ÖVLADIYAM Müzəffər ordunun şanlı əsgəri, Ərənlər yurdunun ər övladıyam! Zalımın zülmünə təhəmmülüm yox, Babəklər yurdunun hürr övladıyam! * * * Ustadım Nəsimi, sözümüz sözdü, Ədalət, həqiqət bağrımda közdü, Ziyadar dühası bir deyil, yüzdü, Mövlalar yurdunun nur övladıyam! * * * Dərvişəm, müqqəddəs sayılır təkkəm, Hülqumdan yuxarı dayanır öfkəm, Od, ocaq diyarı tanınır ölkəm, Alovlar yurdunun nar övladıyam! * * * Unutma, şah babam Xətai başdı, Nadir şah, mətədə tərpənməz daşdı, İlham, nə keçilməz sədləri aşdı, İgidlər yurdunun nər övladıyam! * * * Tarixdə Nəbisi, Koroğlusu var, Gen dünya yağıya daim olub dar, Düşmən qarşımızda yenə oldu xar, Aslanlar yurdunun şir övladıyam! * * * Göydən Yer üzünə ərmağan, payam, Gündüzlər Günəşəm, gecələr Ayam, Ən parlaq ulduzdan törəyən boyam, Ozanlar yurdunun sirr övladıyam! * * * Ustacam, vətənim vətən içində, Axıb duruluruq zaman köçündə, Min bir anlamı var, adi “heç”in də, Aqillər yurdunun pir övladıyam! 13.11.2020. Bakı.
Haqdan gəlib, haqqa gedən səyyah (Əbülfəz Əhməd sözünün ışığında) Salam olsun, çox dəyərli oxucum! Bu dəfə söhbətimizin mövzusu tanınmış şair; daha çox konkret ünvanlı tənqidi şeirlər müəllifi kimi tanınan Əbülfəz Əhməd barədə olacaq. Azərbaycan ədəbi-mənəvi düşüncə tarixində elə qələm sahibləri var ki, onların yaradıcılığı yalnız poetik zövq deyil, həm də mənəvi istiqamət, əxlaqi yol xəritəsi rolunu oynayır. Belə söz adamlarından biri də şair, Əbülfəz Əhməddir. Onun adı oxucular üçün təkcə poeziya ilə deyil, haqq, ədalət, ilahi sevgi və peyğəmbər əxlaqı ilə yoğrulmuş fikir dünyası ilə assosiasiya olunur. Əbülfəz Əhməd (Əbülfəz Əli oğlu Əhmədov) 1950-ci ildə Ağcabədi rayonunun Salmanbəyli kəndində dünyaya göz açmışdır. Uşaqlıqdan zəhmətə, dürüstlüyə və halal əməyə bağlı mühitdə böyüyüb, formalaşan bu şəxsiyyət sonralar həm peşəkar fəaliyyəti, həm də mənəvi yaradıcılığı ilə seçilmişdir. İxtisasca inşaat üzrə iqtisad mühəndisi olan Əbülfəz Əhməd uzun illər Sumqayıtdakı 2 №-li Tikinti Trestində iqtisad üzrə şöbə rəisi vəzifəsində çalışmış, məsuliyyətli və prinsipial bir mütəxəssis kimi tanınmışdır. Lakin onun həyatının əsas məğzi yalnız peşə fəaliyyəti ilə məhdudlaşmır. Əbülfəz Əhməd üçün söz – vicdanın, imanının və daxili kamilliyinin ifadə vasitəsidir. Onun poeziyası dünyəvi uğurlardan çox, mənəvi saflaşmaya, Haqqa aparan yolun aydınlaşdırılmasına xidmət edir. Bu baxımdan şairin yaradıcılığı oxucunu düşünməyə, öz daxilinə boylanmağa sövq edir. Əbülfəz Əhməd bir neçə sanballı kitabın müəllifidir. Onun “Ən gözəl adlar (Əsmaül-hüsna)” kitabı ilahi adların poetik və mənəvi izahını təqdim edərək oxucunu Allahın sifətləri üzərində düşünməyə çağırır. “Hz. Məhəmmədin (s.ə.v) kəlamları” adlı əsəri Peyğəmbərimizin hikmət dolu sözlərini bədii və publisistik ruhda oxucuya çatdırır. “Məhəmməd (s.ə.v) Peyğəmbərin vəsiyyəti – Ya Əli” kitabı isə İslam tarixinin və mənəvi irsinin mühüm məqamlarını sevgi və ehtiramla qələmə alır. Bu əsərlərin hər biri “Adiloğlu” nəşriyyatında (Bakı, 2011–2013) işıq üzü görmüşdür. Şairin poeziyasında səmimiyyət əsas xəttdir. Onun misralarında süni pafos yoxdur, əksinə, insanın özünü islah etməsi, xətadan dönməsi, haqq yola üz tutması açıq və aydın şəkildə ifadə olunur: Adəmdən Xatəmə süzüldüm, gəldim, Mən başdan – binadan düz oldum, gəldim. Dinləyib Mustafa* kəlamlarını, Haqq yola, düz yola düzəldim gəldim. Bu misralar Əbülfəz Əhməd poeziyasının ideya mahiyyətini aydın göstərir: tövbə, islah, mənəvi dirçəliş və Haqqa dönüş. Onun şeirləri oxucuya hökm etmir, nəsihət vermir; sadəcə yol göstərir, işıq tutur. Əbülfəz Əhməd yaradıcılığı ilə sübut edir ki, şair olmaq üçün yalnız qələm deyil, təmiz niyyət, saf qəlb və doğru yol gərəkdir. O, həm həyatda, həm də sözdə düz olmağın mümkünlüyünü öz nümunəsi ilə ortaya qoyur. Bu baxımdan onun yaradıcılığı çağdaş oxucu üçün həm ədəbi, həm də mənəvi məktəbdir. Bu gün Əbülfəz Əhməd Azərbaycan mənəvi poeziyasının səssiz, lakin dərin iz buraxan simalarından biri kimi dəyərləndirilir. Onun sözü səs-küy yaratmaq üçün deyil, könüllərdə yer tapmaq üçündür. Əbülfəz Əhmədi öz tənqid üslubu olan satirik şair kimi də təqdim etmək olar, ancaq bu tamamilə başqa bir söhbətin mövzusudur. Əslində onun istənilən neqativ hadisəyə tənqidi münasibətinin əsasında vətənpərvərlik, yurdsevərlik, soydaşına, dindaşına, dildarına sonsuz hörmət və ehtiramı dayanır. Şair bütün yaradıcılığı boyu “böyük Allah bu xalqa, millətə bəxş etdiyi bu qədər gözəl nemətlər müqabilində xoşbəxtlik, firavan həyat, dostluq niyə yoxdur?” sualına cavab axtarır. Və məhz buna görə, bu ilahi missiya uğrunda dediyi hər söz, hər kəlmə yaşayır, yol göstərir, işıq saçır. Yolun da daim sözün kimi açıq-aydın və işıqlı-nurlu olsun, ustad sənətkar – Əbülfəz Əhməd! Adaşın Məhəmməd Mustafaya (s.) qonşu olarsan İnşəAllah! Çox dəyərli oxucum, sona qədər həmsöhbət olduğunuz üçün təşəkkür edirəm. Növbəti yazılarımızda şairin “Ziyadar” mükafatına layiq görülmüş “Gəldim” kitabından seçdiyim nümunələr əsasında onun nə qədər vətənpərvər, yurdsevər bir ziyalı olması barədə ətraflı söhbət açmaq ümidilə sizdən ayrılıram. Hələlik.
*- “Mustafa” – müəllif burada seçilmişlər seçilmişi Məhəmməd peyğəmbəri (s.) nəzərdə tutur. 08.02.2026. Bakı.
SÖZÜN YADDAŞI, YAZARIN SƏSİ (Cahangir Namazovun “Azərbaycan yazarları belə deyir” adlı yeni kitabı haqqında ) Salam olsun, çox dəyərli oxucum! Bu dəfə söhbətimiz ziya mənbəyi yeni kitab barədə olacaq. “Mücrü” nəşriyyatında işıq üzü görən bu kitabın özəlliyi-gözəlliyi ondadır ki, Azərbaycan yazarları haqqında olan bu kitabı Özbəkistandan olan gənc yazar dostumuz Cahangir Namazov tərtib edib. “Yazarlar” jurnalının beynəlxalq əlaqələr üzrə meneceri, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, gənc qələm dostumuz Cahangir Namazovun böyük zəhmət bahasına, uzun zaman ərzində ərsəyə gətirdiyi bu kitabda müasir Azərbaycan qələm adamlarının, ziyalılarının müsahibələri toplanıb. Bu müsahibələr Azərbaycan yazarlarının, fikir adamlarının düşüncələrini özündə əks etdirir.
Azərbaycan ədəbiyyatı yalnız bədii mətnlərdən ibarət deyil; o, həm də düşüncələrin, mövqelərin, talelərin, sözə verilən dəyərin canlı tarixidir. Bu tarixi yazanlar təkcə şeir və roman müəllifləri yox, həm də ədəbi mühiti toplayan, qoruyan, sənədləşdirən qələm sahibləridir. Cahangir Namazovun “Azərbaycan yazarları belə deyir” adlı kitabı məhz bu missiyanı daşıyan dəyərli toplulardandır. Bu kitab təkcə ayrı-ayrı yazarların fikirlərini əks etdirən müsahibələr toplusu deyil. O, çağdaş Azərbaycan ədəbi düşüncəsinin panoramını yaradan, yazıçı və şairlərin dünyaya, ədəbiyyata, zamana münasibətini oxucuya birbaşa təqdim edən canlı mənbədir. “Azərbaycan yazarları belə deyir” oxucuya müəllif mövqeyini zorla qəbul etdirmir. Burada əsas söz sahibinin – yazarın özüdür. Cahangir Namazov sual verən, dinləyən, toplayan, amma önə çıxmayan bir ədəbi vasitəçi kimi çıxış edir. Bu, publisistik mədəniyyətin ən düzgün yoludur: müəllif kölgədə qalır, söz isə ön plana keçir. Kitabda yer alan fikirlər ədəbiyyatın mahiyyəti, yazıçının cəmiyyətdəki rolu, sözün məsuliyyəti, milli kimlik, dil, oxucu problemi, müasir ədəbi proseslər və zamanın çağırışları ətrafında cəmlənir. Hər bir yazarın səsi fərqlidir, lakin bu səslər bir yerdə bütöv bir xor yaradır – Azərbaycan ədəbiyyatının düşünən səsi.
Bu kitabın ən mühüm cəhətlərindən biri onun sənədlilik funksiyasıdır. Zaman keçəcək, ədəbi zövqlər dəyişəcək, amma burada səslənən fikirlər öz dövrünün ruhunu daşıyan canlı şahid kimi qalacaq. Bu baxımdan “Azərbaycan yazarları belə deyir” gələcək tədqiqatçılar, ədəbiyyatşünaslar, gənc qələm sahibləri üçün etibarlı mənbədir. Publisistik üslub sadədir, oxunaqlıdır, pafossuzdur. Bu sadəlik mətni zəiflətdirmir, əksinə, səmimiyyət qatır. Oxucu yazarı kabinetdə deyil, düşünən, tərəddüd edən, bəzən narahat olan, bəzən ümidli bir insan kimi görür. Cahangir Namazov bu kitabla yazıçı ilə oxucu arasında bir körpü yaradır. Oxucu müəllifi yalnız kitab üzərindən deyil, fikir üzərindən tanıyır. Bu tanışlıq isə daha dərin, daha qalıcı olur. Çünki insanı tanıdan ən əsas cəhət onun düşüncəsidir. Kitab xüsusilə gənc oxucular üçün önəmlidir. Burada onlar yalnız uğur hekayələri deyil, həm də şübhələri, çətinlikləri, məsuliyyəti görürlər. Bu, ədəbiyyata romantik deyil, realist yanaşma formalaşdırır. “Azərbaycan yazarları belə deyir” bir kitabdan daha çoxdur – bu, ədəbi mühitin yaddaşıdır. Sözə verilən dəyərin, düşüncəyə göstərilən hörmətin ifadəsidir. Cahangir Namazovun bu işi Azərbaycan ədəbiyyatında publisistik topluların ən uğurlu nümunələrindən biri kimi qiymətləndirilə bilər. Cahangir Namazovun kitaba seçdiyi addan tutmuş, müsahibə götürdüyü ziyalılarımız, onlara ünvanlandığı suallar, hətta kitabın nəşr olunduğu nəşriyyat belə hamısı uğurlu seçimdir. Və nəticə də məntiqi olaraq möhtəşəm alınıb.“Yazarlar” olaraq, Cahangir Namazovu “Azərbaycan yazarları belə deyir” adlı yeni kitabın işıq üzü görməsi münasibətilə “Ziyadar” mükafatı ilə təltif edirik (CAHANGİR NAMAZOV N: 198 06.02.2026. BAKI). Bu kitab oxucuya hazır cavablar vermir, onu düşünməyə sövq edir. Və bəlkə də ən böyük üstünlüyü elə budur: sözün arxasınca düşüncəni oyatmaq. Cahangir Namazovun fəaliyyəti təkcə bu kitabla məhdudlaşmır. Azərbaycan yazarlarının müxtəlif xarici mətbuat səhifələrində işıqlanması, antologiyalarda yer alması da onun ədəbiyyatımızın təbliği yolunda atdığı addımlar sırasındadır. Azərbaycan ədəbiyyatına etdiyi bu misilsiz xidmətləri müqabilində bütün yazarlar cameəsi adından dəyərli dostumuz, əzizimiz, dəyərlimiz, tanınmış şair, yazıçı, publisist, tərcüməçi, jurnalist Cahangir Namazova təşəkkür edir, qarşıdakı bütün həyat və fəaliyyətində yeni-yeni nailiyyətlər arzulayırıq! Sağ ol, Qardaş! Çox dəyərli oxucum, sona qədər həmsöhbət olduğunuz üçün təşəkkür edirəm. Hələlik.
Qara sacın ağ kətəsi (esse) Qara sac… Torpağın bağrından qopub, insan düşüncəsinin hikməti ilə yoğrulmuş, əlinin bərəkəti ilə cilalanmış dəmir – Qara sac. Üzərinə düşən hər xəmir parçası təkcə bişmir – tarix yazır, dastan yaradır, yaddaş kök atır, nəsillər bir-birinə bağlanır. Böyük inamla dünyanın mərkəzi – deyə biləcəyimiz Adəmin yorulduğu, Nuhun gəmisinin endiyi, Mağara əhlinin merac etdiyi torpaqda; Azıx, Damcılı, Xocalı kimi qədim mədəniyyətin üzlərini əsrlərlə qoruyub saxlayaraq, gələcək nəsillərə ötürülməsi funksiyasının öhdəsindən şərəflə gələn ulu əcdadlarımızın və bizim yurdumuz olan Azərbaycanımızda sac sadəcə mətbəx aləti deyil, milli kimliyin səssiz daşıyıcısıdır. Onun üzərində bişən ağ kətə, yağlı fəsəli, xallı yuxa, içərisində bişən cız-bız, qovurma, çığırtma isə bu qara sacın min illərin ötəsindən bizm üçün dartıb gətirərək, bu gün də halal süfrələrimizi bəzəyən ən saf, ən faydalı, dadlı və ləzzətli qida olmaqla yanaşı ata-babaların, ana-nənələrin ən dəyərli mirası – yadigarıdır. Azərbaycanın qədim yaşayış forması – yarımköçəri və kənd mədəniyyəti – sürətli, qənaətli və təbiətlə harmonik qida növlərinin yaranmasını şərtləndirmişdir. Sac məhz bu zərurətdən doğmuşdur. Arxeoloji və etnoqrafik araşdırmalar göstərir ki, sac tipli metal bişirmə alətləri hələ erkən orta əsrlərdən Qafqaz və Ön Asiya məkanında geniş yayılmışdır. Xüsusilə Qarabağ, Şəki-Zaqatala, Naxçıvan bölgəsində sac mətbəxi iqlim, təsərrüfat və ailə modeli ilə üzvi şəkildə formalaşmışdır. Yaylaq-qışlaq həyatı sacı ən zəruri alətlərdən (dəzgahlardan) – milli mətbəx ləvazimatlarından birinə çevrilmişdir. Sacın üzərində bişən yuxa, fəsəli, kətə – hamısı çörək kultunun müxtəlif təzahürləridir. Azərbaycan folklorunda çörək müqəddəsdir: yerə düşəndə öpülür, üstünə and içilir, evdən çıxarkən yol payı kimi verilir. Kətə isə bu çörək kultunun bayramlı, bərəkətli formasıdır. O, gündəlik yemək deyil; toyda, el şənliklərində, Novruz süfrəsində, doğum və niyyət mərasimlərində sacdan qalxan ilk nemətdir. Bayram, toy-düyün, şölən payıdır.
Ağ kətə – sadə un, su və duzdan yoğrulan, bəzən isə içliklə (yağ, qoz, şəkər, göyərti) zənginləşdirilən xəmir məmulatı – zahirən sadə, mahiyyətcə dərin fəlsəfəyə malikdir. Onun ağlığı saflığı, halallığı, niyyəti simvolizə edir. Qara sac üzərində ağ kətənin bişməsi isə folklor düşüncəsində ziddiyyətlərin harmoniyasıdır: qaranlıqla işığın, odla suyun, torpaqla insanın birliyi. Qarabağ, Şəki, Naxçıvan mətbəxində sac başında bişirmə prosesi təkcə kulinariya aktı deyil, sosial ünsiyyət formasıdır. Sac ətrafında qadınlar toplaşar, nəsihətlər deyilər, bayatılar söylənər, ailə tarixçələri ötürülərdi. “Sac başı söhbəti”, “Təndir başı söhbəti” ifadəsi bu gün də xalq dilində yaşayır və bu heç də kişilərin çayxana söhbətlərindən az əhəmiyyətli deyil. Əksinə bütün xeyr-şər* məsələlərin öz konkret həllini tapdığı məclislərdir ki, məhsuldarlığı kişilərin çayxana söhbətlərinə aid edə bilmərik. Sac başı (təndir başı) qadın folklorunun, şifahi yaddaşın canlı tribunası olub, bu gün də belədir, ümidvaram ki, həmişə belə olacaq! Elmi baxımdan sac üzərində bişirmə üsulu sağlam qidalanma prinsiplərinə də uyğundur. Birbaşa alovla deyil, qızdırılmış metal səthlə bişmə xəmirdəki qida dəyərinin qorunmasına imkan verir, yağsız və ya azyağlı bişirmə isə qədim xalq təbabətində “yüngül, lakin qüvvətli yemək” kimi qiymətləndirilmişdir. Bu da sübut edir ki, xalq mətbəxi yalnız dad yox, yaşam fəlsəfəsidir. Bu gün sacın üzərində yığılıb qalan yuxa qatları, üst-üstə düzülmüş kətələr bizə sadəcə keçmişi xatırlatmır – bizi kökümüzə bağlayır. Qara sacın ağ kətəsi milli mətbəximizin poetik simvoludur: sadəlikdə ucalıq, adətdə hikmət, yeməkdə tarix. Zaman dəyişir, mətbəxlər müasirləşir, amma sacın istisi hələ də eyni sualı pıçıldayır: Biz kimik və haradan gəlirik? Cavab isə sacdan qalxan istinin, tüstünün, buxarın içindədir – Müqəddəs Azərbaycan torpağında, ocağın közündə, qara sacın üstündə ağaran kətədə, Mil-Muğan düzündə, Qarabağ ellərində, Laçının Səlvə dərəsində, Kəlbəcər, Batabat, Salvartı yaylaqlarında hər gün yeni hekayələrə şahidlik edən Qara sacdadır, “üzü qara sac”da: Üzu qara cacam mən, Hey yesəm də acam mən, Söhbətləri məzəli, Yolu dolanbacam mən… 01.02.2026. Bakı. *- “xeyir-şər” ifadəsi burada müxtəlif tədbirlər, məclislər, elçilik, nişan, toy, yas mərasimləri mənasında nəzərdə tutulur.
RAMİZ İSMAYIL – 78 (Ömrün kamillik çağında sözə sədaqət) Salam olsun, çox dəyərli oxucum! Səhv etmirəmsə bu mənim Ramiz İsmayıl haqqında yazdığım üçüncü ya dördüncü yazımdır. Ramiz İsmayılla söhbət, onun dilindən şeirlər dinləmək nə qədər xoşdursa, onun həyat və yaradıcılığı haqqında yazmaq on qat daha xoşdur! Bəzən insan ömrü elə yaşayır ki, illər sadəcə rəqəm olmur, mərhələyə, məktəbə, mənəvi pilləyə çevrilir. Ramiz İsmayılın 78 illik ömür yolu da məhz belə bir kamillik yoludur – zəhmətlə yoğrulan, sözlə cilalanan, Vətən sevgisi ilə mənalanan bir yol. Gədəbəyin Kiçik Qaramurad kəndində, müəllim ailəsində dünyaya göz açan Ramiz Məmməd oğlu İsmayılovun həyatında ilk böyük dərs elə ailədən, eldən-obadan başlayıb. Bu torpağın sərt iqlimi, zəhmətə alışdıran dağ havası, insanı sözə və kökə bağlayan mühiti onun gələcək yaradıcılığının ruhuna çevrilib. Təsadüfi deyil ki, illər keçsə də, şairin poeziyasında Gədəbəy həsrəti, kənd yaddaşı, torpaq sevgisi aparıcı xətt kimi qalır. Texniki təhsil almasına, mühəndis-mexanik ixtisasına yiyələnməsinə baxmayaraq, Ramiz İsmayıl heç vaxt sözlə bağını qırmayıb. Əksinə, həyatın istehsalat meydanlarında, zavod və stansiyalarda keçən illər onun yaradıcılığına həyatilik, sənədlilik, real insan taleləri gətirib. Bu baxımdan onun poeziyası romantik duyğularla yanaşı, möhkəm həyat müşahidələrinə söykənir, nəsri isə sadəcə bədii yox, həm də mənəvi-sosial yük daşıyır. Ədəbiyyata gəlişi erkən olub. Orta məktəb illərindən başlayan bu maraq ilk şeirin 1965-ci ildə mətbuatda çapı ilə rəsmi ədəbi addıma çevrilib. Sonrakı onilliklərdə Ramiz İsmayıl səssiz, iddiasız, amma ardıcıl şəkildə ədəbi mühitin içində yaşayıb. Rayon və şəhər qəzetlərindən tutmuş respublika mətbuatına qədər onun sözü oxucu yolunu tapıb. Şairin indiyədək işıq üzü görmüş səkkiz kitabı onun yaradıcılıq axtarışlarının, daxili inkişafının, mövzu və janr zənginliyinin göstəricisidir. “Payızda xatırla məni”dən “Bəsimizdir Ay işığı”na qədər uzanan bu yol lirikanın incə çalarlarını, zamanın fəlsəfəsini, insan talelərinin ağrılı və işıqlı məqamlarını ehtiva edir. Nəsr yaradıcılığında isə “Gözü yolda qalan var”, “Mələklərin görüşü”, “Sonuncu görüş” kimi əsərlər sənədli-bədii üslubun uğurlu nümunələri kimi seçilir. Xüsusilə “Gözü yolda qalan var” sənədli povestinin geniş rezonans doğurması, əsər əsasında “İgid” adlı sənədli filmin çəkilməsi Ramiz İsmayıl yaradıcılığının ictimai əhəmiyyətini bir daha təsdiqləyir. Bu, sadəcə bir yazıçı uğuru deyil, sözün yaddaşa, ekrana, milli duyğuya çevrilməsi hadisəsidir. Onun “Baş Sarıtel” şeiri artıq yazılı mətndən çıxaraq aşıqların dilində yaşayan, xalq ruhuna qarışan bir nümunəyə çevrilib. Bu isə hər şairə nəsib olmayan bir tale payıdır – sözünün xalqın yaddaşında yaşayaraq anonimləşməsi, sənət zirvəsinə yüksəlməsidir. Ramiz İsmayıl təkcə yazan yox, ədəbi mühitə xidmət edən qələm sahibidir. Müxtəlif ədəbi dərnəklərdə fəal iştirakı, antologiya və almanaxlarda yer alan şeirləri, hekayələr toplusunda çap olunan nəsr nümunələri onun ədəbiyyata kollektiv məsuliyyətlə yanaşdığını göstərir. 2018-ci ildən “Xəzan” ədəbi-bədii jurnalının baş redaktor müavini kimi fəaliyyəti isə bu yolun məntiqi davamıdır – gənc qələmlərə dayaq olmaq, sözün nəfəsini qorumaq missiyası. Bu gün 78 yaşını qeyd edən Ramiz İsmayıl ömrün qışına doğru getsə də, ruhən və yaradıcılıq baxımından hələ də yoldadır. Şairin ən yeni işıq üzü görmüş “Ömrün qışına doğru” kitabının özü belə göstərir ki, bu qış sükut yox, düşüncə və müdriklik mövsümüdür. Ramiz İsmayılın simasında biz sözə sədaqətli, Vətəninə bağlı, ömrünü zəhmətlə və qələmlə keçirən bir Azərbaycan ziyalısını görürük. Onu 78 yaşı münasibətilə ürəkdən təbrik edir, möhkəm can sağlığı, uzun və faydalı ömür, yeni kitablar, yeni söz sevincləri arzulayırıq. Qələminiz yorulmasın, Ramiz müəllim – çünki bu söz yolunda sizi hələ oxucu gözləyir. Sona qədər həmsöhbət olduğunuz üçün təşəkkür edirəm! Hələlik! 01.02.2026. Bakı.
USTACAM Müzəffər ordunun şanlı əsgəri, Ərənlər yurdunun ər övladıyam! Zalımın zülmünə təhəmmülüm yox, Babəklər yurdunun hürr övladıyam! * * * Ustadım Nəsimi, sözümüz sözdü, Ədalət, həqiqət bağrımda közdü, Ziyadar dühası bir deyil, yüzdü, Mövlalar yurdunun nur övladıyam! * * * Dərvişəm, müqqəddəs sayılır təkkəm, Hülqumdan yuxarı dayanır öfkəm, Od, ocaq diyarı tanınır ölkəm, Alovlar yurdunun nar övladıyam! * * * Unutma, şah babam Xətai başdı, Nadir şah, mətədə tərpənməz daşdı, İlham, nə keçilməz sədləri aşdı, İgidlər yurdunun nər övladıyam! * * * Tarixdə Nəbisi, Koroğlusu var, Gen dünya yağıya daim olub dar, Düşmən qarşımızda yenə oldu xar, Aslanlar yurdunun şir övladıyam! * * * Göydən Yer üzünə ərmağan, payam, Gündüzlər Günəşəm, gecələr Ayam, Ən parlaq ulduzdan törəyən boyam, Ozanlar yurdunun sirr övladıyam! * * * Ustacam, vətənim vətən içində, Axıb duruluruq zaman köçündə, Min bir anlamı var, adi “heç”in də, Aqillər yurdunun pir övladıyam! 13.11.2020. Bakı.
TƏNDİR BAŞI (… qınından çıxıb qınını bəyənməyənlərə…) Tüstü deyil bu qalxan — əsrlərin nəfəsidir. Divara hopmuş dualar isti çörək kimi açılır ovuclarda. Başı bağlı, beli şallı nənə vaxtı yoğurur, xəmiri yox — taleyi yapır. Əli xamırlıdır, amma dünyanı tərpədən barmaqlardır onlar. Təndirin ağzı — Yer kürəsinin ürəyi, oradan çıxan hər kökə bir millətin davamıdır. Burada böyüyür başı papaqlı kişilər, burada sərtləşir səs, baxış, iradə. Buradan qalxır şahın əmri, alimin sualı, həkimin əli, bəstəkarın notu. Aya gedən yol bəzən raketdən yox, təndir başında yeyilən yağlı kökədən başlayır. Nənə bayatı deyir — amma bu bayatı bir millətin həyat yolu, dastandır, səngərdir. Gecələr hamı yatanda təndir başı pıçıltı ilə dolur. Bir ana şəhid balasının adını odun közünə yazır, göz yaşını una qatır, səhəri çörək kimi çıxarır. Təndir başı — evdəkilərdən gizli ağrıların son qalasıdır. Heç kim görməz, amma Vətən bilir. Bura isti bir bucaq deyil, bura ana qucağıdır — ən geniş, ən səssiz, ən müqəddəs. Od sönər, daş dağlar dağılır, amma təndir başı qalır — xalqın yaddaşı kimi. Müqəddəsdir təndir başı! Çünki orada çörək yox, millət bişir.
Заур Устадж (наст. имя — Заур Мустафа оглы Мустафаев; род. 1975) — современный азербайджанский поэт, публицист и общественный деятель. Основные факты: Происхождение: Родился 8 января 1975 года в Баку, родом из села Юсифджанлы Агдамского района. Военная служба: Ветеран Первой карабахской войны, офицер запаса. Деятельность: Основатель и главный редактор литературного журнала «Yazarlar» (Писатели). Член Союза журналистов Азербайджана. Творчество: Пишет стихи (в том числе детские), рассказы и публицистику. Его работы часто затрагивают темы патриотизма и национальных ценностей. Награды: Лауреат премии «Qızıl qələm» («Золотое перо», 2018). С 2019 года является Президентским стипендиатом. Его часто называют «человеком книги» за вклад в популяризацию азербайджанской литературы в интернете, где его произведения находятся в открытом доступе.
“Çoxdandır ki, dəyərli dostum Zaur Ustacın şeirlərinin tərcüməsinə müraciət etmirdim. Bu günlərdə qarşıma çıxan onun orijinal “Yolun sonunda Günəş var” şeiri məni çox düşündürdü, nədənsə içimdə bir həyəcan yaratdı… Həmişəki kimi, şeirin cazibəsi nəticədə rus dilinə tərcüməmə səbəb oldu. İstədim ki, rus dilli oxucu da bu şeirlə tanış olsun.”
“Давно я не обращалась к переводам стихотворений моего дорогого друга Заура Устаджа. Недавно повстречавшееся мне его оригинальное стихотворение “В конце пути – Солнце” заставило задуматься, породило во мне какое-то необъяснимое волнение… И как всегда, магнетизм стихотворения стал причиной его перевода на русский язык. Хочу, чтобы и русскоязычный читатель смог ознакомиться с ним.”
Yolun sonunda Günəş var; uca dağların başında, pambıq buludlar qoynunda. Rəngi əməlindən aslı; parlaq olur, solğun olur… Əgər, yol alsan payızda, ilk salam, yarpaq səsidir; şütüyüb keçər yanından, ya da qalar ayaq altda. Bu yolun daş yaddaşında payızın barmaq izləri, neçə ananın gözləri, neçə min ilin sözü var. Səni görən kimi külək, qamışların dili ilə haray salar, xəbər yayar, hamı bilər; sən gəlirsən… Günəş dayanıb yerində, üfüqün lap kənarında, səni gözlər. Kölgə susar, səni görməz. İşıq görər, işıq gülər… Sən davam et! Heç aldırma; vızıltıya, sızıltıya, uğultuya. Sən davam etdikcə ayağın altda vaxt xırdalanır, yarpaqlar keçmişi yumşaq səslə bağışlayır. Hər addımda sən daha az qorxursan, daha çox yola çevrilirsən. Bu yol qaçış deyil, qayıdış da yox! Bu yol özünə doğru sakit bir irəliləyişdir. Sükut danışır, sözlər kölgə salmır. Qamışlar baş əyir:
-Keç, amma iz qoymadan yox, ürək qoyaraq keç. Günəş doğur, yalnız səmanın deyil, sənin də yolunun üstünə. Və sən anlayırsan: işıq haradan gəldiyini soruşmur, hara getdiyini də. Yolumuza Günəş doğsun! Yolumuza davam edək! Biz getməsək, adi yoldu, biz gedəndə dünya olur…
В конце пути – Солнце; оно на вершинах горных куполов, в объятьях белоснежных облаков. Цвет оно меняет; то ярким, то бледным бывает… Если осенью твой путь начался, первый привет – от листьев голосов; они мимо тебя промчатся, или предпочтут под ногами остаться. В пути памяти каменной хранятся осени пальцев следы, матерей земли глаза, тысячелетий слова. Ветер, завидев тебя, языком камышей весть разнесёт, оповестит, всех всполошит, и узнают все; что ты идешь… Солнце на месте своём стоит, у самого края горизонта, оно ждёт тебя. Тень замолчит, не увидит тебя. Лишь свет тебя увидит и улыбнётся… Ты путь свой продолжай! Внимания ни на что не обращай; на звуки, на шумы, на гул. Пока ты продолжаешь путь, время дробится, а листья с твоим прошлым по-доброму просит проститься. С каждым шагом всё меньше страха, ты сам уже в путь превращаешься. Этот путь не побег, не возвращение! Этот путь к самому себе спокойное приближение. Говорит тишина, не отбрасывают тень слова. Пред тобой голову склоняют камыши:
-Проходи, но только не бесследно, сердце оставляя, проходи. Когда Солнце всходит, оно не только небо, но и путь твой освещает. И ты понимаешь: свет не спросит, откуда ты идёшь, и идёшь куда. Пусть же Солнце наш путь освещает! Продолжить путь нам помогает! Путь – дорога обычная, если по нему не идти, Целым миром путь становится, если по нему пойти.
