o biri qayığın onlardan xeyli uzaqlaşdığını gördü. Duman qoynunda suyun şappıltısı eşidilirdi. O, arxaya söykənmişdi, atasının qolları ona sarılmışdı. Avarçəkən hindu səy göstərsə də, o biri qayıq qaranlıqlara daha tez soxulur, hər dəfə onu izləyən qayığı xeyli arxada buraxırdı. Nik:

– Hara gedirik, atacan?

– Hindu qəsəbəsinə. Qadınlardan biri ağır xəstədir.

– Belə de, – Nik təəccübünü gizlətmədi.

Kiçik körfəzi keçəndən sonra o biri qayıq sahilə yan aldı. Corc dayı qaranlıqda siqar  çəkir, cavan hindu qayığı sahilə  dartırdı. Corc dayı hindulara siqar verdi. Onlar əllərində fənər tutmuş hindunu izləyərək sahildən uzaqlaşdılar.

Şehdən tamam islanmış çəmənliklə yeriyirdilər. Sonra meşənin içərisi ilə uzanıb gedən cığıra düşdülər. Cığır onları hindu daxmalarının yerləşdiyi təpəliklərə doğru aparırdı. Hər iki tərəfdən ağaclar kəsildiyindən yol çox işıqlı idi.

Cavan hindu ayaq saxlayıb fənəri söndürdü. Yollarına davam etdilər. Döngəyə çataçatda bir it hürə-hürə onlara  yaxınlaşdı. Qarşıda hindu ağacyonanlarının yaşadıqları daxmalardan işıq  gəldi.

İtlər gələnlərin üstünə tökülüşdü. İki hindu onları geriyə qaytardı. Yola yaxın daxmanın pəncərəsindən işıq gəlirdi. Qoca qadın əlində lampa astanada dayanmışdı. İçəridə – taxtın üstündə gənc hindu qadın uzanmışdı. İki gün idi ki, o, ağrı çəkirdi. Qəsəbədəki qadınların hamısı onun qulluğunda durmuşdu. Kişilər yol qırağına çəkilib qaranlıqda oturmuş, qadının qışqırtısı eşidilən yerdən xeyli kənarda siqaret çəkirdilər.

Qadın başını yana çevirmiş halda aşağı taxtda uzanmışdı. Büründüyü adyalın altından iri qarnı bilinirdi. Həkimlə Corc dayını izləyən Nik və iki hindu komaya girəndə qadın ağrının təsirindən ucadan bağırdı.

Onun əri yuxarı taxtda uzanıb çubuq çəkirdi. O, üç gün əvvəl ayağını balta ilə kəsmişdi.

Otaq dözülməz dərəcədə pis iylənirdi.

Nikin atası ocağın üstünə su qoymağı tapşırdı. Su qızına qədər Niklə söhbət etdi:

– Bu xanımın uşağı olacaq.

– Bilirəm.

Atası:

– Bilmirsən, – dedi, – mənə qulaq as. Onu sancı tutub. Uşaq istəyir doğulsun, qadın da bunu istəyir. Ananın bütün əzələləri onun azad olmasına çalışır. Ona görə belə bərkdən çığırır.

– Görürəm.

Qadın təzədən qışqırdı.

– Atacan, ağrını kəsmək üçün ona dərman verə bilməzsən?

– Yox, ağrıkəsən dərman yoxumdur. Onun çığırtısına fikir vermə. Mən heç onu eşitmirəm, belə ağrıların qorxusu yoxdur.

Yuxarı taxtdakı kişi üzünü divara sarı çevirdi. Mətbəxdəki qadın xəbər verdi ki, su qızıb. Nikin atası oraya getdi və böyük qəhvədandakı suyun yarısını ləyənə töküb, bükülü cib dəsmalını açdı, bəzi tibb alətlərini qəhvədanda qalan suya boşaltdı.

– Qoy qaynasın, – dedi və qəsəbədən gətirdiyi bir parça sabunla əllərini ləyənin içərisində – isti su ilə yumağa başladı. Nik atasının sabun tutan əllərini bir-birinə sürtüşdürməsinə tamaşa edirdi. Həkim çox diqqətlə və səliqə ilə yuyunur, eyni zamanda söhbətindən qalmırdı:

– Bilirsən, Nik, qadın doğanda, adətən birinci uşağın başı gəlir, bəzən isə bunun əksi olur. Belə olan halda hamı təlaşa düşür. Qadın isə o dünyaya gedib qayıdır. Deyəsən, operasiya etməli olacağam. Başqa əlac yoxdur…

Əllərini yuyub razılıq etdi və içəri keçib, işə başladı.

– Corc, adyalı aşağı çək, – dedi. – Mən toxunmaq istəmirəm.

Bir azdan o, əməliyyata  başlayanda Corc dayı və üç hindu kişi qadının əl-ayağını tutdu. Qadın Corc dayının qolunu dişlədi. Dayı “Lənətə gəlmiş hindu qancıq”, –  deyə söydü.

Corc dayını qayıqla gətirən cavan hindu bunu eşidib gülməkdən uğundu.

Nik də atasına kömək edirdi. O, ləyəni tutmuşdu. Cərrahiyyə əməliyyatı uzun çəkdi. Həkim körpəni qucağına götürüb yanına şappıldatdı ki, nəfəs alsın. Sonra onu qoca qadına uzatdı:

– Bax, Nik, oğlandır… Mənim assistentim olmaq istərsən?

Nik çiyinlərini çəkdi:

– Nə bilim…

O, atasının hərəkətlərini görməməkçin yana baxırdı. Ata:

– Allahın köməkliyi ilə qurtararıq, – deyə nəyisə ləyənə tulladı. Nik baxmadı.

– İndi isə… yarığı tikmək lazımdır. Nik, öz işindir, baxa da bilərsən, baxmaya da. Bayaq kəsdiyim yeri indi tikəcəyəm.

Nik baxmadı. Onun marağı çoxdan sönmüşdü. Atası işini qurtarıb başını qaldırdı. Corc dayı və üç hindu kişi bellərini dikəltdilər. Nik ləyəni mətbəxə apardı. Corc dayı qoluna baxdı. Cavan hindu xatırlayaraq güldü. Həkim:

– Darıxma, Corc, yaranın üstünə peroksid tökərəm, – dedi. – Sonra o,  hindu qadına sarı əyildi. O artıq sakitləşmişdi. Gözləri qapanmış, sifətinin qanı qaçmışdı. Körpədən, ümumiyyətlə, ətraf aləmdən xəbərsizdi. Həkim ayağa qalxaraq:

-Mən sabah səhər qayıdacağam, – dedi. – Günorta Seyni-İqnasdan şəfqət bacısı gələcək, özü ilə lazım olan bütün dərmanları gətirəcək.

O, oyundan sonra geyinmə otağına toplaşmış futbolçular sayağı həyəcanlı və çoxdanışan olmuşdu.

– Bunu tibb jurnalına yazmağa dəyər, Corc. İri qatlama bıçaqla qeysər əməliyyatı aparmaq, sonra yarığı nazik bağırsaqdan düzəldilmiş doqquz futluq sapla tikmək.

Corc dayı divara söykənib qoluna baxırdı:

– Siz əvəzedilməz adamsınız. Doğru sözümdür.

–        Xoşbəxt ataya baxmaq lazımdır. Adətən belə xırda-xuruş hadisələrdə atalar çox əzabçəkən olurlar. Öz aramızdır, o bunları çox sakit qarşıladı. Soyuqqanlı adama oxşayır.

O, hindu kişinin öz başına bürüdüyü adyalı çəkdi. Əli islandı. Tez aşağı taxtın qırağına çıxıb bir əlində lampa tutaraq onun sifətinə baxdı. Hindu yönü divara uzanmış, boğazı bir qulağından digər qulağına kimi kəsilmişdi. Bədəninin ağırlığı altında əyilmiş taxtın çökək yerinə qan yığılmışdı. Başı qolunun üstünə düşmüşdü. İti tərəfi yuxarıya çevrilmiş ağzı açıq ülgüc adyalın altında qalmışdı. Bunu görən həkim çığırdı:

– Niki komadan çıxart, Corc!

Buna ehtiyac yox idi. Mətbəxin qapısı ağzında dayanmış Nik atasının bir əlində lampa yuxarı taxta çıxdığını, ehmalca hindunun başını yana çevirdiyini açıq-aydın görmüşdü.

…Onlar daxmalardan uzaqlaşan yolla gölə tərəf enəndə dan yerinə qan sızırdı. Nikin atası:

– Səni nahaq gətirdim, – deyə dilləndi. Onda əvvəlki şən əhval-ruhiyyədən əsər-əlamət qalmamışdı. – Sənin orda iştirakın ağılsızlıq idi. Mən buna nahaqdan yol  verdim.

Nik soruşdu:

– Doğanda qadınlar həmişə belə əzab çəkir?

– Yox, bu, bir təsadüfdür. 

– Atacan, o kişi özünü niyə öldürdü?

– Bilmirəm, Nik, bilmirəm. Yəqin dözmədi.

– Atacan, kişilərin çoxu özünü öldürür?

– Yox, Nik.

– Bəs qadınlar necə?

– Nadir hallarda.

– Yəni heç öldürmürlər?

– Hərdənbir.

– Atacan?

– Hə…

– Corc dayı hara getdi?

– Harada olsa bu saat qayıdar.

– Atacan, ölmək çətindir?

– Yox, lap asan. Şəraitdən asılıdır.

Onlar qayığa mindilər. Nik arxaya keçdi. Atası avarları götürdü. Günəş dağların dalından boylanırdı. Cökə ağacından hazırlanmış avarlar suya baş vurub çıxır, dairə cızırdı. Nik əlini suya saldı. Su səhərin sazağında ilıq idi.

Səhər erkən göldə atasının avar çəkdiyi qayığın arxasında oturan Nikə birdən-birə elə gəldi ki, o heç vaxt ölməyəcək.

İngilis dilindən tərcümə edən:   Akif ABBASOV                   

 Azərbaycan Respublikası Təhsil  İnstitutunun

 elmi katibi, pedaqogika   elmləri doktoru, professor.

AKİF ABBASOVUN YAZILARI

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF


YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru