Sosial şəbəkədən çoxdandır tanıdığım, hər zaman qarşılıqlı bir-birimizin paylaşımlarına münasibət bildirdiyimiz Lətif həkimin – Lətif Hümbətovun “Şorca harayı” adlı poemasının elektron versiyasını oxuyanda onun nə qədər el-obaya, yurda bağlı olduğunun, poeziyanı çox yaxşı duyduğunun şahidi oldum. Düzdür, ara-sıra bir neçə şeirini oxusam da, bu dərəcədə gözəl poema müəllifi olduğunu etiraf edim ki, ağlıma gətirməmişdim. Lətif həkim çox təvazökar insandır. İnanıram ki, bu poema haqqında daimi ünsiyyətdə olduğu 4–5 dostundan başqa heç kimin xəbəri yoxmuş. Həkimin dostları onun kitabının çap olunmasını ondan israrla xahiş etdikdən sonra poemanın elektron versiyasını mənə göndərdi. Dönə-dönə də dedi: – Araz bəy, əgər zəif poemadırsa xahiş edirəm düzünü deyin, heç çap etməyək, üzə çıxarmayaq. Mən “Şorca harayı” poemasını birnəfəsə oxudum və nəticəni sevinc içində Lətif həkimə bildirərək çox əla bir əsər yazdığını dedim. Bəzən elə poemalar görürük ki, bir neçə səhifə oxuduqdan sonra adam yorulur, əsər oxucunu özünə cəlb etmir. Məhz belə poemalar, xüsusən də məsnəvi və çarpaz şeir üslubunda yazılmış əsərlər şirin, oxunaqlı olmasa dəyərsizdir. Doğulduğu yurdunu itirən hər kəs mütləq o yerlərə bağlı olur, yuxularını belə uşaqlıqlarının keçdiyi el-obadan, böyüdükləri evdən, həyət-bacadan görürlər. Poemanın proloqundan məlum olur ki, Lətif həkim yuxusunda Şorcaya gedir, uzun illər yaşadığı Göyçənin təbiəti yenə onu valeh edir. Uşaqlıqda qayğısız günlərini keçirdiyi kəndin cığırlarından yenə keçir, toponimləri – dağları, qayaları, dərələri, çayları, yurd yerlərini bir daha xəyalən gəzir, xatirələrə dalır, ötən illəri xatırlayır.
Poemanın süjetindən görürük ki, müəllif Keytidən, Qoturdağdan başlayaraq Çaxnaxdan, Qiblə bulağından, Ocaq təpəsindən və başqa yerlərdən keçərək bütün kəndi gəzir, qəbiristanlıqda ulu babalarını ziyarət edir. Bu yerləri gəzdikcə Lətif həkim xəyalən deyil, real olaraq Şorcasında gəzib-dolaşır, Şorcasının harayını eşidir. Şorca kəndi öz daimi sakinlərini səsləyir, onları qoynuna çağırır. Poemada kənd sakinlərinin spesfik xarakterləri, gündəlik həyat tərzləri, yumorstik atmacaları, danəndə ağsaqqal və ağbirçəklərin hikmətli söhbətləri, ənənədən gələn mədəniyyət nümunələri haqqında dolğun bədii lövhələr var. Məhz bu detallar poemanı daha da oxunaqlı edir. Xüsusən qeyd etməliyəm ki, müəllif poemada demək olar ki, Şorcanın bütün yer-yurd adlarını çəkir. Bununla bahəm kəndin toponomik xəritəsini də getdiyi yola əsasən çəkərək kitaba daxil etmişdir. Poema ilə eyniadlı olan kitaba müəllif mərhum dostu, hamının Məşdi kimi tanıdığı Məhərrəm Bəşirovun əziz xatirəsinə ithaf etdiyi “Məşdisiz elə bil dünya daraldı” adlı poemasını da daxil etmişdir. Bu poemada orijinal deyimlər, olmuş əhvalatlar, yaşanmış hadisələr çox peşəkarlıqla qələmə alınmışdır. Lətif həkim özünü qətiyyən şair hesab etməsə belə mən əminəm ki, “Şorca harayı” kitabını oxuyan oxucular, xüsusən şorcalılar onu şair hesab edəcəklər. “Müəllifdən” adlı giriş yazısında Lətif Hümbətov digər nüanslarla yanaşı, nəsilləri haqqında eşidib-bildiklərini də qeyd etmiş, nəsil şəcərəsini də kitabda nəşr etdirmişdir. Əslində kitab haqqında daha çox fikir söyləmək, yazmaq olar. Bu isə kiçik bir məqalə ilə mümkün deyil. “Şorca harayı” kitabının müəllifi, uzun illər ata-baba yurdum Daşkənd kəndinin həkim ambulatoriyasında baş həkim işləmiş Lətif Cəfər oğlu Hümbətov haqqında hörmətli oxucalara qısa bioqrafiq məlumatı da çatdırmaq istərdim. Lətif həkim 15 avqust 1956-cı ildə Göyçə mahalının Aşağı Şorca kəndində anadan olmuşdur. O, 1973-cü ildə qonşu Daşkənd kənd orta məktəbini bitirmiş və həmin ildə də Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutuna qəbul olmuşdur. 1980-ci ildə institutu bitirdikdən sonra Daşkənd kənd həkim ambulatoriyasının baş həkimi işləmişdir. 1986-cı ildə Bakı şəhərində əyani aspiranturaya qəbul olmuş və 1990-cı ildə tibb elmləri namizədi alimlik dərəcəsini almışdır. 1993-cü ildən 2019-cu ilə qədər Respublika Tibbi-Sosial Ekspertiza Mərkəzində müxtəlif vəzifələrdə işləmişdir. O, həm də nümunəvi ailə başçısı, ali təhsil almış iki övladın atasıdır. Bu il 70 yaşı tamam olan Lətif Hümbətova Uca Tanrıdan cansağlığı arzulayıram. Arzu edirəm ki, ömrünün müdriklik çağını nəvələri, ailəsi, doğmaları, dostları ilə şad-xürrəm keçirsin.
Bu gün Ağababa İsgəndərovun 100 illik yubileyidir. 1926-cı il təvəllüdlü Daşkənddən 18 nəfər 1944-cü ildə müharibəyə bərabər gedib. Onlardan 2-si döyüşdə həlak olmuş, 16-sı Daşkəndə veteran kimi qayıdıb. 18 nəfərdən qalan bircə Ağababa kişidir. O həm də kəndimizin ən uzunömürlü şəxsidir. Ona Allahdan cansağlığı arzulayıram. Tanrı nə ömür veribsə sağlam yaşasın. Yubileyin mübarək olsun, Ağababa kişi.
Bu yaxınlarda – yanvar ayında sevincli, sevincli olduğu qədər də kədərli bir xəbər aldıq. Nəslimizin ağsaqqalı, atamla əmizadə olan, Azərbaycan Texniki Universitetinin dosenti Savalan müəllim qohumlara belə bir xəbər çatdırdı: “Atam Xanlar Rəsul oğlu Almaniyanın Aşağı Saksoniya bölgəsində alman əsirliyində (əsir nömrəsi: 51569) torf istehsalı və bataqlıqların qurudulması işlərində məcburi əməyə cəlb edilmiş, aclıqdan, ürəktutmadan 1943-cü il fevral ayının 27-də günorta saat 14:30-da vəfat etmiş, toplu qəbiristanlıqda 235 saylı məzarda dəfn olunmuşdur. Qardaşım Qiyasın nəvəsi Kərimli Anar Vüqar oğlu 18 yanvar 2026-cı il tarixdə atamın qəbrini ziyarət etmişdir”. Təxminən 2005-ci ildən apardığım tədqiqatlar zamanı müəyyən etdim ki, Göyçə mahalının Daşkənd kəndindən İkinci Dünya müharibəsinə təxminən 250 nəfər səfərbər olunmuş və bu çağırışçılardan təxminən yarısı, yəni, 126 nəfəri itkin düşmüş, həlak olmuşdur. Qalanlardan 122 nəfər müharibə veteranı kimi doğma kəndlərinə qayıtmış, biri ABŞ-də (Məhərrəm Musayev), biri isə Türkiyədə (Niftalı Xəlilov) qalıb yaşamışdır. Aparılan tədqiqatın nəticəsi tərəfimizdən “Respublika Xatirə Kitabı Redaksiyası”na təqdim olunmuş və “Azərbaycan Respublikası Xatirə Kitabı” adlı ensiklopediyada çap olunmuşdur. Bu qanlı müharibə bizim Rəsullular nəslindən də yan keçməmiş, bir çoxları bu müharibəyə könüllü olaraq getmişdir. Altı nəfər müharibədə itkin düşüb, həlak olmuş, doqquz nəfər isə müharibə veteranı kimi doğulduqları Daşkənd kəndinə qayıtmışlar. Müharibədə həlak olub geri qayıtmayan altı nəfərdən biri də Nəsib babamla babaları qardaş olan Xanlar Rəsul oğlu Kərimov idi. Nəsib babamla Xanlar babanın müharibədən öncəki illərə aid qoşa çəkdirdikləri şəkilləri də bu gün bizlər üçün çox dəyərli bir yadigardı. Xanlar Kərimov 1903-cü ildə Novo-Bəyazid qəzasının Daşkənd kəndində doğulmuşdu. Geniş dünyagörüşü, dərin biliyi olan Xanlar Kərimov mühasib kimi əvvəlcə Basarkeçərin bir çox kolxozlarında, sonralar isə ümumilikdə Basarkeçər rayonunun baş mühasibi işləmişdir. O, bacısı Şəkərin oğlu Niftalı Xəlilova da mühasiblik peşəsini öyrətmiş, özü ilə bərabər o da mühasib işləmişdir. Xanlar Kərimovun öz dəsti-xətti ilə yazdığı, İmam Əlinin şücaətlərindən bəhs edən “Xəvər-zəmin” kitabı son illərə qədər qalırdı. Xanlar Kərimov təxminən 1930-cu illərin əvvəllərində Hacı Məhəmmədlilər nəslindən Alı kişinin qızı Gülgəz xanım ilə ailə həyatı qurub. Onların Tehran, Sabir, Xalid, Qiyas və Savalan adlı dörd oğlu, bir qızı dünyaya gəlib. 1941-ci ilin sentyabr ayında Xanlar Kərimovu vəzifəsinə görə müharibəyə səfərbər etməsələr də, o Basarkeçər Rayon Hərbi Komissarlığına müraciət etmiş, könüllü olaraq döyüşlərə qatılmağını istəmiş, müharibəyə göndərilmişdir. Qardaşı Hüseynin oğlu rəhmətlik Vərqa müəllimlə söhbətlərimiz zamanı əmisini xatırlayır və belə deyirdi: “Xanlar əmim müharibədən qabaq iki il həqiqi hərbi xidmətdə olmuşdu. 1941-ci il idi, biz uşaqlar otaqda oynayırdıq. Tanrıverdi müəllim gəldi və Xanlar əmimə dediki hökumət səni işinə görə bron edib, müharibəyə aparmır. Nə vaxt çağırarlar onda da gedərsən. Sən niyə axı özün gedirsən? Xanlar əmim də dedi ki, Tanrıverdi, faşistlər torpaqları ala-ala gəlib Qafqaza çatıb. Kənddə bığıburma cavan qalmayıb, camaat nə bilir bron nədi, sonra deyərlər bu müharibəyə getmir, kişi deyil. Mən qala bilmərəm, gedəcəm!” SSRİ Müdafiə Nazirliyinin arxiv sənədlərində yazılır: “Kərimov Xanlar Rəsul oğlu sıravi əsgər kimi Primorsk ordusu 775-ci atıcı alayın 9-cu rotasının atıcısı olmuşdur. 5 mart 1942-ci ildə onun xidmət etdiyi rotanı bütünlüklə alman faşistləri Sevastopolda əsir götürmüşdür”. Digər bir sənəddə isə “1942-ci ilin may ayında itkin düşmüşdür” deyə qeyd vardır. Bundan sonra Xanlar Kərimov haqqında həqiqətə uyğun olmayan fikirlər söylənilmiş, guya özünün könüllü əsir düşdüyü, hətta müharibədən sonra Almaniyada və ya Türkiyədə qalıb yaşadığını da danışırdılar. Bunlar hamısı dəqiq olmayan, reallığa söykənməyən rəvayətlərdən, ziddiyyətli fikirlərdən ibarət imiş. Əsl həqiqət isə onun nəvə-nəticələrinin 83 il sonra əldə etdikləri məlumat oldu. Sevə-sevə vətəndaşı olduğumuz Sovet hökuməti isə insanlara əzab-əziyyət vermiş, dəqiq olmayan məlumatlar əsasında bu ailəni daim təzyiq altında saxlamışlar. Hətta Savalan müəllim söyləyir ki, Sovet hökuməti 1942–1946-cı illərdə üç dəfə əmlaklarını müsadirə etmiş, onlara olmazın əzabını vermişlər. Xanlar Kərimovun övladları ali təhsilli olub rəhbər işlərdə çalışsalar da, guya atalarının öz istəyi ilə əsir düşməsi səbəbindən hər zaman qorxu içərisində yaşamış, layiq olduqları daha yüksək vəzifələri tuta bilməmişlər. Oğlu Qiyas Kərimov Bakı Ali Partiya Məktəbini qırmızı diplomla bitirməsinə, Kəlbəcər rayon Komsomol Komitəsinin katibi işləməsinə baxmayaraq haqqı olan hər hansı rayonun birinci və ya ikinci katibi vəzifəsinə irəli çəkilməmiş, çox geridə qalmış Bərdə rayonunun Telman kolxozuna sədr göndərilmişdir. Onun peşəkarlığı sayəsində həmin kolxoz bir neçə ilə rayonun ən qabaqcıl təsərrüfatlarından biri olmuşdur. Eləcə də, Xanlar Kərimovun digər oğlu Xalid Rəsulov da haqsızlığın qurbanı olmuşdur. Belə ki, Xalid Rəsulov nəinki Azərbaycanın hətta, Özbəkistanın pambıq qəhrəmanları ilə aralarında gedən yarışda qalib olmasına baxmayaraq onun haqqı olan Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adı ona verilməmişdir. Qeyd edim ki, hər iki qardaş dəfələrlə “SSRİ Xalq Təsərrüfatı Nailiyyətləri sərgisi”nin Qızıl medalına, “Sosializm yarışının qalibi” və başqa onlarla orden, medal və mükafatlara layiq görülmüşlər. Mövzu ilə qismən bağlı olduğundan burada Aşıq Hacı Bayramovun 1991-ci ildə Almaniyaya qastrol səfərə gedəndə konsertdən sonra bir nəfərlə olan görüşünü xatırlatmaq istərdim: “Bir nəfər Aşıq Hacıdan haralı olduğunu soruşur. O da Göyçə mahalının Daşkənd kəndindən olduğunu deyir. O adam aşıqdan Daşkənddə yaşayan Kərbəlayı Əmrahı, İsmayıl kişini, Xanları və o cümlədən Rəsullulardan bir neçə adamı soruşur. Aşıq Hacı ondan soruşur ki, bəs siz kimlərdənsiniz, bu adamları niyə soruşursuz? Deyir, elə belə maraqlanıram. Adam onu da əlavə edir ki, indi tələsirəm, sabah gəlib səni qonaq aparacam. Amma o adam səhəri gün gəlmir və növbəti görüş baş tutmur. Aşıq Hacı güman edərək belə deyərdi: O, adam Rəsullulardan ya Məhəmməd idi, ya da Xanlar, bəlkə də Müzəffər idi. Amma o adam daha çox Kərbəlayı Əmrahla maraqlanırdı”. Müharibədən sonra Türkiyədə qalıb yaşayan, Xanlar Kərimovun bacısı Şəkərin oğlu Niftalı Xəlilov 18 iyul 1959-cu ildə qardaşı Əli Xəlilova yazdığı məktubdan bir hissəni olduğu kimi burada təqdim etməyi də vacib hesab edirəm: “Ali, yavrum, Koçernin eşi Selmi Elbeyinin küçük kızı deyilmi? Setter kimin kızını aldı, resmini neden göndermedi, yoksa darğınmısınız? Sakının, onu hoş dutun emim yadigarıdı onu sizlerden ayırmam. Letive kimle evlendi, Medoş emimin Haceri kimle evlendi? Hannar daymın, Hüseyin daymın, bizim Karaşın, Balış emimin cocukları kimle evlendi ve kendileri nasıllar, Hannarın ailesi Gülgez ne oldu, Hacının oğlu Süleymen eve geldimi? Mahı neden öldü, derdi neydi, etraflı yaz. Kurban emim dururmu, çocukları nasıllar?” Daşkənddən müharibəyə gedib-qayıtmayanlardan söz düşəndə Vərqa Kərimov deyərdi ki, Dədəm kəndin başından başlayar bir-bir müharibədən qayıtmayanları sayar, təsbehin daşını çevirərdi. 101 təsbeh bitərdi amma ölənlər bitməzdi. Vərqa müəllimin atası, Xanlar Kərimovun isə qardaşı Hüseyn kişinin məzar daşına 1965-ci ildə yazılan şeir də çox ağrılı, kədərlidir:
Əvvəl gündən oldum mən də bəxtiyar, Deyirdim, yanımda beş qardaşım var. Getdi o qardaşlar, hanı o Xanlar? Ona qismət oldu o qürbət diyar. Ey fələk, ey həyat, yollarına bax, Yaranmış nə bilir nələr olacaq. Ey daş, nişana ver gözdə Vətəni, Bəlkə qardaş gəlib oxuya səni.
Müharibə Rəsulluların ziyalılarını, görən gözünü, duyan qəlbini yox etdi, desək yanılmarıq. Nəslin azman şairi Həsən Xəyallı əmisioğlanları Hüseyn Kərimova və Xasay Hacıyevə yana-yana ürək ağrısı ilə yazırdı:
…Həsən Xəyallıyam, qopur fəryadım, Düşəndə yadıma tərlan Sayadım! Xanlarla qırıldı qolum-qanadım Qeyri kimsələrdən uzaq kimiyəm.
…Getdi Zülfiqarım, getdi Nəsibim, Xoş ləhcə Xanlarım, o Məhəmmədim. Öldü tərlan Sayad, qırıldı belim, Qəmlər qucağında bir qalan mənəm.
Son olaraq bir maraqlı faktı da oxucuların nəzərinə çatdırmaq istərdim. Vərqa müəllim deyərdi ki, Xanlar əmim doğulan il babam Rəsul vəfat edib. Bu yaxınlarda apardığım tədqiqatların nəticəsi olaraq çap etdirdiyim “Soyumuz, kökümüz, özümüz” adlı kitabda kameral siyahılara, eləcə də Vərqa müəllimin dediyinə əsaslanaraq müəyyən etmişdim ki, Rəsul Hacı Kərim oğlu 40 yaşında vaxtsız vəfat edib. Maraqlıdır ki, 1903-cü ildə doğulan onun oğlu Xanlar Kərimov da 1943-cü ildə 40 yaşında haqqın dərgahına qovuşub. Ruhun şad, məkanın cənnət olsun, Xanlar baba.
Bizim təmsil olunduğumuz səcərə kəndimizdə, (Bərdə.Yeni Daşkənd) el arasında RƏSULLU adı ilə tanınıb, çağrılır. Səcərəmizin hər zamanda xalq üçün, dövlət üçün, el üçün gərəkli, layiqli çox nümayəndələri olub. Bu təmsilçilik bir çox sahələri əhatə edir ki, buraya ötən əsrin əvvəllərində Qərbi Azərbaycanın Göyçə mahalında (Daşkənd kəndi) ermənilərə qarşı mübarizə aparmış, adları tarixə düşmüş igidlər, elin, xalqın yaddaşında yaşayan saz-söz adamları, müharibə iştirakçıları, qəhrəman şəhidlər, alimlər, dövlət adamları, general və qazilər, hörmətli ağsaqqallar, ziyalılar, müxtəlif peşə sahibləri və s. aiddir. Və səcərə üzvü olaraq biz hər zaman öz səcərəmizlə fəxr edib, səcərəmizin tanınması üçün təbliğatlar aparmışıq. Bu təbliğatın daha yüksək səviyyədə bariz nümunəsi isə səcərəmizin çox layiqli nümayəndəsi, təkcə elimizdə, kəndimizdə deyil, elmi və bədii araşdırmaları, publisistik məqalələri, folklorumuza töhfə verən bir çox kitabları ilə, eyni zamanda efir və radio çıxışları ilə tanınan, çox böyük auditoriya tərəfindən sevilən, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin və Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin üzvü Araz Yaquboğlunun bu günlərdə Elm və Təhsil nəşriyyatında çapdan çıxmış “Soyumuz, kökümüz, özümüz” adlı iri həcmli kitabıdır. Qeyd edim ki, müəllif təxminən 1750–ci ildən 2025–ci ilin sonlarına qədər yaşamış bütün səcərə üzvlərini doğum və ölüm tarixləri, ailə üzvləri ilə dəqiqliklə qeydə almışdır. Əlbətdə bu müəllifdən çox böyük diqqət və bacarıq tələb edir ki, Araz müəllim bü işin öhdəsindən layiqincə gəlmişdir. Ondan irəli gələrək, kitab çapdan çıxan elə ilk gündən nəinki səcərə üzvlərinin, hətda başqa səcərə təmsilçilərinin də böyük marağna səbəb olmişdur. Bu mənada 08 fevral 2026-cı il tarixdə başda müəllif özü olmaqla səcərinin onlarla üzvünün iştirakı ilə çay masası ətrafında kitabın təqdimatı qeyd olunmuşdur. Tədbirdə iştirak edən səcərə üzvləri kitabın müəllifi Araz Yaquboğluna və kitabın nəşri üçün maddi dəstək göstərmiş, müəllifin qardaşı Eldəniz Hacıyevə öz minnətdarlıqlarını çatdırmışlar. Təqdimat tədbirinin vidio-yazısı burada: >>>>>> Bax
Tanınmış şair, yazıçı, jurnalist, araşdırmaçı, tədqiqatçı Araz Yaquboğlunun yenicə işıq üzü görmüş “Soyumuz, kökümüz, özümüz” adlı kitabının təqdimatı keçirilib. Araz Yaquboğlu bu barədə təəssüratlarını bölüşüb:
“Dünən doğulduğum kənddə, “Cənnət bağı” restoranında yenicə nəşr olunan “Soyumuz, kökümüz, özümüz” adlı kitabımın təqdimat mərasimi keçirildi. Zəhmət çəkib iştirak edən, dəstək olan, təşkilatçılıq edən hər kəsə dərin təşəkkürümü bildirir, çox sağ olun deyirəm. Tanrı sizləri qorusun.”
Biz də yazarlar cameəsi adından həmkarımızı təbrik edir, qarşıdakı bütün həyat və fəaliyyətlərində yeni-yeni nailiyyətlər arzulayırıq!
Tanınmış şair, tədqiqatçı, araşdırmaçı-yazar Araz Yaquboğlunun yeni kitabı işıq üzü görüb. Məşhur Rəsullular nəslinin tarixindən bəhs edən kitabın ərsəyə gəlməsi prosesi barədə Araz Yaquboğlu belə deyir:
“Uzun illərdi üzərində işlədiyim, tədqiqatlar apararaq Rəsulluların tarixindən, dünənindən, bugünündən bəhs edən “Soyumuz, kökümüz, özümüz” adlı irihəcimli ensiklopedik bir kitabım “Elm və təhsil” nəşriyyatında çap olundu. Kitabda nəslimizin tarixi qəhrəmanları olan Məşədi Qasım və onun əmisi Hacı Balının hələ 1919-cu ildə Azərbaycan hökumətinin baş naziri adına vurduqları teleqramlar, xahişnamələr, ərizələr öz əksini tapmışdır. Bu tarixi sənədlər hətta 1918-1920-ci illərdə nəşr olunan “Azərbaycan” qəzetinin müxtəlif nömrələrində də çap olunmuşdur. Tarixin ən qanlı müharibəsi olan İkinci Dünya müharibəsinə nəslimizdən 15 nəfər səfərbər edilmişdir. Onlardan 6-sı müharibə zamanı həlak olmuş, 9-u isə veteran kimi doğulduqları vətənə qayıtmışlar. Sonrakı illərdə cəlb edildiyimiz Birinci və İkinci Qarabağ müharibəsində də Rəsullunun gəncləri silaha sarılaraq erməni işğalçılarına qarşı mübarizə apardılar. Ümumilikdə 28 nəfər Qarabağ müharibəsinə getmiş onlardan 5-i şəhid olmuşdur. Nəslimizin ilk şəhidi Abbas Qasımov, kəndimizin ilk şəhidi isə Yasif Kərimov olmuşdur. Hal-hazırda Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin general-leytenantı, müdafiə nazirinin müavini – Hərbi Hava Qüvvələrinin Komandanı, Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı Namiq İslamzadə də bizim Rəsullular nəslindəndir. Rəsullular nəsli dəfələrlə doğulduqları kənddən deportasiya olunmuşdur. 1919-cu ildə 10 ailədən ibarət 47 nəfər, 1953-cü ildə 18 ailədən ibarət 88 nəfər, 1988-ci ildə isə 5 ailədən ibarət 32 nəfər deportasiya edilmişdir. Bütün bu sadaladıqlarım kitabda çox geniş şəkildə öz əksini tapmışdır. Kitabda ümumilikdə 200-ə qədər şəxs haqqında bioqrafik məlumat verilmiş, 250-dən çox fotoşəkil çap edilmişdir. O cümlədən bu şəxslərdən 1-i general, 9-u rəhbər işçi, 3-ü alim, 21-i müəllim, 8-i din xadimi, 2-si Qəhrəman ana, 7-si uzunömürlü, 43-ü müharibə iştirakçısı, 13-ü şair və 100-ə qədəri isə digər peşə sahibləridir. 408 səhifəlik kitabın əsas özəyini nəsil şəcərəsi təşkil edir. 75 səhifədən ibarət olan şəcərə təxminən 1838-ci ildən günümüzə qədər olan tarixi əhatə edir. İnanıram ki, bu istiqamətdə olan araşdırmalarımı davam etdirərək bu tarixdən öncəyə aid olan sənədləri də əldə edə biləcəm.”
“Yazarlar” olaraq, Araz Yaquboğlunu təbrik edir, qarşıdakı bütün həyat və fəaliyyətində yeni-yeni nailiyyətlər arzulayırıq! Uğurlarınız bol olsun!
İnsanın dünyaya gəlişi ilə gedişi arasında böyük bir zirvə var. Gərəkdir ki, o zirvəni şərəflə yaşayasan. Xalqına, elinə, obasına gərəkli insanlar daim o zirvəni layiqincə aşa biliblər. Elinə, obasına, xalqına gərəkli şəxsiyyətlərdən biri də şair Aqil İman idi. Təəssüf ki, az ömür yaşadı. Ancaq Aqil İman sözün həqiqi mənasında mənalı bir ömür yaşadı. Dünyanın bütün pisliklərindən uzaqda dayanıb ömrünü sözə bağışladı. Atlıları atından, şahları taxtından salan sözə! Həmişə sözünün ağası oldu, söz onun ağası olduğu üçün. Neçə-neçə şeirləri özündən xəbərsiz Göyçə və Qarabağ mahallarında dillər əzbəri oldu. Hansı şairlərin şeirləri dillərdə nəğmələşib, şeirsevərlərin könlünü oxşayırsa, o şairlər heç vaxt ölmürlər. Bu qəbildən olan şairləri yazdıqları şeirlər əbədiyaşar edir. Bəli, Aqil İman da belə şairlərdən idi. Aqil İman çox şirin ləhcəylə – qədim Göyçə şivəsində bulaq axarı ilə danışardı, zəngin nitq mədəniyyətinə malik gözəl natiq idi. Söhbətlərinə qulaq asdıqca, onu dinləməkdən doymaq olmurdu. Ovqatının xoş vaxtında yazıçılar, şairlər haqqında maraqlı söhbətlər edər, rəngarəng, yeni şeirlər söyləyərdi. O, həm də Qarabağ toylarında məşhur masabəyi idi. Ən ağır məclislərə Aqil İman dəvət olunardı. Elə şəxsən mənim toy şənliyimdə də Aqil İman masabəyi idi. Aqil İman Aşıq Ələsgərdən, Səməd Vurğundan, Bəxtiyar Vahabzadədən, Hüseyn Arifdən, Məmməd Arazdan, Məmməd İsmayıldan, Zəlimxan Yaqubdan, el şairləri Rasim Kərimlidən, İsmixandan, Sərraf Şiruyədən, Sücaətdən, Bəhmən Vətənoğlundan, Azaflı Mikayıldan gəraylı, təcnis, qoşma, divani söyləyəndə şeir pərəstişkarlarına xüsusi zövq verirdi. Onun özünəməxsus deyim üslubu, qulağa yatan məhrəm səsi vardı. Hətta Sərraf Şiruyə dəfələrlə etiraf edərək deyir ki, İman məclisi məndən daha rövnəqli, daha şövqlə aparırdı. Aqil İman rəhmətlik atam Yaqub Hacıyevlə doğma əmioğlu olduğundan, həm də hər ikisi Bərdə rayonunda Dəmir Beton Məmulatları Zavodunda mühəndis işlədiyindən daim işə səhər birlikdə gedər, axşam da birlikdə qayıdardılar. İman əmim bizə tez-tez gələrdi. Axşamlar atamla söhbət edər, televizora birlikdə baxar və çox vaxt da keçmişdə Göyçədə olmuş tarixi hadisələrdən, dünyada gedən ictimai-siyasi proseslərdən danışardılar. Bir axşam İman əmim bizə gələndə mənə cibindən bir vərəq çıxarıb dedi ki, Araz, dünən axşam yazdığım şeirdi, al, oxu gör necədi? Və onu da əlavə etdi ki, şairlərin ilk oxucusu həmişə öz yaxınları olublar. Mən özüm də poeziyasevər olduğumdan şeiri böyük həvəslə oxudum və çox da xoşuma gəldi:
Ümman olan könlüm, çay olan könlüm, Niyə sısqa oldu gözündə sənin? Aqillər yanında bal olan sözüm, Niyə zəhər oldu sözündə sənin?
Yaralı kamanam, həzin bir neyəm, Qopan fırtınayam, əsən küləyəm. Coşan şəlaləyəm, ötən tütəyəm, Çəmənində sənin, düzündə sənin.
Söylə görüm, niyə məndən küsmüsən? Bircə kəlmə danışmırsan, dinmirsən. Biçarə İmana cavab vermirsən, Gözlərim qalıbdı üzündə sənin.
Bu şeir elə o vaxtdan məndə qaldı. Yeri gəlmişkən onu da qeyd edim ki, Aqil İman çox vaxt yazdığı şeirləri saxlamaz və əlyazmalarını da yaxın dostlarına, şeir pərəstişkarlarına verər, harada yazardısa, orada da qalardı. Bu yaxınlarda İman əmimin böyük oğlu Qılman mənimlə söhbətində bildirdi ki, atam Aqil İmanın şeirlərini toplayıb çap etdirmək istəyirəm. Mən ona bildirdim ki, məndə də Aqil İmanın bir neçə qoşması var, verərəm onları da kitaba daxil edərsən. Və söhbət əsnasında Qılman İmanı alqışladım. Eşq olsun belə gəncə! Şükürlər olsun ki, Aqil İman vaxtsız vəfat etsə də, Qılman İman kimi dəyərli və istedadlı şair oğlu var. İnanıram ki, Qılman İman babası Həsən Xəyallının, əmisi Sərraf Şiruyənin, atası Aqil İmanın layiqli davamçısı olacaq. Axı, bu nəsildə sözün qiyməti daim dəyərləndirilib, uca tutulub. Ustad şairləri, el qəhrəmanları ilə məşhur olan bu nəslin davamçıları belə də olmalıdır. Aqil İmanın vaxtsız ölümü onu tanıyanların hamısını sarsıtdı. Onun haqqında olan fikirlərim ürəyimdə qalaqlanıb şeirə çevrildi:
Araz səndən saldı bəhsi, Dostların titrədi səsi. Söz dağının şah zirvəsi, Şahi-xaqanım, hardasan?
Aqil İman özünü sağlığında geniş şəkildə şair kimi tanıtmadı. Bu onun təvazökarlığından, poeziyaya ciddi münasibətindən və özünə qarşı tələbkarlığından doğurdu. Ancaq onun kiçik bir qaralaması onu sevənlər üçün böyük bir sənət nümunəsi idi. Heyif ki, az yaşadı, özü ilə yazılacaq çox mövzuları apardı… Ruhun şad olsun, Aqil İman!…
Hörmətli Araz Yaquboğlu hazırda, 14-16 fevralda İndoneziyada keçirilən “Wikisource-2025” beynəlxalq konfransda iştirak edir. Qeyd edim ki, Wikipediada Azərbaycan üzrə ən çox məlumatı redaktə edən şəxslərdən biri kimi Araz müəllim bu tədbirə dəvət almış yeganə Azərbaycanlıdır.
Araz müəllimə hər zaman Azərbaycan adına göstərdiyi xidmətlərə görə dərin təşəkkürümüzü bildiririk!
YAZARLAR cameəsi adından tanınmış araşdırmaçı-yazar, şair, ən əsası uca millətin soy-kökünə bağlı mərd, ziyalı oğlu Araz YAQUBOĞLUnu doğum günü münasibətilə təbrik edir, qarşıdakı bütün həyat və fəaliyyətində yeni-yeni nailiyyətlər arzulayırıq! Uğurlarınız bol olsun Araz müəllim! Allah Sizi qorusun! Yurd həsrəti bitsin İnşəAllah!
