Etiket arxivi: Zəfər yolu

www.USTAC.az

Zaur Ustac – Qara sac

Bir şərh yazın

Qınından çıxıb qınını bəyənməyənlərə:

Qara sacın ağ kətəsi
(esse)
Qara sac… Torpağın bağrından qopub, insan düşüncəsinin hikməti ilə yoğrulmuş, əlinin bərəkəti ilə cilalanmış dəmir – Qara sac. Üzərinə düşən hər xəmir parçası təkcə bişmir – tarix yazır, dastan yaradır, yaddaş kök atır, nəsillər bir-birinə bağlanır. Böyük inamla dünyanın mərkəzi – deyə biləcəyimiz Adəmin yorulduğu, Nuhun gəmisinin endiyi, Mağara əhlinin merac etdiyi torpaqda; Azıx, Damcılı, Xocalı kimi qədim mədəniyyətin üzlərini əsrlərlə qoruyub saxlayaraq, gələcək nəsillərə ötürülməsi funksiyasının öhdəsindən şərəflə gələn ulu əcdadlarımızın və bizim yurdumuz olan Azərbaycanımızda sac sadəcə mətbəx aləti deyil, milli kimliyin səssiz daşıyıcısıdır. Onun üzərində bişən ağ kətə, yağlı fəsəli, xallı yuxa, içərisində bişən cız-bız, qovurma, çığırtma isə bu qara sacın min illərin ötəsindən bizm üçün dartıb gətirərək, bu gün də halal süfrələrimizi bəzəyən ən saf, ən faydalı, dadlı və ləzzətli qida olmaqla yanaşı ata-babaların, ana-nənələrin ən dəyərli mirası – yadigarıdır.
Azərbaycanın qədim yaşayış forması – yarımköçəri və kənd mədəniyyəti – sürətli, qənaətli və təbiətlə harmonik qida növlərinin yaranmasını şərtləndirmişdir. Sac məhz bu zərurətdən doğmuşdur. Arxeoloji və etnoqrafik araşdırmalar göstərir ki, sac tipli metal bişirmə alətləri hələ erkən orta əsrlərdən Qafqaz və Ön Asiya məkanında geniş yayılmışdır. Xüsusilə Qarabağ, Şəki-Zaqatala, Naxçıvan bölgəsində sac mətbəxi iqlim, təsərrüfat və ailə modeli ilə üzvi şəkildə formalaşmışdır. Yaylaq-qışlaq həyatı sacı ən zəruri alətlərdən (dəzgahlardan) – milli mətbəx ləvazimatlarından birinə çevrilmişdir.
Sacın üzərində bişən yuxa, fəsəli, kətə – hamısı çörək kultunun müxtəlif təzahürləridir. Azərbaycan folklorunda çörək müqəddəsdir: yerə düşəndə öpülür, üstünə and içilir, evdən çıxarkən yol payı kimi verilir. Kətə isə bu çörək kultunun bayramlı, bərəkətli formasıdır. O, gündəlik yemək deyil; toyda, el şənliklərində, Novruz süfrəsində, doğum və niyyət mərasimlərində sacdan qalxan ilk nemətdir. Bayram, toy-düyün, şölən payıdır.

Ağ kətə – sadə un, su və duzdan yoğrulan, bəzən isə içliklə (yağ, qoz, şəkər, göyərti) zənginləşdirilən xəmir məmulatı – zahirən sadə, mahiyyətcə dərin fəlsəfəyə malikdir. Onun ağlığı saflığı, halallığı, niyyəti simvolizə edir. Qara sac üzərində ağ kətənin bişməsi isə folklor düşüncəsində ziddiyyətlərin harmoniyasıdır: qaranlıqla işığın, odla suyun, torpaqla insanın birliyi.
Qarabağ, Şəki, Naxçıvan mətbəxində sac başında bişirmə prosesi təkcə kulinariya aktı deyil, sosial ünsiyyət formasıdır. Sac ətrafında qadınlar toplaşar, nəsihətlər deyilər, bayatılar söylənər, ailə tarixçələri ötürülərdi. “Sac başı söhbəti”, “Təndir başı söhbəti” ifadəsi bu gün də xalq dilində yaşayır və bu heç də kişilərin çayxana söhbətlərindən az əhəmiyyətli deyil. Əksinə bütün xeyr-şər* məsələlərin öz konkret həllini tapdığı məclislərdir ki, məhsuldarlığı kişilərin çayxana söhbətlərinə aid edə bilmərik. Sac başı (təndir başı) qadın folklorunun, şifahi yaddaşın canlı tribunası olub, bu gün də belədir, ümidvaram ki, həmişə belə olacaq!
Elmi baxımdan sac üzərində bişirmə üsulu sağlam qidalanma prinsiplərinə də uyğundur. Birbaşa alovla deyil, qızdırılmış metal səthlə bişmə xəmirdəki qida dəyərinin qorunmasına imkan verir, yağsız və ya azyağlı bişirmə isə qədim xalq təbabətində “yüngül, lakin qüvvətli yemək” kimi qiymətləndirilmişdir. Bu da sübut edir ki, xalq mətbəxi yalnız dad yox, yaşam fəlsəfəsidir.
Bu gün sacın üzərində yığılıb qalan yuxa qatları, üst-üstə düzülmüş kətələr bizə sadəcə keçmişi xatırlatmır – bizi kökümüzə bağlayır. Qara sacın ağ kətəsi milli mətbəximizin poetik simvoludur: sadəlikdə ucalıq, adətdə hikmət, yeməkdə tarix.
Zaman dəyişir, mətbəxlər müasirləşir, amma sacın istisi hələ də eyni sualı pıçıldayır:
Biz kimik və haradan gəlirik?
Cavab isə sacdan qalxan istinin, tüstünün, buxarın içindədir – Müqəddəs Azərbaycan torpağında, ocağın közündə, qara sacın üstündə ağaran kətədə, Mil-Muğan düzündə, Qarabağ ellərində, Laçının Səlvə dərəsində, Kəlbəcər, Batabat, Salvartı yaylaqlarında hər gün yeni hekayələrə şahidlik edən Qara sacdadır, “üzü qara sac”da:
Üzu qara cacam mən,
Hey yesəm də acam mən,
Söhbətləri məzəli,
Yolu dolanbacam mən…
01.02.2026. Bakı.
*- “xeyir-şər” ifadəsi burada müxtəlif tədbirlər, məclislər, elçilik, nişan, toy, yas mərasimləri mənasında nəzərdə tutulur.

Müəllif: Zaur USTAC

AYB və AJB-nin üzvü, “Yazarlar” jurnalının baş redaktoru, şair-publisist, tərcüməçi-nasir

ZAUR USTACIN YAZILARI

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

www.USTAC.az

Zaur Ustac – “Danışan şəkillər” silsiləsindən

Bir şərh yazın

MƏN BURADAYAM
(esse)
“Kür qırağının əcəb seyrəngahı var…”
                                               M.P.Vaqif

    Bağ yolunun sükutu içində dayanmış bir qadın… Ətrafında rənglərin bayramı var: çəhrayı, ağ, bənövşəyi güllər sanki bir-biri ilə pıçıldaşır. Amma bu bolluğun içində ən səssiz, ən dərin çiçək onun dodağındakı təbəssümdür.
   “Dodağımızdakı təbəssüm, üzümüzdəki ifadə bəzən içimizdəki söhbətlərin səssiz şəkli olur…”
Bu cümlə fotonun ruhunu açan açardır. Çünki bu təbəssüm nə sadəcə sevincdir, nə də ötəri bir anın donmuş halı. O, illərin, yaşanmışlıqların, udulmuş sözlərin, vaxtında deyilməmiş etirafların sükutla danışan dilidir.
   Ağ libasda dayanmaq — bu, təsadüf deyil. Ağlıq burada saflığın yox, barışın rəngidir. İnsan öz daxilində fırtınaları sakitləşdirəndən sonra ağ geyinir. Hər şey keçmişdə qalanda, artıq mübarizə yox, qəbul başlayanda… Üz cizgilərindəki sakitlik “mən bu yolu tanıyıram” deyir. Arxadakı yaşıl tağ isə elə bil bir keçiddir: ötən günlərdən bu ana açılan bir qapı.
   Bu fotoda baxışlar birbaşa obyektivə meydan oxumur. Onlar sakitcə dayanır, amma qaçmır da. Bu, özünlə üz-üzə gəlməkdən qorxmayan baxışlardır. Bəlkə də içində uzun-uzadı söhbətlər gedir: “Düz etdimmi?”, “Dəyərdimi?”, “Yenidən başlasaq, fərqli olardımı?” Amma cavablar səsə çevrilmir. Çünki artıq səsə ehtiyac yoxdur. Cavablar üz ifadəsinə hopub.
    Güllər çoxdur, amma o, güllərə qarışmır. Yolun ortasında dayanıb. Yol — insanın taleyidir. Kənara çəkilməyib, amma tələsmir də. Bu dayanış bir anlıq pauzadır: həyatın cümləsində qoyulmuş nöqtə deyil, vergüldür.
    Bu esse bir qadın haqqında deyil yalnız. Bu, insanın özü ilə apardığı səssiz dialoq haqqındadır. Hər kəsin dodağında bir təbəssüm var, amma hər təbəssüm gülüş demək deyil. Bəzən təbəssüm — “mən danışdım, amma səni sözlə yormadım” deməyin ən zərif formasıdır.
   Və bəzən bir foto min söz demir…
   Sadəcə bizi dinləməyə məcbur edir.  Biz buna ya “kürrük”, ya da “sükutun səsi” deyirik… Əslində isə bu sadəcə içdən gələn “MƏN HƏLƏ VARAM”, “MƏN HƏLƏ BURADAYAM” hayqırtısıdır.

29.01.2026. Bakı .

Müəllif: Zaur USTAC

AYB və AJB-nin üzvü, “Yazarlar” jurnalının baş redaktoru, şair-publisist, tərcüməçi-nasir.

ZAUR USTACIN YAZILARI

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

www.USTAC.az

Zaur Ustac – Qələbə dastanı

Bir şərh yazın

Şanlı Zəfərin beş illiyinə
QƏLƏBƏ DASTANI
(esse)
    Qələbə təkcə savaş meydanında qazanılan üstünlük deyil. Qələbə bir xalqın ruhunun ayaqda qalması, tarixinin unudulmaması, keçmişindən aldığı güclə gələcəyini qurmasıdır. Qələbə şəhid qanı ilə yoğrulan torpağın yenidən nəfəs alması, əsrlərlə sinəsində köz kimi qoruduğu haqqın gün işığına çıxmasıdır.
    Azərbaycan xalqı tarix boyu yalnız torpaq uğrunda deyil, haqq uğrunda savaşmış xalqdır. Bu torpağın daşında Babəkin üsyankar ruhu, Nəsiminin həqiqət sevgisi, Xətainin dövlət ağlı, Koroğlunun mərdliyi yaşayır. Zaman dəyişib, əsrlər ötüb, amma xalqın ruhu dəyişməyib. Çünki millətin gücü silahında yox, mənəviyyatında olur.
     Bu xalq heç zaman zülmə baş əymədi. Babəklər yurdunun hürr övladları əsarətə boyun əyə bilməzdi və əymədi. Nəsimi həqiqəti canından üstün tutdu. Xətai dövlət qurdu, söz yaratdı, kimlik yaratdı. O böyük ruhlar bir millətin qan yaddaşına çevrildi. Hər yeni doğulan övlad özündən əvvəlkilərin irsini daşıdı. Elə buna görə Azərbaycan əsgəri savaş meydanında heç zaman tək olmayıb. Ulu əcdadın müdrik və döyüşkən ruhu daim bu müqəddəs yolda onunla qoşa addımlayıb. Qələbə dastanını birlikdə yazıb.
     Qələbəyə gedən yol asan olmadı. Hər qələbənin arxasında göz yaşı var, səbir var, inam var. Vətən sevgisi yalnız dildə deyil, əməldə sınanır. Hər əsgər bir ailənin ümidi, bir ananın duası, bir xalqın güvən yeri idi. Onlar Vətən deyəndə sadəcə xəritədə görünən sərhədləri düşünmürdülər. Onlar uşaqlıq xatirələrini, ata ocağını, ana laylasını, baba məzarını, gələcək nəsillərin azad nəfəsini qoruyurdular.
     Müzəffər ordunun hər bir əsgəri böyük dastanın qəhrəmanına çevrildi. Çünki onlar yalnız silahla yox, inamla döyüşdülər. Onların ürəyində dövlətə sədaqət, millətə bağlılıq, torpağa sevgi vardı. Elə buna görə keçilməz görünən sədlər keçildi, əlçatmaz görünən zirvələr fəth edildi.
     Bu torpaq igidlər yurdudur. Burada ər sözü qiymətlidir. Burada vətən anlayışı müqəddəsdir. Bu xalqın övladı bilir ki, torpaq uğrunda ölən varsa, Vətəndir. Burada ocaq müqəddəs sayılır. Burada alov yalnız od deyil, həm də ruhun rəmzidir. Azərbaycanın odlar diyarı adlanması təsadüf deyil. Bu xalqın daxilində əsrlərdən gələn bir işıq yaşayır.
     Azərbaycanın gücü yalnız ordusunda deyil. Onun gücü müəllimində, şairində, alimində, kəndlisində, əsgərində, gəncində, ağsaqqalındadır. Bir xalq birlik göstərdiyi zaman qarşısında heç bir maneə dayana bilmir. Çünki birlik böyük qüvvədir.
      Şanlı Zəfərin beş illiyini qeyd etdiyimiz bu günlərdə qələbədən danışmaq yalnız keçmişi xatırlamaq deyil. Bu gün qələbədən danışmaq gələcəyə məsuliyyətlə baxmaqdır. Şəhidlərin əmanətini qorumaqdır. Tarixi yaddaşı yaşatmaqdır. Gənc nəslə kim olduğunu anlatmaqdır.
    Azərbaycanın tarixində çox igidlər olub. Dünən Babək vardı, Koroğlu vardı, Xətai vardı. Bu gün də onların yolunu davam etdirən qəhrəmanlar var. Çünki zaman dəyişsə də, Vətən sevgisinin mahiyyəti dəyişmir.
      Bu torpaq ozanlar yurdudur. Bu torpaq aqillər yurdudur. Bu torpaq qəhrəmanlar yurdudur. Bu torpaq zəfəri təkcə qılıncla deyil, ruhla qazananların yurdudur.
Qələbə bir son deyil.
Qələbə başlanğıcdır.
Qələbə xalqın özünə qayıdışıdır.
Qələbə Azərbaycanın adını tarixə yenidən qızıl hərflərlə yazan milli iradənin dastanıdır.
Bu dastanın adı isə birdir:
QƏLƏBƏ DASTANI.
05.11.2025. Bakı.

Müəllif: Zaur USTAC

AYB və AJB-nin üzvü, “Yazarlar” jurnalının baş redaktoru, şair-publisist, tərcüməçi-nasir

Yol qeydləri və Zəfər yolu

Vaqif İsaqoğlunun yazıları

ZAUR USTACIN YAZILARI

ƏLİ BƏY AZƏRİNİN YAZILARI

DAHA ÇOX MƏLUMAT BURADA

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

www.USTAC.az

Zaur USTAC – 39 GÖZƏL DƏQİQƏ

Bir şərh yazın

39 GÖZƏL DƏQİQƏ
(esse)
Bəzən insanın həyatında elə anlar olur ki, onların müddəti çox qısa olsa da, yaddaşda illərlə yaşayır. Həmin anlar nə böyük mərasimlər, nə də xüsusi planlaşdırılmış görüşlərlə bağlı olur. Onlar adi bir günün içində, gözlənilmədən, ard-arda baş verən hadisələrin yaratdığı mənəvi zənginlikdən doğur. Mənim üçün belə günlərdən biri 9 fevral 2024-cü il oldu. Cəmi otuz doqquz dəqiqə davam edən həmin zaman kəsiyi mənə kitabın, mütaliənin, sözün və insan münasibətlərinin nə qədər böyük dəyər olduğunu bir daha göstərdi.
Səhər saat düz 9:00-da Bakı şəhərinin mənim üçün ən doğma və yaşamalı guşələrindən birində yerləşən mənzilimin qapısını bağlayıb küçəyə çıxdım. Hava sanki şəhərin adi günlərindən fərqlənmirdi. Küçələr öz axarında idi, insanlar gündəlik qayğıları ilə məşğul olurdular. Lakin mən bilmirdim ki, qarşıdakı otuz doqquz dəqiqə mənim yaddaşıma xüsusi bir gün kimi həkk olunacaq.
Yolum prospekt üzərində yerləşən Azərbaycan Texniki Universitetinin tinindən keçirdi. Burada yazıçı Kəramət Böyükçölün yeni fəaliyyətə başlayan “Kerazon” kitab mağazasının yanından ötüb keçdim. Kitab mağazalarının açılması həmişə məndə xoş hisslər oyadır. Çünki kitab satılan məkanlar mənim üçün sadəcə ticarət obyekti deyil, mənəvi nəfəs yerləridir.
Təxminən doqquzuncu dəqiqədə artıq demək olar ki, hər gün qəzet və jurnal aldığım, vaxtilə Yunus Oğuzun “Cığır” romanını da əldə etdiyim “Ensiklopediya”nın qarşısındakı köşkün önündə idim. Köşkün qarşısında iki gənc oğlan dayanmışdı. Onlardan biri növbə gözləyir, digəri isə aldığı bir ədəd siqareti köşkün pəncərəsinə zəncirlənmiş alışqanla yandırmağa çalışırdı.
Elə həmin vaxt səliqəli geyinmiş, mehriban çöhrəli bir dayı ilə köşkün qarşısına eyni anda çatdıq. Üzündəki ifadə və davranışındakı səmimiyyət mənə xoş təsir bağışladı. Bir addım geri çəkilib nəzakətlə:
— Buyurun, — dedim.
Dayı dərhal irəli keçərək satıcıya müraciət etdi:
— Bir “Ədalət”, iki “525″.
Əslində mən də məhz “525-ci qəzet” almaq üçün köşkdə ayaq saxlamışdım. Dayının sifarişini eşidəndə istər-istəməz ətrafa boylandım. Çünki içimdə müəyyən bir təxmin yaranmışdı. Həqiqətən də yaxınlıqda dayanmış avtomobilin ön oturacağında Aqil müəllim oturub nəsə oxuyurdu. Bu mənzərə mənim zənnimi təsdiqlədi.
Bilirdim ki, köşklərə hər qəzetdən cəmi bir-iki nüsxə verilir. Ani olaraq “525” arzusunun boşa çıxdığını anlayıb gecikmədən:
— Mənə də bir “Təzadlar” verin, — dedim.
Təbii ki, dayı da bu sözləri eşitdi. Bir anlıq yenə baxışlarımız qarşılaşdı. Sanki hər ikimiz kitabın, qəzetin və sözün dəyərini anlayan insanların səssiz anlaşmasını yaşayırdıq. Sonra hərəmiz öz yolumuza davam etdik.
Maraqlıdır ki, dayı avtomobilə əyləşdikdən sonra Milli Məclis istiqamətinə deyil, “Ensiklopediya”nın yanından dönərək Azərbaycan Nəşriyyatına tərəf getdi.
Mən isə əlimdə yenicə işıq üzü görmüş “Sevgi dolu şeirlər” kitabımın və “Yazarlar” jurnalının fevral sayının hərəsindən üç nüsxə olmaqla yoluma davam etdim. Hüseyn Cavidin heykəlinin yanındakı yeraltı keçiddən keçərək Cəfər Cabbarlı adına Respublika Gənclər Kitabxanasına tərəf addımlayırdım.
Otuz üçüncü dəqiqənin tamamında artıq kitabxanada idim. Özümlə gətirdiyim yeni nəşrləri qəbul şöbəsinin əməkdaşına təqdim etdim. Xanım təhvil-təslim aktını hazırlayana qədər bir neçə dəqiqə gözləməli oldum.
Bu qısa müddətdə kitabxananın həyatı gözlərimin önündə canlandı. Bir neçə gənc oxucu yaxınlaşaraq götürdükləri kitabları qaytarır, yenilərini seçirdi. Onlardan biri Rövşən Abdullaoğlunun “Abaddon” kitabını qaytarıb “Əli və Nino” əsərini istədi.
Kitabxana əməkdaşının:
— “Əli və Nino”nun müəllifi kimdir? — sualına verilən cavabları dinləyərkən istər-istəməz söhbətin iştirakçısına çevrildim.
Qeyri-ixtiyari olaraq gənc xanımdan Makulunun “Səttarxan” romanını oxuyub-oxumadığını soruşdum.
— Xeyr, oxumamışam, — dedi.
Mən də ona:
— “Əli və Nino”dan sonra mütləq “Səttarxan”ı da oxuyun, — tövsiyə etdim.
Bu zaman həm mənim təhvil-təslim aktım hazır oldu, həm də gənc xanımın sifariş etdiyi kitab gətirildi. O öndə, mən isə arxasınca kitabxanadan çıxdıq.
Kitabxananın qarşısında dayanarkən onun filologiya fakültəsinin tələbəsi olduğunu düşündüm və soruşdum:
— Yəqin ki, tələbəsiniz?
— Bəli, Tibb Universitetinin birinci kurs tələbəsiyəm, — deyə cavab verdi.
Bu cavab məni xoş mənada təəccübləndirdi. Çünki mütaliəyə maraq göstərən gənclərin yalnız humanitar sahələrdən deyil, bütün ixtisaslardan olması sevindirici haldır.
Mən yenə eyni tövsiyəni təkrarladım:
— “Əli və Nino”dan sonra Makulunun “Səttarxan”ını mütləq oxuyun.
Sonra sağollaşdıq.
Mən Mərkəz Parka daxil oldum. Parkın sakitliyi, səhərin təravəti və yaşıl mənzərələr insanı düşüncələrə qərq edirdi. Elə bu vaxt təxminən iyirmi-iyirmi beş yaşlarında bir xanım qəfil yaxınlaşdı.
— Mən sizi tanıyıram. Sizinlə bir şəkil çəkdirmək olar? — dedi.
Bu gözlənilməz müraciət qarşısında təbəssümlə:
— Əlbəttə olar, — cavab verdim.
Şəkil çəkdirəndən sonra marağıma hakim ola bilmədim.
— Məni haradan tanıyırsınız? — soruşdum.
Xanım bildirdi ki, yaxınlıqdakı orta məktəbdə ibtidai sinif müəllimi işləyir. Həm dördüncü siniflərə, həm də gələn il birinci sinfə başlayacaq şagirdlərə dərs deyir. Mənim şeirlərimi uşaqlara sevə-sevə öyrətdiyini söylədi.
Bu sözləri eşidəndə kövrəldim.
Bir şair, bir müəllif üçün bundan böyük mükafat varmı? Yazdığın misraların uşaqların yaddaşında yaşaması, onların dilində səslənməsi, müəllimlərin həmin şeirləri sevə-sevə tədris etməsi söz adamının əldə edə biləcəyi ən qiymətli mənəvi qazancdır.
Həmin an danışmağa söz tapmadım. Sadəcə təşəkkür edib sağollaşdım.
Parkın içi ilə “Beşmərtəbə” istiqamətində addımlayırdım. Birdən gözüm saatıma sataşdı.
Saat 9:39-u göstərirdi.
Dayandım.
Bu otuz doqquz dəqiqə ərzində kitab mağazası, qəzet köşkü, kitabxana, gənc oxucular, tələbə qız, müəllimə xanım, kitablar, jurnallar, yeni nəşrlər və sözə olan sevgi bir-birinə qarışaraq mənə qəribə bir xoşbəxtlik hissi yaşatmışdı.
Öz-özümə dedim:
— İlahi, bu nə gözəl otuz doqquz dəqiqə…
Bəzən insanın ömrünün ən dəyərli hissələri saatlarla, günlərlə deyil, cəmi bir neçə dəqiqə ilə ölçülür. Əgər həmin dəqiqələr kitabın, mütaliənin, müəllif əməyinin və insan sevgisinin işığı ilə doludursa, onlar adi zaman parçası olmaqdan çıxır, ömrün yaddaş kitabına çevrilir.
23.04.2024. Bakı

Müəllif: Zaur USTAC

AVMVİB, AJB və AYB-nin üzvü, “Yazarlar” jurnalının baş redaktoru, şair-publisist, tərcüməçi-nasir, naşir

Yol qeydləri və Zəfər yolu

Vaqif İsaqoğlunun yazıları

ZAUR USTACIN YAZILARI

ƏLİ BƏY AZƏRİNİN YAZILARI

DAHA ÇOX MƏLUMAT BURADA

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

www.USTAC.az

Zaur Ustac – Daş oğul

Bir şərh yazın

DAŞ OĞUL
(esse)
Fəxri xiyabanın səssizliyi bəzən min kitabdan artıq danışır. Ağacların kölgəsi altında dayanan ağ mərmər heykəllər, üzərinə qoyulmuş qərənfillər, dua pıçıltıları və nisgilli baxışlar burada zamanın özünü də susmağa məcbur edir. Elə həmin səssizliyin içində bir mənzərə vardı ki, onu nə foto tam göstərə bilər, nə də söz tam ifadə edə bilərdi.
Bir tərəfdə daşlaşmış oğul dayanmışdı.
Digər tərəfdə isə ömrünün bütün baharlarını, yaylarını, payızlarını yaşamış bir ana…
Bu, adi görüş deyildi. Bu, torpaqla daşın, ömürlə xatirənin, analıqla əbədiyyətin görüşü idi.
Azərbaycanın böyük söz ustadı, xalq şairi Zəlimxan Yaqubun doğum günü münasibətilə insanlar onun məzarını ziyarətə gəlmişdilər. Hər kəs öz ehtiramını ifadə edir, şairin misralarını xatırlayır, ruhuna dualar oxuyurdu. Ancaq həmin gün gələnlərin arasında elə bir qonaq vardı ki, onun varlığı bütün sözləri kölgədə qoyurdu.
Bu, şairin anası – Güllü ana idi.
Ana oğlunun heykəlinə baxırdı. Uzun-uzadı, səssiz-səmirsiz baxırdı. Sanki gözləri qarşısında duran mərmər heykəli deyil, bir zamanlar qucağında böyütdüyü körpəni görürdü. O körpəni ki, ilk addımlarını onun əlindən tutaraq atmışdı. O körpəni ki, sonralar sazın, sözün, elin-obanın sevimlisinə çevrilmişdi.
Daş oğul susurdu.
Ana isə ürəyində danışırdı.
Bəlkə də həmin an xatirələr bir-bir gözlərinin önündən keçirdi. Uşaqlıq çağları, ilk şeirlər, ilk uğurlar, ilk ayrılıqlar… Bəlkə də zaman geri qayıtmışdı və ana yenidən oğlunun saçlarını oxşayırdı xəyalında.
Sonra o, asta addımlarla heykələ yaxınlaşdı.
Dodaqlarında oğlunun misraları vardı:
“Baş yastığa gələndə…”
Bu misra artıq şeirdən çox ananın nəfəsinə çevrilmişdi. O, oğlunun dizinin dibində əyləşdi. Dünyanın ən böyük kitablarını yazanlardan birinin qarşısında oturdu. Və həmin anda elə bir kitab yazdı ki, onu heç bir nəşriyyat çap edə bilməz, heç bir kitabxana qoruyub saxlaya bilməz.
Bu kitab cəmi bir sözdən ibarət idi.
Bircə kəlmədən.
Ana ürəyinin, ömrünün, taleyinin, nisgilinin bütün yükünü bir sözə sığdırdı:
– Balam…
Bu söz nə müraciət idi, nə nida.
Bu söz bir ömrün xülasəsi idi.
O sözün içində laylalar vardı. Gecə yuxusuz qaldığı günlər vardı. Oğlunun sevincinə sevinən, dərdinə yanan illər vardı. O sözün içində həm ayrılıq, həm həsrət, həm də sonsuz məhəbbət yaşayırdı.
Daş oğul yenə susurdu.
Ancaq bəzən daşlar da danışır.
Bəzən heykəllər də cavab verir.
Bəzən bir xalqın yaddaşında yaşayan şairlər ölümün fövqünə yüksəlirlər.
Çünki söz adamları torpağa tapşırılsalar da, unudulmurlar.
Həmin gün Fəxri xiyabanda yalnız bir şair anılmırdı. Həmin gün analıq da ucalırdı. Ana sevgisinin zaman və ölüm qarşısında necə əbədi olduğunu göstərən müqəddəs bir səhnə yaşanırdı.
Ağaclar şahid idi.
Qərənfillər şahid idi.
Daş oğul şahid idi.
Və tarix də şahid oldu ki, dünyanın ən böyük kitabı bəzən yalnız bir sözdən ibarət olur:
– Balam…
21.01.2024. Bakı şəhəri – Fəxri xiyaban.

Müəllif: Zaur USTAC

AVMVİB, AJB və AYB-nin üzvü, “Yazarlar” jurnalının baş redaktoru, şair-publisist, tərcüməçi-nasir, naşir

Yol qeydləri və Zəfər yolu

Vaqif İsaqoğlunun yazıları

ZAUR USTACIN YAZILARI

ƏLİ BƏY AZƏRİNİN YAZILARI

DAHA ÇOX MƏLUMAT BURADA

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

www.USTAC.az

Zaur Ustac – Zəfər yolu

Bir şərh yazın


Milli Qəhrəman Polkovnik İlqar Mirzəyevin əziz xatirəsinə
ZƏFƏR YOLU
(esse)
      Bəzən tarix səssiz yazılır. Nə böyük gurultular olur, nə də əvvəlcədən görünən möcüzələr. Hər şey adi görünən bir günün içindən başlayır. İnsanlar işinə gedir, analar övladına dualar edir, uşaqlar gələcək haqqında xəyal qurur. Amma elə günlər olur ki, həmin günlər sonradan millətin taleyini dəyişən başlanğıca çevrilir.
     Azərbaycan tarixində belə günlər az olmayıb. Lakin 2020-ci ilin Vətən savaşına aparan yol tamam başqa idi. Bu yol təkcə silahların danışdığı cəbhə yolu deyildi. Bu yol millətin özünə qayıdışı idi. Bu yol unutduğunu xatırlamaq, itirdiyini geri almaq, sınmış qüruru yenidən ayağa qaldırmaq yolu idi.
     O yolun başlanğıcında duranlardan biri də Polkovnik İlqar Mirzəyev idi.
     Bəzən böyük adamlar böyük sözlərlə deyil, böyük duruşları ilə tarixə çevrilirlər. Elə insanlar var ki, onlar yaşadıqları müddətdə nümunə olur, şəhid olduqdan sonra isə millətin yaddaşına çevrilirlər. Onların həyatı tərcümeyi-hal olmaqdan çıxır, xalqın mənəvi sərvətinə dönür.
    İlqar Mirzəyev də belə oğullardan idi.
    O, gülə-gülə getmişdi. Çünki vətən uğrunda döyüşə gedən adam qorxunun nə olduğunu bilməz. Vətən sevgisi ilə yaşayan insan ölüm anlayışını da başqa cür qəbul edir. Çünki onun üçün torpaq sadəcə coğrafiya deyil. Ana nəfəsi, ata öyüdü, uşaqlıq xatirəsi, müqəddəs əmanətdir.
     Şəhidlik zirvəsinə yüksələnlər torpağa girmirlər. Əksinə, torpağın ruhuna çevrilirlər.
     İlqar Mirzəyev fiziki olaraq bir insan idi. Lakin şəhidlik onu yüz minlərin ruhuna çevirdi. Gedəndə tək getdi, qayıdanda milyonların qəlbində yer aldı. Onun yoxluğu xalqın içində böyük boşluq yaratmadı, əksinə, böyük bir oyanış yaratdı.
     Çünki bəzən bir insanın susması milyonları danışdırır.
      Azərbaycan uzun illər işğal ağrısı yaşadı. Qarabağın həsrəti nəsillərin yaddaşına yazıldı. Məcburi köçkün həyatı yaşayan insanların gözündəki nisgil, şəhid analarının qəlbindəki yanğı, torpağını itirmiş millətin içindəki qürur yarası hər gün böyüyürdü.
     Amma millətlər tarix səhnəsində yalnız ağlamaq üçün yaşamır.
    Bir gün gəlir, ağrı gücə çevrilir.
    Bir gün gəlir, kədər qələbəyə yol açır.
    Bir gün gəlir, şəhidlərin qanı torpağın taleyini dəyişir.
    2020-ci ilin Böyük Zəfəri də məhz belə yarandı.
    Bu Zəfər bir gündə qazanılmadı. Onun təməli illərlə çəkilən ağrıların, səbrin, inamın və qəhrəmanlığın üzərində quruldu. Şəhidlər öz qanları ilə torpağın yaddaşını oyatdılar.
     Onlar yatmadılar.
     Onlar yatanları oyatdılar.
     Onlar millətə ayağa qalxmağı öyrətdilər.
     Azərbaycanın müxtəlif bölgələrindən olan insanlar bir amal ətrafında birləşdi. Siyasi baxışlar, fərqli düşüncələr, gündəlik narazılıqlar ikinci plana keçdi. Millət bir yumruq oldu.
      Çünki Vətən çağırırdı.
      Tarixin böyük anlarında xalq öz həqiqi simasını göstərir. Azərbaycan xalqı da öz həqiqi kimliyini göstərdi. Cəbhədə əsgər döyüşürdü, arxada xalq dayanırdı. Hər ev bir qərargaha çevrilmişdi. Hər dua bir sipər idi.
     Şuşaya gedən yol təkcə dağlardan keçmirdi.
     O yol şəhidlərin ruhundan keçirdi.
     O yol anaların göz yaşından keçirdi.
     O yol xalqın birliyindən keçirdi.
     İlqar Mirzəyev kimi qəhrəmanlar öz həyatları ilə sübut etdilər ki, Vətən sevgisi sadəcə söz deyil. O, məsuliyyətdir. O, fədakarlıqdır. O, lazım gəldikdə canını belə tərəddüd etmədən torpağa əmanət edə bilməkdir.
     Tarixdə bir çox xalqların qəhrəmanlıq  dastanları var. Ancaq Azərbaycanın “Zəfər yolu” tamam fərqlidir.
       Bəzi dastanların müəllifi qələm olmur.
       Qan olur.
       Cəsarət olur.
        İnam olur.
        Azərbaycanın “Zəfər yolu” kitabı da belə yazıldı.
        Bu kitabın hər səhifəsində bir şəhid adı var.
        Hər cümləsində bir ana duası.
        Hər nöqtəsində bir əsgər nəfəsi.
        Bu dastanı oxumaq üçün sadəcə savad yetməz.
       Bu dastanı anlamaq üçün ürək lazımdır.
       Çünki şəhidlik adi hadisə deyil.
       Şəhidlik millətin ölməzlik möhürüdür.
       Polkovnik İlqar Mirzəyev və onun kimi Vətən oğulları Azərbaycanın sabahına çevrildilər. Onlar torpağın altında yox, xalqın qəlbində yaşayırlar.
       Çünki həqiqi qəhrəmanlar ölmür.
       Onlar Vətən adlı əbədi kitabın ən müqəddəs səhifəsinə çevrilirlər.
     Və həmin səhifələr zaman keçdikcə köhnəlmir.
     Əksinə…
     Daha aydın oxunur.
     Daha dərindən anlaşılı
     Daha böyük qürurla yaşanır.
     Ruhunuz şad olsun, Vətənin qəhrəman oğulları.
     Azərbaycan sizi unutmayacaq.
14.07.2022. Bakı.

Müəllif: Zaur USTAC

AYB və AJB-nin üzvü, “Yazarlar” jurnalının baş redaktoru, şair-publisist, tərcüməçi-nasir

Yol qeydləri və Zəfər yolu

Vaqif İsaqoğlunun yazıları

ZAUR USTACIN YAZILARI

ƏLİ BƏY AZƏRİNİN YAZILARI

DAHA ÇOX MƏLUMAT BURADA

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

www.USTAC.az

Zaur Ustac – Ana yurd

Bir şərh yazın

Anamın doğum gününə
ANA YURD
(esse)
Ana təkcə insan dünyaya gətirən varlıq deyil. Ana həm də yaddaşdır, kökdür, başlanğıcdır, ocaqdır. İnsan ilk nəfəsini ananın qucağında alırsa, ilk kimliyini də ana yurdun qoynunda tapır. Dünyanın bütün yolları haradan başlayırsa başlasın, mütləq bir gün insanı öz ana yurduna aparır. Çünki insanın ruhunun xəritəsi doğulduğu torpağın yaddaşında çəkilir.
Ana yurd torpaqdan böyük anlayışdır. O, daşın yaddaşı, ağacın nəfəsi, suyun səsi, ocağın istisi, ananın laylasıdır. Hər xalqın varlığı onun ana yurdunun yaddaşında yaşayır. Min illər boyu nəsillər dəyişir, zaman dəyişir, dünya dəyişir, amma ana yurd dəyişmir. O yalnız öz övladlarını gözləyir.
Biz çox vaxt dünyanı böyük şəhərlərdə, uzaq ölkələrdə, yad küçələrdə axtarırıq. Halbuki dünyanın ən böyük həqiqətləri bəzən bir ananın ilmə-ilmə toxuduğu xalçada gizlənir. Bir palazın naxışında yüz illərin sözü yatır. Bir gəbənin rəngində bir xalqın taleyi yaşayır.
Analar sadəcə yun əyməyiblər. Sadəcə xalça toxumayıblar. Onlar tarix toxuyublar. Tale toxuyublar. Kimlik toxuyublar. Hər ilmədə bir nəsihət gizlədiblər. Hər naxışda bir yol qoyublar. Hər çeşnidə gələcəyə ötürülən sirr saxlayıblar.
Ana yurd da belə yaranıb. Əllərin zəhmətindən, alın təri ilə yoğrulmuş torpaqdan, min əzabdan keçmiş yaddaşdan.
Babalar at belində qoruyub bu yurdu. Nənələr sandıqlarda yaşadıb. Analar laylalarda böyüdüb. Atalar əmanət qoyub. Övladlar da onu yaşatmaq üçün doğulublar.
Bir xalqı məğlub etmək üçün əvvəl onun yaddaşını əlindən almaq lazımdır. Amma yaddaşı xalçaya köçmüş xalqı unutdurmaq çətindir. Palazına tarix yazılmış milləti tarixdən silmək mümkün deyil.
Ana yurd bəzən kənd yoludur. Yağışdan sonra torpaq qoxusudur. Payızda yarpaqların ayaq altında xışıldamasıdır. Uşaqlıqda qaçdığın küçədir. Səni tanıyan ağacdır. Qapısında adını bilmədən səni gözləyən evdir.
Ana yurd insanın içində yaşayır.
İllər keçir. İnsan uzaqlara gedir. Başqa şəhərlər görür. Başqa dillər eşidir. Başqa həyatlar yaşayır. Amma bir gün qəfil bir qoxu, bir səs, bir mahnı, bir xalça naxışı insanı geri aparır. Uşaqlığa. Ocağa. Anaya. Yurda.
Çünki insan heç vaxt ana yurdundan tam ayrı düşmür.
Ana yurdun daşı da doğmadır. Suyu da doğmadır. Küləyi də doğmadır. Çünki insan özünü yalnız tanıyan torpaqda bütöv hiss edir.
Ana yurdun sevgisi sərhəd tanımır. O, yalnız xəritədə görünən məkan deyil. O həm də insanın ruhunda yaşayan vətəndir.
Ana yurd bizə danışmadan öyrədir. Səssiz şəkildə böyüdür. Bəzən bir qocanın baxışında görünür. Bəzən bir uşağın gülüşündə. Bəzən bir ananın yorğun əllərində.
Ana yurd öyrədir ki, insan haraya getsə də, ipin ucunu itirməməlidir. Kələfin ucu yaddaşda qalmalıdır. Kim olduğunu unutmaq olmaz. Hansı ocaqdan çıxdığını unutmaq olmaz.
Çünki ağac kökü ilə yaşayır.
İnsan da elə.
Ana yurd min illərin arğacından keçən ömür yoludur. Dünənlə sabahın arasında uzanan körpüdür. Ata sözünün, ana nəfəsinin, xalq yaddaşının müqəddəs ünvanıdır.
Ana yurd bir xalqın özünü tanımasıdır.
Ana yurd insanın özünə qayıdışıdır.
Ana yurd — Anadır.
05.11.2021. Bakı.

Müəllif: Zaur USTAC

AYB və AJB-nin üzvü, “Yazarlar” jurnalının baş redaktoru, şair-publisist, tərcüməçi-nasir

Yol qeydləri və Zəfər yolu

Vaqif İsaqoğlunun yazıları

ZAUR USTACIN YAZILARI

ƏLİ BƏY AZƏRİNİN YAZILARI

DAHA ÇOX MƏLUMAT BURADA

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

www.USTAC.az

Zaur Ustac – “Vətən mənə oğul desə…”

Bir şərh yazın

Məmməd Arazın məzarı başında
“VƏTƏN MƏNƏ OĞUL DESƏ…”
(esse)
Vətən təkcə doğulduğun torpaq deyil. Vətən insanın nəfəsidir, yaddaşıdır, köküdür, adına layiq yaşamaq məsuliyyətidir. İnsan bəzən ömrü boyu özünü axtarır, bəzən də bütün ömrünü Vətənin içində tapır. Çünki Vətən insanı böyüdür, formalaşdırır, ona kimlik verir. Elə buna görə də Vətən sevgisi sadəcə bir duyğu yox, bir ömürlük sədaqətdir.
Böyük şair Məmməd Arazın poeziyasında Vətən anlayışı hər zaman müqəddəs zirvədə dayanır. Onun misralarında torpaq daş deyil, nəfəs alan canlıdır; dağlar sadəcə yüksəklik yox, qeyrət rəmzidir; insan isə Vətən qarşısında cavabdeh olan bir övladdır.
Həyat insanı dəyişir. İllər keçir, arzular köhnəlir, güclər azalır, zaman insanı öz süzgəcindən keçirir. Gənclikdə adam özünü dağ sanır, tufan sanır, ildırım sanır. Düşünür ki, dünyanı dəyişəcək. Amma zaman keçdikcə anlayır ki, insanı böyük edən güc yox, sədaqətdir. İnsanı ucaldan şöhrət yox, mənsub olduğu torpağa bağlılığıdır.
Məmməd Araz bunu bir ömür yaşayıb yazan sənətkar idi. O bilirdi ki, insanın həqiqi qüdrəti Vətən sevgisindən başlayır. Elə buna görə yazırdı:
“Vətən mənə oğul desə nə dərdim,
Mamır olub qayasında bitərdim.”
Bu misralar sadəcə şeir deyil. Bu misralar ömür andıdır. Bu misralar torpaq qarşısında baş əyməyin yox, torpağın özünə çevrilməyin etirafıdır.
Mamır olmaq – kiçilmək deyil. Mamır olmaq – Vətənin daşına çevrilməkdir. Onun qayasına kök salmaqdır. Adın unudulsa belə, ruhunun torpağın yaddaşında qalmasıdır. İnsan üçün bundan böyük səadət varmı?
Bu gün dünyanın müxtəlif yerlərində insanlar öz köklərindən uzaq düşürlər. Texnologiya böyüyür, şəhərlər böyüyür, imkanlar artır. Amma bəzən insanın ruhu kiçilir. İnsan doğulduğu torpağın qoxusunu, uşaqlıq küçələrini, ata ocağını unutmağa başlayır. Halbuki insan keçmişindən ayrılan kimi gələcəyini də itirir.
Vətən sevgisi yalnız döyüş meydanında sübut olunmur. Vətən sevgisi müəllimin dərsində yaşayır, əkinçinin torpağında boy atır, şairin misrasında nəfəs alır, qələmin ucunda sabaha çevrilir. Hər vicdanlı əməl Vətənə xidmətin bir parçasıdır.
Tarix boyu bu torpaqlar oğullar yetişdirib. Adı dastanlara dönən igidlər, sinəsini sipər edən şəhidlər, sözü ilə millətin ruhunu yaşadan qələm adamları… Onların hamısını birləşdirən bir həqiqət olub: Vətən onlara sadəcə yurd olmayıb – tale olub.
İnsan bəzən öz ömrünü ölçmək istəyir. Nə qazandığını, nə itirdiyini düşünür. Amma ömrün həqiqi dəyəri insanın arxasında nə qoyması ilə ölçülür. Bir insan torpaq üçün nə etdi? Milləti üçün nə yazdı? İnsanlara nə verdi? Budur əsas suallar.
Məmməd Arazın poeziyası bizi öyrədir ki, keçmişini inkar edən gələcəyini qura bilməz. İnsan dünənini sinəsindən asa bilməlidir. Keçmişindən utanmamalıdır. Çünki yaddaşını itirən xalq yolunu itirər.
Bu gün də Vətən bizdən eyni şeyi istəyir: dürüst olmağı, vicdanlı yaşamağı, torpağın qədrini bilməyi. Vətən yalnız sərhəd xətti deyil. Vətən ana laylasıdır. Qəbir daşına çevrilmiş ata nəsihətidir. Məktəb həyətində dalğalanan bayraqdır. Yaddaşımızı yaşadan dildir. Qələmimizin yazdığı həqiqətdir.
İnsan ömrü bir gün bitir. Adlar unudulur. Vəzifələr dəyişir. Şöhrətlər solur. Amma Vətən üçün yaşayanların izi qalır. Daşda qalır. Sözdə qalır. Ürəklərdə qalır.
Bəlkə də insan ömrünün ən böyük arzusu budur – bir gün Vətən ona oğul desin.
Və insan o zaman anlayar ki, ömrü hədər yaşamayıb. Çünki Vətənin qəbul etdiyi övlad olmaq dünyanın bütün şöhrətlərindən daha böyük mükafatdır.
14.10.2021. Bakı.

Müəllif: Zaur USTAC

AYB və AJB-nin üzvü, “Yazarlar” jurnalının baş redaktoru, şair-publisist, tərcüməçi-nasir

Yol qeydləri və Zəfər yolu

Vaqif İsaqoğlunun yazıları

ZAUR USTACIN YAZILARI

ƏLİ BƏY AZƏRİNİN YAZILARI

DAHA ÇOX MƏLUMAT BURADA

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

www.USTAC.az

Zaur Ustac – “Şəhidlər ölməz”

Bir şərh yazın

Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı polkovnik-leytenant Ağayev Vüqarın əziz xatirəsinə ithaf olunur
ŞƏHİDLƏR ÖLMƏZ
(esse)
     Vətən təkcə xəritədə görünən sərhədlər deyil. Vətən ana laylasıdır, ata öyüdüdür, uşağın ilk addımıdır, şəhid məzarının üstündə dalğalanan bayraqdır. Vətən insanın nəfəsi, kimliyi, ruhu, yaddaşıdır. Elə torpaqlar var ki, onun uğrunda yaşamaq böyük şərəfdirsə, onun uğrunda can vermək müqəddəsliyin ən uca zirvəsidir. Çünki bəzi torpaqlar sadəcə torpaq olmur – tarix olur, tale olur, and yeri olur.
    Qarabağ belə torpaqdır.
    O torpaq ki, illərlə həsrət çəkdi. O torpaq ki, dağları ah çəkdi, daşları nisgil saxladı, yolları şəhid ayağı gözlədi. Hər qarışı min illərin yaddaşını daşıyan yurd yerləri bir xalqın qürurunu, bir millətin ağrısını sinəsində yaşatdı. Amma Vətən heç zaman sahibsiz qalmadı. Çünki bu torpağın mərd oğulları vardı. Elə oğullar ki, ölümdən qorxmadılar. Elə oğullar ki, torpağın səssiz fəryadını eşitdilər.
    Son gücünü toplayıb bir addım da atan qəhrəman yalnız bir insan deyildi. O, bütöv bir xalqın iradəsi idi. Ayaqları büdrəsə də ruhu büdrəmirdi. Bədəni yorulsa da inamı yorulmurdu. Çünki onun qarşısında müqəddəs bir məqsəd vardı – Vətən torpağı.
     Bəzən insan son nəfəsində özünü tanıyır. Bəzən insan ölümün gözünün içinə baxarkən əsl ölümsüzlüyə çevrilir.
     Torpağa uzanan əl sadəcə bir əlin hərəkəti deyildi. O əl Vətənə uzanan sevginin özü idi. Burnunun ucundakı torpağa həsrətlə baxan gözlər sadəcə bir əsgərin baxışları deyildi. O baxışlarda bir millətin ağrısı, bir xalqın nisgili, bir ömrün həsrəti vardı.
    “İlahi, hələ çoxmu öz torpağımızda həsrətlə baxacağıq  torpağımıza?”
Bu sual tək bir insanın sualı deyildi. Bu, illərlə yurd həsrəti çəkən insanların sualı idi. Bu, dağıdılmış evlərin, viran qoyulmuş kəndlərin, məzarı ziyarətsiz qalan ata-babaların sualı idi.
     Amma Vətənin tarixi göstərdi ki, haqq gecikə bilər, amma itib getməz.
     Şəhidlik anlayışı təkcə ölüm deyil. Şəhidlik zirvədir. Şəhidlik Vətənin bütövlüyü üçün öz varlığından keçməkdir. Şəhid olmaq insanın torpağa düşməsi deyil – xalqın yaddaşında dirilməsidir.
    Şəhidlər torpağa əmanət edilirlər, amma unudulmurlar. Çünki şəhidlər zamanın içindən keçib əbədiyyətə çevrilirlər.
     Göyə baxa-baxa kəlmeyi-şəhadət gətirən qəhrəman artıq bədənin ağrısından ayrılmışdı. O artıq sərhəd tanımırdı. Quş kimi azad idi. Ruhun qanadları vardı. Gedirdi… Üzü Günbatanda doğan Günəşə tərəf gedirdi.
     Bəzən Günəş doğduğu yerdə yox, uğrunda can verilən torpaqda doğur.
     Qarabağ sadəcə bir coğrafiya deyil. Qarabağ yaddaşdır. Qarabağ sədaqətdir. Qarabağ şəhid qanı ilə müqəddəsləşən Vətən torpağıdır. O torpağın hər qarışında bir igidin nəfəsi yaşayır. Hər daşında bir qəhrəmanın izi qalır.
     Şəhidlər ölmür.
     Çünki ölən bədən olur. Ruh yox.
     Ölən insan olur. Amal yox.
     Ölən ömür olur. Vətən sevgisi yox.
     Bu xalq tarix boyu böyük sınaqlardan keçib. Ağrı görüb. İtki yaşayıb. Amma sınmayıb. Çünki bu xalqı ayaqda saxlayan müqəddəs dəyərlər var – birlik, inam, Vətən sevgisi.
     Xalq bir olanda dağ aşır.
     Xalq birlikdə olanda tarix yazır.
     Qəhrəmanlıq fərdin cəsarətindən başlayır, xalqın birliyində böyüyür.
      “Şəhidlər ölməz” düşüncəsi də məhz buradan doğur. Çünki şəhid yalnız keçmişin qəhrəmanı deyil. O, gələcəyin müəllimidir. O, gənc nəslə sədaqət öyrədən məktəbdir. O, Vətənin qiymətini anlatan müqəddəs örnəkdir.
      Bu gün azad səmalara baxa biliriksə, bu gün bayrağımız öz torpağında dalğalanırsa, bu gün Vətənin yolları azad nəfəs alırsa – bunun arxasında adsız qəhrəmanlar, yarımçıq qalan arzular, son nəfəsində belə Vətəni düşünən oğullar dayanır.
     İndi Günbatanda bir ulduz parlayır.
     Elə parlayır…
     Elə parlayır ki…
     Sanki göylərdən səslənir:
     — Ey Vətən oğlu, unutma! Bu torpaq sənə əmanətdir…
       Çünki şəhidlər ölmür.
       Onlar torpaqda cücərirlər.
       Şəhidlər hər il may ayının sonuncu on günlüyündə yaşıl çəmənlərin qoynunda doğulan bağrı qara xallı al qırmızı lalələrin, Ulu Babəkin, Şah İsmayıl Xətainin, qoca Şərqin ilk respublikası Azərbaycanın al qırmızı bayrağının qırmızısında yaşayır.
      Bayraqda dalğalanırlar.
      Xatirələrdə yaşayırlar.
      Millətin ruhuna çevrilirlər.
      Şəhidlər ölməz.
      Vətən bölünməz.
      Şəhid olmaq – yaşayan vüqar, ölməzlik qazanan qürur, daim ucalan fəxarət hissidir!
       Şəhidlər ölməzlər! Onlar vətənin bir parçasına çevrilərlər! Yazıda düzlərdə al lalə, qışda dağlarda ağ qar olarlar.
      Şəhid olmaq, elə Vətən olmaq deməkdir!
      Vətən sevilər.
      Vətən yaşadılar… Vətən yaşadar… Vətən yaşayacaq…

04.03.2021. Bakı.

Müəllif: Zaur USTAC

AYB və AJB-nin üzvü, “Yazarlar” jurnalının baş redaktoru, şair-publisist, tərcüməçi-nasir

Yol qeydləri və Zəfər yolu

Vaqif İsaqoğlunun yazıları

ZAUR USTACIN YAZILARI

ƏLİ BƏY AZƏRİNİN YAZILARI

DAHA ÇOX MƏLUMAT BURADA

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

www.USTAC.az, ZAUR USTAC, ZAUR USTAJ, ZƏLİMXAN YAQUB, ZİYADAR, Азербайджан, АЗЕРБАЙДЖАНСКИЙ ПИСАТЕЛЬ, БВОКУ, ЗАУР УСТАДЖ, زائـــور اوستاج

Zaur Ustac – “Qarabağ Azərbaycandır!”

Bir şərh yazın

Azərbaycan Prezidenti Müzəffər Ali Baş Komandan cənab İlham Heydər oğlu Əliyev 3 oktyabr 2019-cu ildə Rusiyanın Soçi şəhərində “Valday” Beynəlxalq Diskussiya Klubunun XVI illik iclasının plenar sessiyasındakı çıxışında Qarabağ münaqişəsindən bəhs edən zaman bildirmişdir ki, “Qarabağ tarixi, əzəli Azərbaycan torpağıdır. Beləliklə, Qarabağ Azərbaycandır və nida işarəsi”.

“QARABAĞ AZƏRBAYCANDIR!”
(esse)
    Vətən insanın sadəcə doğulduğu yer deyil. Vətən onun ruhudur, yaddaşıdır, keçmişi və gələcəyidir. İnsan bəzən özünü itirəndə də vətənini itirmir. Çünki vətən insanın içində yaşayır – ana laylasında, ata nəsihətində, baba ocağında, torpaq qoxusunda, şəhid qanında, bayraq rəngində yaşayır. Bu mənada Azərbaycan təkcə coğrafi məkan deyil; minilliklərin yaddaşını daşıyan böyük bir mənəvi xəzinədir. Onun ayrılmaz parçası olan Qarabağ isə xalqımızın ruhunun, qürurunun, mübarizə əzminin və milli kimliyinin canlı simvoludur.
     “Qarabağ Azərbaycandır!” ifadəsi təkcə siyasi bəyanat və ya tarixi həqiqətin ifadəsi deyil. Bu fikir xalqın yaddaşına yazılmış müqəddəs anddır. Bu sözlər illərlə həsrət çəkən insanların ürəyində közərən ümidin səsidir. Bu nida Vətən sevgisinin ən ali məqamıdır.
     Qarabağ Azərbaycanın qədim tarixinin, zəngin mədəniyyətinin, milli kimliyinin ayrılmaz hissəsidir. Ağdamın ağrısı, Şuşanın nisgili, Xocalının yarası, Xankəndinin həsrəti, Laçının yolu, Kəlbəcərin dağı, Ağdərənin nəfəsi, Zəngilanın torpağı, Qubadlının izi, Füzulinin nisgili, Cəbrayılın xatirəsi xalqın ortaq yaddaşında yaşayır. Qarabağ sadəcə xəritədə görünən bir ərazi deyil. Qarabağ insanın ruhunda yaşayan Vətəndir.
     Yurd həsrəti tamamilə fərqli bir anlayışdır. Onu yaşamadan dərk etmək, anlamaq sözün əsl mənasında çətindir. Sanki hər gecə yuxuda kimsə insanı əlindən tutub tarixin yolları ilə aparır: bura Ağdərədir, bura Kəlbəcərdir, bura Laçındır, bura Göyçədir, bura Borçalıdır, bura Dərbənddir, bura İrəvandır, bura Zəngəzurdur, bura Təbrizdir… Hər addımda keçmiş danışır, tarix nəfəs alır, yaddaş dirilir. Sonra yol Qarabağa çıxır. Şuşaya çıxır. Qalaya qalxır. “Yeddiqatın” dolanbaclarında insan anlayır ki, Vətən sadəcə torpaq deyil. Vətən ruhdur. Vətən kimlikdir. Yurd yuvadır. Yurd şair demişkən, “əcdadımızın mədfənidir”:
Vətən – əcdadımızın mədfənidir,
Vətən – övladımızın məskənidir.
Vətənin sevməyən insan olmaz,
Olsa, ol şəxsdə vicdan olmaz.
(Abbas Səhhət – “Vətən”)
    Azərbaycan xalqı tarix boyu çox çətin sınaqlardan keçib. Müharibələr, işğallar, ayrılıqlar, ağrılar xalqın taleyindən keçib. Qarabağ dərdi də uzun illər xalqımızın qəlbində sağalmayan yara kimi yaşadı. Yurd-yuvasından didərgin düşən insanlar illərlə doğma ocaqlarının həsrətini çəkdi. Uşaqlıq xatirələrimiz yarımçıq qaldı. Dağlar sahibsiz, yollar nisgilli, evlər qərib oldu.
    Amma xalq ruhdan düşmədi. Çünki Azərbaycan insanı yaxşı bilirdi ki, Vətən unudulmaz. Torpaq unudulmaz. Haqq gecikə bilər, amma itmir.
     Vətən sevgisi insanın daxilində böyüyən ən müqəddəs hisslərdən biridir. Bu sevgi insana güc verir, iradə verir, mübarizə ruhu verir. Qarabağ uğrunda aparılan mübarizə də sadəcə torpaq savaşı deyil. Bu mübarizə milli ləyaqətin, tarixi ədalətin, mənəvi dəyərlərin qorunması uğrunda mübarizədir! Şükür olsun Böyük Allaha hər gün yuxularımızda, xəyallarımızda getdiyimiz yolları, gəzdiyimiz yurd yerlərini bu gün Müzəffər Ali Baş Komandan cənab İlham Heydər oğlu Əliyevin rəhbərliyi altında Azərbaycan Əsgəri canı, qanı bahasına addım-addım, qarış-qarış geri alır. Hər gün sözün əsl mənasında bir daha böyük əminliklə şahidi oluruq ki, “QARABAĞ AZƏRBAYCANDIR!”. İndi bu nida Azərbaycan Əsgərinin başlıca silahına çevrilib. Bu yolda verdiyimiz şəhidlərimiz  Azərbaycan Əsgərinin mübarizə əzmini, qələbəylə, Böyük Zəfərə inamını daha da artırır. Necə deyərlər, – “Bir ölür, min diriliriz!”
     Şəhidlik anlayışı Azərbaycan xalqının mənəviyyatında xüsusi yer tutur. Vətən uğrunda canını fəda edən insanlar sadəcə döyüşçü deyil, xalqın əbədi yaddaşına çevrilən müqəddəs adlardır. Bu torpaqlar uğrunda şəhid olmaq hər kəsə nəsib olmur. Şəhidlər Vətənin daşına, torpağına, havasına qarışaraq xalqın ruhunda əbədi yaşayırlar.
     Qarabağ həm də milli birliyin rəmzidir. Çətin zamanlarda xalqın bir yumruq kimi birləşməsi, ortaq məqsəd ətrafında sıx dayanması Azərbaycanın ən böyük gücünü göstərir. Bu birlik göstərir ki, vətən sevgisi insanları birləşdirən ən güclü bağdır.
     Bu torpaqlar sadəcə coğrafi məkan deyil. Bu torpaqlar tarixdir. Yaddaşdır. Mədəniyyətdir. Nizaminin sözü, Üzeyirin musiqisi, Vaqifin nəfəsi, Xurşidbanu Natəvanın nisgili, şəhidlərin qanı, anaların duasıdır.
     Azərbaycanın hər daşı, hər qayası bir tarix danışır. Qarabağ isə həmin tarixin qəlbidir. Çünki Qarabağ Azərbaycanın mənəvi dayağıdır. Qarabağ milli ruhun yaşadığı yerdir.
     Bu gün Qarabağ deyəndə insanın gözündə sadəcə dağlar, yollar, şəhərlər canlanmır. İnsan qürur görür. Əzmkarlıq görür. Qayıdış görür. Dirçəliş görür.
      “Qarabağ Azərbaycandır!” — bu ifadə təkcə bir cümlə deyil. Bu xalqın yaddaşıdır. Bu millətin iradəsidir. Bu torpağın haqq səsidir.
      Qarabağ Azərbaycandır! Dünən də belə idi. Bu gün də belədir. Sabah da belə olacaq.
       Çünki Vətən sevgisi zaman keçdikcə azalmır. Böyüyür. Dərinləşir. İnsanla birlikdə yaşayır.
        Qarabağ Azərbaycandır! Azərbaycanın qürurudur. Azərbaycanın ruhudur. Azərbaycanın özüdür.
20.10.2020. Ağdam.

Müəllif: Zaur USTAC

AYB və AJB-nin üzvü, “Yazarlar” jurnalının baş redaktoru, şair-publisist, tərcüməçi-nasir

Yol qeydləri və Zəfər yolu

Vaqif İsaqoğlunun yazıları

ZAUR USTACIN YAZILARI

ƏLİ BƏY AZƏRİNİN YAZILARI

DAHA ÇOX MƏLUMAT BURADA

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I