Etiket arxivi: NƏSR

AYƏTXAN ZİYADIN 18-21 MART, 2021 – QARABAĞ, AZƏRBAYCAN – BEYNƏLXALQ NOVRUZ KONFRANSDA ÇIXIŞI

Ayətxan Ziyad – Zaur Ustacın uşaq dünyası – səh. 181 – 190.

Ayətxan Ziyad – “Zaur Ustacın uşaq dünyası” – səh. 181 – 190.

Ayətxan Ziyad – isgəndərov.


YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<<<<WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ>>>>>>

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

BELƏ BİR KİTAB VAR – ARAZ ŞƏHRİLİNİN KİTABI

Araz Şəhrilinin kitabı.

BELƏ BİR KİTAB VAR – ARAZ ŞƏHRİLİNİN KİTABI

(Sizin stolüstü kitabınız – vacib kitab)

Salam olsun, çox dəyərli oxucum! Şükürlər  olsun böyük Allahın ədalət və mərhəmətinə ki, daha bir səbəblə bizlər üçün görüşmək imkanı tanıdı. Bu şükrü-sənadan sonra ustad Bəhmənyara və Mahmud Kaşğariyə  də uca Allahdan rəhmət diləməyi özümə borc bildim. Ruhları şad olsun. İndi, istədiyi bəndəsinə bağlı qapıları taybatay açan rəhimli Allahın könüllərimizi aydınladan doxsan doqquz  adı ilə keçək mətləbə.

Yurdumuzun dahi oğlu ustad Bəhmənyarı söhbətimizin girişində rəhmətlə anmağımız səbəbsiz deyil. Bu adın söhbətimizə dolayısı ilə dəxli var, yəni açar söz rolunu oynayır. Bir növ əsas səbəbkarlardan biridir. Hələ orta məktəb şagirdi olarkən bu adı duymuş, bəzi məqamlar məndə heyrət doğurmuşdur. Artıq 1996 – cı ildə Bəhmənyar haqqında fikirlərim tam təşəkkül tapmış, dünyanın  və onun kiçik bir zərrəsi olan bizim həyatımızın əslində müəyyən qanunauyğunluqlar əsasında baş verən daimi təkrarlardan ibarət olduğunu anlamışam. Burada onu da əlavə etmək istəyirəm ki, bu dairəvi hərəkətə başlanğıcda istiqaməti özümüz və ya əcdadlarımız necə verirsə o cür də davam edir. Sonra bu hərəkətə müdaxilə edib, istiqaməti dəyişmək hardasa qeyri-mümkün kimi görünür. O ki qaldı,  “Divanü Lüğat-it-Türk”ün  (ديوان لغات الترك – ”Türk dilləri lüğəti” – türk dünyasının ilk ensiklopedik əsəri  –  XI əsrdə yaşamış böyük türk alimi Mahmud Kaşğari tərəfindən Bağdadda 1072-1074-cü illər arasında yazılan türkcə-ərəbcə lüğətdir) müəllifi Mahmud Kaşğarini anmağımıza, onun söhbətə birbaşa dəxli var. Bu barədə sonra.

Yuxarıda təkrarlar məsələsinə əbəs yerə toxunmadım. İlk dəfəAraz Şəhrilinin “Səfəvilər: paralellər, ehtimallar, həqiqətlər…” əsərindən ifadəsinə bax elə bu “TARİX TƏKRARLANIR” sayəsində“Fədai” qəzetində rast gəldim. Sonralar yenə ara-sıra müəyyən mübahisəli suallar  yarandıqda  düzgün və ya həqiqətə daha yaxın hesab etdiyim cavabları tapdığım məqalələrdə adətən  mənbə kimi Araz Şəhrilinin “Səfəvilər: paralellər, ehtimallar, həqiqətlər…” əsərindən qeydi nəzər-diqqətimi cəlb etmişdi…

Əski əlifbanı orta məktəbin son siniflərində o vaxtlar mövcud olan Elçin müəllimin sədrlik etdiyi (məhz bu səbəbdən Elçin müəllimi müxtəlif təhsil müəssisələrində mənə dərs vermiş, nəsə bircə yeni kəlmə, anlayış öyrətmiş müəllimlərimdən ayırmıram. Onlardan biri, bəlkə də birincisi hesab edirəm – bu qərarda bir balaca “Ağ dəvə”nin də rolu var.) “Vətən” Cəmiyyətinin orqanı olan “Odlar yurdu” qəzetindən müstəqil şəkildə öyrənmişəm. Və gözümü açıb, dünyanı dərk edəndən babamın (ana babam Molla Mürşüd) namaz qıldığını, Quran oxuduğunu görmüşəm, eşitmişəm. Həftənin Cümə axşamı günləri (bu günə “Adına günü” deyirdilər) adətən aramsız olaraq, təkrar-təkrar “Yasin” surəsi oxuyardı. “Yaasiiiin” kəlməsindən sonra  “Vəl Quranil – həkim…” gəlməsinə rəğmən babam və sonralar diqqət etdiyimdə gördüm ki, digər mollalar da arada əzbərdən “Səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm” deyirlər. Halbuki, kitabda yazılı şəkildə belə bir şey yoxdur. Nə qədər kəndimizin hüdudlarından kənara çıxmamışdım elə bilirdim dünyada bütün müsəlmanlar da elə bizim kimidir. Bir din, bir kitab, bir iman var. Hamı da hər şeyi bizim kimi edir. Fəqət belə deyilmiş… Sonralar rastlaşdığım bir çox qəribə, mübahisə obyekti olan suallardan biri də maraqlısı odur ki, məhz bu yuxarıda “Yasin” surəsinin oxunuşu zamanı yaranan məqam olurdu. Bu suala tutarlı cavab kimi bir dəfə  Türk din alimindən televiziya vasitəsi ilə eşitdiyim cavabı yadımda qalan kimi, Sizlərə təqdim edirəm. Alim dedi ki, Həzrəti Peyğəmbərimizin adı  Mühəmməd və Ali-Mühəmməd çəkiləndə “səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm” deyirik, eləcə də “Yasin” kəlməsi deyəndə və ya eşidəndə “səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm” deməliyik. Çünki, “Yasin” Peyğəmbərimizin ləqəblərindən, ayamalarından biridir. Ancaq, bu şifahi məlumat idi eşitdim, getdi. Və hətta bu kəlməni deyən alimin kimliyi də bu gün mənə məlum deyil. Odur ki, Siz də rahatlıqla bəlkə heç belə bir şey olmayıb deyə bilərsiniz və buna Sizin haqqınız var. Bütün bunlara baxmayaraq, bu eşitdiyim məlumat məni xeyli sakitləşdirmişdi. Artıq özüm üçün bir istinad nöqtəsi tapmışdım. Və nəhayət bu suala cavab olacaq yazılı mənbə ilə rastlaşdım. Necə düşünürsünüz?  Bu mənbə hansı ola bilər? Doğru tapmısınız! Əlbəttə, bir çox  qaranlıq mətləblərin aydınlığa qovuşduğu Araz Şəhrilinin “Səfəvilər: paralellər, ehtimallar, həqiqətlər…” əsəri – KİTABI”. Məlumatı kitabda olduğu kimi Sizlərə təqdim edirəm: Müqəddəs “Qurani-Kərim”in 36-cı surəsinin adı “Yasin”- dir. 83 ayədən ibarət olan bu surəyə “Quran”ın qəlbi də deyilir. “Yasin” sözünün dəqiq mənası bəlli deyil. Bəzi təfsirçilər onun sadəcə ərəb dilindəki “ya” və “sin” hərflərindən ibarət olduğunu deyir, digərləri həmin surədəki “ya” və  “sin” hərflərinin sayında müəyyən qanunauyğunluq axtarır, başqaları “ey insan” anlamı verdiyini ehtimal edirlər. Bir təfsirə görə, “Yasin” adı altında Muhəmməd Peyğəmbər nəzərdə tutulmuşdur. Qeyd etmək lazımdır ki, “Yasin” surəsinin 2 – 4- cü ayələrinin məzmunu da faktiki olaraq sonuncu fikri təsdiq edir.Araz Şəhrilinin “Səfəvilər: paralellər, ehtimallar, həqiqətlər…” kitabı, Bakı – 2019, səh. 140 – 141. Bu hadisədən sonra kitabı əldə etmək barədə düşünməyə başladım. Artıq, olduqca müxtəlif sahələri əhatə edən belə bir zəngin ensiklopedik kitabın daim yazı masamın üstündə,  əlimin altında olmasını istəyirdim. İnternetdə “Google” dostumun köməkliyi ilə kiçik bir araşdırma apardıqdan sonra məlum oldu ki, şəhərimizin demək olar ki, əksər kitab dükanlarında Araz Şəhrilinin “Səfəvilər: paralellər, ehtimallar, həqiqətlər…” kitabı satışda var. Mənə ən yaxın olan “Libraff” kitab mağazasının birini seçdim. Münasib qiymətə olan kitabdan iki ədəd aldım. Birini özümə, birini də yaxın günlərdə ad günü olacaq dostuma. Əsl dosta layiq hədiyyədir bu kitab. Xüsusi kitabdır.

QISA ARAYIŞ

Araz Şəhrili (Abbasov) 1974 – cü ildə Bakı şəhərində ziyalı ailəsində anadan olub. Əslən Zəngilan rayonundandır. Atası tanınmış jurnalist Ələkbər (Abbasov – Əməkdar jurnalist) Şəhrilidir. Araz müəllim hal-hazırda pedoqoji fəaliyyətlə və paralel olaraq yaradıcılıqla – araşdırmalarla məşğuldur. Dövri mətbuatda və əsasən də ölkəmizin elmi-mədəni, ictimai-siyasi həyatında müəyyən bir fikrin formalaşmasında əhəmiyyətli rol oynayan olduqca müxtəlif əsas kütləvi elektron informasiya vasitələrində – saytlarda müntəzəm olaraq çıxış edir. Odur ki, Sizi maraqlandıran istənilən mövzuda sualın cavabı ilə tanış olduqdan sonra yekunda Araz Şəhrilinin “Səfəvilər: paralellər, ehtimallar, həqiqətlər…” əsərindən”  formasında qeydə rast gəldikdə təəccüblənməyin. Müəllif adı çəkilən kitaba görə “Yazarlar” jurnalı tərəfindən yeni kitabların nəşrinə görə verilən “Ziyadar” Mükafatına layiq görülüb.

Kitabdan bu qəbildən  digər yazılar üçün xarakterik olan çoxlu misallar gətirib yazını uzatmaq istəmirəm. Bu işi “Google” dostumun köməyinə arxalanaraq Sizin özünüzə həvalə edirəm. Çünki, yuxarıda öz başıma gələn və  kitabla tanış olmağıma vəsilə olan misalı çıxmaq şərti ilə, əgər hansısa bir sahəyə aid kitabdan misal gətirsəm, digər sahə ilə maraqlananları yanıltmış olaram. Bunu etmək istəmirəm. Siz sadəcə internetdə müxtəlif axtarış sistemlərində məsələn “Google”də  Araz Şəhrilinin “Səfəvilər: paralellər, ehtimallar, həqiqətlər…” əsəri yazıb axtarış verin. Əmin edirəm ki, nəticədən məmnun qalacaqsınız.

Sonda bir daha onu qeyd etmək istəyirəm ki, bu kitabı hər açanda Bəhmənyara, bağlayanda isə Mahmud Kaşğariyə rəhmət oxuyuram.  

Sözün əsl mənasında Araz Şəhrilinin “Səfəvilər: paralellər, ehtimallar, həqiqətlər…”  adlı 352 səhifəlik bu kitabı bir neçə cilddən ibarət olan,  qalın-qalın ensiklopediyaları əvəz etmək iqtidarında olan, geniş oxucu kütləsi üçün nəzərdə tutulsa da, olduqca müxtəlif ayrı-ayrı elm sahələrinin mütəxəssisləri, tələbələr, aspirantlar, doktorantlar, araşdırmaçı yazarlar tərəfindən etibarlı və mötəbər mənbə kimi də istifadə oluna bilər. Araz Şəhrilinin “Səfəvilər: paralellər, ehtimallar, həqiqətlər…” kitabı müasirimiz tərəfindən dövrümüzdə yazılan Mahmud Kaşğarinin “Divanü Lüğat-it-Türk”ünə bərabər bir kitabdır.

Sonda daha bir qeyd edib, söhbətimi yekunlaşdırmaq istəyirəm. Deməli, mən necə ki, hər bu kitabı oxuyanda yuxarıda adlarını qeyd etdiyim şəxsləri rəhmətlə anıram, eyni ilə mənim tövsiyəmlə bu kitabla – əvəzsiz nemətlə tanış olanlar hər dəfə nəsə maraqlı bir məlumat öyrənəndə mənə ya zənglə, ya da sms-lə təşəkkürlərini bildirirlər.

Araz Şəhrili nə xoşbəxt müəllifdir ki, bu qədər xeyir işlərə vəsilə olur. Öz adımdan və digər çoxsaylı oxucular adından Araz müəllimə təşəkkürlərimizi bildirir, yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzulayırıq! Uğurlarınız bol olsun, Araz müəllim!   

10.04.2021 – Bakı.


Müəllif:
 Zaur USTAC

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<<WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ>>>>>>

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

 

ZAUR USTAC – “DAĞLAR” SEVDASI və ya BİZ HƏLƏ YAŞAMALIYIQ

Zaur Ustac – şair, publisisit.

“DAĞLAR” SEVDASI  

                          və  ya  

          BİZ HƏLƏ YAŞAMALIYIQ

İYİRMİNCİ  YAZI

Salam olsun, çox dəyərli oxucum. Dədə Ələsgərin anadan olmasının 200 illik yubiley tədbirləri çərçivəsində nəşr olunacaq “DAĞLAR” adlı poeziya antologiyası şəklində nəzərdə tutulmuş almanaxın giriş məqalələrindən biri kimi, baş redaktor sözü olaraq qələmə aldığım bu yazı eyni zamanda “Yaradanla baş-başa” adlı kitabıma daxil olan iyirminci yazıdır. Bir daha hamınızı salamlayır  və dağların cəzbində yaranmış sirli-sehrli  söz dünyasına səyahətə dəvət edirəm.

Mənim böyüyüb, boya – başa çatdığım coğrafi ərazi olduqca mülayim iqlimə malik, dağətəyi (Ağdam rayonu, Yusifcanlı kəndi) bölgə olub. Dünyaya gözümü açandan  Günəşin düzənlikdən (Qarqar çayının aşağı axınında, yulğunluqlara qarışıb, qamışlıqlarda itdiyi yerdə,  Ağ göl ərazisində)  al-qırmızı doğub, haramı çöllərinin üzərindən qövs çızaraq keçməklə ilin fəsillərinə görə gah Kirsin, gah Qırxqızın, gah da Murovun arxasında yenə al-qırmızı rəngə boyanıb, batmasını seyr etməklə keçib… Hava çox təmiz və açıq olanda Murovdan sonra daim başı qarlı şiş zirvə görsənirdi.  Bu dağa Ağrı dağı deyirdilər… Kənd ağsaqqallarının dilində Ağrı dağı ilə bağlı belə bir deyim var idi: – “qar Ağrıya düşdüsə, üçcə günə burdadı…” Lap körpəlikdən dağları Günəşin, Ayın evi bilmişəm… Dünyaya sahiblik – ağalıq edən qüdrətli Günəşin, o, olmayanda onu əvəz edən  sirli Ayın evi… İndi Siz dağların əzəmətini təsəvvür edin, bir uşaq düşüncəsində… Dağlar Gecənin gizləndiyi, Gündüzün dincəldiyi müqəddəs bir məkan olub mənim üçün… Dağların yaddaşımda belə dərin iz qoymasının ilk əsas səbəblərindən biri, bəlkə də birincisi – kənd uşaqları bunu yaxşı bilər – qoyun-quzunu axşamüstü örüşdən gətirmək üçün hər axşam  Günəşin batmasını gözlədiyimdən gözlərimin sürəkli dağlarda olmasının və mütəmadi olaraq hər gün eyni mənzərənin təkrar olunmasının da rolu az olmayıb. Əlbəttə, o vaxtlar uzaqda olan dağlar sirli bir qala kimi görsənirdi və uşaqlarla həmişə mübahisə edərdik ora neçə günə gedib çıxmaq olar… Sonra tale elə gətirdi ki, bu sirli –sehrli dağlara sirdaş oldum… Hərbi xidmətimin çox hissəsini 2500 metrdən yüksək olan dağlarda  keçirdim və anladım ki, dağlara uzaqdan, aşağıdan yuxarı baxmaq nə qədər sirli görünürdüsə, indi bu əzəmətli qalaların qoynunda olub, düzlərə yuxarıdan aşağı baxmaq o qədər, bəlkə də ondan min qat dah artıq, zövqverici, eyni zamanda ibrətamizdir… Xüsusi ilə hərdən olur ki, sən zirvədə olanda düzlərlə, yəni aşağıdakılarla sənin arana dümağ lopa-lopa buludlar girir və sən qalırsan buludların üzərində… Aşağıdakılar buludlara aşağıdan yuxarı baxıb orda Göyün – dünyanın  bitiyini sandıqları halda sən o buludların üzərində olub, kaş dünya elə bu buludlarda bitəydi, hal-hazırda onun məndən gizlədiyi, buludların altında qalan bütün günü boş-boş şeylər üstündə didişən, söyüşən, bir-birinin ətini yeyib, qanını içən insanların varlığından  heç xəbərim olmayaydı… Dünya elə bu buludlardan yuxarıdakılardan ibarət olaydı – deyə düşünürsən… Olduğum ən hündür zirvə Qapıcıqdır. Bundan əlavə Murovun, Baba dağın ətəklərində, Balakən, Zaqatala, Şəki, Oğuz, Qəbələ, İsmayıllı, Ağsu, Şamaxının və digər adını qeyd etmədiyim bölgələrin istər boz, istər yaşıl dağlarında yayda da, qışda da çox olmuşam… Batabatda, Cıdırdüzündə olmuşam… Onu qeyd edim ki, sakit havalı (çovğunsuz) qarlı dağlar heç də yazdakı güllü-çiçəkli dağlardan az cəlbedici olmur, şəxsən mənim üçün daha gözəldir… Bunu söz xatirinə deyil, bir neçə mövsüm ard-arda Batabat yaylağında yaz-yay, payız-qış keşirmiş təcrübəli səyyah kimi qeyd edirəm. Tək Batabat deyil, Salvartısı, Dağdağanı, Əyriqarı, Sisqatarı, Küküdağı (Qogi), Ciciyurdu, Qanlı gölü, Göy gölü və digərləri hamısı bir-birindən səfalı olur, yayda da, qışda da… Mətləbdən uzaqlaşmayaq, bunlar hələ çox sonralar olacaq hadisələr idi və əlbəttə ki, mən də bunlardan xəbərsiz… 1987-ci ilin yayında yenə ailəvi olaraq Qalaya- Şuşaya getmişdik. İsabulağında, Cıdırdüzündə olduq… Bu bizim Cıdırdüzü ilə son görüşümüz oldu və bir daha dərədə gurhagurla, şırhaşırla,  qıjhaqıjla axan Qarqara yuxarıdan aşağı, amiranə, könül fərahlığı ilə baxa bilmədik…  (Deyirəm, tək Cıdırdüzü deyil, sonralar bunu digər dağlarda da hiss etmişəm. Təmiz dağ havasını sinəyə çəkdikdə qəlbi qəribə fərahlıq hissi, ruhu coşğunluq çuğlayır… Bu hissi dağ olmayan yalnız bircə ərazidə hiss etmişəm Azərbaycanın Rusiya ilə sərhəddində Xaçmazın sonuncu kəndi var, Xanoba – Zeyxuroba. Bir tərəfi meşə, bir tərəfi dəniz çox gözəl havası var, lap dağ havası kimi…) Olsa – olsa bir neçə dəfə körpüdən baxıb, sonra da çevrilib çiynimiz üstündən gözdən itənə qədər arxamızca boylanıb baxa bildik vəssalam… (…və bir də indi təzə-təzə peykdən baxıb, köks ötürmək öyrənmişik…) Bu səfərdən sonra sentyabrda dərs açılanda “Dağlar” –a aid şeir axtarmağa başladım. Əlbəttə, o vaxtlar  indiki kimi hər şeyə maraqlı şagirdlərin sevimli dostu olan, nə lazım olsa bir anın içində tapıb ovcunun içinə qoyan (uşaq və gənclər bu nemətin dəyərini anlamalı və bacardıqca çox faydalanmalıdırlar…) “Google” kimi dostumuz olmadığına görə bu proses bir qədər çəkdi və nəhayət doqquzuncu siniflərin birindən onların gündəlik işlətmədikləri bir kitab – “ IX sinif  Ədəbiyyat Müntəxəbatı ” kitabı tapdım. Bu kitabın Aşıq Ələsgərə aid bölümündə ayrı-ayrı parçalar şəklində müxtəlif nümunələr var idi:

Bahar fəsli yaz ayları gələndə

Süsənli sünbüllü lalalı dağlar

Yoxsulu ərbabı şahı gədanı

Tutmaz bir-birindən “aralı” dağlar

*    *     *

Həsənnənə, Həsənbaba qoşadı,

“Xaç” bulaq yaylağı xoş tamaşadı.

Arsız aşıq elsiz niyə yaşadı,

Ölsün Ələsgərtək qulların, dağlar!

Bu iki bəndi elə ilk oxunuşda əzbərlədim desəm, yalan olmaz. Sonralar Ədəbiyyat müəllim Həsən müəllimdən (Allah rəhmət eləsin) bu “aralı”-nın əslində alalı – fərqli , “Xaç” bulaq – ın isə Xoş bulaq olduğunu öyrəndim… Və o gündən bu günə sanki, namaz sözləri kimi gün ərzində – hər gün özümdən asılı olmayaraq dəfələrlə təkrar edirəm… Əgər, bu sətirləri nə vaxtsa məni yaxından tanıyan, yol yoldaşı, otaq yoldaşı olmuş şəxslrdən kimsə oxusa bunu əminliklə təsdiq edəcəklər. Bununla bağlı kiçik bir haşiyəyə çıxmaq istəyirəm:

HAŞİYƏ

Hərbi xidmətdə olanların  “kazarma” – əsgər yataqxanası -haqqında yəqin ki, təsəvvürləri var. Olmayanlar üçün qeyd edim ki, 100- 200 nəfərin birlikdə yaşadığı, hərənin öz çarpayısı (ehtiyac olduqda iki mərtəbəli də olur), dolabı, kətili olan, ayrı-ayrı hissələrdən ibarət, hər iki başında tualet (ayaqyolu və yuyunmaq üçün yer) və digər yardımçı otaqlar nəzərdə tutulmuş böyük bir ev. Ev və sözün əsl mənasında ev. Öz evlərində doğmaca ailə üzvləri ilə yola getməyənlər bu evdə elə yaxşı yola gedirlər ki… İndi deyəcəksiz bütün bunların məsələyə nə dəxli… Əlbəttə, dəxli var. Bu hal digər xidmət yerlərində də olub. Ancaq, BABKM –da oxuduğum vaxt uzun müddət olduğu üçün bu “kazarma”-nı misal çəkmək istədim. Deməli, düz dörd il boyunca sərasər hər gün səhər idmanından sonra (yay, qış fərq etmir) “kazarma”-nın o başından yuyunub, qurulana-qurulana öz çarpayımın yanına gələnədək – o başdan, bu başa –

“Bahar fəsli yaz ayları gələndə

Süsənli sünbüllü lalalı dağlar

Yoxsulu ərbabı şahı gədanı

Tutmaz bir-birindən “aralı” dağlar”

bu bəndi o qədər  demişdim ki, artıq mən :

“Bahar fəsli yaz ayları gələndə…” – deyən kimi, bir-iki nəfər, –  “…şair yenə başladı…”- deyənləri çıxmaq şərti ilə “kazarma”-da olub öz işləri ilə məşğul olan (üzün qırxan, yaxalıq tikən, daranan)  uşaqların böyük əksəriyyəti  bir ağızdan:  “Süsənli sünbüllü lalalı dağlar” – deyə səsimə səs verirdilər…

Bu vərdişim günü bu gün də dəyişməyib, elə bil əlimə su dəyəndə, dağlar, buz bulaqlar yadıma düşür və sövq-təbii Dədə Ələsgəri, “Dağlar” – ı xatırlayıram və qeyri-ixtiyarı “Bahar fəsli yaz ayları gələndə…” qopur dilimdən… Onu qeyd edim ki, Tuncay bu layihədə fəal iştirak etsə də, “…şair yenə başladı…”- deyənlərdəndir…  Baxmayaraq ki, o da “İbtidada Əlif  Allah”- ı tam əzbər bilir və tez-tez deməyi xoşlayır. Uşaqlıqdan sadəcə Günəşin, Ayın, Gecənin, Gündüzün evi bildiyim Dağların böyüdükcə daha geniş anlam kəsb etdiyini anlamağa başladım. Azərbaycanı qarış-qarış gəzdikcə, dünya haqqında məlumatım artdıqca ölkəmizdə də, dünyanın digər yerlərində də insanların olduqca müxtəlif səbəblərdən, müxtəlif dağları müqəddəs bilib, ziyarətə getdiklərini, qurbanlar kəsdiklərini öyrəndim… Bir vaxtlar qeyri-ixtiyarı, sadəcə nəyə görəsə xoşuma gəldiyi, bir doğmalıq, istilik hiss etdiyim üçün, bəlkə də başqa bir səbəbdən əzbərlədiyim misralar, sonralar oxuduğum və bu gün də yenilərini oxumaqda davam etdiyim dağlar haqqında nümunələr,  daim fikrimi məşğul edir.  Almanaxla tanış olduqca burada toplanmış  fərqli zamanlarda, müxtəlif  statuslu, müxtəlif  yaş qruplarına aid, müxtəlif  nəsillərin nümayəndələri tərəfindən dağlara xitabən qələmə alınmış nümunələri oxuduqca Siz də  bu barədə düşünə bilərsiz… “Dağlar” bizi bir məfhum kimi cəlb edir, yoxsa əksəriyyərin şüuraltı bilincində Tanrının Göydə olması anlayışı yer tutduğundan, dağların da Göyə, Tanrıya daha yaxın olması səbəbi ilə onu qutlaşdırır, Yer üzərində Tanrının təcəllisi səviyyəsinə qədər yüksəldib, tapınağa çevirirk. Yaxud da, gözəgörünməzlik, zatda varolma anlayışlarını qəbul edib, etməməsindən  asılı olmayaraq, insan yardım istəmək, şikayət etmək, tərifləmək istədiyi  yaradanı, güc-qüdrət sahibini görmək istəyir və Yer üzündə görüb, tanıdıqlarından yalnız dağı, dağları bu mərtəbəyə layib bilib onunla eyniləşdirir. Öz yaradanının daim gözünün  önündə- məchul deyi, əlçatan olmasını arzu edir və bu istəyin gücü ilə Tanrını dağların timsalında bir məbud kimi görərək onun varlığın “Dağlar” obrazında reallaşdırır. Bu xüsusda yenə Dədə Ələsgərdən bir misal gətirmək istəyirəm:

“Yoxsulu ərbabı şahı gədanı

Tutmaz bir-birindən alalı dağlar”

Misaldan  göründüyü kimi, bəşər övladına bu günə qədər məlum olan bütün məlumat qaynaqlarının hamısı nəzərə alınmaqla, yalnız və yalnız  Böyük Allaha məxsus olan, onun “Adil” adının hökmlərindən irəli gələn, “ədalətlilik” ,“bərabərlik” prinsiplərini, yəni qarşısındakıları, yaratdıqlarını, bütün mövcudatı bərabər görmək, onları bir-birindən fərqləndirməmək sifətini əsl Haqq Aşığı, xalqımızın mütəfəkkir  oğlu “Dağlar”  obrazının üzərinə proyeksiya edir. Məhz bu xüsusiyyətinə görə Dədə Ələsgərin yaratdığı “Dağlar” obrazı yeganədir və özündən əvvəlkilərdən və sonrakılardan seçilir. Dahi söz ustadının yaratdığı “Dağlar” Adil Allah kimi heç kimi, heç bir xüsusiyyətinə görə bir-birindən fərqləndimir, ayrıseçkilik etmir… Bu minvalla almanaxda da yer almış, bizə məlum olan Miskin Abdala məxsus “Dağlar” adlı ilk nümunədən üzü bəri bu gün də yazılan nümunələrdə  kefimiz kök olanda dağları vəsf edir, şəninə təriflər yağdırır, ələmə qurşananda isə,  özümüz özümüzdən dağlara şikayət edir, dərd-sərimizə onlardan mədət umuruq… Bunu da qeyd etməsəm olmaz… Son vaxtlar nədənsə, dilimdən daha çox:

Həsənnənə, Həsənbaba qoşadı,

“Xaç” bulaq yaylağı xoş tamaşadı.

Arsız aşıq elsiz niyə yaşadı,

Ölsün Ələsgərtək qulların, dağlar!

bu bənd qopur və Dədə Ələsgərin dilindən, özüm üçün dəfələrlə,  dönə-dönə, təkrar edirəm:

“Arsız aşıq elsiz niyə yaşadı,

Ölsün Ələsgərtək qulların, dağlar!”

Otuz ildən artıq bir müddətə yuxarıda qeyd etdiyim kimi, gün ərzində dəfələrlə səbəbini bilmədən, qeyri-ixtiyari təkrarladığım misraları indi, Dədə Ələsgərin nələr hiss etdiyini, nələr çəkdiyini bir köynək daha yaxından anlayaraq, xüsusi ilə təklikdə qalanda dönə-dönə, düşünə-düşünə təkrar edirəm:

“Arsız aşıq elsiz niyə yaşadı,

Ölsün Ələsgərtək qulların, dağlar!”

Ancaq, neyləmək olar… Ölmək də olmur… Bu dünyanı yaşamaq, çözmək məcburiyyətindəyik… Bu fikir məni o qədər məşğul edir ki,  yenə dağlar qoynunda – Şamıxıda –  olduğum vaxtlarda ölüm haqqında belə kiçik, ancaq, ölümün tam tərifi kimi alınmış bir şeir yazmışam:

ÖLÜM  NƏDİR?

Ölüm, ən şirin nemət,

Ən sonuncu diləkdir….

Ölüm, sonuncu fürsət,

Ümidsizə ümiddir….

07.01.2014.   Şamaxı.

Çalışın ölümdən uzaq olun, həyatdan zövq almağa çalışın… Nə olur, olsun yaşamaq gözəldir… Heç bir səbəb onu bilərəkdən sonlandırmağa əsas ola bilməz. Sənin çıxılmaz zənn etdiyin bütün vəziyyətlərin  çıxış qapısı var ki, əslində bu yer həyatını yaxşıya döğru dəyişəcəkb bir dönüş nöqtəsidir…

Odur ki, mən də şalışıram tək qalmayım:

“Arsız aşıq elsiz niyə yaşadı,

Ölsün Ələsgərtək qulların, dağlar!”

deməyim.

Tuncay mənə  nə qədər  “…şair yenə başladı…”- desə də, mən elə: “Bahar fəsli yaz ayları gələndə…”- deməyə davam edim… Allah sənə qəni-qəni rəhmət eləsin, Dədə Ələsgər… Ruhun şad olsun…

Qeyd:

Hal-hazırda mən bu sətirləri yazarkən xəbər yayıldı ki, Dədə Ələsgərin nəvəsi – Ələsgər Ələsgərov vəfat edib. Bu münasibətlə mərhumun yaxınlarına dərin hüzünlə baş sağlığı verir, uca Yaradandan səbr diləyirik. Allah rəhmət eləsin. Ruhu şad olsun…

17.04.2019. Bakı.

QEYD:

Məqalə müxtəlif vaxtlarda fərqli saytlarda yayımlanmaqla yanaşı “YARADANLA BAŞ-BAŞA” və “QƏLƏMDAR” kitablarında İYİRMİNCİ yazı kimi müstəqil məqalə şəklində yer almışdır. Eyni zamanda “Zaur Ustac dağlar haqqında”, “Ədalət”,07.09.2019, say: 146 (5610), s.14. “Zaur Ustac dağlar haqqında”, “Təzadlar”,10.09.2019, say: 42 (2227),s,14, dərc olunub.


Müəllif:
 Zaur USTAC

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<<WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ>>>>>>

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Akif ABBASOV – EVDƏN, ARVADDAN…

Akif Abbasov – alim, yazar.

                            EVDƏN, ARVADDAN…

                                            (lətifəvari hekayə)

         Şakir axşam gec yatdığından ertəsi gün yuxudan gec oyanmışdı. Saatına baxdı. 12-yə 19 dəqiqə qalırdı Bunu görüb deyinməyə başladı:

         -Pah atannan, bu pandemiya başımıza oyun açır. Bekarçılıqdan gündüz yatırıq, axşam yuxumuz ərşə çəkilir. Oyananda görürük gün günorta yerinə qalxıb. Səhər yeməyi ilə naharı bir yerdə edib bir qədər gərdiş edirsən. Üç saatlıq SMS götürüb  dükanı, bazarı dolaşırsan, bir də onda görürsən ki,   axşam düşüb.  Bu SMS-in də bir pis xasiyyəti var. 2 saatlıq, yaxud 3 saatlıq müəyyən olunur. Bu üç  saatı iki dəfəyə, üç dəfəyə götürmək olmur.  

         Nə isə. Şakir dünəndən planlaşdırmışdı ki, bir taksiyə oturub nəşriyyata getsin. Kitabları çıxmışdı. Onları götürüb evə gətirməli, sonra da bazarlıq etməli idi.  Nəşriyyat da onlayn işləyirdi, içəri buraxmırdılar. Elə qapıdan kitabları verəcəkdilər ona ki, aparsın.

          Həm də dünəndən xəbərdarlıq eləmişdilər ki, günortaya qədər işdə olacaqlar.

Şakir əl-üzünü yuya-yuya fikirləşdi: “Görəsən bunların günortaya qədəri saat neçəyə qədərdir?”

Bir istədi üzünü qırxsın, fikirləşdi ki, gecikə bilər, gəlib sir-sifətinə əl gəzdirər.

Tələm-tələsik yeməyini yeyib, mobil telefonunu götürdü.  Covid-19-la bağlı yaşayış yerini tərk etmək üçün icazə almalı idi. İcazəni alandan sonra əyin-başını dəyişməyə başlasaydı, boş yerə ən azı 10-15 dəqiqə vaxt itirəcəkdir. Odur ki, paltarlarını dəyişə-dəyişə 8103-yə qoşuldu.  

2 Aze və pasportunun seriya nömrəsini yığmağa başladı. Cavab, yəni icazə 10-15 dəqiqəyə gəlirdi: “…nomrəsi üzrə müraciətiniz təsdiqləndi. Artıq 3 saat müddətinə yaşayış yerini tərk edə bilərsiniz”.

Oturub gözləyirdi. Cavab yox idi. Bir daha yığdı. Az sonra mobil telefon səsləndi. Şakir:  “Şükür, axır ki, cavab verdilər”, – deyə yerindən sıçrayıb gödəkçəsini geyindi. Çıxmağa hazırlaşırdı ki, ayaq saxladı: “Bəlkə hələ icazə verilməyib, kimsə mesaj göndərib. Birdən çıxaram, polislər saxlayarlar. Yaxşı düşməz”.

Mobil telefonu işə saldı: “Təəccübündən yerində quruyub qaldı. 8103-dən cavab gəlmişdi: “Bu gündən icazəni evdən, arvaddan almaq lazımdır!”

“Bu nə deməkdir?”

Şakir öz-özünə sual verdi və birdən sanki ayıldı. Gülməyə başladı. Yadına düşdü: “Axı Nazirlər Kabineti bir gün əvvəl qərar vermişdi: 2021-ci il yanvarın 18-dən SMS icazəsi ləğv olunur”.

                                Bakı şəhəri, 18 yanvar 2021-ci il


Müəllif:
 AKİF ABBASOV


YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<<<<WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ>>>>>>

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Araz Şəhrilinin “Səfəvilər: paralellər, ehtimallar, həqiqətlər” kitabından – “YASİN”

F

Araz Şəhrilinin “Səfəvilər: paralellər, ehtimallar, həqiqətlər” kitabından

YASA – YASNA – YASN – YASİN

Müqəddəs “Qurani-Kərim”in 36-cı surəsinin adı “Yasin”- dir. 83 ayədən ibarət olan bu surəyə “Quran”ın qəlbi də deyilir. “Yasin” sözünün dəqiq mənası bəlli deyil. Bəzi təfsirçilər onun sadəcə ərəb dilindəki “ya” və “sin” hərflərindən ibarət olduğunu deyir, digərləri həmin surədəki “ya” və  “sin” hərflərinin sayında müəyyən qanunauyğunluq axtarır, başqaları “ey insan” anlamı verdiyini ehtimal edirlər. Bir təfsirə görə, “Yasin” adı altında Muhəmməd Peyğəmbər nəzərdə tutulmuşdur. Qeyd etmək lazımdır ki, “Yasin” surəsinin 2 – 4- cü ayələrinin məzmunu da faktiki olaraq sonuncu fikri təsdiq edir.

Zərdüştilərin “Avesta” kitabının birinci və zərdüştiliyin ən mühüm qaydalarının əks olunduğu hissəsinin adı “Yasna”-dır. Bu söz parfiyalıarın dilində  “Yasn” formasında olmuş və  “ibadət et” mənasını vermişdir. “Yasna” həyatın üç dövrü haqqında təlimdir. Birinci dövrdə ruhani və material aləmdə xeyir hökm sürmüşdür  ikinci dövrdə xeyirlə şər arasında mübarizə gedir, üçüncü dövrdə isə xeyir şərə qalib gələcəkdir.

Yeri gəlmişkən “Yasin”  surəsini də şərti olaraq üç hissəyə – Tovhid (Allahın təkliyi, başqa sözlə, xeyirin mütləq və şəriksiz hakimiyyəti), Nübuvvət (Peyğəmbərlər, yəni xeyirlə şərin mübarizəsi) və Qiyamət (xeyirin şər üzərində tam qələbəsi) haqqında ayələrə bölmək olar.

Qədim türklər və monqollar öz qanunlarına cəm halında “Yasa” deyirdilər. Yasa sözünün monqol dilindəki “jasaq” (təşkil et, idarə et və s.) sözündən yarandığı da iddia edilir.

Ola bilsin ki,  bu oxşar sözlərin ifadə etdiyi bir məna da “yaşa, yaşam”, yəni “həyat”dır. Yeri gəlmişkən, “Tövrat”ın birinci kitabı olan, dünyanın və həyatın yaranmasından bəhs edən “Sefer maase be-reşit” in adı ivrit dilində “ilk, başlanğıc, əvvəldə” və ya “həyatın  əvvəli haqqında kitab” mənalarını  verir. Bu ad Avropa dillərinə “Genesis” (mənşə, yaradılış), rus dilinə “Бытие” (həyat, olum), Türkiyə türkcəsinə “Tekvin” (yaradılış) kimi tərcümə olunmuşdur.

Daha vacib və maraqlı, elmi şəkildə müxtəlif mötəbər mənbələrə istinad olunaraq əsaslandırılmış məlumatları  Araz Şəhrilinin “Səfəvilər: paralellər, ehtimallar, həqiqətlər” kitabından əldə etmək olar.


Müəllif: Araz ŞƏHRİLİ


===============================================

<<<<<<WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ>>>>>>

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.r

Xəyalə Zərrabqızı – Vaxtdan uca Adam…

İmdat Avşar – yazar.

Vaxtdan uca Adam…

İllər öncə mətbuatda qarşılaşdığım bir fotonu uzun zamandır qəlpə kimi ruhumda, ağrı kimi yaddaşımda daşıyıram: Yəməndə bir müxbir məlum hadisələrdən sonra körpə bir qızcığazın rəsmini çəkmək amacıyla fotoaparatın obyektivini dağıntıların üstündə oynayan həmin uşağa sarı tuşlayır. Əlində yavan çörək yeyən, nimdaş əyin-başından, baxışlarında düyünlənən bir gilə göz yaşı qarışıq intizardan, balaca varlığından kədər yağan 4 yaşlı Hayde adlı bu məsum yavru fotoaparatı silah zənn etdiyindən hər iki əlini havaya qaldırıb təslim olduğunu göstərir. İllər ötüb o şəklin üstündən… Amma bu gün də Haydeni xatırlayanda həyat onun balaca əlindəki yavan çörək kimi boğazımda düyünlənir, udquna bilmirəm…

Müharibə dünyanın ən böyük ədalətsizliyidi… Orda uşaqlar ölürlər… Məsələ fiziki ölüm deyil.. Uşaqların əllərindən alınan, öldürülən uşaqlığıdır müharibə…

Corc Oruellin “Boğuluram” romanının qəhrəmanı savaşdan öncəki dövrü belə təsvir edir – “müharibədən əvvəl həmişə yay idi”… Çox uğurlu ifadədir. Müharibədən öncəki qarlı-sazaqlı qış belə sənin yaddaşında yay kimi qalır, qayğısız, xoş, rəngarəng…

İndi İmdat Avşarın “Kafa kağıdı” hekayəsini oxuduqca bir həqiqəti özlüyümdə dəqiqləşdirir və bütün qəlbimlə anlayıram ki, müxtəlif dillərdə qonuşan, fərqli gələnəklərə sahib olan insanların, ələlxüsus da körpələrin göy qurşağını andıran rəngli dünyalarını bomboz bozardan boyanın (?!), lüğətdəki  heç bir sözlə ifadə olunmayacaq ən böyük ədalətsizliyin adıdır müharibə… “Göy üzünün sehirli çubuğu hər mövsüm başqa bir rəngə boyayırdı bağları… Sonra bir tufan qopur, sarı xəzan boyasını çəkib alırdı bağçaların üstündən; ağacları soldurub bəmbəyaz qış boyası çiləyirdi bağçalara… ”

İmdat bəyin əlindən yapışıb uşaqlıq dünyasına səyahət edirəm, qarşımda geniş üfüqlər açılır… Mənə elə gəlir ki, sehrinə düşdüyüm aləm – bu sirli dünya yazarın ana vətənidir… Bir uşaq yaddaşına hopan və heç zaman çalarlarını itirməyəcək bəzəkli dünya, min rəngə bələnən təbiət, yerlə göyün ideal harmoniyası… Yazıçının bu təsvirləri uşaqlığın qayğısız rənglərini özündə ehtiva edir sanki… 

Hətta bu əlvan dünyaya müəllif təhkiyəsi ilə bir başqa çalar də əlavə olunur: “toyuqların ayaqlarına bağlanan rəngli şıbaklar… onları bir uşaq kimi aid olduqları ailənin üzvünə çevirirdi. Biz də yaddaşımıza yazırdıq o rəngləri, damğaları, işarələri… O kiçik dünyadakı hər kəs həmin rənglərin və işarələrin dilini bilirdi. Bir də ehtiyacın və yoxsulluğun dilini…”

Göy üzünün pəmbə buludlarla əhatələndiyi, bütün çatışmazlıqlara, ehtiyaca və yoxsulluğa rəğmən dünyanın gözəl zamanlarının tablosunu çizir İmdat bəy… Hər simgəsi bir başqa çalarlı, hər detalı dərin bir anlam daşıyan… Hər cümləsi məna yükü ilə dolu…

“Kafa kağıdı”nı oxuduqca düşünürəm ki, bizim təkcə ədəbiyyatlarımız qardaş deyil, bizim həm də Analarımız doğmaca bacı imiş. Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin “Mütrüb dəftəri”ndəki  “Novruz bayramı ilə aşura bir günə düşən ili”, “Gün tutulan ili” doğulanların törəməsiyik biz də… Təkcə köklərimiz, gələnəklərimizlə bir-birimizə bağlı deyilik, ağrıları eyni boyutda, kədəri eyni rəngdə, taleyi bir-birinə bənzəyən adamlarıq…

…“Qara məktəbli formasında ibtidai sinfə gedirdik. Formalarımız da bəxtimizə işarə edirdi, sanki. Məktəbin qar kimi dümağ həyətinə səpiləndə o kağızın üzərində qara nöqtələrə dönürdük, bir-birimizin arxasında cərgələnirdik” – deyən İmdat bəy sanki şahmat taxtasına oxşayan dünyanın üzərindəki fiqurlar kimi təsvir edir uşaq dünyasının sakinlərini…

Hamısının şəcərəsi nənəsiylə başlayan bu cocuqların işıqsız evləri də bir-birinə bənzəyir, sol yanı yarım qalan çiləkeş anaları da…

Əsər boyunca Anasının sözlə rəsmini çəkir – obrazını yaradır İmdat Avşar… Ən doğma adamımla qarşılaşıram sanki  o danışanda… Çoxdan tanıyıram mən o nur topası qadını… “Anamın saatları”ndan doğmalaşmışıq… Heç oxuma-yazması olmasa da, bircə hərf tanımasa belə bu Ana dünyanın ən böyük adamıdır… Müəllimi dövlət, dediyi sözü fərman bilən qocayürəkli Ana… Kimliyi olmayan körpə bir yavruya qol-qanad gərib, ərsəyə gətirən… İmdat Avşar düşüncədə bir övlad yetişdirən Ana… Dünyaya xeyirxahlıq, yaxşılıq toxumu səpən səxavətli bir Ana… Özünü  yavrularına fəda edən, onları qaranlıq dünyadan işığa çıxarmaq üçün ömrünü körpüyə çevirən Ana… Ciyərparəsinin yaşıdlarından seçilməsinə qıymayan, şəhadətnaməsini ala bilməsi üçün dünyanın ən məsum “rüşvət”ini müəllimə yollayan safqəlbli Ana… “Anam ağızbaağız doldurduğu bir çinik lobyanı torbaya boşaltdı, şələlədi kürəyimə: “Di, yüyür!” – dedi. -“Bunu müəlliminə ver, şəhadətnaməni al, gəl!”. Lobya torbası kürəyimdə elə qaçırdım ki, elə bil, uçurdum… Sanki topuqlarım kürəyimə dəyirdi… Qaçırdım, amma bir tərəddüd vardı içimdə. Qiymət cədvəlimdə dərslərin qarşısında “əla” yazılmışdı. Görəsən, şəhadətnamədə də elə yazılacaqdımı?”

 Müəllifin dili o qədər aydın, rəvan, təhkiyəsi o qədər axıcı və görümlüdür ki, təsvir etdiyi hadisələr sanki kino lenti kimi oxucunun gözlərində canlanır.

“Kafa kağıdı” sıradan bir hekayə deyil, İmdat Avşarın kimliyidir, əslində… Yaradıcılığından bir tək bu əsəri oxumaqla İmdat bəyi şəxsiyyət kimi dərk edə bilir adam… Hekayədə ədib həm obraz baxımından özünü yaradır, həm də əsərin problematikasına söykənərək hətta insanın öz-özünə etiraf edə bilmədiklərini,  bütövlükdə xatakterinin hər yanını aça bilir.

İnsanlar kimi sanki əsərlərin də, obrazların da taleləri arasında doğmalıq, bağlılıq olur. “Kafa kağıdı”nı oxuduqca nədənsə qeyri-ixtiyari İmdat Avşarın “İtmiş bahar nərgizi” hekayəsi beynimdə canlandı. “Kafa kağıdı”ndakı körpənin “İtmiş baharın nərgizi”ndəki çiçəklə bir mübhəm bağlılığını və bütün bunların yazarın ağrılı uşaqlıq xatirələri ilə assosiasiyası olduğunu düşünürəm.

Balaca yavru “kafa kağıdı”nı, balaca nərgiz fidanı isə “bahar”ını itirib. Hər ikisi itkidi… İtirməyin yaşatdığı ağrıdı… İtkinin açdığı və heç bir məlhəmlə sağalmayacaq dərin izdi, qaysaq tutmayan duyğulardı…

Yaratdığı obrazın müəllifin öz daxili dünyasının bir parçası, prototipi, ruporu olduğunu düşünsək, İmdat bəy hələ çoçuqluğundan daxilindəki özgürlük və ruhani azadlığa meyil, bağımsızlıq düşüncəsi ilə hamıdan seçilib, təkcə kimliyinin olmamasıyla yox…

“İtmiş bahar nərgizi”ndə çiçəyin doğuluşunun təsviri “Kafa kağıdı”nda məktəblinin uşaqlıq çağı ilə yaxından səsləşir. Nənəmə: “Madəm ki, yer üzünə çıxanda o qədər rəngli, gözəl oluruq, o halda biz çiçəklər niyə bu qaranlıq zindanda gözləyirik?”-deyirəm.

Əslində, bu hekayədə “nərgiz” azadlığın, özgürlüyün işartısı olmaqla bərabər həm də qaranlığa və soyuğa üsyandır. “Buzu əridən bir eşq atəşi var biz nərgizlərdə… Bir qığılcımla bədənimizə eşq atəşi düşüncə bu qaranlığı yara-yara çıxarıq gün üzünə” deyir nərgiz.

İmdat Avşar öz içindəki bağımsızlıq eşqini məqamı gəldikcə hətta təbiət hadisələrinin də üzərinə köçürür və bu detal olduqca uğurlu alınır. “Bu qaranlıq pərdəsini yırtmaq istəyirəm. Torpağı, üstümüzdəki buz qatlarını dəlib başımı günəşə uzatmaq…” Bu, sadəcə bir nərgiz fidanının nə olursa olsun, bütün əzablara göğüs gərmək, günəşi görmək çırpınışları deyil, bu İmdatın içindəki məndir, daxilindəki hayrırışdır, ilahi səsdir, balaca, savunmasız bir körpəni İmdat Avşar edən iradədir, misilsiz zəhmətdir, həyata inad mənəvi dirənişdir…

         Ondan kimliyinin axtarışını tələb edən həyatın kəşməkəşində başını itirən körpə İmdat… Anasını “Div anası”ndan qorumaq üçün özünü sipər edən və səsi kimi xisləti də eybəcər dövlət qadının susdurduğu kimliksiz körpə… köməksiz körpə…

-“ Ey, sən! Sən nə istəyirsən?

Anamın “Div anası”nın qarşısında susduğunu, söz deyə bilmədiyini görüb sinəmi irəli verdim:

– Mənim “kafa kağıdı”m yoxdu!

“Div anası” barıt kimi partladı:

– Sən sus, kirpi!

Acıdan keçməyən şərqilər əksik olduğu kimi acılardan keçib durulmayan insan da yarımçıq kimidir… Ən böyük “Doğuluş” insanın mənəvi ağrıların bətnindən qopduğu, öz içindəki əzablardan keçərək durulduğu andır…

Zaman bütün acıların məlhəmidir… Zaman keçdikcə şahmat taxtasının üstündə mat olan fiqurlar…, qoparılmamaq, tapdanmamaq üçün köklərini nənəsinin kökünə saran, ona sıx – sıx sarılan nərgiz fidanları, işıqsız evlərdə “bir nənə, bir ana, dörd oğlan, üç qız” oynaya-oynaya qaranlığın səsini batıran, zülmətlərə meydan oxuyan körpələr yoluna qoyur ədalət tərəzisi əyilən dünyanın ölçü – mizanını, zaman çarxını…

“Qəribə bir kədər bürümüşdü məni, dürməyimi dişləyirdim, di gəl, dişlədiyimi udammırdım. Anam dayandı, bir rayona tərəf baxdı, bir də kənd tərəfə… Kəndə yaxınlaşmışdıq. Çarəsiz anamın gücü təsəlliyə çatırdı: Ağlama, quzum, ağlama… Atan gələr, “kafa kağıdı”nı da alar, laklı ayaqqabılar da…”

Dişlədiyi dürməyi ağzında böyüyən, bir loxma çörəyi boğazında qəhərə çevrilən, əlində kimliyi, ayağında laklı ayaqqabısı olmasa da İmdatın köksünə sığmayan böyük ürəyi vardı… Bu Tanrının ən böyük lütfü idi ki, onu balaca İmdata ərməğan etmişdi. Və İmdat o ürəyin işığına bürünüb bütün qaranlıqlara, zülmətlərə meydan oxuyacaq, bir zaman anasına bağıran, ona həqarətlə “sus, kirpi!” deyə susduran “div anaları”nın zəhər saçan dilini əbədiyyən lal edəcəkdi. Əzablara sinə gərərək böyüyən, çoçuqlar daha böyük adam olur. Bu, həyatın yazılmamış qanunudur…

İndi bütün dünya susub, İmdat danışır… İlahi ədalətin təcəllisi elə budur. Bu, aşağılanmağı o balaca ürəyinə sığışdırmayan, mayəsi saflıqdan və halallıqdan yoğrulan körpənin Tanrıya inamı və səbrinin mükafatıdır.

         Yazdıqları da başdan-başa İmdat bəyin özüdür, ürəyinin səsinin kağızın yaddaşın yaddaşına hopan əksidir.

Yaratdığı hər bir obraz isə müəllifin dünyaya baxdığı pəncərədən görünən bir bucaqdır. İmdat bəyin qələmində “Günəş” və “işıq” obrazları, günəşin şəfəqləri, gündoğumu ilə bağlı metaforlar onun içindəki ziyadan və bir insan olaraq düşüncəsindəki aydınlıqdan xəbər verir. “Kafa kağıdı”nda Günəşi “Aydınlıq atlısı” adlandırır İmdat Avşar. Sadəcə “aydınlıq” yox, həm də atlanan aydınlıq, qanadlanan aydınlıq…

Qanad demişkən, İmdat bəyin obrazlar qalereyasında “qayçının qanadları”, “dəftərin qanadları” kimi detallar diqqətimi çəkdi ki, bu da heç şübhəsiz, yazarın özgürlük düşüncəsi ilə birbaşa bağlıdır. Adidən adi bir kağız parçasında – dəftərdə, və ya bir dəmir parçasında – qayçıda qanad görə bilmək üçün elə qanadlı düşünməyi bacarmaq və dünyaya qanadlı baxmaq gərəkir.

Nədənsə mənə elə gəlir ki, qanadlı yazmağı, görməyi, düşünməyi,  bacarmaq üçün gərək adamın özünün də qanadları olsun… İmdat Avşar kimi…

İmdat Avşarın kitabı

Bəli, İmdat Avşar qanadları olan Adamdır… Bir qanadında üçrəngli Azərbaycan, bir qanadında isə şanlı Türk hilalı olan bu böyük insan hər iki qanadının altına sığdırdığı böyük Ədəbiyyatı türk dünyası və türk dühası üçün döyünən qoca ürəyində birləşdirir. Ürəyin var olsun, Böyük Adam!

İmdat Avşar adı ədəbiyyat üçün çox şey deməkdir. Ümumiyyətlə, bədii yaradıcılıqla məşğul olmasaydı, heç bircə sətir yazmasaydı belə sadəcə tərcümə işinə sərf etdiyi nəhayətsiz əməyi və ölçüyəgəlməz xidmətləri ilə İmdat Avşar imzası hər iki xalqın ədəbiyyatında – söz mülkündə öz dəyərini mütləq alacaqdı…

Ədəbiyyatımızın fədakar dostu, əziz İmdat bəy uşaqdan böyüyəcən bizim hamımızdan ötrü Dəyərdi… Sözü də… Özü də… Bu gün də belədir, sabah da belə olacaq…

Müsahibələrindən birində doğulduğu günün qeyri-dəqiqliyi ilə bağlı məqamı açıqlayan İmdat bəyin həmin kövrək söhbətini oxuyanda elə yazarın “Anamın saatları”, “Kafa kağıdı” hekayəsi qədər ağrıdım. Amma sonra elə İmdat bəyin qələmindən düşüncəmə sirayət edən işıqla, nikbin baxdım yaşananlara… Zamanın nə önəmi?!

Önəmli olan doğulmaqdı! Önəmli olan ömür sürmək yox, ömrü İmdat Avşar kimi dəyərləndirə bilməkdi… Önəmli olan yaşamaqdı, yaşamağı bacarmaqdı… Önəmli olan var olmaqdı… Varlığını təsdiq edə bilməkdi… kimliyin, təqvimin, vaxtın  mahiyyəti isə bu boyda Varoluşun qarşısında bir heçdir… sadəcə rəqəm və ya kağız parçası…

AYB sədri Anar İmdat Avşara ödül təqdim edərkən

Sözüylə, qələmiylə, düşüncəsiylə bütün bu nəsnələrin fövqündə dayanan İmdat Avşar şəxsiyyəti artıq Ədəbiyyat adına, Sənət adına, Böyük Söz adına fədakarlığın, dostluğun, qardaşlığın, bağlılığın kimliyinə, brendinə çevrilib…

Vaxtın nə önəmi?! Taleyinə meydan oxuyan, qədərinə qalib gələ bilən kəs  Vaxtdan uca Adamdır… İmdat Avşar kimi…



Müəllif:
Xəyalə ZƏRRABQIZI

filologiya üzrə fəlsəfə doktoru

XƏYALƏ ZƏRRABQIZININ DİGƏR YAZILARI



YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<<<<WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ>>>>>>

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

QURAN DƏRSİ 6

QURANİ KƏRİM

QURANI OXUMAĞI ÖYRƏNƏK

Kəsra ِ İ

Hərfin altında yazılan ِbu işarə kəsra adlanır Kəsra ilə yazılan hərf məksur adlanır və qısa İ səsi ilə oxunur.

حِ – hi خِ – xi جِ – ci ىِ – yi نِ – ni ثِ – si تِ – ti

بِ – bi اِ – İ ضِ – di صِ – si شِ – şi سِ – si وِ – vi

زِ – zi رِ – ri ذِ – zi دِ – di هِ – hi, مِ -mi, لِ – li,

كَِ – ki, قِ – qi, فِ – fi, غِ – ği, عِ – i, ظِ – zi, طِ – ti

حِ – hi خِ – xi جِ – ci ىِ – yi نِ – ni ثِ – si تِ – ti

بِ – bi اِ – İ ضِ – di صِ – si شِ – şi سِ – si وِ – vi

زِ – zi رِ – ri ذِ – zi دِ – di هِ – hi, مِ -mi, لِ – li,

كَِ – ki, قِ – qi, فِ – fi, غِ – ği, عِ – i, ظِ – zi, طِ – ti

“QURAN OXUMAĞI ÖYRƏNƏK” KİTABI ƏSASINDA
DƏRSLƏR MƏMMƏDLİ ÜZEYİR ƏİRHÜSYEN OĞLUNUN

 Tuncay ŞƏHRİLİ TƏRƏFİNDƏN APARILIR.


YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<<<<WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ>>>>>>

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

İBRAHİM RÜSTƏMLİ – MƏKANSIZ MEDİA MƏKANI

İbrahim Rüstəmli – Əməkdar jurnalist.

MƏKANSIZ MEDİA MƏKANI
Aprel döyüşlərinin şəhid qəhrəmanlarına (3-cü) ithaf
Ölkədə baş verən ən adi siyasi-hərbi silkələnmələr informasiya cəbhəsinin immun sistemini bir qayda olaraq risk zonasında məhşər ayağına çəkir.
Əsl düşmənimiz – qabarmalardan sonrakı nişanələr, tərəddüd, güman, şübhə kimi xarakterizə oluna biləcək çatlar isə daha çox sərtliyi ilə yadda qalır və heç bir güzəşt tanımır: qüsurları islah etmək üçün lazım olan zaman, şans, macal anlayışları ən zəruri ehtiyac bazasında öz məğlubiyyətini hərəkət dinamikasını itirməklə ifadə edir! Çünki (arxa cəbhədə) həvəskarlara xas kobud səhvlərin qarşısında bəzən (ön cəbhədə) hətta ən müasir hərbi biliklərlə yüklənmiş, yüksək çinli peşəkar hərbçilər belə tab gətirmir:Analar oğul, xanımlar ər, övladlar ata, Vətən ƏSGƏR itirir!..
Tariximizin ən böyük faciəsilə taleyimizin ən böyük ironiyası arasındakı fərq zamanın yuvarlaq qanunlarına boyun əymir. Əsl vətənpərvərlər vətənpərvərlik haqqında danışanların çörək ağacına çevrilib. Daha yaddan çıxmış həqiqətləri ötəri həzzlərin dəbdəbəli saraylarında axtarmaq heç kimin ağlına gəlmir. Hər gün oğru pişik kimi sevinə-sevinə evimizə daşıdığımız bərəkətin mayası şəhid qanı ilə yoğrulub. Di gəl, tox gödənimiz yaddaş mərəzimizin ağrı-acısını axıradək yaşamağa macal vermir. Dağdan ağır dərdlərimizlə yarımçıq doğulmuş uşaq kimiyik! Yoxsa bunu bilməyə nə vardı! Məglubiyyətimizin əsl ünvanı zəbt olunmuş torpaqlarımız, o torpaqlarda gecə-gündüz kiprik qapamadan düşmənlə göz-gözə dayanan oğullarımız deyil! Özündə cəsarət tapıb çirkli əllərini çamura atanlar sinirləndiyimi düşünməsinlər. Onsuz da Azərbaycan əsgərini mənim qədər mənən tanıyan, onun qəhrəmanlığına şəxsən şahidlik edən çox az yaradıcı adam var. Bu düşərgədə keçirdiyim iyirmi ildən artıq zaman kəsimi həyatımın ən şərəfli səhifəsi, qürur mənbəyidi. Çünki biz heç vaxt cəbhədə uduzmamışıq! Bu gün də uduzmuruq!..
Məglubiyyətimizin əsl ünvanı başkəndimizdi, başkəndimiz!
Bu qəfil və qəti nidanı məqamgirlərin “yeminə” çevirməmək üçün dərhal sual verirəm (çünki həyat məni həmişə ehtiyatlı olmağa vadar edib): İnformasiya cəbhəsinə xərclənən milyonlarla vəsait dövlətin sığorta haqqını, görəsən, niyə ödəmir?!! Görəsən müqayisəyə gəlməyəcək diqqət və qayğının müqabilində niyə bu haqq ölkənin birinci şəxsinə, Ali Baş Komandanına qaytarılmır! Çünki o vəsait delitantlarin əlinə keçən kimi öz həqiqi missiyasına, təyinatına xəyanət edir, forma və məzmununu itirir, yolunu azır! Hər fürsətdə özünü gözə soxan “poçt göyərçinləri”nin, fəxri ad, mənzil, vəzifə davasına qalxan media “maqnat”larının qazanc mənbəyinə, ailə büdcəsinə çevrilir. Və nəhayət, ən qısa müddətdə qarşımızda əsl qatil obrazında zühur edir! Bu qatili biz öz ocağımızın başında, öz əlimizlə, öz Vətənimiz üçün böyüdürük.
Təəccüblənməyin…
Söhbət dövlətimizin, xalqımızın və ordumuzun informasiya təhlükəsizliyindən gedir, cənablar. İllərlə davam edən fasiləsiz təzyiq və təhdidləri ənənəvi güc mərkəzlərinə yönəltmək mərəzimizdən bəlkə əl çəkək!?; bəlkə daha çox ətrafımızdakılara şər-böhtan atmaqla yadda qalan həyat fəlsəfəmizi, yaşam tərzimizi, əxlaqımızı dəyişək!?; bəlkə ancaq yaxınlarımızı nəzərdə tutan əhatə dairəmizi genişləndirək!?; heç olmasa şəxsi ambisiyalarımızdan ötrü dəridən-qabıqdan çıxmağımızı vətənpərvərlik adlandırmayaq!..
Niyə başa düşmürsüz, daha hərbi libas geyinmək, hətta cəbhədə düşmənlə üz-üzə dayanmaq belə min illərlə tarixi olan bu ali insani dəyəri ifadə etməkdə yetərli deyil. İndi o, öz parametrlərini yuxusuz gecələrlə izlənən davamlı yaradıcılıq axtarışlarında, çevik düşüncə tərzində, fərqli görkəm və tərkibdə təqdim edir.
Başkənd düşünən başların, düşünən başlar isə informasiya cəbhəsinin paytaxtı olmalıdı! Reallıq hər gün yeni sürprizlərlə qarşımızı kəsir; öz həqiqi simasını, məqsəd və məramını yalançı cizgilərlə pərdələyir, diqqəti əsas hədəfdən ustalıqla yayındırır. Onun gücü məxfiliyindədi. Bu məxfilik reallığı döyüş səhnəsində daha çox amansızlığı və sərtliyilə yadda qalan bir düşmən obrazında formalaşdırır; inanılmaz ilğım effekti yaradır; görmək istədiklərimizlə gördüklərimiz arasındakı fərqi itirir. Reallıq hissini unuduruq. İnamla, fərəhlə addımladığımız yerdə, gözləmədiyimiz halda ayağımız qəfildən boşluğa düşür. Hər şey “bizə elə gəlirdi ki” adlı təhlükəli uçuruma yuvarlanır. Çünki həvəskar informasiya mühəndislərinin çiyni bu mürəkkəb konstruksiyalı müharibə səhnəsində məxfi kambinasiyalarla zəngin döyüş əməliyyatları üçün çox kövrəkdi, cənablar, çox kövrək…
Aprel döyüşləri Azərbaycan əsgərinin öz qanı ilə şəxsən möhürlədiyi və tarixin ixtiyarına buraxdığı çeşid-çeşid qəhrəmanlıq salnaməsinin nə birinci səhifəsidi, nə də sonuncusu. Tələsməyin! O hələ bundan sonra da ən ucqar vətəndaşımızı belə özünə tanıdacaq çox ilklərə imza atacaq. Yulğun çubuğu ilə gerizəkalıların toz basmış mənini qədimi xalça kimi çırpacaq! Unudulmuş təkrarsız naxışlarla yurd insanına yeni nəfəs, yeni obraz gətirəcək! Vətənini, dövlətini, xalqını öz polad çiyinlərində bütün dünyaya haqq etdiyi qələbənin əsl ünvanı kimi daşıyacaq!
Çünki cəmiyyətin ən aparıcı simasına çevrilməkdə israrlıdı. Bu günün teatr səhnəsində o, baş qəhrəman obrazının ən dolğun ifaçısı, təşəbbüsü öz əlində saxlayan ideal gücdü. Ancaq hər şeyi bu əsgərin üstünə atmaq, taleyüklü problemlərin həllində yalnız onu hədəf seçmək əxlaq deqradasiyası kimi anlaşılar. Çünki onun da bizdən umduğu, bizdən gözlədiyi ciddi nəsnələr var. O nəsnələrin ən ümdəsini arxa cəbhədə informasiya təhlükəsizliyi kimi xarakterizə etməkdə və qabartmaqda fayda görürəm.
Ölkə prezidenti, Ali Baş Komandanın orduya davamlı diqqət və qayğısı, müdafiə nazirinin ənənəvi səngər həyatı ilə müşayiət olunan fədakarlığı fonunda biz az qala foto-albom, nekroloq səviyyəsində, baş girləmək kimi anlaşılan media taqımımızla səhra çıxışındayıq. Bəri başdan xəbərdarlıq edirəm, bizə soyuq müharibənin daha dəhşətli uğursuzluğunu tanıdanlar məlumatla informasiya anlayışları arasındakı fərqi tanımayanlar olacaq. Belələrini zamanında informasiya mətbəxinə “qab-qacaq yumağa, çörək doğramağa” göndərməsək, sonradan onların cansız cəsədi də öz həqiqi simasını gizlədəcək, Azərbaycan əsgərinin qəhrəmanlığına şərik çıxacaq. Çünki döyüş meydanlarında qorxudan ürəyi partlayıb ölənlərin də nəşi qalır…
Müəllif: İbrahim Rüstəmli



YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<<<<WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ>>>>>>

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Rəsul RƏXŞANLI – BƏXT OĞRUSU

Rəsul Rəxşanlı – Bəxt oğrusu.

                                  BƏXT  OĞRUSU
                                        
(Hekayə)

Düşüncələrimlə üst-üstə düşən atamın məsləhətləri, bir də çoxdankı olsa da babat görünən  çemodanı ilə evdən çıxanda balaca bardağa doldurduğu  suyu  anam arxamca atdı. Yaxşıca, dərindən təhsil alacağam, əc-nəbi dildə danışmağı öyrənəcəyəm, həm məişət mövzusunda, həm də ixtisasım, sahəm üzrə. Bir də yataqxa-nadakı otaq yoldaşımın yuxarı kursun yaxşı oxuyan tələbəsi düşməsini istəyirdim.
            Universitetdə ilk dəfə otağa girəndə tələbələrimizin hamısını gözdən keçirdim. Oturmağa boş yerlər var-dı. Qapı tərəfdəki sırada , orta skamyada sakitcə əyləşib uşaqlara diqqətlə baxan oğlanın yanını münasib seç-dim. Yandan ehmalca qıza baxdım, o qıza ki, qapıdan girəndə göydən enmiş mələk kimi gözümə dəymişdi. O kimsəyə baxmırdı. Bəlkə də düz eləyirdi, o hara qalanları hara.
           Mühazirədə anlamadığım, yüzdən çox tələbənin qarşısında sual verməyi həqarət  sandığım məqamı otaq yoldaşımdan soruşdum. Orta səviyyəli yuxarı kurs tələbəsinə bu heç də çətin olmamalıydı, fikrimcə. O isə cavab vermək istəmədi. Sir-sifətini turşutdu, sanki demək istədi ki, bir daha dərsə aid sual verməyim. Olsun, dərsə da-ha çiddi yanaşmağı hədəfə götürdüm. Tanımadığına ümid bağlamaq əminli iş deyilmiş. Olsun, fəqət o maneçi-lik törətmir, ziyanvuran deyil, bu özü bəsimdi.  Baxmayaraq ki, ilk günlərdə əcnəbi  dilindən də köməyinə  ümid-li idim.   
            Fikrimdə dərslərlə yanaşı o da özünə yer eləmişdi. Ona baxmaq könlümdən keçirdi, gözaltı da olsa. Ya-nında oturan qız S. riyaziyyata aid tez-tez məndən soruşurdu, bəzən evə  verilənləri onunçün həll etməyimə işarə vururdu. Qrupumuzda riyaziyyatı əməlli başlı bilən bəlkə də yox idi. Bu səbəbdən köməyimi əsirgəmirdim, fəqət üzündəki, alnındakı  xallar gözümə dəyəndə ürəyim… nə isə xoş olmurdu.  Onu özümdən uzaqlaşdırmağa bəhanə axtarırdım. Ev tapşırığına görə tənəffüsdə, ya da dərsdən sonra yaxınlaşırdı. Bəzən onunla eyni skam-yada əyləşən  M. də   gəlirdi, fəqət aralıda dayanırdı. Ağlıma gəldi ki, S. ilə belə yaxınlıq M.-i  görməyimə bəha-nə, vəsilə, imkan ola bilər. Bir bəhanə də özüm tapdım, guya mühazirələri yazmağı  çatdıra bilmirəm. S.-in mü-hazirə dəftərini istəyirdim. Mənə alıb qaytarmaq gərək idi, onlara yaxınlaşmaq xatirinə. Aydın oldu ki, o da çat-dıra bilmədiyindən M-dən dəftərini alıb köçürürmüş.  Sonra da öz dəftərini mənə verirdi. Bir bəhanə də düşün-düm, onun xətti əyri-üyrü olduğundan oxumağa çətinlik çəkirəm. Mənim adımdan xahiş eləsin, M. dəftərini mənə versin. Etiraz olmadı. Demə, M. də  riyaziyyatdan zəif imiş, S.-ə həll elədiklərim ev tapşırıqlarını ondan alırmış.  Dəftəri hərdən  M.-in özünə qaytaranda mənə qarşı pis nəsə duymurdum. Onlara rəsmxətt  tapşırıq-larını da çəkmək ağır gəlirdi. S. soruşurdu, başa salırdım, çəkib göstərirdim. Rəfiqəsi M. də onun arxasından baxırdı, eşidirdi, öyrənirdi, fəqət  soruşmurdu. Belə günlərin birində mən ona baxanda baxışlarımız toqquşdu və o bir addım geri çəkildi. Düşündüm ki, bircə səhvə, yəni xoşuna gəlməyən sözə, yaxud  hərəkətə görə o birdə-fəlik məndən uzaqlaşar.
            Fikrim dəsrdə, gözüm onda qalırdı. Nə gizlədim, bəzən elə fikrim də onda idi. Necə deyim ki, düz çıxsın? Keçmişə dair  filmlərdəki kral qızlarına, şahzadələrə bənzəyirdi. Dərisi ağappaq, qar kimi. İri xurmayı gözlərində sükut, təmkin vardı. Danışanda əsla tələsmirdi, handa bir sözləri seçirdi, handa bir paltar geyinirdi.  Əllərinin, başının hərəkəti  rəvan. Bəs mən? Mən… bilmirəm.  Fəqət mənim də üstünlüyüm vardı, riyaziyyat və rəsmxətt.
         Dərslər bitəndə tədris binasından çıxarkən S. ilə rəfiqəsinin  birgə getdiyini gördüm. Onların arxasınca ad-dımladım, xeyli aralıda, ixtiyarsız. Onlar hara, mən də ora. M-in hökumət işçilərinin binasında yaşadığı aydınlaş-dı.
          Qonşu kənddən olan tanışımla rastlaşdım, başqa universitetdə oxuyurdu, yuxarı kursda. Yay tətilinə iş tapıb, geçə qarovulçusu. Oturacaq iri binanın mühafizə otağında, mərtəbələrdə baş verənləri qarşısındakı ekranlarda müşahidə eləyəcək. Hərdən mərtəbələri gəzəcək. İşdi, hadisə baş versə təcili polisə zəng vuracaq. Növbəni tək çəkməyəcək, bu da vacibdi. Ağlıma fikir gəldi, xahiş elədim ki, öyrənsin, mənə də yer tapılarmı? Tapıldı, digər idarədə. Anama xəbər göndərdim, gələ bilməyəcəyəm, iş tapmışam. İş ağır deyildi, sadəcə təzə-likcə səhərədək yuxusuz qalmağa alışa  bilmirdim, gözlərim yumulurdu.  İkinci kursa təzə köynəkdə, şalvarda, ayaqqabıda yollandım. Hə, əlimdə də portfel. Saç düzümüm də təzə dəbə uyğun.
            Danışığımı da dəyişirdim, şəhərlisayağı danışmağa çalışırdım. İş vaxtı dinməzcə, ağzımın içində məşq elə-yirdim, kənd sözləri əvəzinə şəhər sözləri işlətməyi. Küçədə də, boş olanda da. Ləhcəmi dəyişirdim. Hərdən alı-nırdı, hərdən yox. Alınmayanları təkidlə təkrarlayırdım, bezmədən, təkrar-təkrar.
               İşi əldən buraxmadım. Həftədə iki  gecə növbə çəkmək nədi ki? Yatmamağa  alışmışdım. Payızın ortası kostyum, qışın əvvəli palto, papaq aldım, sonra da boğazlı çəkmə. Maaşımla, təqaüdlə əməlli-başlı dolanırdım. Kənddən köməyə ehtiyac aradan qalxdı.
           Riyaziyyatı və rəsmxəti ikinci kursda da keçdik. Bu dərslər mənimçün ən sevimlisi idi. Hamıdan yaxşı bi-lirdim. M.-ə yaxından baxmağıma, hərdən bir kəlmə də olsa danışmağıma yeganə vəsilə bunlardı.
           İsti havada geyindiyi  paltarda daha cazibədar göründüyündənmi dərsdən sonra arxasınca düşdüm. Xeyli aralı addımlasam da onu bütövlükdə görməyə çalışırdım. Gözəlliyinin cazibə qüvvəsi məni çəksə də məsafəni saxlamağın öhdəsindən gəlməyi bacarırdım. Evlərinə az qalıdırdı, mən də geri dönməyə köklənirdim. Qəflətən adamların arasından çıxan cavan kişi onun qarşısında peyda oldu. Qısa söhbətdən sonra birgə yan küçəyə dön-dülər. Mən də onların ardınca. Bu intelligent cavan kişi kimdi? Kİm ola bilər? Hara gedirlər? Onlar çoxmərtəbəli yaşayış binasına girəndə çaşdım. Binanın həyətindəki bağçada əyləşdim. Gözlərimi giriş qapısından çəkmədən saatdan artıq gözləyib yataqxanaya döndüm.
              Səhər həvəslə yox, əzgin,  tamam sakitləşməmiş əhvalda universitetə yollandım. Otağa girəndə gözlə-rim onu axtarsa da, fəqət daxilən pis hislərlə, düşüncələrlə ona baxdım. Özümü ələ almışdım, pis olanları içim-də saxlamışdım, üzdə rəvanlığımı qoruyurdum. Onun üzündə fərqli nəsə tuta bilmədim. Guya dünən kişi ilə çoxmərtəbəli  binaya girən bu deyilmiş.  Riyaziyyatda, rəsmxətdə köməyimi dayandırdım, mühazirə dəftərini almadım. S.-in mənə acığı tutdu, başını və gözlərini qaldırıb acıqla soruşdu:
            – Sənə nə olub eee?
           Son  günlərdə dediyimi təkrarladım:
            – İşim var, getməliyəm.
              Günlər ötmüşdü, hirsim yatmışdı. Köməyimi eləyirdim, mühazirə dəftətini alırdım, fəqət öncəki kimi yox, içimdə az da olsa soyuqluq qalırdı. Hirsim tamam soyuyanda, günəşli  gündə arxasınca baxa-baxa getdim. Görəsən o cavan yenə M.-i o hündür evə aparacaqmı? Yaxud təzəsi onu qarşılayacaqmı? Haqlı imişəm, təzəsi onu başqa yerə apardı. Körpə arabası sürən gənc qadın M. ilə qısa söhbət elədi. M. körpəyə baxdı, birgə astaca getdilər. Fəvvarəli bağın  qoşa,  enli, yaşıl budaqları altındakı skamyada rahatlandılar. Danışıb gülümsəyirdilər. Hərdən də körpəyə baxırdılar. Burada dayanmağıma səbəb görmədiyimdən aralandım. Bağdan çıxarkən böy-numu burub geri baxanda yanlarında kişi vardı. Qayıdıb baxdım. Həmin o cavan idi, M.-i  çoxmərtəbəli evə aparan.
             Bayramı kənddə keçirməyə burnumun ucu göynəyirdi. Ata evinə əlidolu girmək necə də qürurverici imiş.  Toyuq-cücəyə dən səpən  anam məni görcək ovcundakıları cəld onlara atıb əllərini çırpdı, gülümsəyərək qollarını açıb:                              
            – Mənim balam, üzünü görək,-deyərək iti addımlarla üstümə yeridi, amma qucaqlamadı, fərəhlə üzümə, üst-başıma baxdı,- Allah saxlasın, səni bizə çox görməsin. Amin. Əndişədə qalmayasan.
             Anam əllərini yuyub paltarını dəyişənədək mən gətirdiklərimi bir-bir eyvandakı masaya düzdüm. O məni bağrına basıb yanaqlarımdan öpdü. Kətənin qırağından çıqqan qoparıb ağzına qoydu və duyğulandı:
         – Övlad çörəyi yemək mənə qismət oldu, çox şükür, -gözləri doldu,- o gün olaydı yanında ismətli gəlinimi görəydim, sənin kimi qəşəng nəvəmi qucağıma alaydım, bağrıma basaydım, gözlərindən öpəydim.
            Utandığımdan qızardım, başımı salladım. Əyilib özünü şalvarıma sürtən pişiyimizin başını tumarladım. Anam ağzındakını  yedi:
           – Çox dadlıdı, ağzın şirin olsun. Hamısından süfrəyə düzəcəm.  Axşamçağı atan suqovuşandan qayıdacaq, bir azdan bacı-qardaşların gələr. Yeyəcəklər, sevinəcəklər.
            Uşaqlar gəldi, qucaqlaşıb öpüşdük. Atam da tez qayıtdı, məni qolları arasına aldı.  Göy qurşağıkimi çox-rəngli quyruğu olan iri xoruzu kəsdi.  Anam ən çox xoşladığım çığırtma xörəyini bişirdi. Yuxumuz ərşə çəkilmişdi, gecə yarıyadək söhbətimiz bitmək bilmirdi. Kənddə qaldığım iki gündə həyət-bacada əl-ayaq eləməyə imkan verilmədi.
           – Oralarda nələr yediyindən xəbərsizəm,- deyən anam yalnız ləzzətlə yediklərim xörəkləri süfrəyə  gəti-rirdi. 
            Evdən çıxmağa hazırlaşırdım. Böyüyən göz yaşı damlaları ağırlıqdan kipriyindən qopub yanağına düşən anam məni qucaqlayıb alnını sinəmə dirədi. Mən də onun kürəyini  qollarım arasına alıb daranmamış saçla-rından öpdüm. Paltarımı dəyişdim. Ayna qarşısında dayanıb saçlarıma daraq çəkdim, saçdüzümü yaratdım.  Anam mənə göz qoyurdu.  Yola salanda arxamca atmağa bardağa su tökdü. Biz qapıya sarı qoşa addımlayanda:
               –Kəndimizdə nə çoxdu gözəl-göyçək, alyanaq, çatmaqaş  qızlarımız,- anam rahatsızcasına dedi,- bizim ocağımıza sinəsini, budunu çöldə qoyan qız yaraşmaz. Gözəl balama belələri nə qədər baxsa da balam onlara məhəl qoymaz, bilirəm.
               Bunu elə rahatsızlıqla, həyəcanla  dedi ki, bu halda onu hələm-hələm görməmişdim. Bəlkə şəhər  oğ-lanları kimi geyindiyimdənmi dedi? Saç düzümüm ona qəribə göründüyündənmi?
             Doğrusu, M.-in handa bir paltar geydiyini görürdümsə, fəqət gödək-uzunluğuna göz qoymamışdım. Onun xanımlığı gözlərimi tutmuşdu. Bəlkə bu səbəbdənmi? Buna baxmağımsa gərəkdi. Göz qoydum. Yuxarısı da, aşağısı da örtülü geyinirdi. Hətta, yayın cırhacırında belə tam qolsuz nəsə geyinmirdi, qısaca da olsa qollu idi.  Diqqət yetirdim, qolsuz geyinənlərin çiyni yanırdı, dərisi soyulurdu.  M. bəzən bəzək əşyaları da taxırdı, handa birini,  bayram günlərində. Qızlarımızda fərqli, təzə nəsə olanda necəsə nəzərə çarpdırırdılr. M. isə üs-tünlüklərini  diqqətə yetirməyə can atmırdı. Açığı, məmnunluq… Nədənsə bəziləri düşünür ki, vəzifəlilərin hər birinin, yaxud böyük qisminin qızı…abırsız …geyinir. Nədən?
              Əsas binaya girəndə əlaçıların şəkli asılmış iri lövhənin önündə rəfiqələri gördüm. Şəkillər təzələnmişdi, mənimki də orada vardı. Onlar şəklimin önündə dayanıb danışırdılar. Vaxt tapıb şəkillərə baxaram fikri ilə uzaq-laşdım. Bundan sonra dərslərə dair M. də ara-sıra mənə qısaca  müraciət eləyirdi. Mən də cavabımı qısa deyir-dim ki, hürkütməyim, bezdirməyim. Yuxarı kurslarda da hər ikisi soruşurdu, kömək istəyirdi. Mühəndislik ixti-sasının dərsləri ağır idi. Demək olar ki, hər birində də riyaziyyatsız, rəsmxətsiz, daha nələrsiz  keçinmək müm-kün deyildi.
              Paltarımla, saç düzümümlə yanaşı danışığıma, ləhcəmə, əl-ayaq hərəkətlərimə görə artıq xeyli fərqlə-nirdim şəhərdəki ilk günlərimdəkindən. Yox, şişirtmirəm, fərq vardı, həqiqi sözümdü.
             Onun arxasınca düşən gözəgəlimli oğlan ortaya çıxdı. Arxadan güddüm. Universitet binasından arala-nanda oğlan yaxınlaşıb nəsə deyirdi. Mən  eşitməyə can atsam da xeyri yox idi. M. susurdumu? Nəsə deyir-dimi? Arxadan görə bilmirdim. Gördüyüm bu idi ki,  M. üzünü ona çevirmirdi. Neçə gün ötdü, universiteti-mizdən olmayan həmin  oğlan çıxacağın lap kandarında durmuşdu, yəqin M. diqqətindən yayınmasın. Qız qon-şu küçəyə keçəndə oğlan yaxınlaşıb üzünü ona çevirdi, yəqin danışmağa başladı. O evə çathaçatadək oğlan deyirdi nəsə, hər halda üzünü qızdan çəkmirdi. Bir dəfə də olsa ona sarı başını döndərməyən M. həyətə daxil olanda oğlan ayaq saxladı. Arxasınca bir qədər baxıb geri qayıtdi və daha gəlmədi.
            İş yerində dərs oxumağa, əcnəbi dil öyrənməyə imkan vardı, fəqət qoruduğu obyektdən işçinin diqqətini yayındırması təlimatla qadağan idi. Bir məqam xeyrimə həll edildi. Mən məzuniyyətə çıxarkən işçimizin ailə-sində nəsə baş verdi. O işə çıxa bilməyəcəyindən əvəzinə mənim çıxmağımçün aramızda razılaşdıq. Əsas razılığı rəis verməli idi. O izin verdi, mən əlavə qazandım. Əlaçılıq təqaüdü, maaş, bədxərcliyə yol  verməməyim, təsa-düfi gəlir. Hə, xeyli pul yığılmışdı, banka qoyurdum, üstünə faiz gəlirdi, azacıq da olsa.
            S.-in mənə  münasibəti isti idi, üzümə gülümsəyirdi, şirin yanaşırdı. Dilimə gətirdiyim hər nəyisə canla-başla yerinə yetirirdi. Çəkildiyi ölkədə böyük uğurla nümayiş etdirilmiş geniş ekranlı, rəngli və iki seriyalı bədii filmin yaxın günlərdə şəhərimizin kino-teatrlarında  göstəriləcəyini xəbərləyən S. iki bilet tapmağımı istədi. Bu nədi? Filmə mənimlə baxmaq istəyirmi? M.eşidib bilsə haqqımda nə düşünər ? Sözsüz ki, bunu M.-ə danışacaq. Susub ona baxdım.
            – Aaa, rəfiqəmlə birgə baxmaq istəyirəm dəəə. Bəs sən necə başa düşdün? Pulunu verəcəyəm, təqaüdü-mü alanda. Birinci dəfə ərk elədim, yazıq uşaq pis hala düşdü, -deyərək S. ağız büzdü.            Ürəyim yerinə gəldi. Vəziyyətdən çıxmağı bacardım:
           – Pul problem deyil.  Çətin olacaq, bilmirəm, ala bilərəmmi?
           –Çalışsan taparsan. Oğul deyilsəəən? Bizi sevindirməyəcəksəəən?        
          Ertəsi günü  S. bileti xatırladanda dedim ki, hələ tapmamışam. Filmi həftəboyu göstərəcəklər, taparam.
           –Bilet üç olsa necə,- ona sual verdim.
            Xırda gözlərini təəccübdən iri açan S. də mənə sual verdi:
             – Bıy, buna bax eee. Bizimlə getmək istəyirsəəən?
             Gözlərimi  qırpmaqla “ hə” deyəndə az qala məni bağrına basacaqdı. Həyəcanlandı:
             – Hə, hə, hə.
             – Bəs rəfiqən necə? Etiraz etməzmi?
             – Aaaa, niyə ki,-soruşub yumru burnunu  çəkdi, – o sənin haqqında pis söz  demir.
             Necə də xoş idi bunu eşitmək. Bəxtəvər anlar  yaşadım içimdə, üzümdəki rahatsızlıqsa qalmışdı. Biletləri S.-ə verəndə dedim ki, onlara  məndən hədiyyədir. O sevinirdi, çox sevinirdi.
              Kino-teatr binasına gedəndə S. yanımca  addımlayırdı və gülümsəyərək gözlərini məndən çəkmirdi. Elə hey danışırdı. M. isə rəfiqəsi tərəfdə idi. Binanın birinci mərtəbəsindəki  kafedə onları  qəlyanaltına qonaq elə-mək fikri peyda olsa da dərhal özümdən uzaqlaşdırdım. M. ilə bir masa arxasında yeməyə cəsarətim çatmadı, birdən elə yemərəm, o da görər. Onları dondurmaya qonaq elədim.
                Təsirli çəkilmiş film iki gəncin məhəbbətindən bəhs edirdi. Kübar ailənin oğlu təsadüfən rastlaşdığı sa-də qıza vurulur. Qız onun səmimiyyətinə inana bilmir, aralarındakı fərqə görə. Oğlansa məhəbbətindən qətiy-yən əllərini üzmək istəmir. Uzun zaman kəsiyində, çətinliklə də olsa qızı səmimiyyətinə inandırmağı bacarır. Bu dəfə oğlanın valideynləri heç  vəchlə onların evlənmələri fikri ilə barışmır. Gənclər qoşulub uzaq şəhərə yolla-nırlar. Bax belə.
         Film bitəndə ayrılıb yataqxanaya gedəcəkdim, gecə işdə olmalı, növbə çəkməli idim. S. onun rəfiqəsini bir-gə ötürməyi dedi. M.-ə baxdım, etiraz hiss eləmədiyimdən onlara qoşuldum. Yolboyu filmin müzakirəsini apar-dıq. S. filmdə cərəyan edən hadisələri sadəcə ardıcıllırla sadalayırdı. M. bəzən ehmalca mənə baxdığından cə-sarətlənib ona sual verdim.
          –Düşünürəm ki, valideynlərin məsləhəti nəzərə alınmalıdır, səhvə yol verməmək, aldanmamaq məqsə-diylə. Lakin gənclərin ailə qurmaq istəyinə hörmətlə yanaşılması başlıcadır.
           Cavabını söyləyib o da məndən filmdəki bir məqama dair soruşdu. Sevgi ilə evlənməyə üstünlük vermək cavabım onu qane elədi. M.-in  həyəti  qarşısında ona, həm də  S.-ə “sağ ol”deyib ayrılmaq üçün  dönüb ad-dım  atmaq istədim. S. gözlərimin içinə incikli baxmaqdan ötrü başını xeyli qaldırdı:
         – Aaa, bəs məniii? Məni ötürməyəcəksəəən?
         – İşim çoxdu, yataqxanaya qayıtmalıyam.
          –Mənimlə gəzməyə  utanırsaaan ?
         – Vacib işim var, başa düş.
           Onun hirsli baxışına məhəl qoymadan təkrar “sağ ol” deyib ayrıldım. Hə, məncə aydınlaşdı. Deməli, onu evlərinədək ötürməyim olubmuş məqsədi. M.-i birgə ötürməyimizsə  bəhanə imiş.
            S. məndən yenə küsdü. M. ilə salamlaşmağımız, qısa söhbətlərimiz görünür onda qısqanclıq oyatdığın-dan bir neçə günlüyə dözə bildi.
           M.-in mənə münasibəti  pis deyildi, amma indi də rahatsız edən digər məqam ortaya çıxdı. Atam suqovu-şanda əyni kombinezonlu texnikdi. Anamın günü-güzəranı həyət-bacada ev quşlarının, heyvanlarının arasında keçir. Necə olacaq? “Hə” deyəcəkmi?  Fərz edim ki, dedi. Bəs valideynləri? Nədənsə əvvəllər bu haqda düşün-məmişdim.
          Rəfiqələr kurs layihələrini də təkcə işləməyi bacarmırdılar. Bu dəfə vəziyyət  bam-başqa  idi. Onların layi-hələri fərqli olduğundan  sualları da ayrı idi,  hər qız özü verirdi. Biz danışmalı olsaq da onu hürkütməməyə ça-lışırdım, üzünə az baxırdım, cavabım qısa və aydın olurdu.
        Yataqxanada işgüzar ogullar varmış. Sifariş götürürlər, dəstədə birləşib layihə üzərində işləyirlər, qazanır-lar. Birinin başçısı məni söhbətə tutdu. Söylədim ki, kurs layihələri üzərində çalışarkən mütəxəssislər üçün yazılmış kitablardan, məlumat kitabçalarından da faydalanıram. Əcnəbi dili nə qədərsə  bilirəm, bilmədiklərimi də lüğətlərdən tapıram. Məni layihəyə cəlb elədi, sağ olsun.  Qarşıda xeyir iş gözləyirdim, pul gərək olacaq.
            S. yaydı ki, M.-ə elçi gəlib, oğlan yuxarı ailədəndi, anası tərəfin qohumlarındandı. Ana razı, ata razı. Hə, məsələ bitəcək. Bir ay ərzində təkidlə gəldilər. Qızsa “yox” deyib dururmuş. Uşaqlarımız müzakirə açdı. Bəlkə kiməsə “hə” cavabı verib? Yəqin  ürəyində tutduğu var. Fikir məni  götürdü. Eləsinə “yox” deyən qız məni kimi-sinə nə deyəcək? Hərdən göydə uçduğum bəsdir,  bir dəfəlik  yerə enmək vaxtı çatdı.
          Qadınlar bayramı yaxınlaşırdı. Qızlarımıza hədiyyə almağa qrup nümayəndəmiz gizlicə oğlanlardan pul toplayırdı, həmişəki kimi. Fasilədə S. nazlı-qəmzəli baxışla mənə yanaşdı:
            – Xəbərimiz var bayrama oğlanlarımızın hazırlaşmasından. Mənə sənin hədiyyən bəs edər.
             Bunu gözləmirdim. Qəflətən deyilənə nə cavab verim? Ağlıma gələni dedim:
             – Düzələr, lap ikisi.
             O xırda gözlərini süzüb razı halda aralandı.
             Paketi ona gizlicə verib:
             – Təbrik edirəm, səni də, ayrılmaz rəfiqəni də,-deyəndə o razılıqla gülümsədi və həm özünün, həm də rəfiqəsinin adından minnətdarlıq bildirib aldı.
            Mənə xoş olan, çox xoş məqam dərs bitəndə baş verdi. Necə oldusa M. hədiyyəyə görə təşəkkürünü təklikdə bildirdi mənə, zərif gülüşlə. Açığı, bunu gözləmirdim. Bu da onun mənə hədiyyəsi oldu, qat-qat də-yərlisi. O dərəcədə ürəklənmişdim ki, sabahı universitetdən çıxarkən S.-in ondan ayrıldığnı görcək dərhal özüm yaxınlaşdım. Qapılarınadək söhbətləşdik. Xoşagəlməz nəsə nəzərimə çarpmadı, fəqət hərdən zərif gülüşünü görürdüm.  
            Layihədə işləməyə axşamdan xeyli ötmüş gedirdim. Gecə yarıyadək çalışırdıq. Ortaya düyün çıxanda süb-hədək qalırdıq.  Səhər açılanadək rahatlıqla yoldaşlarla qalırdım. Yuxu rejimim dəyişmişdi.  Universitetdən qayı-danda yeyib yatırdım, köməyi  vardı. Tapşırıqları yerinə yetirirdim. Mənə elə də mürəkkəb  şey verilmirdi. Öh-dəsindən gəldikcə  tədricən mürəkkəbləşdirirdilər. İşimi görüb otağıma qaçmırdım. Layihənin mürəkkəb hissə-sini  görənlərin necə işlədiyini izləyirdim. Dəstəmizdə kənardan gələn mühəndislər də vardı . İzlədiyim məqam-da onlarda da düyün peyda olurdu.  Belə hadisə baş verdi. Təklifləri eşidəndə  işində düyün yaranmış mühəndis düşünürdüsə  də  “hə”, “yox” demirdi. Layihəçi mühəndislər üçün yazılmış kitabda rast gəldiyimi dedim. O mə-həl qoymadı. Məncə haqlı idim. Tənbəllik eləmədim, liftimiz təmirə dayansa da doqquz mərtəbəni düşüb qalx-dım. Kitabın lazımi səhifəsini  açıb onun qarşısına qoydum. Mühəndis səhifəni başdan oxumağa başlayanda barmağımla gərəkli yeri göstərdim. Diqqətlə oxudu:
       – Bizə gərəkli budu, hə, bu yarıyar,-dedi,-bu oğlanın yükünü ağırlaşdıra bilərik.
        İşimi ağırlaşdırdılar, öhdəsindən gəlirdim. Əməkhaqqım da ağırlaşdı.
         Geyinıb kecinməyimlə imkanlı ailə uşaqlarından fərqlənmirdim. Danışığım, hərəkətlərim də şəhər uşaq-larınınkına oxşayırdı. Bəlkə də şəhərli oğlan demək olardı mənə. S. gülümsəmədən mənə baxa bilmirdi. Şoko-ladlı konfeti mənə verəndə xoşbəxtcəsinə dedi ki, kiçik bacısına nişan taxılıb, bu da onun şirnisidir. Baxdı göz-lərimin içinə, məndən nəsə umurmuş kimi. Təbrik elədim. Deməyə digər sözüm yox idi. Küskün halda ayrıldı. Neçə gün mənə tərəf baxmadı.
            Yaraşıqlı yekəpər oğlan qapıda dayanıb dərs otağımızda kimisə axtardı. Baxışı M.-in üstündə dayandı. Tamaşaya gəlmişdi, içəri girmədi. Yekəpər növbəti fasilədə də gəldi. Qapıda gözləsə də M. koridora çıxmadı. Qoşasaat məşğələ dərsimiz bitdi. Mühazirə zalına gedərkən oğlan koridorda yaxınlaşıb qıza nəsə deyirdi. M. ona əhəmiyyət vermirdi. O, dərsdən sonra küçədə qızdan əl çəkmədi. Qız bir dəfə də ona tərəf baxmadı.  Oğlan həyətlərinədək  onunla qoşa addımladı.  Dərsdən sonra daha bir neçə dəfə M. ilə küçədə söhbətə can atdı. Heç nə alınmadı.
             Yay tətilində evləri tərəfdə hərdən gəzişsəm də onu görə bilmədim. Mövsüm paltarları  yarmarkasında rastlaşanda yanında qızcığaz vardı. M. qaralmışdısa da gözəlliyini itirməmişdi, bəlkə də qaydasında qaraldığın-dan. Bir də ki, o,  yay paltarında daha gözəl, cazibədar olur. Bu heç deyiləsi deyil. Təzəcə istirahətdən gəlib-lərmiş. Deməyinə ehtiyac qalmırdı, güneydə olublar. Xeyli gəzdik, baxdıq. Bəyəndiyim köynək M.-in də zövqunə uyğun çıxdı. Klassik rəssamların əsərlərindən söhbət saldım, xoşlayırmış. İncəsənət muzeyində açılmış  belə əsərlərin sərgisinə dəvət elədim. Duruxdu.
              –  Əsərlərin orijinalı şəhərimizə gətirilib, belə imkanın növbəti dəfə neçə ildən sonra yaranacağı  bilin-mir,- deyəndə o sınayıcı baxışla gözlərimin içinə baxdı.
                Artıq danışmaq istəmədim, səbirlə gözlədim. Nəhayət:
             – Doğrudu, gözəl imkandı,- deyib razılaşdı.
               Necə də gözəl, xoşbəxt  gün idi. Birlikdə nadir əsərlərə tamaşa elədik, nahara  kafeyə getdik. 
               İşlədiyimi universitetdə kimsə bilmirdi, otağımıza göndərilmiş təzə oğlandan rica etmişdim, üstəlik də hərdən xatırladırdım. Soruşanda dərslərinə köməklik  göstərirdim. O da dilini saxlayacağına məni əmin edirdi. Axşamdan səhərədək xidmət növbəsini çəkmək məşuliyyətli  iş olsa da çətin deyildi.  Yayda sərin, qışda isti otaqda  yumşaq stulda əyləşib  ekranlara baxmaqla binanı nəzarətdə saxlamaq nədırki?  Bəzən iş yoldaşım, bəzən də özüm binada gəzişirdik.  Dərslərə də hazırlaşmaq olardı, dil də öyrənmək mümkün idi. Fəqət təlimata görə işçinin fikrini yayındıran nələrsə etməyə icazə verilmədiyindən kitab-dəftər açmırdım. Təlimat öz yerində, fikrimin işdən yayındığı da az olmurdu, bunu təkcə özüm bilirdim. Bilərəkdən eləmirdim. Gözüm ekranlarda olsa da xəyalım  qanad açırdı M.-in yanına.
             Rəfiqəsinin M.-ə elçi gəldiyini xəbərləməsi keyfimi pozdu. Valideynlərinin ona təkidlə təsir göstərməsi isə ümidimi heçə endirirdi. Yuxarı kursdayıq, imkanı olanlar nişanlanır. Sonda valideynlərin dediyi olacağına inandığından elçilər ayaq kəsmirdi. M.-in ilk gündən razılıq vermədiyini eşitmişdim.  Onun sözündən dönmə-diyini biləndə ürəyim yerinə gəldi.
             Universitet binasından aralıda ona yaxınlaşdım. Bu bəslənən gözələ hündür boylu deyilsə də, mən on-dan uca idim. Buna da ilk dəfə fikir verdim. Nə kök idi, nə də arıq, elə mənim kimi. Rəvan və sərbəst danışırdı, özümə qarşı artıq nəsə hiss, həyəcan duymadım. Güldürməyə cəhd göstərdim. Xumar baxışlarıyla məni süzüb gülümsədi və xoş sözlər söylədi. Mən də onun dediklərinə gülümsədim. Beləcə qapılarınadək getdik.  
            Məni rahatsız edən qəlbimi necə açacadım və  böyük ehtimalla   “yox” eşidəcəyim haqda  idi. İnamsızlıq, şübhələr… Doğum günü dərsdən sonra  S. ondan aralananda mən ürəklə yaxınlaşdım. Baxıb yüngülcə xoş gü-lümsədi. Təbrik elədim, münnətdarlıq bildirdi. Hədiyyəmi təqdim etdim, götürmədi. Söylədim ki, şəxsən onun üçün sifariş verilib. Ona bir addım da yaxınlaşdım. Pəncərədən müğənninin səsi  zəif gəldi, ürəkdən oxuyurdu:
                          Bu gələn yar olaydı,
                          Əlində nar olaydı,
                          İkimiz bir köynəkdə,
                          Yaxası dar olaydı.
            Mən təsirlənib gözucu ona baxdım. İlk dəfə qollarımız toxundu. Onun üz-gözündə dəyişiklik hiss eləmə-dim, sanki nəsə eşitməmişdi və qollarımız toxunmamışdı. Bir qədər cəsarətlənib qarşısında durdum:
            – Bu sənindir, götürməsən kimsəyə verilməyəcək,- deyib ona ciddi baxdım, canımda qorxu baş qaldır-mışdı.
           Cavabında M. təmkinlə, fəqət  səmimiyyətlə baxdı və aldı:
           – Xoşdur belə diqqət.
            Daha da cəsarətlənib:
            – Tələbəlik illərində diqqətimdə təkcə sən olmusan,-deyəndə o, bu dəfə məni daha ciddiyətlə süzdü, – tələbəlikdən sonrakı illərdə də birlikdə olmağımızı arzulayıram.
             Cavan kişi yanımızda ayaq saxladı, bu başqası idi. M. onunla salamlaşıb bizi tanış elədi:
             – Bu mənim qardaşımdır,-ağ əli ilə onu göstərib adını dedi,- bu isə qrup yoldaşımdır,-adımı ilk dəfə onun  dilindən eşitdim və  əlini mənə tuşladı.
             Çaşqın hala düşdüm və sağollaşıb ayrıldım. Sonraya saxlamadım, sabahı dərsdən çıxanda aydınlaşdır-dım. Əla!  Ancaq bu,  məsələnin birinci yarısı idi. Daha ağırını, yəni ikinci yarısını aydınlaşdırmaq onun öhdəsinə düşdü. Xeyli vaxt aparsa da M. məsələni həll etməyi bacardı.
             Ailəmizdə söhbəti açdım. Anam şəhərli qızına evlənməyimin qətiyyən tərəfdarı deyildi. Atamsa şad idi:
            – Mənim oğlum qız seçimində səhvə yol verməz. Adət-ənənələrimizi bilir, ağıllı, düşüncəlidi. Şəhərdə ya-şayacaq, yanında özünə tay gəlini olmalıdı. Seçimi düzgün eləyib.
            Yumşalan anam:
             – Buy, qızı görməmiş elə bu başdan bəyəndin ki,-atama yüngülcə lağla güldü.
            Qızı görəndə anam xoşhallandı, təəccüblə xəbər aldi:
            – Ay oğul, sən bu qızı harda tapmısan?
              – Bir yerdə oxuyuruq, beş ildi.
             – Mən oğluma bələdəm, afərin,- atam  deyib  ürəkdən gülümsədi.
              Nişanlanmağımızdan xoşbəxt oldumsa da sonrası məşəqqətli günlər yaşamaq məcburiyyətində qaldıq. S. məni də, M.-ı də xain adlandırdı. Qızlarımızın əksəriyyəti  M-ə rəfiqəsinin sevgilisinin oğrusu damğasını  vur-du. Oğlanlar məni S.-ə xəyanətdə suçladı, guya qızı ümidli elədim, axırda da atdım. S.-ə qarşı bu cür münasi-bətimə görə qızlarımız da mənə tənə edirdi. Fəqət mənim belə fikrim olmamışdı, heç ağlıma da gəlməmişdi. Məgər  S.-ə sevdiyimi söyləmişdimmi?  Yaxud xoşuma gəldiyinə işarə vurmuşdummu? Sadəcə dərslərdə mən-dən kömək alırdı. S. isə ağladı ki, beş illik ən yaxın rəfiqəsi bəxtini oğurladı, bundan sonra kimsəyə inanmaq, etibar etmək  olarmı? Nədənsə tələbələrimiz M.-i məndən qat-qat artıq təqsirləndirirdi. Mənsə illərcə  gizlincə düşünürdüm ki, M. ilə bağlı qəlbimdən keçən bəlkə də baş tutdu. Ümidim az idi, çox az, amma hər halda vardı. Əgər  varsa niyə də çalışmayım, cəhd göstərməyim? Çalışdım, düzgün də elədim. Bir-iki tələbə yoldaşımız bizi anladı. Təkcə birisi qulağıma pıçıldadı ki, bunların hamısı paxıllıqdandı. Dözülməz keçdi bir müddət. Nə yaxşı ki, tələbəlik dövrü tezliklə başa çatdı.
             Səadət sarayında keçən toyumuz bizi birdəfəlik qovuşdurdu, kimlərin nə deməsindən, düşünməsindən asılı olmayaraq. Atamla anam toya  aldığım kostyumları geyinmişdi. Atam mənim bərbərimin əlindən keçdi. Anamı gözəllikxanadakı M.-in ustası dəyişmişdi. Toyumuz yaddaqalan idi, razı qalmışdıq. Biz toydan  xoşbəxt-liyin qoşa qanadları kimi bizə hədiyyə edilmiş təzə mənzilimizə yollandıq,  birgə həyata başlamaqdan ötrü.  
   Noyabr, 2020.     

       

Rəsul Rəxşanlı – Əhmədov.

  Müəllif:  Rəsul  RƏXŞANLI             

     


YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<<<<WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ>>>>>>

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

                       
        

“YAZARLAR” JURNALININ APREL – 2021 SAYI PDF

“YAZARLAR” JURNALININ APREL – 2021 SAYI PDF

BU  SAYIMIZDA

Baş redaktorun guşəsi………………………………………………..3

Ayətxan Ziyad (İsgəndərov). II Qarabağ Müharibəsinin

 salnaməsini yazanlar………………………………………………….4

Taleh Xəlilov. Gənc tədqiqatçının ilk əsəri……………………..15

Təranə Məmməd. Qaranlıqdan işığa…………………………..18

Mehmet Faruk Habiboğlu. Dağlar………………………………..27

Leyla Koçak Oruç. Coşma………………………………………….28

Lalə İsmayıl. Daş imiş………………………………………………..32

Zaur Ustac. Məşəqqət………………………………………………..35

“TƏRƏFSİZ ƏDƏBİYYAT TARİXDİR!” layihəsi çərçivəsində ödənişsiz əsaslarla nəşr olunur. Qiyməti: Pulsuz

 ∑ = 41 səh.                Çapa imzalanıb: 05.04.2021.

“YAZARLAR” JURNALININ APREL – 2021 SAYI PDF:

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<<WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ>>>>>>

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru