www.yazarlar.az tərəfindən yazılmış bütün yazılar

I Türkoloji qurultayda türk xalqlarının əlifba məsələsi, dili, kulturoloji görüşləri, tarixi, ədəbiyyatı, dilçilik məsələləri araşdırılmışdır. Qurultayda iştirak edən M.Köprülü, V.Bartold, Ə.Hüseynzadə, Samoyloviç, T.Mentsel, B.Çobanzadə, Qubaydulin kimi ədəbiyyatşünaslar ümumtürk ədəbiyyatının problemlərinin həlli istiqamətində çox mühüm işlər görmüşdürlər. Qurultayda iştirak edən İsmayıl Hikmət kimi nüfuzlu ədəbiyyatşünaslar türk xalqlarının mədəni-mənəvi birliyində ədəbiyyatın rolunu yüksək qiymətləndirərək, ədəbiyyatla bağlı çox qiymətli məruzələrlə çıxış etmişdirlər. Qurultayda ədəbiyyatla yanaşı dil, dil əlaqələri, dil nəzəriyyəsi, termin, orfoqrafiya, tarix, kulturologiya kimi mövzularada geniş şəkildə yer ayrılmışdır. I Türkoloji qurultayda “Qudatqu bilik”, “Divani-lüğətt-it-türk”, “Divani- hikmət”, Orxon -Yenisey abidələrinin təhlillərinə aid məsələlər müzakirə edilmişdir. Qurultayda Ə.Hüseynzadə “Qərbin iki dastanında türk”, B.Çobanzadə “Türk dillərinin yaxın qohumluğu haqqında”, akademik V.Bartold “Türk xalqları tarixini tədqiqin indiki vəziyyəti və yaxın vəzifələri”, Qubaydullin “Türk-tatar xalqlarında tarixi ədəbiyyatın inkişafı”, F.Köprülü “Türk xalqlarının ədəbi dillərinin inkişafı” (1-ci məruzə), “Türk xalqları ədəbiyyatlarının tədqiqin yekunları və gələcək vəzifələri” (ikinci məruzə), T.Mentselin “Anadolu-Balkan türklərinin ədəbiyyatlarının araşdırılması və nəticələri” adlı məruzələri ilə dünya ədəbiyyatına çox böyük töhfələr vermişdirlər. Qurultayda ədəbiyyat məsələləri ayrıca və digər problemlərlə qarşılıqlı əlaqəli şəkildə təhlil edilib müəyyən nəticələrə gəlinmişdir. Ə.Hüseynzadənin “Qərbin iki dastanında türk” adlı məruzəsi özünün mövzusu, problematikası və strukturu cəhətdən olduqca mükəmməl idi. Böyük ədib və mütəfəkkir Əli bəy Hüseynzadə məruzəsi ilə türk xalqlarının tarixində ədəbiyyatın inkişafının vacibliyini dönə-dönə bildirmişdir. Onun məruzəsində türk xalqlarının ədəbi-mədəni həyatı başlıca yer tutmuşdur. O, məruzəsində ümumtürk ədəbiyyatının tarixi əhəmiyyətini çox yüksək qiymətləndirmişdir. Ə.Hüseynzadə ən qədim dövrlərdən orta yüzilliklərin sonuna qədərki zaman məsafəsində yaranan qədim türk dastanlarını, Orxon-Yenisey yazılarını, XI-XVI əsrlərdə Orta Asiya, Qafqaz, İran və Anadoluda yazıb-yaratmış klassiklərin əsərlərini türk xalqlarının sərvəti adlandırmışdır. Qurultayda türk xalqlarının ədəbiyyatının inciləri olan dörd misralıq formalardan-mani, türkü, türkhani, tuyuğ kimi şeir şəkilləri yüksək qiymətləndirilmişdir. Türk ədəbiyyatının tarixinin tərcümeyi-hal materiallarının zəngin olmasında türk xalqlarının əvəzsiz rolu danılmazdır. Qurultayda minillik ədəbiyyat tarixi olan türk xalqlarının xalq ədəbiyyatı nümunələri yaradaraq, ədəbiyyatlarını zənginləşdirməkləri yüksək dəyərləndirilmişdir. Türk xalqları ədəbiyyatındakı ədəbiyyat nümunələri sayəsində tarixi və coğrafi inkişafa nail olunmuşdur. I Türkoloji qurultayda türk xalqlarının ədəbiyyatına aid əlyazmaların toplanması və araşdırılması məsələsi də geniş bir şəkildə müzakirə olunmuşdur. Türk xalqlarında ədəbiyyatın inkişaf yolları müzakirə edilərək, bir çox ədəbiyyat məsələləri öz həllini tapmışdır.

MÜƏLLİF: ATAKİŞİYEVA HƏCƏR

HƏCƏR ATAKİŞİYEVANIN YAZILARI

KİTABXANA.AZ

ŞAHNAZ SƏXAVƏTQIZININ YAZILARI

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

www.USTAC.az

XIX ƏSR QARABAĞ ƏDƏBİ MÜHİTİ HAQQINDA MONOQRAFİYA YAYINLANDI

Fevral 16, 2026 www.yazarlar.az Bir şərh yazın

XIX ƏSR QARABAĞ ƏDƏBİ MÜHİTİ HAQQINDA

MONOQRAFİYA YAYINLANDI

Bu günlərdə filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi Zenfira Aslanın “XIX əsr Qarabağ ədəbi mühiti” adlı monoqrafiyası nəşr olunub. “Adiloğlu” nəşriyyatında nəfis şəkildə yayınlanmış kitabın elmi redaktoru professor Vaqif Sultanlı, rəyçiləri isə professor Sənan Səlcuq və filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Samirə Məmmədlidir.

Müəllifin uzun illik elmi yaradıcılıq axtarışlarının bəhrəsi olan monoqrafiyanın ayrı-ayrı fəsil və bölmələrində XIX əsr Qarabağ ədəbi-mədəni mühitini fоrmalaşdıran sоsial-siyasi və kulturоlоji amillər dəyərləndirilmiş, ədəbi məclislərin pоеziyanın inkişafında rоlu, təzkirə və ədəbi tоpluların yaranması, divan ədəbiyyatı ənənələri və epik şeirin əsas inkişaf xüsusiyyətləri, yenilik axtarışları, poeziyada ictimai motivlərin və realist inikas çalarlarının güclənməsi, folklor üslubuna qayıdış, maarifçi-rеalist düşüncənin təşəkkülü, satiranın bədii ifadə imkanları kimi məsələlər sistemli şəkildə təhlil obyektinə çevrilmişdir.

Kitaba yazdığı “Qarabağın poetik mənzərəsi” adlı ön sözdə monoqrafiyanın önəmini vurğulayan professor Vaqif Sultanlı daha çox diqqəti mövzunun aktuallığına yönəldir: “XIX yüzildə Qarabağ təkcə siyasi-tarixi hadisələrin qovşağına deyil, həmçinin söz sənətinin, poetik zövqün, estetik axtarışların canlı mərkəzinə çevrilmişdir. Bu dönəmdə Qarabağ mühiti klassik Şərq ədəbi ənənələri ilə yeni dövrün sosial-mədəni çağırışlarının qovuşduğu bir məkan rolunu oynamış və bu qovuşma sonrakı yüzildə Azərbaycan ədəbiyyatının ideya-bədii istiqamətlərini müəyyənləşdirən əsas amillərdən biri olmuşdur. Bu mənada XIX yüzil Qarabağ ədəbi mühiti milli nəzəri-kulturoloji düşüncənin formalaşmasında mühüm bir mərhələni təmsil edir”.

Monoqrafiyada XIX yüzil Qarabağ ədəbi mühiti poeziya fonunda araşdırılsa da, müəllif yeri gəldikcə digər janrları təhlilə çəkmiş, bütövlükdə bəhs olunan dövrün ədəbi-mədəni mənzərəsini yaratmağa çalışmışdır.