WWW.YAZARLAR.AZ

Oxuyun >> Gözündə tük var

www.USTAC.az

“Gülüm” — sevgi, sədaqət və mənəviyyat

May 18, 2026 www.bitik.az Bir şərh yazın

“Gülüm” — sevgi, sədaqət və mənəviyyat
(Zaur Ustac – Gülüm)
Ənənəvi Azərbaycan poeziyasında nəzirə ənənəsi hər zaman xüsusi əhəmiyyət daşıyıb. Klassik poeziyamızdan gələn bu ədəbi xətt təkcə bir şeirə cavab yazmaq deyil, həm də müəlliflər arasında duyğu, fikir və sənət dialoqu yaratmaq missiyasını yerinə yetirib. Tanınmış şair və yazıçı Zaur Ustac tərəfindən qələmə alınmış “Gülüm” şeiri də məhz bu ənənənin çağdaş ruhda davamıdır. Şeir, Qəndabın “Çarəsizəm” əsərinə nəzirə olaraq yazılsa da, öz poetik nəfəsi, emosional yükü və nikbin ruhu ilə müstəqil bədii dəyərə malikdir.
Qəndabın “Çarəsizəm” şeirində ümidsizlik, sevginin qarşılıqsızlığından doğan mənəvi sarsıntı və daxili iztirab ön plandadırsa, “Gülüm” şeirində həmin qaranlıq ovqatın əksinə olaraq sevginin xilasedici gücü, ümid və mənəvi dayaq hissi təqdim olunur. Müəllif sanki çarəsizliyin qarşısına sevginin işığını çıxarır və oxucuya bildirir ki, həqiqi məhəbbət insanı sındırmır, əksinə onu yaşadır, ucaldır və bütövləşdirir.
Şeir ilk misralardan oxucunu səmimi və işıqlı bir duyğu aləminə aparır:
“Gecənə Ay ollam, gününə Günəş,
Bu sevgin tacımız qoy olsun, gülüm!”
Bu misralarda şair sevginin sadəcə emosional bağlılıq olmadığını göstərir. Burada sevgi həyatın bütöv ritmini tamamlayan ilahi bir qüvvə kimi təqdim olunur. “Ay” və “Günəş” obrazları klassik Şərq poeziyasında işıq, istilik, həyat və sədaqət rəmzi kimi işlənmişdir. Zaur Ustac bu poetik ənənəni müasir duyğularla birləşdirərək sevgini həyatın gecəsinə nur, gündüzünə enerji verən mənəvi dayağa çevirir.
Şeirin əsas uğurlarından biri də onun sadə, anlaşıqlı, lakin dərin məna daşıyan poetik dili ilə bağlıdır. Müəllif mürəkkəb fəlsəfi konstruksiyalara deyil, ürəkdən gələn təbii duyğulara üstünlük verir. Bu xüsusiyyət əsərin oxucuya daha tez nüfuz etməsinə səbəb olur. Şeirin hər bəndində sevgi ilə yanaşı mənəvi dayaq, etibar və sədaqət hissləri də ön plana çıxır:
“Usanma cəfadan, usanma yoldan,
Çəkinmə nə sağdan, nə də ki, soldan…”
Bu misralar artıq təkcə sevgiliyə müraciət deyil, bütövlükdə insana ünvanlanan həyat çağırışı təsiri bağışlayır. Şair burada dözüm, mübarizə və inam ideyasını önə çəkir. Həyatın çətinlikləri qarşısında sınmamaq, doğru yoldan dönməmək, sevgini və insanlığı qorumaq əsərin aparıcı ideyalarından biridir.
Maraqlıdır ki, müəllif sevgini fərdi hiss çərçivəsində saxlamır, onu ictimai-mənəvi dəyərə çevirir:
“İnsan sevgisini ötürür qoldan,
Ağuşun yuvamız qoy olsun, gülüm!”
Bu misralarda sevginin paylaşmaq, qorumaq və insanı insana bağlamaq missiyası xüsusi poetik ustalıqla ifadə olunur. “Ağuş” anlayışı burada sadəcə fiziki yaxınlıq deyil, mənəvi sığınacaq, ruhun rahatlıq tapdığı müqəddəs məkan mənası daşıyır.
Şeirin son bəndində müəllif öz poetik imzasını və daxili mövqeyini açıq şəkildə ortaya qoyur:
“Səni yaşadacaq bu sevgi inan,
Ustacı xatırla hər zaman, hər an,
Bu sevda oduna mənim kimi yan,
Gur yanan odumuz qoy olsun, gülüm!”
Burada “od” obrazı Azərbaycan poeziyasında tez-tez rast gəlinən ilahi eşq və daxili yanğı rəmzidir. Lakin bu od dağıdan deyil, yaşadan, insanı saflaşdıran bir qüvvə kimi təqdim edilir. Müəllif sevgini həyatın mənası, insan ruhunun ən böyük ehtiyacı kimi dəyərləndirir.
“Gülüm” şeirinin digər mühüm xüsusiyyəti onun musiqiliyi və axıcılığıdır. Misralardakı ritm, daxili ahəng və müraciət forması şeirə xüsusi lirizm qazandırır. “Gülüm” sözünün təkrar-təkrar işlənməsi isə əsərin emosional tonunu gücləndirərək onu oxucu yaddaşında daha təsirli edir.
Bu şeir çağdaş Azərbaycan poeziyasında sevginin işıqlı və mənəvi tərəfini tərənnüm edən nümunələrdən biri kimi diqqət çəkir. Əsərdə nə pafos, nə süni romantizm, nə də emosional şişirtmə var. Burada səmimiyyət, daxili istilik və həyat sevgisi hakimdir. Məhz buna görə də “Gülüm” yalnız bir nəzirə deyil, həm də insan ruhuna ünvanlanmış poetik təsəlli kimi dəyərləndirilə bilər.
Tanınmış ədib Zaur Ustac bir daha sübut edir ki, həqiqi poeziya insanın qəlbindən gələndə oxucunun ruhuna yol tapa bilir. “Gülüm” şeiri sevginin ümidsizliyə qalib gəldiyini, insanı yaşadan ən böyük gücün məhz mənəvi bağlılıq və ürək istiliyi olduğunu poetik dillə ifadə edən dəyərli nümunələrdəndir.
18.05.2026. Bakı.

Müəllif: Günnur Ağayeva

ədəbiyyatşünas-tənqidçi

Oxuyun >> Gözündə tük var

www.USTAC.az

Qələmin yaddaşı və zamanın nəfəsi

May 17, 2026 www.bitik.az Bir şərh yazın

Qələmin yaddaşı və zamanın nəfəsi
(Zaur Ustacın “QƏLƏM” şeiri haqqında)
     Müasir Azərbaycan poeziyasında milli yaddaşı, mənəvi kökü və çağdaş insanın texnoloji dünyadakı tənhalığını eyni poetik müstəvidə birləşdirməyi bacaran qələm sahibləri az deyil. Lakin tanınmış şair, publisist və nasir Zaur Ustac “QƏLƏM” adlı yeni şeirində bu mövzunu yalnız bədii-estetik səviyyədə deyil, həm də fəlsəfi və sivilizasion miqyasda təqdim etməyə nail olur. Bu əsər bir şeirdən daha artıqdır — o, insanlığın yaddaşı, sözün müqəddəsliyi və qələmin taleyi haqqında uğurlu bir poetik salnamədir.
     Şeir təsadüfi olaraq “Ələq” surəsinin “O, qələmlə yazmağı öyrətdi” ayəsi ilə başlamır. Müəllif qələmi sadəcə yazı vasitəsi kimi deyil, insanı insan edən ilahi bilik sisteminin başlanğıcı kimi təqdim edir. Burada “qələm” anlayışı həm dini-fəlsəfi, həm də mədəni anlam daşıyır. Şair demək istəyir ki, bəşəriyyətin bütün inkişafı — elm, ədəbiyyat, tarix, hətta texnologiyanın özü belə qələmin yaddaşından doğub.
     Əsərin ən mühüm xüsusiyyətlərindən biri qədim ilə müasir dövr arasındakı poetik körpüdür. Şeir“Silikon vadisinin neon işığında” başlayır, amma çox keçmədən gil lövhələrə, daş kitabələrə, qədim alimlərin titrəyən əllərinə qayıdır. Bu keçid təsadüfi deyil. Müəllif oxucuya xatırladır ki, süni intellekt, serverlər, rəqəmsal yaddaş və alqoritmlər nə qədər inkişaf etsə də, ilk fikir yenə insan ruhunda doğulmuşdur. Bu mənada şeir texnologiyaya qarşı deyil; əksinə, texnologiyanın mənəvi kökünü göstərir.
      Şeirin ən təsirli məqamlarından biri budur:
“amma heç bir algoritm
anasının laylasını yazan əlin yerini vermir.”
       Bu misralarda insanın duyğusal və mənəvi təbiəti ilə mexaniki düşüncə arasındakı fərq açıq görünür. Şair göstərir ki, informasiya ilə hikmət eyni anlayış deyil. Süni intellekt məlumat daşıya bilər, lakin ana nəfəsini, ruh ağrısını, insanın qəlb titrəyişini yarada bilməz. Burada müəllif klassik Şərq təfəkkürü ilə çağdaş texnoloji epoxanı qarşılaşdırır və nəticədə insan ruhunun üstünlüyünü önə çəkir.
     Şeirdə adları çəkilən İmadəddin Nəsimi, Üzeyir Hacıbəyli, Əl-Xarəzmi, Əl-Biruni, Nəsirəddin Tusi və İbn Sina kimi şəxsiyyətlər sadəcə tarixi simalar deyil. Onlar qələmin ölümsüzlük qazandırdığı ruhlardır. Müəllif burada mühüm bir həqiqəti vurğulayır: insan bədəni fanidir, lakin yazılmış söz qalır. Əgər qələm olmasaydı, bəşəriyyət hər səhər tarixini yenidən başlamağa məcbur qalardı. Bu fikir əsərin əsas ideya sütunlarından biridir.
       Şairin dilindəki publisistik güc də diqqətəlayiqdir. Əsər həm poetikdir, həm də düşüncəyə sövq edən ictimai mətn təsiri bağışlayır.“Bir kitab rəfdə susur, amma içində imperiyalar danışır” misrası bunun ən gözəl nümunəsidir. Burada kitab canlı tarix kimi təqdim olunur. Kitab susur, amma onun içində minilliklər nəfəs alır. Bu, qələmin və yazının sivilizasiya üçün nə qədər mühüm olduğunu göstərən yüksək poetik ümumiləşdirmədir.
      Şeirin son hissəsi isə xüsusi emosional atmosfer yaradır. Yağışlı Bakı gecəsi, bulvarda işıq dirəyi altında yazan şair obrazı müasir romantik poeziyanın uğurlu nümunəsidir. Müəllif burada özünü təkcə bir şair kimi yox, həm də minillik söz yaddaşının davamçısı kimi təqdim edir. Onun ruhunun“Hələbdə Nəsiminin yanında olması” isə Azərbaycan-türk poeziyasının mənəvi davamlılığını simvolizə edir.
      “Qoşa qanaddır: qılıncla qələm” misrası əsərin kulminasiya nöqtələrindən biridir. Bu fikir türk-islam tarixinin əsrlərlə formalaşdırdığı dövlətçilik və mədəniyyət fəlsəfəsini özündə daşıyır. Şair göstərir ki, millətləri yalnız silah deyil, söz də yaşadır. Hətta zaman keçdikcə qılınc paslanır, amma qələm tarixə çevrilir.
    Əsərdə diqqəti çəkən başqa bir cəhət isə dilin axıcılığı və obrazlılığın müasir nəfəsidir. Şair klassik poetik ruhu çağdaş terminlərlə birləşdirərək yeni estetik müstəvi yaradır. “Bulud yaddaşı”, “server”, “algoritm”, “data” kimi sözlərin poetik mətnə uğurla daxil edilməsi göstərir ki, Azərbaycan poeziyası artıq yeni əsrin dili ilə danışmağa qadirdir.
     Bu şeir həm də oxucuya mühüm bir mesaj verir: insan yalnız texnologiya ilə yaşaya bilməz. Ruhun qidası yenə sözdür, kitabdır, qələmdir. Zaur Ustacın “QƏLƏM” əsəri qələmin təkcə yazı vasitəsi yox, həm də insanlığın yaddaşı, vicdanı və mənəvi taleyi olduğunu xatırladır.
     Şeir bitir, amma onun verdiyi düşüncə bitmir. Çünki müəllifin dediyi kimi:
“Dünya durduqca yaşayacaq söz,
Yaşarsa, qələm!”
Bu misralar əslində bütün əsərin yekun fəlsəfəsidir. İnsan ömrü keçicidir, amma söz qalır. Söz yaşayırsa, millət yaşayır; qələm yaşayırsa, tarix susmur (Zaur Ustac – Qələm).

Müəllif: Günnur Ağayeva

ədəbiyyatşünas-tənqidçi

Oxuyun >> Gözündə tük var

www.USTAC.az

MERAC YOLUNDA

May 16, 2026 www.bitik.az Bir şərh yazın

MERAC YOLUNDA
( Zaur Ustac – Gecələr)
      Tanınmış şair, publisist və ədəbi düşüncə adamı Zaur Ustac tərəfindən qələmə alınmış “Gecələr” şeiri klassik nəzirə ənənəsinin müasir poetik düşüncə ilə qovuşduğu təsirli nümunələrdən biridir. Şeir görkəmli ədəbiyyatşünas alim-şair Qəndabın “Gecələr” şeirinə nəzirə kimi yazılsa da, müəllif burada yalnız bir poetik davamçılıq nümayiş etdirmir, həm də öz daxili aləmini, eşq fəlsəfəsini və insan ruhunun gecələrdə yaşadığı mənəvi çırpıntıları yeni poetik çalarlarla təqdim edir.
      Azərbaycan poeziyasında “gecə” obrazı daim sirrin, həsrətin, tənhalığın, etirafın və mənəvi hesabatın rəmzi olmuşdur. Füzulidən Vaqifə, Səməd Vurğundan Bəxtiyar Vahabzadəyə qədər bir çox sənətkar gecəni yalnız zaman anlayışı kimi deyil, insan ruhunun aynası kimi təqdim etmişdir. Zaur Ustac da bu ənənəni davam etdirərək gecələri bir duyğu məkanı, daxili məhkəmə və sevgi məhşəri kimi mənalandırır:
“Kim, kimi daha çox sevir bilmirəm,
Məlum o, məhşərdir, qara gecələr.”
      Bu misralarda müəllif sevginin ölçüyəgəlməz mahiyyətini göstərir. Buradakı “məhşər” ifadəsi təsadüfi seçilməmişdir. Şair gecələri sadəcə qaranlıq saatlar kimi deyil, duyğuların sorğu-sual olunduğu, insanın öz vicdanı və sevgisi ilə üz-üzə qaldığı bir məkan kimi təqdim edir. Bu poetik yanaşma şeirə həm fəlsəfi, həm də psixoloji dərinlik qazandırır.
       Şeirin diqqət çəkən məqamlarından biri də gündüz və gecə qarşıdurmasının uğurlu poetik təqdimidir:
“Gündüzlər sözlərin çəkir meraca,
Gözlərin çəkirlər, dara gecələr.”
Burada gündüz zahiri ünsiyyətin, gecə isə daxili iztirabın daşıyıcısına çevrilir. “Söz” və “göz” qarşılaşdırılması müəllifin poetik məharətini göstərir. Gündüz insanı sözlər düşündürürsə, gecələr baxışların yaratdığı duyğular insanı mənəvi dara çəkir. Bu, sevginin insan taleyində yaratdığı hökmün poetik ifadəsidir.
      Şeirin ikinci bəndində müəllif artıq daha dərin daxili qatlara enir:
“Xəyalın taxt qurar başımın üstə,
Qurundan od sıçrar yaşımın üstə.”
Bu misralarda romantik lirika ilə yanğı dolu hisslər birləşir. “Xəyalın taxt qurması” sevgilinin ruh üzərində hakimiyyətini göstərirsə, “od sıçraması” artıq həmin sevginin ağrı və yanğı tərəfini simvollaşdırır. Şair burada həm sevən insanın məğrurluğunu, həm də acizliyini eyni anda təqdim edə bilir.
     Digər maraqlı poetik tapıntı isə aşağıdakı misralardır:
“Arzular cücərir daşımın üstə,
Bağrımın başında, yara gecələr.”
Burada daş obrazı ümidin bitmədiyi sərt həyat həqiqətlərini simvolizə edir. Şair ən ümidsiz məqamda belə arzuların cücərdiyini deyir. Lakin bu arzular yenə də yaraya çevrilir. Bu, sevginin həm yaşadan, həm də incidən mahiyyətini açır. Zaur Ustacın poetik dili sadə olsa da, onun misralarında güclü emosional yük və dərin metaforik qat vardır.
     Şeirin son bəndi isə əsərin fəlsəfi yekunu kimi səslənir:
“Hər gecə bir ümid çırağı yanır,
Hər gecə əvvəlki gecəni danır.”
Bu misralarda insan ruhunun tükənməz ümid hissi əks olunur. Hər yeni gecə yeni bir ümid, yeni bir gözlənti gətirir. İnsan nə qədər yorulsa da, nə qədər ağrı yaşasa da, yenə də sabaha, sevgiyə və işığa inanmaq istəyir. Bu, poeziyanın ən ali həqiqətlərindən biridir.
     Şairin öz adını poetik mətnə gətirməsi də klassik Şərq poeziyasının gözəl ənənələrindəndir:
“Hər gecə özünü astana sanır,
Ustacı aparır, hara gecələr?”
Burada “Ustacı” müraciəti müəllifin öz poetik kimliyini mətndə təsdiqləyir. Eyni zamanda bu misralarda qəribə bir mistik hərəkət duyulur — gecələr sanki şairi özü ilə aparır, onu xəyal və düşüncə yollarında naməlum bir səfərə çıxarır.
     Zaur Ustacın “Gecələr” şeiri müasir Azərbaycan poeziyasında nəzirə janrının uğurlu nümunələrindən biri kimi dəyərləndirilə bilər. Müəllif klassik poetik ənənəyə sədaqət göstərməklə yanaşı, öz fərdi üslubunu, daxili ağrılarını və çağdaş insanın mənəvi tənhalığını poetik dillə ifadə etməyi bacarmışdır. Şeir oxucunu yalnız duyğulandırmır, həm də düşündürür. Çünki burada gecələr yalnız zaman deyil — insan ruhunun aynasıdır.

Müəllif: Günnur Ağayeva

ədəbiyyatşünas-tənqidçi

Oxuyun >> Gözündə tük var

www.USTAC.az

“Ustacın başına tac ol bu gecə!”

May 6, 2026 www.bitik.az Bir şərh yazın

“Ustacın başına tac ol bu gecə!”
(Zaur Ustac – Bu gecə)
   Zaur Ustacın Qəndabın “Bu gecə” şeirinə yazdığı eyni adlı nəzirə müasir Azərbaycan poeziyasında klassik ənənə ilə çağdaş duyumun uğurlu vəhdətini nümayiş etdirən maraqlı poetik hadisədir. Bu nəzirə təkcə bir şeirə cavab deyil, həm də poetik dialoq, ruhlararası söhbət, estetik və mənəvi körpü kimi dəyərləndirilə bilər.
    Ədəbiyyat tariximizdə nəzirə yazmaq ənənəsi qədim və zəngindir. Klassik şairlər bir-birinin şeirlərinə nəzirə yazaraq həm ustadlarına ehtiram göstərmiş, həm də öz poetik güclərini sınamışlar. Zaur Ustacın bu nəzirəsi də həmin ənənənin müasir davamıdır. Burada müəllif yalnız formaya deyil, ruh yaxınlığına, ideya səsləşməsinə xüsusi önəm verir. Qəndabın “Bu gecə” şeirindəki lirizm, daxili yanğı və sevgi-intizar motivləri Ustacın nəzirəsində yeni nəfəs qazanır.
    Şeirin ilk misralarından etibarən müəllifin emosional gərginliyi və çağırış tonu diqqət çəkir:
“Gözlərəm yolunu hər səhər, axşam,
Qır Şeytanın qıçın, qaç gəl, bu gecə!”
Burada klassik aşiq obrazının sədaqəti ilə yanaşı, çağdaş insanın səbirsizliyi, təlatümü də hiss olunur. “Qır Şeytanın qıçın” ifadəsi folklor təfəkküründən gələn obrazlılıqla yanaşı, sevginin qarşısını alan bütün maneələrə üsyan kimi səslənir. Bu, artıq passiv gözləyiş deyil, aktiv çağırışdır.
     İkinci bənddə müəllif birbaşa Qəndabın məşhur misrasına işarə edir – “Qaranlıq gecənin qaranlığında”. Bu istinad nəzirənin klassik tələbinə uyğun olaraq mətnlərarası əlaqəni gücləndirir. Lakin Ustac burada yalnız sitat gətirmir, həmin obrazı genişləndirir:
“Alatoran sübhün bulanlığında,
Öləziyən şamın dumanlığında,
Nur çilə, şəfəq sal, aç yol, bu gecə!”
Bu misralarda işıq və qaranlıq qarşıdurması poetik mərkəzə çevrilir. Şamın öləziyən işığı, sübhün bulanıq halı – bunlar keçid anlarının, qeyri-müəyyənliyin rəmzləridir. Müəllif bu qaranlıq və dumanlı mühitdə nur istəyir, aydınlıq arzulayır. Bu isə yalnız fiziki işıq deyil, həm də mənəvi dirçəliş, ümid və qovuşma arzusudur.
    Üçüncü bənddə isə şeir daha fəlsəfi çalara keçir:
“Xəyal arzulara gedən ilk yoldu,
Ruhlar cisimləri qucuyan qoldu…”
Burada müəllif artıq maddi aləmdən çıxaraq metafizik qatlara yüksəlir. Xəyal – reallığa aparan ilk addım kimi təqdim olunur. Ruh və cisim qarşıdurması isə insanın ikili təbiətini, sevginin həm cismani, həm də ruhi mahiyyətini açır. “Neçə qönçə arzu açmadan soldu” misrası isə itirilmiş imkanların, reallaşmamış arzuların acısını ifadə edir.
    Şeirin kulminasiyası isə son misrada cəmlənir:
“Ustacın başına tac ol bu gecə!”
Bu, həm təvazökar, həm də iddialı bir müraciətdir. Şair burada özünü aşiq kimi təqdim edir, lakin eyni zamanda sevgini, ilhamı, gözəlliyi özünün tacı kimi görmək istəyir. Bu misra nəzirənin fərdi möhürüdür və müəllifin poetik kimliyini açıq şəkildə ortaya qoyur.
    Ümumilikdə, Zaur Ustacın “Bu gecə” nəzirəsi aşağıdakı xüsusiyyətlərlə seçilir:
-Klassik nəzirə ənənəsinə sadiqlik və eyni zamanda müasir ifadə tərzi
-Qəndab poeziyasına hörmət və onun motivlərinin yaradıcı şəkildə inkişafı
-Güclü emosional fon və səmimi lirizm
-Obrazlı dil, metaforik zənginlik və fəlsəfi dərinlik
   Bu nəzirə sübut edir ki, Azərbaycan poeziyasında ənənə ölməyib, əksinə, yeni nəfəs və yeni interpretasiyalarla yaşayır. Zaur Ustac kimi şairlər bu körpünü qoruyaraq həm keçmişə ehtiram göstərir, həm də gələcəyə yol açırlar.
   Beləliklə, “Bu gecə” nəzirəsi yalnız bir poetik cavab deyil, həm də iki şairin ruhunun eyni gecədə qovuşduğu bədii məkan, sözün işığa çevrildiyi poetik bir an kimi dəyərləndirilə bilər.

Müəllif: Günnur Ağayeva

ədəbiyyatşünas-tənqidçi

Oxuyun >> Gözündə tük var

www.USTAC.az

Zaur Ustacın “Aşiq gecələr” şeiri haqqında

May 6, 2026 www.bitik.az Bir şərh yazın

“Gecənin öz sirri, öz aləmi var”
(Zaur Ustacın – “Aşiq gecələr” şeiri haqqında)
Zaur Ustacın “Aşiq gecələr” şeiri müasir Azərbaycan poeziyasında romantik-psixoloji lirikanın incə və təsirli nümunələrindən biri kimi diqqəti cəlb edir. Bu əsərdə gecə obrazı sadəcə zaman kəsiyi kimi yox, həm də ruhun dərinliklərini açan, sirrli və cazibədar bir məkan kimi təqdim olunur. Şair gecəni bir növ aşiqin mənəvi aləminin aynasına çevirir və oxucunu bu aləmin içərisinə dəvət edir.
Əsərin ilk misralarından etibarən müəllifin poetik üslubu özünü göstərir. “O zülmət gecənə şam olum, gülüm” misrası klassik Şərq poeziyasından gələn şam–pərvanə motivini müasir duyumla yenidən canlandırır. Burada şam yanmaq, əriyib yox olmaq, sevgi uğrunda özünü fəda etmək simvoludur. Şairin “aşiq gecələr” ifadəsi isə gecəni passiv fon kimi deyil, sevən, duyan, hətta seçən bir varlıq kimi təqdim edir. Bu antropomorf yanaşma şeirə xüsusi emosional dərinlik verir.
Zaur Ustacın poetikasında diqqət çəkən əsas cəhətlərdən biri obrazların çoxqatlılığıdır. “İşıldaquş” obrazı, “əriyən mumlar”, “yumulu gözlər” kimi ifadələr həm vizual, həm də metaforik yük daşıyır. Bu obrazlar vasitəsilə şair gecənin sakitliyində gizlənən daxili yanğıları, səssiz ehtirasları və ümidləri ifadə edir. Xüsusilə “əriyən mumlara aşiq gecələr” misrası zamanın keçiciliyi və hisslərin yanaraq tükənməsi ideyasını incə şəkildə çatdırır.
Şeirin ikinci bəndində isə lirizm daha da güclənir. Burada aşiqin arzuları, gözləntiləri və sevgi ehtiyacı ön plana çıxır. “İstərəm bir gecə qoynunda uyam” misrası sadə görünsə də, onun arxasında böyük bir mənəvi yaxınlıq, rahatlıq və tamamlanma istəyi dayanır. Bu, fiziki yox, daha çox ruhani bir qovuşma arzusudur. Şair bu hissi şişirtmədən, səmimi və təbii şəkildə təqdim edir ki, bu da əsərin təsir gücünü artırır.
Üçüncü bənddə isə fəlsəfi çalarlar güclənir. “Gecənin öz sirri, öz aləmi var” fikri şairin dünyagörüşünü açıq şəkildə ortaya qoyur. Gecə burada yalnız romantik fon deyil, həm də idrak məkanıdır. İnsan gündüzün səs-küyündə itirdiyi düşüncələri gecənin sükutunda tapır. Şairin özünə istinad etməsi (“Ustac da bundan xəbərdar”) isə əsərə müəllif mövqeyini birbaşa daxil edir və publisistik çalar yaradır.
Şəhrizad obrazına müraciət isə təsadüfi deyil. Bu istinad şeirə həm klassik Şərq ədəbiyyatı ilə bağ, həm də nağılvari, sirli atmosfer qatır. Şəhrizad gecələrin hekayəçisi olduğu kimi, burada da gecə sirrin, gözəlliyin və cazibənin daşıyıcısıdır. “Sirli gözəllərə aşiq gecələr” misrası ilə şair bu ideyanı yekunlaşdırır və oxucunu düşünməyə vadar edir: bəlkə də gecə özü aşiqdir, insan isə sadəcə bu eşqin şahididir.
Ümumilikdə, “Aşiq gecələr” şeiri Zaur Ustac yaradıcılığında romantik lirikanın yetkin nümunəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Əsərdə dilin sadəliyi ilə obrazların zənginliyi, klassik motivlərlə müasir hissiyyatın sintezi uğurla vəhdət təşkil edir. Şair oxucunu yalnız oxumağa yox, həm də hiss etməyə, düşünməyə və gecənin səssizliyində öz daxili dünyası ilə üzləşməyə çağırır.
Bu şeir göstərir ki, gecə təkcə qaranlıq deyil — o, sevginin, sirrin, ilhamın və bəzən də insanın özünü tapdığı ən səmimi zamandır. Zaur Ustac isə bu gecələri sözlə işıqlandırmağı bacaran şairlərdəndir. Gecələriniz daim sakit və işıqlı olsun, Zaur Ustac!

Müəllif: Günnur Ağayeva

ədəbiyyatşünas-tənqidçi

Oxuyun >> Gözündə tük var

ZAUR USTAC – QADAN ALIM

www.USTAC.az

Zaur Ustacın “Qadan alım” şeiri

May 2, 2026 www.bitik.az Bir şərh yazın

Sevginin poetik fəlsəfəsi
(Zaur Ustacın “Qadan alım” şeiri)
    Müasir Azərbaycan poeziyasında özünəməxsus dəst-xətti, səmimi lirizmi və milli-mənəvi dəyərlərə bağlılığı ilə seçilən Zaur Ustacın “Qadan alım” şeiri sevginin ən saf, ən fədakar və ən ülvi ifadələrindən biri kimi diqqəti cəlb edir. Bu şeir yalnız məhəbbət etirafı deyil, həm də sevən insanın daxili aləminin poetik görüntüsüdür. Müəllif burada sevginin həm ilahi, həm də insani qatlarını ustalıqla birləşdirərək oxucunu duyğuların dərin qatlarına aparır.
     Şeirin ilk bəndindən etibarən oxucu sevginin məsafə tanımayan gücü ilə qarşılaşır. “Həsrəti uzaq tut, məni yaxın bil” misrası sevən qəlbin ən böyük istəyini – ayrılığın yox, mənəvi yaxınlığın hökm sürməsini ifadə edir. Burada həsrət yalnız fiziki uzaqlıq deyil, həm də ruhsal ayrılıq kimi təqdim olunur və şair bu ayrılığı rədd edir. “Qadan alım” ifadəsi isə xalq danışıq dilindən gələn, sevgi və nəvazişlə yüklənmiş bir müraciət forması kimi şeirin emosional tonunu müəyyənləşdirir.
     Şeirin ikinci misralarında dini və simvolik obrazlar diqqəti çəkir. “Gözünü yumanda, Həcərül-Əsvəd, Açanda boynumda hil” misraları sevginin müqəddəslik səviyyəsinə yüksəldiyini göstərir. Burada “Həcərül-Əsvəd” (Kəbədə yerləşən müqəddəs daş) və “hil” (aypara) obrazları vasitəsilə sevgili varlıq ilahiləşdirilir. Bu, klassik Şərq poeziyasının təsiri ilə yanaşı, müəllifin milli-mənəvi kodlara bağlılığını da əks etdirir.
    İkinci bənddə isə arzu, ümid və qoruma instinkti ön plana çıxır. “Bar tutan qönçəni vurmasın ayaz” misrası sevginin zərifliyini və qorunmağa ehtiyacı olan bir dəyər olduğunu simvolizə edir. Şair burada sevgini bir çiçək kimi təsvir edir – nazik, həssas və eyni zamanda həyatverici. “Qulunun adını dəsmalına yaz” ifadəsi isə xalq ənənələrinə bağlılıqla yanaşı, sevginin yaddaşda və ürəkdə əbədi yaşaması ideyasını ifadə edir.
    Üçüncü bənd şeirin kulminasiya nöqtəsidir. Burada artıq sevgi tam fədakarlıq mərhələsinə çatır. “Uzağı yaxın et, “Gəl!” desən, gəlləm” misrası sevən insanın bütün maneələri aşmağa hazır olduğunu göstərir. “Ən acı kəlməni nabat, qənd billəm” isə sevginin acını belə şirinə çevirmək gücünü poetik şəkildə ifadə edir. Bu, sevginin transformativ gücünün bariz nümunəsidir.
    Şeirin son misralarında isə dramatik və təsirli bir məqam yaranır: “Sənintək gözəlin qoynunda ölləm, Ustaca deginən: ‘Öl!’”. Burada ölüm belə qorxulu deyil, əksinə, sevgilinin yanında olmaqla müqəddəsləşir. Bu, klassik eşq fəlsəfəsinin – “eşq uğrunda ölüm belə həyatdır” ideyasının müasir ifadəsidir. Müəllif öz adını (“Ustaca”) şeirə daxil etməklə həm poetik imza atır, həm də əsərə fərdi çalar qatır.
    “Qadan alım” şeiri dil baxımından da diqqətəlayiqdir. Sadə, axıcı və xalq dilinə yaxın üslub oxucu ilə birbaşa emosional əlaqə yaradır. Şeirdə istifadə olunan obrazlar, metaforalar və simvollar milli düşüncə tərzindən qaynaqlanır və bu da əsərin səmimiliyini artırır.
     Nəticə olaraq, Zaur Ustacın “Qadan alım” şeiri müasir Azərbaycan poeziyasında sevginin poetik ifadəsinin parlaq nümunələrindən biridir. Bu şeir oxucunu yalnız duyğulandırmır, həm də sevginin mahiyyəti haqqında düşündürür. Burada sevgi sadəcə hiss deyil, inanc, sədaqət və fədakarlıqdır. Şair bu əsərlə bir daha sübut edir ki, həqiqi poeziya qəlbdən gəlir və qəlbə yol tapır.

Müəllif: Günnur Ağayeva

ədəbiyyatşünas-tənqidçi

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustac – Sonuncu döyüş

www.USTAC.az

“Həyat simvolu” və Bakı multikulturalizminin canlı poetik xəritəsi

Aprel 24, 2026 www.bitik.az Bir şərh yazın

“Həyat simvolu” və Bakı multikulturalizminin canlı poetik xəritəsi
(Zaur Ustacın xəritə – şeiri haqqında)
Müasir Azərbaycan ədəbiyyatında şəhər mətnləri xüsusi yer tutur. Bu mətnlərdə şəhər təkcə məkan deyil, həm də yaddaş, kimlik və dəyərlər sistemidir. Tanınmış şair, yazıçı və publisist Zaur Ustac tərəfindən qələmə alınmış “Həyat simvolu” şeiri də bu baxımdan diqqətəlayiqdir. Əsər yalnız poetik təsvir deyil, həm də Bakı şəhərinin multikultural ruhunun bədii-publisistik ifadəsi, sözlərlə işlənmiş canlı tablosudur.
Şeir sübh çağında başlayır. Alov Qüllələri ətrafından hərəkət edən avtobus sanki oxucunu da özü ilə aparır. Bu yol sadəcə fiziki marşrut deyil – bu, tarixdən müasirliyə, müxtəlif mədəniyyətlərdən vahid milli kimliyə doğru uzanan mənəvi bir səyahətdir. Müəllifin baxış bucağından keçən hər küçə, hər bina, hər abidə bir simvola çevrilir.
Şeirdə xüsusilə diqqət çəkən məqam müxtəlif dini və mədəni məkanların bir arada təqdim olunmasıdır. Şəhidlər Xiyabanı kimi milli yaddaşın müqəddəs ünvanı ilə yanaşı, Qız Qalası kimi qədim tarix abidəsi, həmçinin kilsə, sinaqoq və məscidlərin bir-birinə yaxın yerləşməsi təsvir edilir. Bu paralel təqdimat təsadüfi deyil – bu, Azərbaycanın dövlət siyasəti səviyyəsinə yüksəlmiş multikulturalizm modelinin poetik ifadəsidir.
Müəllifin marşrutu üzərində rast gəlinən müxtəlif dini məkanlar – xristian kilsəsi, yəhudi sinaqoqu və müsəlman məscidi – bir həqiqəti təsdiqləyir: Bakı tarixən müxtəlif dinlərin və xalqların sülh içində yaşadığı bir şəhərdir. Bu mənada şeirin kulminasiya nöqtəsi Müqəddəs Bakirə Məryəmin Məsum Hamiləliyi Kilsəsi qarşısında dayanır. Burada “həyat simvolu” anlayışı konkret bir dini obyektlə yanaşı, daha geniş mənada insanlığın ortaq mənəvi dəyərlərini ifadə edir.
Şeirin dili sadə, lakin çoxqatlıdır. Küçə adları, ictimai obyektlər, tarixi şəxsiyyətlər və coğrafi məkanlar bir-birinə calanaraq canlı bir şəhər panoramı yaradır. Bu baxımdan əsər həm də publisistik mətn kimi çıxış edir – oxucuya təkcə hiss yox, həm də informasiya ötürür. Rəşid Behbudov, Səməd Vurğun, Üzeyir Hacıbəyli kimi mədəniyyət simalarının xatırlanması şəhərin yalnız memarlıq deyil, həm də mənəvi irs üzərində qurulduğunu göstərir.
Əsərin diqqətəlayiq xüsusiyyətlərindən biri də onun universallığıdır. Müxtəlif dillərə tərcümə olunması “Həyat simvolu”nun lokal çərçivəni aşaraq qlobal oxucu auditoriyasına çatdığını göstərir. Bu isə onu yalnız Azərbaycan ədəbiyyatının deyil, ümumbəşəri dəyərlərin daşıyıcısına çevirir. Şeirdə təsvir olunan Bakı modeli – fərqli dinlərin, mədəniyyətlərin və dünyagörüşlərinin harmoniyası – bu gün dünya üçün nümunəvi bir yanaşmadır.
Publisistik baxımdan yanaşdıqda, “Həyat simvolu” bir ideyanı ön plana çəkir: şəhərin gücü onun müxtəlifliyindədir. Bu müxtəliflik isə təsadüfi deyil, əsrlər boyu formalaşmış tolerantlıq ənənəsinin nəticəsidir. Azərbaycan cəmiyyətində fərqli dinlərə və mədəniyyətlərə hörmət təkcə sosial norma deyil, həm də milli kimliyin ayrılmaz hissəsidir.
Ümumilikdə, Zaur Ustacın “Həyat simvolu” əsəri Bakı şəhərinin ruhunu, onun tarixini və bu gününü bir araya gətirən bədii-publisistik nümunədir. Bu şeir vasitəsilə oxucu anlayır ki, həyatın özü də Bakı kimi rəngarəngdir – nə təkcə qırmızı, nə mavi, nə də başqa bir rəng… Onların harmoniyasından yaranan bütöv bir tablo – insanlığın ortaq “həyat simvolu” – həyatın, yaranışın, yaşamın mənbəyi və beşiyidir.

Qeyd:

“Həyat simvolu” və Bakı multikulturalizmi

SYMBOL DES LEBENS

SIMBOLO DELLA VITA

SYMBOLE DE LA VIE

Zaur Ustaj – SYMBOL OF LIFE

Zaur Ustac – Həyat simvolu

Müəllif: Günnur Ağayeva

ədəbiyyatşünas-tənqidçi

Oxuyun >> Gözündə tük var

ZAUR USTAC – TÜRKAN ALPTURAN – PDF

www.USTAC.az

Bu gün Türkan Alpturan -Hüseynlinin doğum günüdür – TƏBRİK

Aprel 13, 2026 www.bitik.az Bir şərh yazın

Salam olsun, dəyərli Dostlar! 13 aprel balaca rəssam-yazıçı dostumuz Türkan Alpturan – Hüseynlinin doğum günüdür! “Yazarlar” jurnalı kollektivi adından balaca şahzadəni təbrik edir və öz hədiyyəmizi təqdim edirik:

I>>> OXU >>>>>> XÜSUSİ BURAXILIŞ – 61

TURKAN ALPTURAN Download

ZAUR USTAC – TÜRKAN ALPTURAN – PDF

Hörmətlə, Zaur USTAC

Daha çox məlumat burada

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

Oxuyun >> Gözündə tük var

ZAUR USTACIN DİGƏR YAZILARI

https://yazarlar.az/wp-content/uploads/2026/04/TURKAN.pdf

www.USTAC.az

Zaur Ustac və Dağlar

Aprel 3, 2026 www.bitik.az Bir şərh yazın

Zaur Ustac və Dağlar

Azərbaycan ədəbiyyatında təbiət motivləri həmişə xüsusi yer tutub. Çünki bu torpağın dağları, düzləri, çayları, meşələri yalnız coğrafi məkan deyil, həm də milli kimliyimizin, yaddaşımızın ayrılmaz hissəsidir. Xalqımız əsrlər boyu dağlarla nəfəs alıb, dağlara söykənib, dağlardan güc alıb. Bu baxımdan müasir ədəbiyyatımızda dağ obrazını canlı şəkildə yaşadan şairlərdən biri də Zaur Ustacdır.

Zaur Ustac üçün dağ yalnız fiziki məkan deyil, həm də milli dirənişin, əzəmətin, ucalığın və əbədi mövcudluğun simvoludur. Onun poetik dünyasında dağlar həm qəhrəmanlıq tariximizin şahidi, həm də xalqımızın sərt, dözümlü xarakterinin təcəssümüdür. O, dağlara baxanda yalnız qayaları, zirvələri deyil, həm də o zirvələrin qoynunda yaşanan həyat hekayələrini, unudulmaz taleləri, igidlik dastanlarını görür:

Haqqa nisbət tutub ulu Ələsgər,
Andırıb, tanıdıb, bilib pərisgar,
Hər səngər məbəddi, pirdi hər əsgər,
Şuşa tək ocağın mübarək, dağlar!

Ustacın dağlara yanaşmasında publisistik ruh da hiss olunur. Çünki o, dağlara təkcə şair gözü ilə baxmır, həm də ictimai-siyasi məna axtarır. Azərbaycan reallığında dağ həm işğalın acısını, həm də azadlığın sevincini simvolizə edir. Bu baxımdan Zaur Ustacın yaradıcılığında dağ obrazı bir çağırışdır – “özünə qayıt, gücünü tanı, dağların təkcə daşdan yox, ruhdan ibarət olduğunu unutma!”

Ədəbiyyatın gücü ondan ibarətdir ki, oxucunun hisslərinə toxunaraq onu düşündürür. Zaur Ustac dağları vəsf etməklə oxucunu həm təbiətlə, həm tarixlə, həm də öz mənəvi kökləri ilə birləşdirir. Onun qələmi ilə yazılan dağ obrazı təkcə gözəlliyin təsviri deyil, həm də dirənişin fəlsəfəsidir.

Beləliklə, Zaur Ustacın yaradıcılığında dağlar milli yaddaşın, vətən sevgisinin, mübarizə əzminin canlı simvolu kimi təqdim olunur. Bu dağlar yalnız təbiət mənzərəsi yox, həm də xalqın ruhunu daşıyan əbədi dayaqlardır.

Müəllif: Günnur AĞAYEVA,

müstəqil ədəbiyyatşünas-tənqidçi

GÜNNUR AĞAYEVANIN YAZILARI

Zaur Ustac – Sonuncu döyüş

Oxuyun >> Gözündə tük var