Etiket arxivi: ZAUR USTAC

BELƏ BİR KİTAB VAR – ARAZ ŞƏHRİLİNİN KİTABI

Araz Şəhrilinin kitabı.

BELƏ BİR KİTAB VAR – ARAZ ŞƏHRİLİNİN KİTABI

(Sizin stolüstü kitabınız – vacib kitab)

Salam olsun, çox dəyərli oxucum! Şükürlər  olsun böyük Allahın ədalət və mərhəmətinə ki, daha bir səbəblə bizlər üçün görüşmək imkanı tanıdı. Bu şükrü-sənadan sonra ustad Bəhmənyara və Mahmud Kaşğariyə  də uca Allahdan rəhmət diləməyi özümə borc bildim. Ruhları şad olsun. İndi, istədiyi bəndəsinə bağlı qapıları taybatay açan rəhimli Allahın könüllərimizi aydınladan doxsan doqquz  adı ilə keçək mətləbə.

Yurdumuzun dahi oğlu ustad Bəhmənyarı söhbətimizin girişində rəhmətlə anmağımız səbəbsiz deyil. Bu adın söhbətimizə dolayısı ilə dəxli var, yəni açar söz rolunu oynayır. Bir növ əsas səbəbkarlardan biridir. Hələ orta məktəb şagirdi olarkən bu adı duymuş, bəzi məqamlar məndə heyrət doğurmuşdur. Artıq 1996 – cı ildə Bəhmənyar haqqında fikirlərim tam təşəkkül tapmış, dünyanın  və onun kiçik bir zərrəsi olan bizim həyatımızın əslində müəyyən qanunauyğunluqlar əsasında baş verən daimi təkrarlardan ibarət olduğunu anlamışam. Burada onu da əlavə etmək istəyirəm ki, bu dairəvi hərəkətə başlanğıcda istiqaməti özümüz və ya əcdadlarımız necə verirsə o cür də davam edir. Sonra bu hərəkətə müdaxilə edib, istiqaməti dəyişmək hardasa qeyri-mümkün kimi görünür. O ki qaldı,  “Divanü Lüğat-it-Türk”ün  (ديوان لغات الترك – ”Türk dilləri lüğəti” – türk dünyasının ilk ensiklopedik əsəri  –  XI əsrdə yaşamış böyük türk alimi Mahmud Kaşğari tərəfindən Bağdadda 1072-1074-cü illər arasında yazılan türkcə-ərəbcə lüğətdir) müəllifi Mahmud Kaşğarini anmağımıza, onun söhbətə birbaşa dəxli var. Bu barədə sonra.

Yuxarıda təkrarlar məsələsinə əbəs yerə toxunmadım. İlk dəfəAraz Şəhrilinin “Səfəvilər: paralellər, ehtimallar, həqiqətlər…” əsərindən ifadəsinə bax elə bu “TARİX TƏKRARLANIR” sayəsində“Fədai” qəzetində rast gəldim. Sonralar yenə ara-sıra müəyyən mübahisəli suallar  yarandıqda  düzgün və ya həqiqətə daha yaxın hesab etdiyim cavabları tapdığım məqalələrdə adətən  mənbə kimi Araz Şəhrilinin “Səfəvilər: paralellər, ehtimallar, həqiqətlər…” əsərindən qeydi nəzər-diqqətimi cəlb etmişdi…

Əski əlifbanı orta məktəbin son siniflərində o vaxtlar mövcud olan Elçin müəllimin sədrlik etdiyi (məhz bu səbəbdən Elçin müəllimi müxtəlif təhsil müəssisələrində mənə dərs vermiş, nəsə bircə yeni kəlmə, anlayış öyrətmiş müəllimlərimdən ayırmıram. Onlardan biri, bəlkə də birincisi hesab edirəm – bu qərarda bir balaca “Ağ dəvə”nin də rolu var.) “Vətən” Cəmiyyətinin orqanı olan “Odlar yurdu” qəzetindən müstəqil şəkildə öyrənmişəm. Və gözümü açıb, dünyanı dərk edəndən babamın (ana babam Molla Mürşüd) namaz qıldığını, Quran oxuduğunu görmüşəm, eşitmişəm. Həftənin Cümə axşamı günləri (bu günə “Adına günü” deyirdilər) adətən aramsız olaraq, təkrar-təkrar “Yasin” surəsi oxuyardı. “Yaasiiiin” kəlməsindən sonra  “Vəl Quranil – həkim…” gəlməsinə rəğmən babam və sonralar diqqət etdiyimdə gördüm ki, digər mollalar da arada əzbərdən “Səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm” deyirlər. Halbuki, kitabda yazılı şəkildə belə bir şey yoxdur. Nə qədər kəndimizin hüdudlarından kənara çıxmamışdım elə bilirdim dünyada bütün müsəlmanlar da elə bizim kimidir. Bir din, bir kitab, bir iman var. Hamı da hər şeyi bizim kimi edir. Fəqət belə deyilmiş… Sonralar rastlaşdığım bir çox qəribə, mübahisə obyekti olan suallardan biri də maraqlısı odur ki, məhz bu yuxarıda “Yasin” surəsinin oxunuşu zamanı yaranan məqam olurdu. Bu suala tutarlı cavab kimi bir dəfə  Türk din alimindən televiziya vasitəsi ilə eşitdiyim cavabı yadımda qalan kimi, Sizlərə təqdim edirəm. Alim dedi ki, Həzrəti Peyğəmbərimizin adı  Mühəmməd və Ali-Mühəmməd çəkiləndə “səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm” deyirik, eləcə də “Yasin” kəlməsi deyəndə və ya eşidəndə “səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm” deməliyik. Çünki, “Yasin” Peyğəmbərimizin ləqəblərindən, ayamalarından biridir. Ancaq, bu şifahi məlumat idi eşitdim, getdi. Və hətta bu kəlməni deyən alimin kimliyi də bu gün mənə məlum deyil. Odur ki, Siz də rahatlıqla bəlkə heç belə bir şey olmayıb deyə bilərsiniz və buna Sizin haqqınız var. Bütün bunlara baxmayaraq, bu eşitdiyim məlumat məni xeyli sakitləşdirmişdi. Artıq özüm üçün bir istinad nöqtəsi tapmışdım. Və nəhayət bu suala cavab olacaq yazılı mənbə ilə rastlaşdım. Necə düşünürsünüz?  Bu mənbə hansı ola bilər? Doğru tapmısınız! Əlbəttə, bir çox  qaranlıq mətləblərin aydınlığa qovuşduğu Araz Şəhrilinin “Səfəvilər: paralellər, ehtimallar, həqiqətlər…” əsəri – KİTABI”. Məlumatı kitabda olduğu kimi Sizlərə təqdim edirəm: Müqəddəs “Qurani-Kərim”in 36-cı surəsinin adı “Yasin”- dir. 83 ayədən ibarət olan bu surəyə “Quran”ın qəlbi də deyilir. “Yasin” sözünün dəqiq mənası bəlli deyil. Bəzi təfsirçilər onun sadəcə ərəb dilindəki “ya” və “sin” hərflərindən ibarət olduğunu deyir, digərləri həmin surədəki “ya” və  “sin” hərflərinin sayında müəyyən qanunauyğunluq axtarır, başqaları “ey insan” anlamı verdiyini ehtimal edirlər. Bir təfsirə görə, “Yasin” adı altında Muhəmməd Peyğəmbər nəzərdə tutulmuşdur. Qeyd etmək lazımdır ki, “Yasin” surəsinin 2 – 4- cü ayələrinin məzmunu da faktiki olaraq sonuncu fikri təsdiq edir.Araz Şəhrilinin “Səfəvilər: paralellər, ehtimallar, həqiqətlər…” kitabı, Bakı – 2019, səh. 140 – 141. Bu hadisədən sonra kitabı əldə etmək barədə düşünməyə başladım. Artıq, olduqca müxtəlif sahələri əhatə edən belə bir zəngin ensiklopedik kitabın daim yazı masamın üstündə,  əlimin altında olmasını istəyirdim. İnternetdə “Google” dostumun köməkliyi ilə kiçik bir araşdırma apardıqdan sonra məlum oldu ki, şəhərimizin demək olar ki, əksər kitab dükanlarında Araz Şəhrilinin “Səfəvilər: paralellər, ehtimallar, həqiqətlər…” kitabı satışda var. Mənə ən yaxın olan “Libraff” kitab mağazasının birini seçdim. Münasib qiymətə olan kitabdan iki ədəd aldım. Birini özümə, birini də yaxın günlərdə ad günü olacaq dostuma. Əsl dosta layiq hədiyyədir bu kitab. Xüsusi kitabdır.

QISA ARAYIŞ

Araz Şəhrili (Abbasov) 1974 – cü ildə Bakı şəhərində ziyalı ailəsində anadan olub. Əslən Zəngilan rayonundandır. Atası tanınmış jurnalist Ələkbər (Abbasov – Əməkdar jurnalist) Şəhrilidir. Araz müəllim hal-hazırda pedoqoji fəaliyyətlə və paralel olaraq yaradıcılıqla – araşdırmalarla məşğuldur. Dövri mətbuatda və əsasən də ölkəmizin elmi-mədəni, ictimai-siyasi həyatında müəyyən bir fikrin formalaşmasında əhəmiyyətli rol oynayan olduqca müxtəlif əsas kütləvi elektron informasiya vasitələrində – saytlarda müntəzəm olaraq çıxış edir. Odur ki, Sizi maraqlandıran istənilən mövzuda sualın cavabı ilə tanış olduqdan sonra yekunda Araz Şəhrilinin “Səfəvilər: paralellər, ehtimallar, həqiqətlər…” əsərindən”  formasında qeydə rast gəldikdə təəccüblənməyin. Müəllif adı çəkilən kitaba görə “Yazarlar” jurnalı tərəfindən yeni kitabların nəşrinə görə verilən “Ziyadar” Mükafatına layiq görülüb.

Kitabdan bu qəbildən  digər yazılar üçün xarakterik olan çoxlu misallar gətirib yazını uzatmaq istəmirəm. Bu işi “Google” dostumun köməyinə arxalanaraq Sizin özünüzə həvalə edirəm. Çünki, yuxarıda öz başıma gələn və  kitabla tanış olmağıma vəsilə olan misalı çıxmaq şərti ilə, əgər hansısa bir sahəyə aid kitabdan misal gətirsəm, digər sahə ilə maraqlananları yanıltmış olaram. Bunu etmək istəmirəm. Siz sadəcə internetdə müxtəlif axtarış sistemlərində məsələn “Google”də  Araz Şəhrilinin “Səfəvilər: paralellər, ehtimallar, həqiqətlər…” əsəri yazıb axtarış verin. Əmin edirəm ki, nəticədən məmnun qalacaqsınız.

Sonda bir daha onu qeyd etmək istəyirəm ki, bu kitabı hər açanda Bəhmənyara, bağlayanda isə Mahmud Kaşğariyə rəhmət oxuyuram.  

Sözün əsl mənasında Araz Şəhrilinin “Səfəvilər: paralellər, ehtimallar, həqiqətlər…”  adlı 352 səhifəlik bu kitabı bir neçə cilddən ibarət olan,  qalın-qalın ensiklopediyaları əvəz etmək iqtidarında olan, geniş oxucu kütləsi üçün nəzərdə tutulsa da, olduqca müxtəlif ayrı-ayrı elm sahələrinin mütəxəssisləri, tələbələr, aspirantlar, doktorantlar, araşdırmaçı yazarlar tərəfindən etibarlı və mötəbər mənbə kimi də istifadə oluna bilər. Araz Şəhrilinin “Səfəvilər: paralellər, ehtimallar, həqiqətlər…” kitabı müasirimiz tərəfindən dövrümüzdə yazılan Mahmud Kaşğarinin “Divanü Lüğat-it-Türk”ünə bərabər bir kitabdır.

Sonda daha bir qeyd edib, söhbətimi yekunlaşdırmaq istəyirəm. Deməli, mən necə ki, hər bu kitabı oxuyanda yuxarıda adlarını qeyd etdiyim şəxsləri rəhmətlə anıram, eyni ilə mənim tövsiyəmlə bu kitabla – əvəzsiz nemətlə tanış olanlar hər dəfə nəsə maraqlı bir məlumat öyrənəndə mənə ya zənglə, ya da sms-lə təşəkkürlərini bildirirlər.

Araz Şəhrili nə xoşbəxt müəllifdir ki, bu qədər xeyir işlərə vəsilə olur. Öz adımdan və digər çoxsaylı oxucular adından Araz müəllimə təşəkkürlərimizi bildirir, yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzulayırıq! Uğurlarınız bol olsun, Araz müəllim!   

10.04.2021 – Bakı.


Müəllif:
 Zaur USTAC

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<<WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ>>>>>>

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

 

APREL ŞƏHİDİ QƏHRƏMAN PƏNCƏLİ TEYMUROVUN EV MUZEYİNİN AÇILIŞI OLUB

APREL ŞƏHİDİ QƏHRƏMAN PƏNCƏLİ TEYMUROVUN EV MUZEYİNİN AÇILIŞI OLUB

APREL ŞƏHİDİ QƏHRƏMAN PƏNCƏLİ TEYMUROVUN EV MUZEYİNİN AÇILIŞI OLUB – TƏDBİRDƏN FOTOLAR:

APREL ŞƏHİDİ QƏHRƏMAN PƏNCƏLİ TEYMUROVUN EV MUZEYİ
APREL ŞƏHİDİ QƏHRƏMAN PƏNCƏLİ TEYMUROVUN MƏZARI BAŞINDA

ALLAH BÜTÜN ŞƏHİDLƏRİMİZƏ RƏHMƏT ELƏSİN. AMİN.



Təqdim etdi:
 Zaur USTAC

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<<WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ>>>>>>

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

ZAUR USTAC – “DAĞLAR” SEVDASI və ya BİZ HƏLƏ YAŞAMALIYIQ

Zaur Ustac – şair, publisisit.

“DAĞLAR” SEVDASI  

                          və  ya  

          BİZ HƏLƏ YAŞAMALIYIQ

İYİRMİNCİ  YAZI

Salam olsun, çox dəyərli oxucum. Dədə Ələsgərin anadan olmasının 200 illik yubiley tədbirləri çərçivəsində nəşr olunacaq “DAĞLAR” adlı poeziya antologiyası şəklində nəzərdə tutulmuş almanaxın giriş məqalələrindən biri kimi, baş redaktor sözü olaraq qələmə aldığım bu yazı eyni zamanda “Yaradanla baş-başa” adlı kitabıma daxil olan iyirminci yazıdır. Bir daha hamınızı salamlayır  və dağların cəzbində yaranmış sirli-sehrli  söz dünyasına səyahətə dəvət edirəm.

Mənim böyüyüb, boya – başa çatdığım coğrafi ərazi olduqca mülayim iqlimə malik, dağətəyi (Ağdam rayonu, Yusifcanlı kəndi) bölgə olub. Dünyaya gözümü açandan  Günəşin düzənlikdən (Qarqar çayının aşağı axınında, yulğunluqlara qarışıb, qamışlıqlarda itdiyi yerdə,  Ağ göl ərazisində)  al-qırmızı doğub, haramı çöllərinin üzərindən qövs çızaraq keçməklə ilin fəsillərinə görə gah Kirsin, gah Qırxqızın, gah da Murovun arxasında yenə al-qırmızı rəngə boyanıb, batmasını seyr etməklə keçib… Hava çox təmiz və açıq olanda Murovdan sonra daim başı qarlı şiş zirvə görsənirdi.  Bu dağa Ağrı dağı deyirdilər… Kənd ağsaqqallarının dilində Ağrı dağı ilə bağlı belə bir deyim var idi: – “qar Ağrıya düşdüsə, üçcə günə burdadı…” Lap körpəlikdən dağları Günəşin, Ayın evi bilmişəm… Dünyaya sahiblik – ağalıq edən qüdrətli Günəşin, o, olmayanda onu əvəz edən  sirli Ayın evi… İndi Siz dağların əzəmətini təsəvvür edin, bir uşaq düşüncəsində… Dağlar Gecənin gizləndiyi, Gündüzün dincəldiyi müqəddəs bir məkan olub mənim üçün… Dağların yaddaşımda belə dərin iz qoymasının ilk əsas səbəblərindən biri, bəlkə də birincisi – kənd uşaqları bunu yaxşı bilər – qoyun-quzunu axşamüstü örüşdən gətirmək üçün hər axşam  Günəşin batmasını gözlədiyimdən gözlərimin sürəkli dağlarda olmasının və mütəmadi olaraq hər gün eyni mənzərənin təkrar olunmasının da rolu az olmayıb. Əlbəttə, o vaxtlar uzaqda olan dağlar sirli bir qala kimi görsənirdi və uşaqlarla həmişə mübahisə edərdik ora neçə günə gedib çıxmaq olar… Sonra tale elə gətirdi ki, bu sirli –sehrli dağlara sirdaş oldum… Hərbi xidmətimin çox hissəsini 2500 metrdən yüksək olan dağlarda  keçirdim və anladım ki, dağlara uzaqdan, aşağıdan yuxarı baxmaq nə qədər sirli görünürdüsə, indi bu əzəmətli qalaların qoynunda olub, düzlərə yuxarıdan aşağı baxmaq o qədər, bəlkə də ondan min qat dah artıq, zövqverici, eyni zamanda ibrətamizdir… Xüsusi ilə hərdən olur ki, sən zirvədə olanda düzlərlə, yəni aşağıdakılarla sənin arana dümağ lopa-lopa buludlar girir və sən qalırsan buludların üzərində… Aşağıdakılar buludlara aşağıdan yuxarı baxıb orda Göyün – dünyanın  bitiyini sandıqları halda sən o buludların üzərində olub, kaş dünya elə bu buludlarda bitəydi, hal-hazırda onun məndən gizlədiyi, buludların altında qalan bütün günü boş-boş şeylər üstündə didişən, söyüşən, bir-birinin ətini yeyib, qanını içən insanların varlığından  heç xəbərim olmayaydı… Dünya elə bu buludlardan yuxarıdakılardan ibarət olaydı – deyə düşünürsən… Olduğum ən hündür zirvə Qapıcıqdır. Bundan əlavə Murovun, Baba dağın ətəklərində, Balakən, Zaqatala, Şəki, Oğuz, Qəbələ, İsmayıllı, Ağsu, Şamaxının və digər adını qeyd etmədiyim bölgələrin istər boz, istər yaşıl dağlarında yayda da, qışda da çox olmuşam… Batabatda, Cıdırdüzündə olmuşam… Onu qeyd edim ki, sakit havalı (çovğunsuz) qarlı dağlar heç də yazdakı güllü-çiçəkli dağlardan az cəlbedici olmur, şəxsən mənim üçün daha gözəldir… Bunu söz xatirinə deyil, bir neçə mövsüm ard-arda Batabat yaylağında yaz-yay, payız-qış keşirmiş təcrübəli səyyah kimi qeyd edirəm. Tək Batabat deyil, Salvartısı, Dağdağanı, Əyriqarı, Sisqatarı, Küküdağı (Qogi), Ciciyurdu, Qanlı gölü, Göy gölü və digərləri hamısı bir-birindən səfalı olur, yayda da, qışda da… Mətləbdən uzaqlaşmayaq, bunlar hələ çox sonralar olacaq hadisələr idi və əlbəttə ki, mən də bunlardan xəbərsiz… 1987-ci ilin yayında yenə ailəvi olaraq Qalaya- Şuşaya getmişdik. İsabulağında, Cıdırdüzündə olduq… Bu bizim Cıdırdüzü ilə son görüşümüz oldu və bir daha dərədə gurhagurla, şırhaşırla,  qıjhaqıjla axan Qarqara yuxarıdan aşağı, amiranə, könül fərahlığı ilə baxa bilmədik…  (Deyirəm, tək Cıdırdüzü deyil, sonralar bunu digər dağlarda da hiss etmişəm. Təmiz dağ havasını sinəyə çəkdikdə qəlbi qəribə fərahlıq hissi, ruhu coşğunluq çuğlayır… Bu hissi dağ olmayan yalnız bircə ərazidə hiss etmişəm Azərbaycanın Rusiya ilə sərhəddində Xaçmazın sonuncu kəndi var, Xanoba – Zeyxuroba. Bir tərəfi meşə, bir tərəfi dəniz çox gözəl havası var, lap dağ havası kimi…) Olsa – olsa bir neçə dəfə körpüdən baxıb, sonra da çevrilib çiynimiz üstündən gözdən itənə qədər arxamızca boylanıb baxa bildik vəssalam… (…və bir də indi təzə-təzə peykdən baxıb, köks ötürmək öyrənmişik…) Bu səfərdən sonra sentyabrda dərs açılanda “Dağlar” –a aid şeir axtarmağa başladım. Əlbəttə, o vaxtlar  indiki kimi hər şeyə maraqlı şagirdlərin sevimli dostu olan, nə lazım olsa bir anın içində tapıb ovcunun içinə qoyan (uşaq və gənclər bu nemətin dəyərini anlamalı və bacardıqca çox faydalanmalıdırlar…) “Google” kimi dostumuz olmadığına görə bu proses bir qədər çəkdi və nəhayət doqquzuncu siniflərin birindən onların gündəlik işlətmədikləri bir kitab – “ IX sinif  Ədəbiyyat Müntəxəbatı ” kitabı tapdım. Bu kitabın Aşıq Ələsgərə aid bölümündə ayrı-ayrı parçalar şəklində müxtəlif nümunələr var idi:

Bahar fəsli yaz ayları gələndə

Süsənli sünbüllü lalalı dağlar

Yoxsulu ərbabı şahı gədanı

Tutmaz bir-birindən “aralı” dağlar

*    *     *

Həsənnənə, Həsənbaba qoşadı,

“Xaç” bulaq yaylağı xoş tamaşadı.

Arsız aşıq elsiz niyə yaşadı,

Ölsün Ələsgərtək qulların, dağlar!

Bu iki bəndi elə ilk oxunuşda əzbərlədim desəm, yalan olmaz. Sonralar Ədəbiyyat müəllim Həsən müəllimdən (Allah rəhmət eləsin) bu “aralı”-nın əslində alalı – fərqli , “Xaç” bulaq – ın isə Xoş bulaq olduğunu öyrəndim… Və o gündən bu günə sanki, namaz sözləri kimi gün ərzində – hər gün özümdən asılı olmayaraq dəfələrlə təkrar edirəm… Əgər, bu sətirləri nə vaxtsa məni yaxından tanıyan, yol yoldaşı, otaq yoldaşı olmuş şəxslrdən kimsə oxusa bunu əminliklə təsdiq edəcəklər. Bununla bağlı kiçik bir haşiyəyə çıxmaq istəyirəm:

HAŞİYƏ

Hərbi xidmətdə olanların  “kazarma” – əsgər yataqxanası -haqqında yəqin ki, təsəvvürləri var. Olmayanlar üçün qeyd edim ki, 100- 200 nəfərin birlikdə yaşadığı, hərənin öz çarpayısı (ehtiyac olduqda iki mərtəbəli də olur), dolabı, kətili olan, ayrı-ayrı hissələrdən ibarət, hər iki başında tualet (ayaqyolu və yuyunmaq üçün yer) və digər yardımçı otaqlar nəzərdə tutulmuş böyük bir ev. Ev və sözün əsl mənasında ev. Öz evlərində doğmaca ailə üzvləri ilə yola getməyənlər bu evdə elə yaxşı yola gedirlər ki… İndi deyəcəksiz bütün bunların məsələyə nə dəxli… Əlbəttə, dəxli var. Bu hal digər xidmət yerlərində də olub. Ancaq, BABKM –da oxuduğum vaxt uzun müddət olduğu üçün bu “kazarma”-nı misal çəkmək istədim. Deməli, düz dörd il boyunca sərasər hər gün səhər idmanından sonra (yay, qış fərq etmir) “kazarma”-nın o başından yuyunub, qurulana-qurulana öz çarpayımın yanına gələnədək – o başdan, bu başa –

“Bahar fəsli yaz ayları gələndə

Süsənli sünbüllü lalalı dağlar

Yoxsulu ərbabı şahı gədanı

Tutmaz bir-birindən “aralı” dağlar”

bu bəndi o qədər  demişdim ki, artıq mən :

“Bahar fəsli yaz ayları gələndə…” – deyən kimi, bir-iki nəfər, –  “…şair yenə başladı…”- deyənləri çıxmaq şərti ilə “kazarma”-da olub öz işləri ilə məşğul olan (üzün qırxan, yaxalıq tikən, daranan)  uşaqların böyük əksəriyyəti  bir ağızdan:  “Süsənli sünbüllü lalalı dağlar” – deyə səsimə səs verirdilər…

Bu vərdişim günü bu gün də dəyişməyib, elə bil əlimə su dəyəndə, dağlar, buz bulaqlar yadıma düşür və sövq-təbii Dədə Ələsgəri, “Dağlar” – ı xatırlayıram və qeyri-ixtiyarı “Bahar fəsli yaz ayları gələndə…” qopur dilimdən… Onu qeyd edim ki, Tuncay bu layihədə fəal iştirak etsə də, “…şair yenə başladı…”- deyənlərdəndir…  Baxmayaraq ki, o da “İbtidada Əlif  Allah”- ı tam əzbər bilir və tez-tez deməyi xoşlayır. Uşaqlıqdan sadəcə Günəşin, Ayın, Gecənin, Gündüzün evi bildiyim Dağların böyüdükcə daha geniş anlam kəsb etdiyini anlamağa başladım. Azərbaycanı qarış-qarış gəzdikcə, dünya haqqında məlumatım artdıqca ölkəmizdə də, dünyanın digər yerlərində də insanların olduqca müxtəlif səbəblərdən, müxtəlif dağları müqəddəs bilib, ziyarətə getdiklərini, qurbanlar kəsdiklərini öyrəndim… Bir vaxtlar qeyri-ixtiyarı, sadəcə nəyə görəsə xoşuma gəldiyi, bir doğmalıq, istilik hiss etdiyim üçün, bəlkə də başqa bir səbəbdən əzbərlədiyim misralar, sonralar oxuduğum və bu gün də yenilərini oxumaqda davam etdiyim dağlar haqqında nümunələr,  daim fikrimi məşğul edir.  Almanaxla tanış olduqca burada toplanmış  fərqli zamanlarda, müxtəlif  statuslu, müxtəlif  yaş qruplarına aid, müxtəlif  nəsillərin nümayəndələri tərəfindən dağlara xitabən qələmə alınmış nümunələri oxuduqca Siz də  bu barədə düşünə bilərsiz… “Dağlar” bizi bir məfhum kimi cəlb edir, yoxsa əksəriyyərin şüuraltı bilincində Tanrının Göydə olması anlayışı yer tutduğundan, dağların da Göyə, Tanrıya daha yaxın olması səbəbi ilə onu qutlaşdırır, Yer üzərində Tanrının təcəllisi səviyyəsinə qədər yüksəldib, tapınağa çevirirk. Yaxud da, gözəgörünməzlik, zatda varolma anlayışlarını qəbul edib, etməməsindən  asılı olmayaraq, insan yardım istəmək, şikayət etmək, tərifləmək istədiyi  yaradanı, güc-qüdrət sahibini görmək istəyir və Yer üzündə görüb, tanıdıqlarından yalnız dağı, dağları bu mərtəbəyə layib bilib onunla eyniləşdirir. Öz yaradanının daim gözünün  önündə- məchul deyi, əlçatan olmasını arzu edir və bu istəyin gücü ilə Tanrını dağların timsalında bir məbud kimi görərək onun varlığın “Dağlar” obrazında reallaşdırır. Bu xüsusda yenə Dədə Ələsgərdən bir misal gətirmək istəyirəm:

“Yoxsulu ərbabı şahı gədanı

Tutmaz bir-birindən alalı dağlar”

Misaldan  göründüyü kimi, bəşər övladına bu günə qədər məlum olan bütün məlumat qaynaqlarının hamısı nəzərə alınmaqla, yalnız və yalnız  Böyük Allaha məxsus olan, onun “Adil” adının hökmlərindən irəli gələn, “ədalətlilik” ,“bərabərlik” prinsiplərini, yəni qarşısındakıları, yaratdıqlarını, bütün mövcudatı bərabər görmək, onları bir-birindən fərqləndirməmək sifətini əsl Haqq Aşığı, xalqımızın mütəfəkkir  oğlu “Dağlar”  obrazının üzərinə proyeksiya edir. Məhz bu xüsusiyyətinə görə Dədə Ələsgərin yaratdığı “Dağlar” obrazı yeganədir və özündən əvvəlkilərdən və sonrakılardan seçilir. Dahi söz ustadının yaratdığı “Dağlar” Adil Allah kimi heç kimi, heç bir xüsusiyyətinə görə bir-birindən fərqləndimir, ayrıseçkilik etmir… Bu minvalla almanaxda da yer almış, bizə məlum olan Miskin Abdala məxsus “Dağlar” adlı ilk nümunədən üzü bəri bu gün də yazılan nümunələrdə  kefimiz kök olanda dağları vəsf edir, şəninə təriflər yağdırır, ələmə qurşananda isə,  özümüz özümüzdən dağlara şikayət edir, dərd-sərimizə onlardan mədət umuruq… Bunu da qeyd etməsəm olmaz… Son vaxtlar nədənsə, dilimdən daha çox:

Həsənnənə, Həsənbaba qoşadı,

“Xaç” bulaq yaylağı xoş tamaşadı.

Arsız aşıq elsiz niyə yaşadı,

Ölsün Ələsgərtək qulların, dağlar!

bu bənd qopur və Dədə Ələsgərin dilindən, özüm üçün dəfələrlə,  dönə-dönə, təkrar edirəm:

“Arsız aşıq elsiz niyə yaşadı,

Ölsün Ələsgərtək qulların, dağlar!”

Otuz ildən artıq bir müddətə yuxarıda qeyd etdiyim kimi, gün ərzində dəfələrlə səbəbini bilmədən, qeyri-ixtiyari təkrarladığım misraları indi, Dədə Ələsgərin nələr hiss etdiyini, nələr çəkdiyini bir köynək daha yaxından anlayaraq, xüsusi ilə təklikdə qalanda dönə-dönə, düşünə-düşünə təkrar edirəm:

“Arsız aşıq elsiz niyə yaşadı,

Ölsün Ələsgərtək qulların, dağlar!”

Ancaq, neyləmək olar… Ölmək də olmur… Bu dünyanı yaşamaq, çözmək məcburiyyətindəyik… Bu fikir məni o qədər məşğul edir ki,  yenə dağlar qoynunda – Şamıxıda –  olduğum vaxtlarda ölüm haqqında belə kiçik, ancaq, ölümün tam tərifi kimi alınmış bir şeir yazmışam:

ÖLÜM  NƏDİR?

Ölüm, ən şirin nemət,

Ən sonuncu diləkdir….

Ölüm, sonuncu fürsət,

Ümidsizə ümiddir….

07.01.2014.   Şamaxı.

Çalışın ölümdən uzaq olun, həyatdan zövq almağa çalışın… Nə olur, olsun yaşamaq gözəldir… Heç bir səbəb onu bilərəkdən sonlandırmağa əsas ola bilməz. Sənin çıxılmaz zənn etdiyin bütün vəziyyətlərin  çıxış qapısı var ki, əslində bu yer həyatını yaxşıya döğru dəyişəcəkb bir dönüş nöqtəsidir…

Odur ki, mən də şalışıram tək qalmayım:

“Arsız aşıq elsiz niyə yaşadı,

Ölsün Ələsgərtək qulların, dağlar!”

deməyim.

Tuncay mənə  nə qədər  “…şair yenə başladı…”- desə də, mən elə: “Bahar fəsli yaz ayları gələndə…”- deməyə davam edim… Allah sənə qəni-qəni rəhmət eləsin, Dədə Ələsgər… Ruhun şad olsun…

Qeyd:

Hal-hazırda mən bu sətirləri yazarkən xəbər yayıldı ki, Dədə Ələsgərin nəvəsi – Ələsgər Ələsgərov vəfat edib. Bu münasibətlə mərhumun yaxınlarına dərin hüzünlə baş sağlığı verir, uca Yaradandan səbr diləyirik. Allah rəhmət eləsin. Ruhu şad olsun…

17.04.2019. Bakı.

QEYD:

Məqalə müxtəlif vaxtlarda fərqli saytlarda yayımlanmaqla yanaşı “YARADANLA BAŞ-BAŞA” və “QƏLƏMDAR” kitablarında İYİRMİNCİ yazı kimi müstəqil məqalə şəklində yer almışdır. Eyni zamanda “Zaur Ustac dağlar haqqında”, “Ədalət”,07.09.2019, say: 146 (5610), s.14. “Zaur Ustac dağlar haqqında”, “Təzadlar”,10.09.2019, say: 42 (2227),s,14, dərc olunub.


Müəllif:
 Zaur USTAC

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<<WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ>>>>>>

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

ZAUR USTAC – APREL ŞƏHİDLƏRİ HAQQINDA

Xüsusi Təyinatlı gizir Pəncəli Teymurov səmada…

QUCAĞINI GENIŞ AÇ…
( Gizir Pəncəli Teymurova həsr olunur.)
Qucağını geniş aç, gəlirəm Ana Torpaq,
Çox döymüşdüm qapını, səhər-axşam taq-taraq,
Hər gəlirəm deyəndə, əlimdə vardı bayraq,
O qutsal əmanətin, ünvanına yetibdi…
Sancmışam Sancağımı, rahat gəlirəm indi…

* * *
Səhər-axşam deyərdim, bu canım sənə fəda,
Nə olur mənə olsun, təki sən görmə qada,
“Komandir yaxşı olsa, ordunu verməz bada”,
Komutanım öndədir, gül-çiçək düz yoluna…
Sıra ilə gəlirik, yer ver girək qoynuna…
* * *
Çox dilək diləmişdim, Bayraq olsun kəfənim,
Xəyalım gerçək olub, sevinməsin düşmənim,
Dualarım qəbuldu, ağlamasın sevənim,
Ana, sən də gözünün qorasını sıxma ha…
“Oğul düşmən çəpəri”, qurban gedər torpağa…
12.04.2016. Bakı.

MÜƏLLİFİN ÖZ DİLİNDƏN:


Müəllif:
 Zaur USTAC

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<<WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ>>>>>>

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

ZAUR USTAC – APREL ŞƏHİDLƏRİ HAQQINDA

Zaur Ustac – şair, publisist.

VƏTƏN OĞLU

(Aprel şəhidlərinin ili günü Bakıda yağış yağdı…)

Göylər də hönkürüb, ağladı bu gün,

Buludlar göz yaşın saxlaya bilmir….

Damından göz yaşı axıdan koma,

Kövrəlmiş ananı ovuda bilmir….

*        *        *

Hardasa, bir bala ata gözləyir,

Əlində bir Bayraq gələydi bu gün….

Müəllim istəyib stol üstünə,

Anası alaram, söyləyir hər gün….

*        *        *

Bir Ata istəyir oğlu bu gün də,

Həyətə tələsik girsin nə olar….

Arxaya baxmadan sürüb  maşını,

Bütün gül-çiçəyi əzsin nə olar….

*        *        *

Elə bilirsən ki, bitər siyahı???

Dolabda islanıb bir cib dəsmalı….

Asılqan saxlamır çim su mundiri,

Havadan asılıb,  bir ər sığalı….

*        *        *

Bir otaq küncündə bacı naləsi,

Birində qardaşın hıçqırtısı var…

Məhəllə uşağı, qrup yoldaşı,

Bu gün qəmgin durub meyvə satanlar….

*        *        *

Adi çörəkçi də xiffət eyləyir,

Çəkməçi çəkməsin görüb ağlayır….

Alışqan verdiyi bardakı qızın,

Bu yağış qəlbində tonqal qalayır….

*        *        *

Körpə uşaqlar da haçandı qəmgin,

Boylanır həyətə, ancaq görməyir….

Ana paltar ipin  kəsibdi çoxdan,

Fəxrlə sərdiyin, daha sərməyir….

*        *        *

Göylər yas saxlayır, Yer qəribsəyib,

Təşnədir mərdlərin yeni nəşinə….

Torpaq əkənindir, əkən də bizik,

Göylərdə gəzənin Yer nə işinə….

*        *        *

Göylər bizə qahmar, Yer bizə mənzil,

Qəlbin dolanmasın, ey Vətən oğlu….

Nəsimi, Bəhmənyar gör nə vaxt olub???

Vətən də unutmur haqq tapan oğlu….

02.04.2017.   Bakı. 

MÜƏLLİFİN ÖZ SƏSİ İLƏ:


Müəllif:
 Zaur USTAC

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<<WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ>>>>>>

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru