TƏRANƏ YUSUBOVA: Bəzi sevgilər yaşanmaq üçün yox, insanın içində iz buraxmaq üçün gəlir- müsahibə
Bəzi insanlar həyatımıza bir fəsil kimi gəlir. Payız ətirli qadın kimi… Onun həyat lövhəsi şagirdləri üçün bir işıq olsa da, mənim üçün o qadın küllərindən doğulmuşdur. Təranə xanımla yollarımız uşaqlıq illərimdən kəsişib və illər keçdikcə bu yol mənim üçün çox dəyərli bir xatirəyə çevrilib.
Doğma 190 nömrəli tam orta məktəb( indiki adı 189-190) bizi bir-birimizə tanıtdırıb. 190 nağılların dünyasıdır. Təranə xanım da bu nağılın baş qəhrəmanıdır. Bu məktəbin divarlarının rəngi, cingildəyən son zənglər, qaçaqaçla düşdüyümüz pilləkənlər dəyişsə də, mənim ona olan hörmət və sevgim heç vaxt dəyişməyib.
Mənim 5 yaşım olanda ilk məktəbə hazırlıq dərslərimdə Təranə xanımla tanış olmuşuq. Bizim münasibətimiz müəllim və şagird olaraq başlasa da, illər keçdikcə dərin dostluğa çevrilib. Sizə təqdim etdiyim bu müsahibə də sevgi dolu xanımın pıçıltılarının kiçik bir hissəsidir.
Təranə xanım, uşaqlığınızın hansı dönəminə qayıtmaq istəyərdiniz? Və ona nə söyləyərdiniz?
Acılı-şirinli 1990-cı ilin yayına.O zamanlar ən xoşbəxt çağlarım idi. O ki qaldı uşaqlığıma nə söylərdim? Söylərdim ki, tələsmə.Hər şeyi böyüdükcə anlayacaqsan.İndi bu günlərin qədrini bil.Səni sevən insanları qucaqla, ürəyində qalan sözləri söylə.Əziz insanların gedəcək, bəzi arzuların dəyişəcək, amma sən özünü itirmə.Və ən əsası özünü heç vaxt yetərsiz hiss etmə. Sən olduğun halınla da çox dəyərlisən.
Bir neçə il bundan öncə məktəbimizin akt zalında Röya obrazını canlandırdınız. Bu Röya kimdir?
Röya hər dəfə təyyarə səsinə başını səmaya qaldırıb Tanrısının yanında olan Şəhidini salamlayandır. Pıçıltı ilə:”Şahinim-Şəhidim” deyəndir
Çoxları deyirlər ki, Məcnunla Leyli qovuşsaydı,onların sevgisi adiləşərdi. Sizcə, bu doğru fikirdir?
Məncə, bu fikir qismən doğrudur,amma tam deyil.Məcnunla Leylinin sevgisini əfsanələşdirən əsas şey onların qovuşmaması,sevginin sınaqlardan keçməsi, Məcnunun sevgini adi bir münasibətdən daha uca bir məna kimi yaşamasıdır. Qovuşsaydılar, əlbəttə, gündəlik həyat başlayacaqdı. Qayğılar, məsuliyyətlər, fikir ayrılıqları, məişət… Və bu, onların sevgisini insaniləşdirərdi. Adi adiləşmək sevgini dəyərsizləşdirmək demək deyil. Əksinə,bəlkə də ən böyük sevgi elə sevdiyin insanla gündəlik həyatın içində də bir-birini seçməkdir. Məncə, Məcnunla Leylinin faciəsi ondadır ki, onların sevgisinin həqiqiliyini həyatın özü sınamağa imkan tapmadı. Onlar birlikdə qocalmadılar, dəyişmədilər, bir-birlərinin adi tərəflərini görmədilər. Buna görə də sevgiləri gerçək həyatdan çox, insan xəyalındakı əbədi sevgi obrazına çevrildi. Bəlkə də ən gözəl paradoks budur. Onlar qovuşsaydılar əfsanə bəlkə bitərdi, amma sevgi yenə başlayardı.
Niyə ən gözəl qadınlar gecənin səssizliyində öz tənha kölgələri ilə həmsöhbət olurlar?
Bəlkə ona görə ki, ən gözəl qadınların hamı tərəfindən görünən tərəfi çox vaxt heç kimin görmədiyi iç dünyalarını gizlədir. Gündüz hamı onların gözəlliyini görür, amma gecə sakitləşəndə üzlərdən, baxışlardan, təbəssümlərdən geriyə yalnız insanın özü qalır. O zaman insan öz gölgəsi ilə danışır. Demədiyi sözlərlə, yarımçıq qalan sevgilərlə,itirdiyi insanlarla, heç kimin bilmədiyi qorxularla…Və bəzən gözəllik tənhalığı azaltmır, əksinə, insanın ətrafına görünməz bir məsafə çəkir, çünki çoxları onun üzünə baxır, amma ruhuna toxunmağa cəsarət etmir, amma bir şeyi də düşünürəm: Tənha olmaq sevilməmək deyil. Bəzən insan çox sevilir,sadəcə onu həqiqətən anlayan bir nəfərin yoxluğu bütün sevgiləri susdurur.Ona görə gecələr öz kölgəsi ilə söhbət edən qadın bəlkə də bədbəxt deyil. Sadəcə ürəyindəki dərinliyə uyğun bir səs axtarır.
Sizcə, Ayla Günəş qovuşsaydı, kainat bu sevgiyə qarşı çıxardı, yoxsa üsyan edərdi?
Məncə, kainat bu sevgiyə qarşı çıxmazdı, çünki Ayla Günəş qovuşsaydı, bu, adi bir görüş olmazdı. Biri gecənin səssizliyini, digəri gündüzün işığını gətirən iki ayrı aləmin bir-birinə toxunması olardı. Bəlkə də kainat əvvəlcə susardı… Ulduzlar yolunu dəyişər, gecə ilə gündüz arasındakı sərhəd itər,zaman bir anlıq dayanardı. Sonra kainat anlayardı ki, bəzi sevgilər qaydaları pozmaq üçün deyil, yeni bir qayda yaratmaq üçün gəlir.Amma bir şərtlə:Ayla Günəş bir-birini dəyişdirməyə çalışmasın. Ay yenə Ay qalsın, Günəş yenə Günəş… Sadəcə bir-birinin işığında özlərini daha yaxşı görsünlər. Və məncə, kainatın üsyanı da elə bundan olardı: “Əgər iki ayrı dünya bir-birini bu qədər sevə bilirsə, mən niyə onları ayırım?” Bəlkə də o zaman kainatın ən gözəl möcüzəsi yaranardı: Günəşin işığında Ayın görünməsi…
Böyük dostluqların sonu sevgi ilə bitə bilərmi?
Bəli, böyük dostluqların sonu sevgi ilə bitə bilər. Amma hər böyük dostluğun sevgiyə çevrilməsi vacib deyil. Bəzən insan birinin yanında o qədər rahat, o qədər özü kimi olur ki, bir gün anlayır: “Mən bu insanı sadəcə sevmirəm… onu itirməkdən qorxuram.”
Dostluqdan doğan sevginin gözəlliyi ondadır ki, onun təməlində əvvəlcə tanımaq, güvənmək və qəbul etmək dayanır. Bu, çox dəyərli bir başlanğıcdır. Amma bir incə tərəfi də var. Əgər hisslər qarşılıqlı deyilsə, insanın ən böyük dostunu itirmək qorxusu yarana bilər. Ona görə belə bir sevgidə ən vacib şey tələsməmək və qarşı tərəfin hisslərinə hörmət etməkdir.
Mən hətta belə deyərdim: Bəzi sevgilər ilk baxışda başlamır.İllərlə bir dostluğun içində sakitcə böyüyür.Bir gün isə insan geriyə baxıb anlayır ki, mən səni çoxdan sevirmişəm… Sadəcə bu sevginin adını dostluq qoymuşam.” Və ən gözəli bilirsən nədir? Əgər iki insan bir-birini həqiqətən dəyərləndirirsə, sevgi dostluğun sonu olmaq məcburiyyətində deyil. Dostluğun daha dərin bir formasına çevrilə bilər
Gecələr ulduzlara baxıb arzu tutduğunuz anlar olub? Əgər gizli deyilsə,ondan sizə qalan xatirə nədir?
Əlbəttə ki, olub… Bəzi gecələr insan göyə baxıb arzu tutmur, sadəcə ürəyində deməyə cəsarət etmədiyi bir şeyi ulduzlara etibar edir. Məndən qalan xatirə isə arzunun özü deyil, o anın səssizliyidir, çünki illər keçəndən sonra insan bəzən nə arzuladığını unudur, amma hansı hisslə arzuladığını unutmur. Bəzi ulduzlar arzunu həyata keçirmir… Sadəcə onu yaddaşında qoruyur.” Ondan mənə qalan xatirə? Sevgi dolu baxışları…
Vüsala çatmadan sevmək necə bir hissdir?
Vüsala çatmadan sevmək bəlkə də sevginin ən səssiz, ən ağır tərəfidir, çünkiinsan sevdiyinə sahib deyil, amma onu ürəyindən də çıxara bilmir. Görüşmədən də darıxır, danışmadan da anlayır, yanında olmadan da onunla söhbət edir. Bu sevginin qəribə bir tərəfi var:ümid həm təsəllidir, həm də ağrı.
Bəzən insan bilir ki, yolları birləşməyəcək. Yenə də ürəyi “bəlkə…” deyir. Çünki ürək həmişə mümkün olanı deyil, inanmaq istədiyini seçir. Məncə, vüsala çatmadan sevən insanın içində belə bir cümlə yaşayır: “Sən mənim olmadın… amma mənim içimdə sənə aid bir yer həmişə qaldı.”
Və bəlkə də ən kədərli həqiqət budur: Bəzi sevgilər yaşanmaq üçün yox, insanın içində iz buraxmaq üçün gəlir.
Təranə xanım, Röya obrazı mənim üçün də çox doğmadır. Təsəvvür edin ki, həmin Röya sizin qarşınızda dayanıb. Ona nə söyləyərdiniz?
Sev, sevdiyindən də çox sev. Çünki sevdiyindən çox sevildin, ölənə qədər sevildin. Son nəfəsdə də adın dilə gətirildi. Sevgin qəlbdə torpağa basdırıldı.
Təranə xanımın sevgi dünyası hansı rəngdədir?
Qarayla qucaqlaşıb ağa çatmağa çalışan rəng.
Söhbətləşdi: Səma MUĞANNA
Gənc yazar, AYB üzvü, Prezident təqaüdçüsü
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında
