Bu foto çox kövrək bir yaddaşdır gəncliyin, ümidin, təmiz baxışların donub qaldığı bir an… Qardaş itkisi insanın içində heç zaman tam sağalmayan bir boşluq qoyur. Yazdığım bu bayatılar da həmin boşluğun ahı, sevginin izidir. Bu şəkil illərin arxasından baxan bir nurdu… Bu baxışlarda gəncliyin təravəti, qəlbin təmizliyi, həyat arzuları var. Amma üç il əvvəl qardaşımın ürəyi dayandı… bizim ürəyimizdə isə o, hələ də yaşayır. Ölümün əlindən almaq olmur, amma qardaş xatirəsi ölmür. Hər şəkil bir nəfəs, hər bayatı bir ahdır. Mən də bu acını sözə çevirdim… Qardaşım… Sənin gedişin həyatımızda dərin iz qoydu. Amma xatirən, gülüşün, sənin adamlığın, mərdliyın hamısı bizimlədir. Məkanın nur, Ruhun şad olsun… Adın isə heç vaxt unudulmasın Ziyad!
Bayatılar Dərd əlindən yol gedək, Bu yerlərdən piyada, Rəhmətləri daşıyaq, Qardaşımız Ziyada.
Piyada gedəcəyik, Heç bilirsənmi hara? Dərd, qəm-qüssə belədir, Qəlbimiz olub yara.
Qardaşımızın ruhu, Göyçəmizi dolanır, Vətən həsrətli ruhu, Atəşlərə qalanır.
Biz də yanaq onunla, Ələnsin göydən külüm, Sonaya səbr versin, Allah solmasın Gülüm…
İçimin dağı qardaş. Yel vurdu bağı, qardaş. Ölüm mələyi gəlib, Gəl olma yağı, qardaş.
Nə pis zamandı, Allah? Ahdı, amandı, Allah. Biz qardaş itirmişik, Canımız yandı, Allah.
Qovdu bizi qüzeylər, Bu ağrı-acı neylər. Bacısız qardaş olmaz, Qardaşsız bacı neylər?
Əl açmışıq vərdişə, Necə düşüb mərd işə? Köz etdin məni, qardaş, Od düşsün bu gərdişə.
Ürək, day çağlamırsan, Hissimi bağlamırsan. Burda bir igid ölüb, Sən niyə ağlamırsan?
Atam bir dağ idi gözümdə hər an, Əlimi çiyninə qoyardım hərdən. O, mənim ömrümün işığı idi, İçində sızıltı duyardım hərdən.
Atamı ağlayan görmədim heç vaxt, Bir dəfə demədi get dərdi oyat… Qəm onu sıxdıqca, o, qəmi sıxdı, İlahi, necə də çətindi həyat!
Başım ağrıyanda tez sığal çəkdi, Qoymadı bir kərə ümidsiz qalım. Ata olmayan ev soyuq bir çöldür, Atamın iyini mən kimdən alım?
Atamı yuxuda gördüm bu gecə, Gileyli-gileyli baxırdı mənə. Elə bil yox imiş bu boyda adam, Ey həyat, ey həyat, nə deyim sənə?
Yəqin məndən küsüb, yəqin inciyib, Qəbrinin üstünə getmirəm deyə. Neynim, vaxt tapmıram iş-güc əlindən, Eləcə, əlimi açıram göyə.
Bir tikə çörəkçün əlləşir bu can, Mümkünsə qızını bağışla, ata. Sən mənim əbədi qaraçuxamsan, Qoyma bu qəm gəlib sinəmdə yata.
Hər dua edəndə kədərlə dedim: İlahi, sən mənim boynumu əymə! Əzrayıl gələndə dilim tutuldu, Deyə bilmədim ki, atama dəymə.
İndi nə atam var, nə də ki, anam, İçimdə yüz arzum butasız qalıb. Əcəl çox tez qıydı, köçüb getdilər, Sona gör nə vaxtdı anasız qalıb. Sona gör nə vaxtdı atasız qalıb…
Göyçə gölünün xiffəti (esse) Göyçə gölü… Uzaqlardan adını eşidəndə belə insanın qəlbinə sərinlik, bir az da kədər çökür. Bu göl təkcə mavi suların əks olunduğu bir təbiət gözəli deyil, həm də bir xalqın yaddaşı, bir elin nəfəsi, bir neçə nəslin qüruru idi. Göyçə – uşaq gülüşlərinin, çoban nəğmələrinin, sazın-sözün sədalarının qaynayıb-qarışdığı müqəddəs bir məkan idi. Burada hər daşın, hər çiçəyin öz dili vardı. Suya baxanda elə bil səmadan düşən ayın parıltısı da bu məkanın sehrinə heyran qalırdı. Amma indi o gözəl gölün xiffətini çəkirik – sanki həsrətində qaldığımız bir ana nəfəsi kimi. Qəriblikdə yaşayan hər Göyçəlinin yuxularında o göl var. Gecənin bir aləmi qapını açıb sakitliyə qulaq asanda, elə bil uzaqdan suyun ləpiri, dalğaların pıçıltısı gəlir. Amma ayılanda bilirsən ki, bu sadəcə xəyal, sadəcə həsrətdir. Çünki Göyçə artıq bizdən uzaq salınıb, yad əllərdədir. Göyçənin küləyi başqaydı. O külək insanın üzünə toxunanda həm sərinlik verirdi, həm də içində bir yanğı oyadırdı. Çiçəklərin ətri gölün suyuna qarışar, gölün dalğası isə dağlara salam göndərərdi. İndi bunların hamısı ürəkdə bir xiffət, gözlərdə bir xəyal olaraq yaşayır. Göyçə gölü bir elin kitabı idi – açıb baxan hər kəs tariximizi, mədəniyyətimizi, kimliyimizi görürdü. Balıqçının qayıqla sudakı izi, çobanın dağ yamacındakı səsi, qız-gəlinlərin “Xuraman”-ın bulağı “Şölənin” bulağı adlanan bulaq başında pıçıldaşması… Bunların hamısı bir millətin ruhunu daşıyırdı. İndi isə bu yaddaş köçkün düşüb, insanların ürəyində bir qara yara kimi yaşayır. Amma bir həqiqət var, heç bir həsrət əbədi deyil. Göyçə gölü bizim ruhumuzun gücü ilə yaşamağa davam edir. Hər dəfə Göyçə haqqında yazanda, danışanda, nəğmə qoşanda onun suları bir az da saflaşır, yaddaşda bir az da dirçəlir. Ümid edirik ki, bir gün bu xiffət yerini sevincə, qovuşmağa verəcək.
Gələcəm, gözlə, Göyçə
Bir sevinc hissi sarıb Nə vaxtdır ürəyimi. Ağrı-acılar didir Bir yandan kürəyimi. Zəfərlə yoğururam Mən indi çörəyimi.
Daha qəm dumanında Əvvəlkitək azmıram. Daha qəmli şeirlər, Qəmli sözlər yazmıram. Daha yuxularımı Bədbin ruhla yozmuram.
İnanıram, eşqimin Çiçəyin üzəcəyəm. Həsrət sona yetəcək, Havada süzəcəyəm. Bir gün anam Göyçənin Qoynunda gəzəcəyəm.
Əyilməz qamətini Bəzədim sözlə, Göyçə. Sona yanına gəlir, Ocaqla, közlə, Göyçə. Gələcəm bu gün, sabah, Gələcəm, gözlə, Göyçə.
PSNƏ XOŞBƏXTİK Kİ,BU GÖZƏLLİKDƏ DOĞULUB BOYA BAŞA ÇATDIQ. YENƏ GEDƏCƏYİK…
QADIN Müqəddəs sayılır eldə çörəktək, Hər an qiyəmtini biləsən gərək. Onun nəfəsilə qızınır ürək, Ömrə bəzək olan sonadı qadın. * * * İllər surətini qəfil boyadı, Qəm-kədər içində taya-tayadı. Namusdu, ismətdi, abır-həyadı, Allaha ucalan nidadı qadın. * * * Təbəssüm işığı gözlərə dolar, Bəzən də gül kimi saralar-solar. Adı gələn yerdə bərəkət olar, Əzandı, ələmdi, duadı qadın. * * * Büllur məhəbbətdir, tərtəmiz bir ad, Onun gözlərində qaynayır həyat. O, övlad gətirir cahana, övlad, Həyata can verən anadı qadın.
“Həyata can verən anadı qadın!” – deyən Sona ABBASƏLİQIZI “Qadın”ın böyük qüvvə olduğunu öz timsalında yaxşı bilir. Yaradıb, yaradır desək, daha doğru olar. Bu kiçik yazımın böyük qəhrəmanı dünyanın gərdişindən xəbərdardır. Sona ABBASƏLİQIZI elinin mərd qızı, evinin ağayana xanımı, oğlunun cəfakeş anası, nəvəsinin səxavətli nənəsi olmaqla bərabər, eyni zamanda milyonların sevimlisi yaradıcı şəxs – şairdir.
“Sənət, yaradanın ən böyük və ən mükəmməl əsəri olan təbiətin təqlidi olsa da təbiəti təqlid etmək o qədər də asan deyil. Təbiəti təqlid etmək üçün güclü intuisiya lazımdır. Təbiətdəki gözəlliyi görmək, duymaqla yanaşı, onun mahiyyətinə varmağı, onunla danışmağı, pıçıldaşmağı da bacarmalısan. Gecələrimizi aydınladan Ayı, gündüzlərimizi nurlandıran Günəşi, başımızın üstündəki əsrarəngiz buludları, cilvələnən ulduzları, bir sözlə təbiətdəki gözəllikləri görməli, duymalı və duyğularını misralara köçürməyi bacarmalısan. Təbiətin dilindən anlayan, ondakı gözəllikləri görən və poeziyasında əks etdirməyi bacaran şairə Sona xanım Abbasəli qızını bu baxımdan xoşbəxt insanlardan saymaq olar. Misralarına pıçıldadıqları Sona xanımın ruhunun inikasıdır. Təbiət, “Can evi torpaq” olsa da, “işığı Ay”, “sevgisi bulud”, “evi dan” olan şairənin ilham mənbəyidir.” Sözümə qüvvət olaraq gətirdiyim bu sitat filologiya elmləri doktoruLütviyyə ƏSGƏRZADƏnin Sona xannım haqqında olan yazısındandır. Yaradanın onu tanımaq üçün yaratdıqlarının bəzən yaradıcı rolunda çıxış etməsi Dədə Ələsgər demiş “Sahibi-səltənət” “Xaliqi-ləmyəzəl”in nə dərəcədə xoşuna gələb-gəlməməsi özü mübahisəli məsələ olsa da məncə Sona ABBASƏLİQIZI Böyük Allahın sevimli bəndəsidir.
Sona Abbasəliqızı xoşbəxt qələm adamıdır. Bəli, mən onu tam əminliklə məhz belə adlandırardım. Və söhbətimə də salamsız, kalamsız bax elə belə, xoşbəxtlik haqqında, daha doğrusu qələm damının xoşbəxtliyi barədə böyük Allahın adı ilə birbaşa mətləbdən başlamaq istəyirəm. Adətən bu qəbildən olan yazıları yazmağa başlayanda ilk olaraq adam fikirləşir ki, İlahi, mən bu adamı haradan tanıyıram? İlk dəfə biz harada görüşmüşük və ya birinci dəfə bu adamın hansı yazısını oxumuşam? Mən axı, haradan tanıyıram bu adamı, kimdir bu şəxs? Əslinə qalanda haqlı suallardı…
Elə ilk cavabla qələm adamının xoşbəxtliyi haqqında birinci tezis öz-özündən ortaya çıxır: – Mən bu adamı min illərdir tanıyıram.
Nə qədər dərin düşünsəm də Sona xanımla ilk tanışlığımızı istər sözü ilə, istər özü ilə bir türlü xatırlaya bilmədim. Yəni bu tanışlığı hansısa şeirin bir bəndi və ya hansısa tədbirdə ilk dəfə utana-utana salamlaşmaqla bağlamaq düzgün olmazdı. Çünki, ruhmun ruhu ilə, sözümün sözü ilə min illərdir dost olan silahdaşımı hansısa bir zaman və ya məkan çərçivəsinə salmaq ədalətsizlik olardı. Bu barədə sadəcə onu qeyd edə bilərəm ki, nə vaxtsa, hardasa oxuduğum elə ilk misrasındaca ruhuma yaxınlıq, bir iç-içəlik hiss etmişdim. Necə deyərlər, bir söz var, sanki bir çeşmədən su içiblər, bizim halımız mənim aləmimdə bax bu misala uyğun gəlir. Və inanıram ki, əsl söz adamları, qələmdaşlar da onu bax belə, ruh simsarı kimi qəbul edirlər. Məncə qələm adamının birinci xoşbəxtliyi bax elə budur. Və bütün bunların üzərinə təbəssümü üzündən əskik olmayan səmimi həmsöhbət, qayğıkeş yol yoldaşı, sadiq dost kimi zəmanəmizdə qıtlığı açıq-aşkar hiss olunan ali insani keyfiyyətləri gəldikdə bu nemət tamamlanır.
İkinci məsələ bu gözəl insan harada dünyaya gəlib? Bu adamın beşiyi, yurdu haradır? Dünyaya göz açdığı məkan haradır? Ruhunun qıdası hardan, kimlərdəndir? Bütün bu suallırın tək bircə cavabı var: – Bu söz adamı elə sözün beşiyində doğulub, böyüyüb boya-başa çatıb. – Bu da söz, qələm adamının xoşbəxtliyi haqqında ikinci tezis olsun.
Sona Abbasəliqızı Aşıq Ələsgəri kimi dühanı dünyaya bəxş edən söz-sənət ocağı Göyçə mahalındandır. “Göyçə mahalındandır” kəlməsindən sonra nə yazsam, yamaq və artıq olacaq düşüncəsi ilə bu barədə fikrimi burada tamamlamaq istəyirəm.
Atalar üçdən dediyənə görə xoşbəxtliyin üçüncü tezisini də sizlərə çatdırmağı özümə borc bilirəm. Məncə Sona xanım üçün bir qələm adamı olaraq aldığı təhsil də onun həyatında önəmli rol oynamışdır. O ADU (indiki BDU)-nun Jurnalistika fakültəsinin məzunudur. Necə deyərlər, “çörəyi ver çörəkçiyə, birini də üstəlik” : – O sözün içində yetişib, püxtələşib.
Bütün bu yuxarıda sadaladıqlarım keyfiyyətlərdən sonra sən gəl Sona olma. Mənim düşüncəmə görə bu sadəcə mümkün deyil. Sona xanımın qələmi nəzmə müraciət etdikdə incə ruhundan, nəsrə üz tutduqda isə həssas qəlbindən qidalanır.
O bir qələm adamı olmaqla yanaşı, eyni zamanda işinə sonsuz dərəcədə məsuliyyətlə yanaşan, gördüyü işə canını qoyan təşkilatçıdır.
Sona xanım sadiq dost, incə ruhlu qələm adamı, vətənpərvər ziyalı, əsl Azərbaycan xanımıdır! Sonda dəyərli qələm dostuma uzun və sağlıqlı ömür, bütün işlərində müvəffəqiyyətlər arzulayıram! İnşəaAllah tezliklə Göyçəni ziyarət etmək, yurd həsrətinə son qoymaq nəsib olar. Biz buna inanırıq, bizi yaşadan bu ümiddir. Söz mülkünün piri, ocağı – Dədə Ələsgərin yurdu bir gün yenə əbədi olmaq üzrə öz ziyarətçilərinin üzünə açılacaq! O gün elə də uzaqda deyil!
Bəli qəlblərdə belə xoş ovqat yarandığı, yeni ümidlər cücərdiyi bir vaxtda Sona ABBASƏLİQIZI bir daha zamanın gedişatı ilə ayaqlaşdığını, hətta bəzən incə ustalıqla bu gərdişi-dövranı qabaqladığının tez-tez şahidi oluruq. Bu günlərdə Sona xanım öz oxuculuranı yeni kitabı – yenicə işıq üzü görmüş dördcildliyilə sevindirib. “Elm və təhsil” nəşriyyatında nəfis tərtibatla nəşr olunmuş kitabın redaktoru filologiya elmləri doktoru, professor Nadir Məmmədli, məsləhətçi isə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, yazıçı Əli Vəliyevdir.
“YAZARLAR” cameəsi adından Sona xanımı bu münasibətlə təbrik edir, yeni-yeni nailiyyətlər arzulayırıq. Uğurlarınız bol olsun, Sona xanım!
Sözün, sənətin və vəfanın dəyərini bilən, insanlığı ilə seçilən dəyərli qardaşım, şair Səyyad Əhmədli! Növbəti kitabının işıq üzü görməsi münasibətilə suzi ürəkdən təbrik edirəm. Hər bir yeni kitab, yaradıcı insan üçün həm bir hesabat, həm də oxucularla yeni bir görüş deməkdir. Siz isə bu görüşlərdə həmişə Göyçə həsrəti ilə yoğrulmuş, könül çırpıntılarını sözə çevirmiş, duyğularını oxucuların qəlbinə köçürmüş bir qələm adamı kimi çıxış edirsiz. Sizin sözünüzdə vəfa var, qardaşlıq var, yurd həsrəti var, türkün ədalət harayı var. Bu dəyərləri qələmində yaşatmaq isə hər şairin işi deyil. Yeni kitabın da şübhəsiz ki, oxucuların qəlbində dərin iz qoyacaq, ədəbiyyatımızın xəzinəsinə qiymətli bir töhfə olacaq. Sizə bundan sonra da yeni-yeni yaradıcılıq uğurları, söz meydanında əzəmətli addımlar, könül dostlarının ehtiramını və ilhamının daim axarlı olmasını arzulayıram! Sözün var olsun, qardaşım!
Dr. Rəhim Cavadbəyli təhsilini İran, Azərbaycan və Türkiyədə başa vurub. O, Azərbaycanda AMAKA İnstitutunda Hüquq və Beynəlxalq Hüquq üzrə bakalavr və ilk magistr təhsilini başa vurub. Türkiyənin Qazi və Hacı Bayram Vəli Universitetlərində Beynəlxalq Münasibətlər üzrə ikinci magistr və doktorantura təhsilini başa vurub. O, geniş arxiv təhqiqatlarını aparmışdır; Türk, fars və qismən ərəb tarixi mətnlərində üstünlük təşkil edir. 25 ildir ki, siyasət tarixini araşdırır. İran, Qafqaz, Yaxın Şərq, bütövlükdə Qərbi Asiya və Türk dünyası sahələrində dərin biliklərə malik mütəxəssis, siyasi tarixçi və strateq, eyni zamanda Xorasan /Azərbaycan Sivilizasiyası Yaradan Mədəniyyət Hövzəsi ideyasının müəllifidir. İran Türklərinin tanınmış və mühüm siyasi simalarından biridir. Bursaya Uzanan Ədəbiyyat Yolunda Dostluq və Qardaşlıq İstiqlalı Türkiyənin Bursa şəhərində keçiriləcək ədəbiyyat şöləninə qatılmaq üçün altı nəfərlik bir heyətlə yola çıxmışıq. Bu şölən bizim üçün böyük bir hadisədir, çünki qardaş ölkənin mədəniyyət mühitində iştirak etmək və Azərbaycan ədəbiyyatını təqdim etmək şansı qazanmışıq. Səfərimiz Ankaradan başladı. Uçaqla eniş etdikdən sonra metrobusa minib Bursaya doğru yol aldıq. Bu zaman bizi unudulmaz bir qarşılanma gözləyirdi. Hörmətli siyasətçi, araşdırmaçı və alim Rahim Cavadbəyli bizi dostları ilə qarşıladı. Rahim bəy Təbrizlidir və hazırda Türkiyədə yaşayır. O, bizim Bursaya gedəcəyimizdən əvvəlcədən xəbərdar idi və bu səbəbdən bizi qarşılamaq üçün təşəbbüs göstərmişdi. Rahim bəyin isti münasibəti, diqqət və hörməti bizi dərin təsir altında qoydu. Onunla görüşdə bir daha şahid olduq ki, Azərbaycanın və Türkiyənin mədəni əlaqələri təkcə tarixi bir miras deyil, həm də canlı bir dostluq körpüsüdür. Söhbət zamanı Rahim bəyin geniş biliyi, Təbrizin mədəni irsi və Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri ilə bağlı söylədikləri bizi çox təsirləndirdi. Bursa yolunda bizi belə dostluq və qardaşlıq hissləri ilə yola salmaq həm yolçuluğumuzu mənəvi baxımdan zənginləşdirdi, həm də bu səfərin nə qədər dəyərli olacağını bir daha göstərdi. Bu diqqət və səmimiyyət bizə unudulmaz bir təəssürat bəxş etdi. Bursa şəhərindəki ədəbiyyat şölənində Azərbaycanın zəngin ədəbi irsini qardaş Türkiyənin ədəbiyyatsevərlərinə təqdim etmək üçün səbirsizliklə gözləyirik. Yolumuzda qarşılaşdığımız bu səmimiyyət və dostluq isə bizə daha böyük ilham verdi. Eyni zamanda, Rahim Cavadbəylinin Azərbaycan mədəniyyətinə və dostluq münasibətlərinə göstərdiyi diqqəti yüksək qiymətləndirmək məqsədilə Bakıda onun üçün xüsusi bir seminar təşkil etməyi planlaşdırırıq. Bu seminar onun zəngin araşdırmalarına, quzeyli-güneyli bütöv Azərbaycana, umumiyyətlə İran ve İran Türklüyünə ve Avrasyanın mədəniyyət mərkəzi Təbrizə və Azərbaycan-Türkiyə əlaqələrinə dair dəyərli fikirlərini bölüşmək üçün mükəmməl bir platforma olacaq. İnanırıq ki, bu tədbir elm və mədəniyyət dünyasında yeni bir dialoqun başlanğıcı olacaq. Hörmətli Rəhim Cavadbəyli bir Azərbaycan alimi olaraq ortaya qoymuş olduğu Azərbaycan/Xorasan Sivilizasya yaradan Mədəniyyət Hövzəsinə dair doktrini, Azərbaycan dövlətini ve xalqını sadəcə bir Qafqazya xalqı və dövləti olaraq deyil, Avrasyanın mədəniyyət qütbü kimi çıxış etməsinə teorik zəmində şərayit yaradacaq bir dünya görüşüdür. Rahim Cavadbəyliyə və bizi sevgi ilə qarşılayan dostlarına dərin təşəkkürümüzü bildiririk. Bu səfər bizim üçün sadəcə bir yolculuq deyil, həm də mədəniyyətin və dostluğun möhtəşəm bir təzahürüdür. Yazıçı: SONA ABBASƏLİQIZI
Aşıq Ələsgərin İrsi ilə Böyüyən Şəxsiyyət: “Elm və təhsil Mərkəzi”nin filologiya üzrə Fəxri Doktoru Sima Azadqızı Göyçəli. Dədə Ələsgər nəslinin davamçısı, özündə həm elmin işığını, həm də ədəbiyyatın sehrini birləşdirən, görkəmli alim və şair Sima xanım Azərbaycan, Türkiyə və İraq-Türkmən Yazıçılar Birliyinin fəxri üzvü, böyük mədəni irsimizin daşıyıcısı və qoruyucusudur. O elmi nailiyyətləri ilə yanaşı, bədii yaradıcılığı ilə də seçilir. Onun müəllifi olduğu kitab və çoxsaylı şeirlər, eləcə də mənzum əsərlər oxucuların könlünü fəth etmişdir. O, təkcə söz sənətinin yox, həm də milli-mənəvi dəyərlərimizin təbliğində böyük bir məktəb yaradan şəxsiyyətdir. Uzun illərdir qürbətdə yaşamasına baxmayaraq, qoşma, gəraylı, qıfılbənd, təcnis, dodaqdəyməz təcnis, dodaqdəyməz cığalı təcnis və s. şeir nümunələri ilə ana dilimizin zənginliyini qoruyub saxlamışdır. Bu görkəmli insanın irsi yalnız Aşıq Ələsgərin ruhunu yaşatmaqla kifayətlənmir, həm də müasir dövrün elmi və bədii ehtiyaclarına cavab verir. Onun sözləri təkcə qəlbimizi oxşamır, həm də düşüncələrimizi zənginləşdirir. Ədəbi-bədii yaradıcılığı müxtəlif qurumlar tərəfindən qiymətləndirilən Sima Azadqızı Göyçəli “Qızıl qələm”, “Xəlil Rza Ulutürk, “Ulu Öndər”, “Səməd Behrəngi” və “Ziyadar” mükafatlarının laureatıdır. Eyni zamanda, ulu babasına həsr etdiyi “Əbədi zirvədə qaldı Ələsgər” adlı şeirinə görə 2020-ci ildə “İlin Ən Yaxşı Qadın şairi” adını qazanaraq, Türkiyədə KHA tərəfindən “OSCAR -2020” mükafatına layiq görülmüşdür. 2024-cü ildə “Dədə Ələsgər Ocağı” İctimai Birliyi tərəfindən “AŞIQ ƏLƏSGƏR – 200” Yubiley Medalı və Fəxri Diplomu ilə də təltif olunmuşdur. Sima Azadqızı Göyçəli ASKEF-in Moskva üzrə təmsilçisidir. Hörmətli Sima xanım siz bizim milli sərvətimizsiniz. Sizin kimi insanlar sayəsində mədəniyyətimiz və tariximiz nəsildən-nəslə ötürülür, gələcəyə işıq saçır. Qələminiz həmişə iti, ilhamınız bol olsun! Bu paylaşımla dəyərli dostlarımı da bu böyük şəxsiyyətlə tanış etməyi özümə borc bildim. Gəlin, Aşıq Ələsgər irsini yaşadan bu dəyərli insanın fəaliyyətinə dəstək olaq və qiymət verək!
MƏNİ
Toxunmayın sarı simə! Kim deyir: “əsdirin” məni… Kimdir fərman verən kimə, Kim deyir: küsdürün məni?!
Çarmıxa çəkin özümü, Şər desə, oyun gözümü. Hərraca qoyun sözümü, Dilimdən asdırın məni.
Qorxu bürüsə simamı, Fətva versin “köy imamı”. Şahid tutun “Göy imam”ı, Haqq ilə susdurun məni.
Kürsüdə salın yerimi, Səbr ilə soyun dərimi. Kim bağlasa əllərimi, Önündə kəsdirin məni.
El yasıma etsin axın, Qohum-qonşu, uzaq-yaxın… Canımı rahat buraxın, Ruhumla basdırın məni!09.
Hər insanın yaşadığı ömür onun öz taleyinin və fəaliyyətinin çalarlarıdır. Bu, ümumilikdə bütün bəşəriyyətin yaşam formasıdır. Yəni, bir insan toplum olaraq bütün bəşərdir, onun yaşadığı həyat hamı üçün eyni və ya oxşardır. Elə öz taleyinin və fəaliyyətinin zəhmətkeşi, Vətənə vurğun insan, Gültəkin Mustafayeva bu sahədə əzmlə çalışan, üzərinə qoyulmuş işin öhdəsindən bacarıqla gələn və ən əsası, bu günlərdə Gürcüstanda keçirilən “Tolerant”sərgiyə də böyük maraq və xüsusi həvəslə hazırlanmışdır. Sərgi böyük marağa səbəb oldu.Tiflis şəhər şurasının kraliça Tamaranın zalında keçirilən sərginin açılışı hörmətli şəhər meri Kaxa Kaladze tərəfindən həyata keçirildi. Təşkilatçı “Gürcüstan Aktiv Azərbaycan Qadınlar Assosiyasının”-sədri haqqında bir-birindən maraqlı təşkilatçılığa imza atan Gültəkin Mustafayev də fəal iştirak etmişdir. Hər sərgidə bir ürək döyünürdü. Bu görülən işlər hər biri bir həyat materialıdır və gələcək gənclərə ötürülür. Sərgidə çox sayda ziyarətçilər iştirak edirdilər.Onlardan Azərbaycanın Gürcüstandakı səfiri hörmətli Faiq Quliyev də var idi. Bu prosesi bir yazıya sığışdırmaq da əsl insan diqqətindən irəli gələ bilər. Çalışacam ki, sərgi haqda sizlərə geniş məlumat verim. Beləliklə sərgidə incəsənətimizə də yer verilmişdi.Borçalı xalçası,saz,tar və s…nümayiş etdirildi.Mətbəximizin paxlavası,qatlama və fəsəlisi… Milli mədəniyyətimiz qeyrət rəmzi olan kəlağayı və gənclərin üzərindəki milli geyimlərimiz göz oxşadı. Rəsm müəllimi Sevda Əbilovanın meydan, məscid və kilsəni öz əsərində bir arada nümayiş etdirməsi dostluğumuzun möhkəmliyi demək idi.Fəridə Bəxtiyarlı və 12 yaşlı Emilia Ələkbərovanın da rəsm əsərləri nümayişçilər tərəfindən sevilərək seyr edildi. Eləcə də, Gültəkin xanımın təşkilatçı insan olması haqqında söz demək nə qədər çətindirsə, o qədər də şərəflidir. Çünki illərin qoynunda pərvaz edən məqamları bir insan surətində cəm edə bilmək açığı, məharət tələb edir və bu prosesi üstəlik sərgiləmək insan ürəyinin təmizliyidir. Sərgidə bu qaynarlıq açıq şəkildə hiss olunurdu.Gültəkin xanım Tiflis bələdiyyəsi şurasının üzvü olduğuna, bələdiyyə tərəfindən sərgi iştirakçılarına “Təşəkkür”bəlgələri və hörmətli Şəhər meri Kaxa Kaladzenin həyat yoldaşı dizayner hörmətli Anuka xanıma və bələdiyyədə Türk azlıklar şurasının sədri hörmətli Rita Xidirbegşivili xanımlara Azərbaycan kəlağayı hədiyyəsi ilə ödülləndirildilər. Buna görə də sərgiyə hazırlanarkən və nümayiş etdirilərkən ürək sözlərini əsirgəməyənlərə öz adımızdan təşəkkürümüzü bildiririk.
Elə Gültəkin xanıma deyilən hər xoş söz üçün zəhmət çəkənlərə ehtiramımızı bildirir, vətəndaş sevgisi ifadə edirik. Əslində,Gültəkin xanıma ünvanlanmış hər xoş söz bizim adımıza deyilir və bu ehtirama layiq olduğumuz üçün çox məmnunuq.
Biz həmişə demişik ki, beynəlxalq əhəmiyyətli tədbirlər bir ölkənin dünyadakı yerini və rolunu təqdir edir. Açığı, 2022-ci ilin 13-14 və 15 may tarixlərində Kadirli Kaymakamlığı, Kadirli Bələdiyəsi və İl Kültür Müdürlüyü’nün dəstəyi ilə Kadirli Eğitim və Kültür Vakfı (KA-VAK) və Avrasya Sanat Kültür Edebiyat ve Bilim Federasyonu’nun (ASKEF-in) təşkilatçılığı sayəsində Türkiyənin Kadirli şəhərində, “UNESCO Yolunda Karatəpə” təması ilə düzənlədiyi KADİRLİ FESTİVALI (Kadirli Uluslararası Türk Dünyası Kültür ve Sanat Festivali) da bu səciyyəvi prosesi öz fəaliyytində geniş ehtiva etdi. Festival Türk millətlərindən və dünyadan, daha dəqiqi, 7 ölkədən bir çox sayda sənətçini, sənətsevər şəxsləri Kadirlidə bir araya gətirdi. Zəngin proqramı ilə diqqət çəkən Kadirli Festivalı əhatəli anlamda xarakterizə edildi. Festivalı 1-ci günü 4400 nefer 2-ci günündə hazırlanan kotejə isə 7.000 nəfər qatılmışdı. Onun 3800 nəfəri Kadirli xalqından izləyənlər idi. İlk gün KA-VAK Adana Şöbə Yönətim Kurulu Başkanı Emine Varmış, Yönətim Kurulu ve Vakıf Üyələri, ASKEF Başkanı Savaş Ünal ilə 7 fərqli ölkədən Festivala qatılan sənətçilər Kadirli Kaymakamı Vehbi Bakır və Kadirli Bələdiyyə Başkanı Dr. Ömər Tarhan’ı ziyarət etdi. Onlar festivalın Kadirli əhalisinə xeyir və uğur gətirməsini dilədilər, təşkilati işlərə həmişə dəstək verəcəklərini dedilər. Festivalda görkəmli sənətçilərin də əsərləri yer aldı. Təxminən 28 sənətçinin qatıldığı festivalda çıxış edənlər Azərbaycandan Sona İsmayılova, Kırgızıstandan Dr. Darika Adatovna Acar, Bolqarıstandan Doç. Dr. Nesrin Sipahi, Özbıkistandan Muazzam İbrohim ve Mircevat Ahıskalı açılış münasibətilə maraqlı çıxışlar etdilər və onların hər biri alqışlarla qarşılandı. Festivalın ikinci günündə də çıxışlar oldu. Sənətsevərlər öz fəallıqları ilə tədbirə əlavə rəng qatdılar. Festival iştirakşıları böyük coşqu ilə şəhərin müxtəlif bölgələrindən avtobuslarla Karatəpəyə yollandılar. Burada da bir-birindən maraqlı anlar yaşandı, sənət adamları dəyərli fikirlər səsləndirməklə festvalın ovqatını bir az da artırdılar. İlker Okatanın piyaninoda ifa etdiyi klassik musiqilər iştirakşıları coşdurdu. Bu musiqilərin sədaları hər kəsə unudulmaz anlar yaşatdı. Bunun ardınca düzənlənən teatr tamaşaları, şagirdlərin verdikləri konsertlər də Kadirli’də xüsusi əhval yaratdı. “Festivalin 3-cü günündə Devlet Bahçeli Kültür Mərkəzində ölkəmizdən qatılan 28 nəfər üçün Azərbaycan günü düzənləndi. Azərbaycandan gələn sənətçılər, şairlər, professorlar ve katılımçılar çıxış etdilər.”sənətsevərlərin iştirakı ilə bir konfrans da gerçəkləşdirildi. Konfransda Kadirli Eğitim ve Kültür Vakfı (KA-VAK) tərəfindən hazırlanan “Flaviapolis’tən Kadirli’yə” adlı sənədli filmin də nümayişi oldu.
Çıxış edənlər Türk sənət yüksəlişinin dünya sənətində əsaslı rol oynadığını dedilər və bu işdə dəstəyini əsirgəməyən ölkələrin sənətçilərinə minnətdarlıq ifadə etdilər. Ardınca fərqlənən şəxslərə mükafatlar təqdim olundu. Festivalın üçüncü günündə KA-VAK Kız Öyrənci Yurdu’nun təməlatma mərasimi keçirildi, bu işin yeni nəsillər üçün çox böyük önəmi olacağı deyildi. Əlbəttə, sənət dünyanın əsaslı yüksəlişidir və öz ictimai əhəmiyyəti ilə hər zaman önəm kəsb edir. Türkiyənin Qaratəpə vilayətində təşkil olunmuş, hər kəsdə xoş əhval-ruhiyyə yaratmış festival da sənət birgəliyi işidir və sənətsevər ölkələrin qardaşlıq, dostluq siyasəti kimi xarakterizə edir. Qürur duydum ki, bu möhtəşəm festivalda Azərbaycan da təmsil olundu.
Dünyanın əşrəfi olan insan canlıların ən alisidir. İnsanı yaşadan Allahın minbir möcüzəsi ilə yaratdığı təbiətdir. Hər şeyin əsası olan təbiət,bəslində geniş anlamda, insanın böyük evidir.
İnsan dünyaya gəldiyi gündən təbiətlə iç-içədir. İnsanın qoynunda böyüdüyü təbiət, öz çalarları, təzadları ilə; gündüzü-gecəsi ilə, Günəşi-Ayı ilə, küləyi-tufanı ilə, yağışı-qarı ilə gözəldir. Başdan-başa romantikadır. Başdan-başa romantika olan təbiətin özünəməxsus poeziyası var; “Dünyada yalnız bir şeir, bir müsiqi, bir din mənbəyi var ki, o da təbiətdir! Şermi istərsən?… Ulduzların səfvəti, qürubun məhzunluğu, geçənin sükutu, fəzanın dərinliyi həp birər şeirdir! Musiqimi istərsən? Çayların, irmaqların ninnisi, dənizlərin, çayların çağlayan vəlvələsi, aslanların, ildırımların gurlaması, xəfif rüzgarların zümzüməsi, yarpaqların, çiçəklərin, bülbüllərin, ishaqların ötüşməsi həp birər musiqidir! Dinmi istərsən? İştə hər ulduzun incə təbəssümləri, hər günəşin yıldızlı baxışları, hər gün yeni bir din, yeni bir məhzəb doğuruyor” (Hüseyn Cavid əfəndi). Bütün gözəllikləri özündə toplayan təbiət, rəssamların, yazıçı və şairlərin ilham mənbəyidir. Aristotel “Poetika” əsərinin girişində yazır: “Sənət təbiəti təqlid edir.”
Sənət, yaradanın ən böyük və ən mükəmməl əsəri olan təbiətin təqlidi olsa da təbiəti təqlid etmək o qədər də asan deyil. Təbiəti təqlid etmək üçün güclü intuisiya lazımdır. Təbiətdəki gözəlliyi görmək, duymaqla yanaşı, onun mahiyyətinə varmağı, onunla danışmağı, pıçıldaşmağı da bacarmalısan. Gecələrimizi aydınladan Ayı, gündüzlərimizi nurlandıran Günəşi, başımızın üstündəki əsrarəngiz buludları, cilvələnən ulduzları, bir sözlə təbiətdəki gözəllikləri görməli, duymalı və duyğularını misralara köçürməyi bacarmalısan. Təbiətin dilindən anlayan, ondakı gözəllikləri görən və poeziyasında əks etdirməyi bacaran şairə Sona xanım Abbasəli qızını bu baxımdan xoşbəxt insanlardan saymaq olar. Misralarına pıçıldadıqları Sona xanımın ruhunun inikasıdır. Təbiət, “Can evi torpaq” olsa da, “işığı Ay”, “sevgisi bulud”, “evi dan” olan şairənin ilham mənbəyidir. Şairə, “Mənim ruhum bu torpağa bağlıdır” şeirində duyğularını belə ifadə edir:
Əzəlindən belə olub mənimki; Ay işığım, bulud sevgim, dan evim. Mənim ruhum bu torpağa bağlıdır, Torpaq mənim can evimdi, can evim.
Poeziyasında təbiət, vətən, insan, tale, qismət mövzusu qırmızı xətlə keçən Sona xanım İsmayılovanın “Sükut haray çəkir” adlı şeirlər kitabını hiss-həyacansız oxumaq mümkün deyil. Oxucu ilk öncə kitabın adını; “Sükut haray çəkir” sindirməyə çalışır; süküt və haray… Süküt haray çəkərmi, – deyə düşünür. Sükut sözünün lüğəti mənası susmaq, danışmamaq, dinməməkdirsə, bəs bu haray nədir? Sükutun harayı duyulursa, məsələ ciddi, problem dərindir…
Müəllif, kitabın əsas amacına belə açıqlıq gətirir: “Həyat bоyu çоx şeyi mənəvi yüksəlişə sövq etmək mümkündür. Üstəlik, bu faktоru (hissi dünya оlaraq) ədəbi müstəvidə cilalayanda, həyata, taleyə meyil artır. “Sükut haray çəkir” kitabımın əsas qayəsi də belə deyək-budur. Mən daha çоx çalışmışam ki, hər kəsin ictimai оvqatında bu amilə yer ayıra bilim. Əsas оdur ki, yaradıcılıq fikir dürüstlüyü ilə uygun gəlsin. Çünki şair öz məqsədəçatma reallığında sadə seyretmələrə deyil, mümkün dərketmələrə siraət etməlidir. Heç şübhəsiz, müasir pоeziyamızın bir çоx tanınmış nümayəndəsi bu müstəvidə fərqli bədii zərurət qura bilib. Sevindirici haldır ki, mən də az-çоx bu müstəvidə səmt müəyyənləşdirmək cəhdindəyəm. Göründüyü kimi, yaradıcılığımda əsas etibarıilə Ana,Vətən,Tоrpaq, İnsan, Tale, Həyat və s. səciyyələrə önəm vermişəm.
Bu bədii keçidin məna və məzmununda uyğun bir pоetik təsiretmə var. “Sükut haray çəkir” adlı kitabımda da əsas leymоtiv yuxarıda sadaladığım aspektlərdir. Kitabdakı hadisələr ilk baxışdan öz ədəbi-zəruri effektiv əhatəsi ilə fikrimizi mümkün reallıqlara çəkə bilər. Diqqətlə оxusanız, aydın оlar ki, kitabımda insan və yaşam eyni müstəvidə qərar tutur, lakin çətinlik, etiraz və digər qeyri-həyati məziyyətlər taleyin yоllarını gah burulğanlara salır, gah qasırğaya. Çalışmışam ki, mən öz şair niskilimdə bu məğzi daha aktiv şəkildə manevr etdirim. Yəni fikirlərimdə həsrətə aludəçilik öz köynəyindən çıxır, qeyri-sоsial ünsürə çevrilir; bu da insanın fikirdəyişmə marağında ictimai nəzərlər sərgiləyir. … Mən bu səbəblə yeni kitabımda həyat və insan şərəfini yüksək tutmaq əminliyi ilə оrtaq həyat miqyaslarına çəkə bilim” (“Sükut haray çəkir”).
Sona xanım, həyat, vətən, insan haqqında duyğularını şeirlərinin misralarında dilə gətirir. Əbəs yerə deyil ki, оnun “Sükutun fəryadı” kitabında ”ictimai-ədəbi təsir miqyasca böyüyəndir və buradakı pоetik çək-çevirlər (ədəbi cəhdlər) dövrə uyğun təvsirə uğramağı bacarır.“
Eşqin sarayını fələk uçurdı, Ağrılar daş kimi üzümə durdu. İllər fəsil-fəsil ömrümü yоrdu, Ta sənin yanına gələ bilmirəm.
Verilən misralarda “ağrıları daş kimi üzünə duran”, ömrünü fəsil-fəsil yоran illərdən” gileyli müəllif, zaman-insan-tale probleminə toxunur, zaman-insan-tale üçbucağında insanın vəziyyətini rəsm edir. Sоna xanımın yaradıcılığında ən çox diqqətimi çəkən onun Türk ruhuyla, Turan düşüncəsiylə yazıb-yaratmasıdır. Şairə, fikrən Turan elllərinin çоğrafiyasınını gəzib-dоlaşır, Təbrizi, Kərkükü anır, Göyçəyə böylanır… Sona xanım Tomris qeyrətli Türk qızıdır. Bəzən də şairənin əlindəki qələm silaha çevrilir.Türk olmanın qürurunu yaşayan Sona xanım, bütövlükdə “Turan ellərinin Sonası”dır:
Zənn etmə həyatda sınasıyam mən, Müzəffər günlərin hənasıyam mən, Turan ellərinin Sonasıyam mən, Dilim türk dilidir, türk övladıyam.
Sona çatır qəm-kədərin zilləti: Şükür, gözlər yuxusundan ayılır, Mən də Türkəm, onu bil ki, əzəldən. Təbriz, Kərkük ana yurdum sayılır.
Həyatda gecə-gündüz, sevinc-qəm, gülüş-göz yaşı kimi kədərin də o biri üzü nisgildir. Aşıq Ələsgər torpağında doğulub-böyüyən Sona İsmayılovanın nisgili Göyçə həsrətidir. Ürəyi Göyçə ilə döyünən, gözləri Göyçəyə sarı boylanan şairənin yurd həsrəti misralarına höpur, misralar sızıldayır, səssiz, sükutla fəryad edir:
Sinəmin ahları qopur yerindən, Gözümdə oynayır yer məhvərindən, Arzumun ən uca zirvələrindən, Ürəyim boylanır, Göyçəyə sarı.
Sona İsmayılovanın “Sükut haray çəkir” kitabı qədim Göyçə mahalının xatirəsinin yad edilməsi, gənc oxucuların qədim yurd yerimiz olan Göyçəni tanıması və sevməsi üçün bir ərməğandır, bələdçidir. Şairənin Göyçə soraqlı şeirləri Göyçə mahalının əsrarəngiz təbiətinin, ayrılıq və intizarının sözlə çəkilmiş rəsmidir. Bu rəsmə Sоna xanımın vətən eşqi və vətən nisgili, yurd həsrəti, gedə bilmədiyi, “ağbirçək anamın namusu”, “ömrünün ən ülvi duyğusu” hopan, dağında-daşında Ələsgər sazının səsi, ruhu yaşayan Göyçə adlı müqəddəs vətəni sığdırıb. Bu rəsmi sükut saysaq, rəsmə sığdırdıqları Sona xanımın sükutunun fəryadıdır.
Ümumiyyətlə, yaradıcılığında aktual mövzulara toxunan Sona xanım, eyni zamanda “Sükut haray çəkir” kitabındakı şeirlərində “bədii fikrin çağdaş dövr ədəbi proseslərində, cəmiyyətin həyatında rolunu göstərir.” Sona xanımın nəsri, xüsusilə, Azərbaycan ədəbiyyatının klassikləri arasında özünəməxsus yeri olan filosof şair Əfzələddin Xaqaniyə həsr olunan “Sözün xaqanı” tarixi-bədii romanı haqqında da bu sözləri söyləmək olar. Xaqaninin kəşməkeşli və ziddiyyətli ömür yolu izlənilən “Sözün xaqanı” romanını oxuduqca müəllifin çox zəngin elmi-tarixi düşüncəsi, tarixə dərindən bələdliyi, mətnlərlə, faktlarla, eyni zamanda dövrə aid topladığı materiallarla işləmək qabiliyyətinə, bütün bunlarla yanaşı, güclü bədii təfəkkürə, zəngin təxəyyülə malik olduğuna qənaət gətirir. Xaqaninin görünməyən, bilmədiyimiz məchullarını öyrənmək üçün tarixə baş vuran müəllif, əldə etdiyi məlumatlara və faktlara söykənərək o dövrə ekskursiya etmiş, dövrün hadisələrini, adət-ənənələrini, faktlarını öyrənmiş və bütün bunları yazıçı təxəyyülündən keçirərək qələmə almışdır. Məlum, hər hansı bir yazıçının tarixə baş vurması müəyyən məqsədə xidmət edir.
Bəzən tarixə “kor quyu” deyirlər. Doğrudan da tarixin qaranlıq səhifələri, məchulları çoxdur. Tarixə baş vurmaq, tarixi roman yazmaq böyük məsuliyyət, cəsarət və yüksək yazıçı istedadı tələb edir. Bu cəsarəti özündə tapan Sona xanım, məhz bu istedadı sayəsində romanda Azərbaycan tarixinin qaranlıq səhifələrini, eyni zamanda Əfzələddin Xaqani böyüklüyünü bədii təxəyyülü ilə canlandırmağa nail ola bilmişdir. Bu onu göstərir ki, Sona xanım ədəbiyyata olduğu qədər, tarixə də aşinadır. Məlum, tarixlə ədəbiyyat qoşa qanad kimidir. Çünki ədəbiyyat nümunələri tarixin müxtəlif dövrlərində yaranır, o dövrdə yaşanmış hadisələr ədəbiyyata gətirilir. Tarixdə yaşanmış hadisələr ədəbiyyatda inikas edir. Bəzən bir bayatıda tarixin hər hansı bir anı əks olunur. Məsələn, “Apardı Batı məni, Qul eylər, satı məni.” Bayatının monqollar, daha doğrusu Batı xan tərəfindən əsir alınmış gənc bir qızın dilindən söyləndiyi anlaşılır. Sona xanımın tarixi roman yazmaqda məqsədi, qoşa qanadı bir araya gətirmək, tariximizi, milli kimliyimizi sevdirmək, təbliğ etməkdir. Müəllif, qarşısına qoyduğu məqsədə nail ola bilmişdir, təbii ki ağır zəhmət, gərgin axtarış və yuxusuz gecələr hesabına.
Əminliklə deyə bilərik ki, “Sözün xaqanı” “romanını oxuyan oxucuda tarixə maraq daha da artacaq, romanda baş verənləri öyrənmək üçün tarixə müraciət edəcək. Aydındır ki, roman yazmaq məşəqqətlidir, amma tarixi roman yazmaq daha məşəqqətli. “Gülüstani-İrəm” əsəri ilə Azərbaycan tarixşünaslıq elminin əsasını quyan Abbasqulu ağa Bakıxanov yazır ki, “Tarix elə bir danışmayan natiqdir ki, sələflərin vəsiyyətlərini bütün təfsilat və təriflərilə xələflərə bildirir, ehtiyac və rifah səbəblərini, tərəqqi və tənəzzül yollarını anladır. Gələcəkdə törəyə bilən əhvalatı keçmişin libasında insanların ibrət nəzərinə catdırır. Bəli, keçmişdə vaqe olan bir iş gələcək üçün düşünülməldir və elmə əsaslanan bir əməl möhkəm və payıdar olar. Zəmanənin dəyişikliklərindən bixəbər işə başlamaq yolsuz və qorxulu bir cölə yönəlmək kimilir. Öz qısa ömründə təcrübə əldə edən şəxs, ondan çox böyük mənfəətə çatar. Tarix elmi isə, dünyanın təcrübəsini bizə kəşf edir.“
Sona xanım, romanında “danışmayan natiq”i danışdırır, Əfzələddin Xaqaninin yaşadığı dövrə və mühitə ekskursiya edir, qaranlıq nüanslara işıq tutur. Bizdən əvvəl yaşamış şairlərin yaratdığı əsərləri, eyni zamanda onların öz dövrlərinin xarakteristik yönlərini bütün dərinliyi ilə; dövrün tarixi, məişəti, mənəvi dəyərləri əks etdirir. Bu çox əhəmiyyətlidir.
Əslində, bir millətin geçmişi, həm də ədəbiyyatında bir çox cəhətdən əks olunan tarixdir. Biz tarix deyincə “yazılan tarixi”, tarix kitablarını düşünürük, amma “yazılan tarix”, “yaşanılan tarix”in mində biri deyildir. Yaşanılan tarix ədəbiyyatda tarixdən daha çox əks olunur. Digər tərəfdən, tarixlə tarixcilər məşğul olur, bədii əsərləri hər kəs oxuyur. Çayın axışını bir dəfə izləmək mümkün olduğu kimi, tarixin müxtəlif dönəmlərində yaşanan hadisələriin şahidi də yalnız o dövrün sakinləridir. Tarixdən fərqli olaraq yazılan tarixi əsərlər isə bu hadisələri olduğu kim canlandıraraq daima diri tutur. Bu baxımdan, Sona xanımın “Sözün xaqanı” tarixi romanı böyük əhəmiyyət kəsb edir.
Sona xanımın yaradıcılığı haqqında yazmaq, bir oxucu kimi fikir bildirmək, həm şərəflidir, həm də məsuliyyətli. Çünki bu il, yazıçı, jurnalist və şairə Sona xanım İsmayılovanın yubileyidir. Düşünürəm ki, “Ürəyi Göyçə ilə döyünən, gözləri Göyçəyə sarı bоylanan” Sona xanıma ən gözəl arzu, dilək, növbəti yubileyinin Göyçədə keçirilməsi olar. Artıq qalib ölkənin qalib vətəndaşları kimi, bu arzumuza çatmaq xülyadan reallığa yol almış kimidir. Əzizimiz, istedalı qələm dostumuz Sona xanımı səmimi duyğularla təbrik edir, uzun ömür, cansağlığı, bol-bol yaradıcılıq uğurları arzulayıram.
5 bədii və publisistik kitabın müəllifi Sona Abbasəli qızı İsmayılova AJB-nin üzvü, uzun zamandır Askef Azərbaycan başkanı, “Abdulla Şaiq” və “Qızıl Qələm”, “Ziyadar” makafatlarının laureatıdır. Uzun illərdir həm də jurnalist kimi fəaliyyət göstərən Sona xanım, halliyədə ZiM.Az saytının və “Şərqin səsi” qəzetinin şöbə müdiridir. İnanıram ki, Sona xanım oxucularını hələ çox yeni-yeni əsərlərlə sevindirəcək. Gününüz, iliniz mübarək olsun, gözəl xanım. Bütün gözəlliklər Sizinlə olsun!!
