Etiket arxivi: Məcid Rəşadətoğlu

Niyazi, Həcər və Ceyhun

Azərbaycanın məşhur sənətkarı, dirijor Niyazi ilə dünyalar qədər sevdiyi Həcər xanımın izdivacından övladları olmayıb. Bu səbəbdən qohumlarının oğlu Ceyhunu övladlığa götürüblər. Amma Niyazi və Həcər xanımın böyütdüyü bu oğlan məşhur ailəyə, sözün həqiqi mənasında, fəlakət gətirib. Bütün qayğısız uşaqlıq dövrünü bu ailədə, Niyazinin evində keçirən Ceyhun həddi-büluğa çatandan sonra narkotik alüdəçisinə çevrilir. Elə ailənin acı günləri də bundan sonra başlayır. Ceyhun narkotikə qurşandığı gündən etibarən Niyaziyə və Həcər xanıma olmazın əziyyətlərini göstərir. Bu əziyyətlər 1990-cı ilin sentyabrında Ceyhunun analığı Həcər xanımı qətlə yetirməsi ilə başa çatır…
Niyazinin sağlığında ona oğulluğa Ceyhunun narkotik aludəçisi olması barədə “yuxarılardan” məlumat verilmişdi. Aldığı xəbər qarşısında çarəsiz qalan ata, Ceyhunu evdən qovmuş və dünyadan köçənə qədər onu əhv etməmişdi. Ancaq Maestro Niyazinin ölümündən sonra tək qalan Həcər xanım oğlunun ağıllandığını, daha pis vərdişlərdən əl çəkdiyini düşünərək onu evə almışdı. İlk günlər qalmaqaldan, söz-söhbətdən uzaq olan Ceyhun çox keçmir ki, həqiqi üzünü göstərməyə başlayır. Həcər xanımın evdən dəyərli əşyaların itməsi ilə bağlı Ceyhuna verdiyi ardı-arası kəsilməyən suallar (əslində həmin əşyaları Ceyhun oğurlamışdı) yavaş – yavaş Ceyhunu özündən çıxarır. Analığı ilə tez-tez dava etməyə, onu təhqir edib, narkotik üçün pul tələb etməyə başlayır. Bu mübarizənin axırı, bir az əvvəl də qeyd etdiyimiz kimi, qanla, ölümlə qurtarır…
Bəzi məlumatlara görə, narkotik almaq üçün pul dalınca evə gələn Ceyhun istədiyini əldə edə bilməyəndə analığı Həcər xanımı öldürmək qərarına gəlir. O, əvvəlcə analığının başından vurur, huşsuz vəziyyətdə yerə yıxılan Həcər xanımın ölmədiyini görəndə isə onu boğur və evi qarət edərək qaçır. Lakin dəqiq mənbələrdən oxumuşam ki, qətl hadisəsi belə olmayıb. Deməli, Ceyhun Həcər xanımdan pul almaq üçün evə gəlir. Əvvəlcə ac olduğunu deyir və analığından ona yemək verməsini istəyir. Həcər xanım mətbəxə keçib qatilinə yemək hazırlayır. Çörək doğramaq üçün götürdüyü bıçağın küt olduğunu görür və bıçaq itiləyən daşla bıçağı yaxşıca itiləyir. Çörəyi doğradıqdan sonra həmin bıçağı masanın üzərinə qoyur. Bu zaman stol arxasında oturub yeməyə məşğul olan Ceyhun fürsətdən istifadə edib analığından pul istəyir. Həcər xanım isə cavabında ona belə deyir:

-Mənim sənə verəcək pulum yoxdur!
Həcər xanım bu sözü deyib yataq otağına getmək üçün mətbəxdən ayrılır. Əsəbdən gözü dönmüş Ceyhun isə masanın üzərindəki iti bıçağı götürüb analığının arxasınca özünü yataq otağına çatdırır. Faciə də elə bu anda baş verir. O, Həcər xanımın ağzını əli ilə möhkəm sıxır, səsinin çıxmadığından əmin olandan sonra iti bıçağı analığının boğazına çəkir… Həcər xanım elə yerindəcə dünyasını dəyişir. Bu hadisə 1990-cı il, sentyabr ayının 29-da baş verir…
Tarixçi-alim, dosent Zaur Əliyev yazır: “…İndi Niyazinin ev-muzeyində sahibinə məxsus xatirə əşyalarının və əlyazmalarının çoxu yoxdur. Deyilənə görə, o əşyaların bəzilərini (məsələn, Maestronun həmişə barmağına taxdığı brilliant qaşlı üzüyü) Ceyhun evdən çıxararaq satıb, puluna narkotik alıb.
Ceyhunun taleyi də acınacaqlı olub. Bəzi məlumatlara görə, o, həbs olunub və 2000-ci ildə azadlığa çıxıb, səfil həyatı keçirib. Deyilənə görə, azadlıqda olduğu müddətdə atalığının mənzilinə də ara-sıra baş çəkib. Onun əşyalarına, paltarlarına baxıb fikrə dalırmış, ağlayırmış, özünü söyürmüş…
Son məlumatlara görə, Ceyhun qanunsuz silah gəzdirdiyinə görə 2012-ci ildə həbs edilib. Onun hazırda həbsxanada olduğu qeyd edilir…”

Mənbə: Məcid Rəşadətoğlu


>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

“ULDUZ” JURNALI PDF

“XƏZAN”JURNALI PDF

WWW.KİTABEVİM.AZ

YAZARLAR.AZ

===============================================

<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>

Mollanəsrəddinçi şair, publisist Əliqulu Qəmküsarı necə öldürdülər?

Mollanəsrəddinçi şair, publisist Əliqulu Qəmküsarı necə öldürdülər?
Şairin qızı – Azərbaycanın ilk qadın kinorejissoru, ssenarist Qəmər Salamzadənin xatirələrindən: “1919-cu il martın 16-da gecə atam evə qayıdarkən, birinci mərtəbəni qalxır. İkinci mərtəbədə pilləkanın başında … cani arxadan – kürəyindən güllə ilə onu vurur. Xainin gülləsi atamın ürəyini parçalayır”.
Akademik İsa Həbibbəyli “525-ci qəzet”də işıq üzü görən “Mollanəsrəddinçilərin qabaq sırasında” adlı məqaləsində yazır: “Əliqulu Qəmküsarın öldürülməsi hadisəsi də XX əsrin əvvəllərində ölkədə baş alıb gedən özbaşınalığın, qarışıq zamanın əhvalatı idi. Ədəbi ictimaiyyət bu faciəli hadisəni Azərbaycan ədəbiyyatına, xüsusən mollanəsrəddinçi hərəkata vurulan ağır zərbə kimi qarşılamışdı. Bu baxımdan professor Əziz Şərifin “müsəlman demokratiyasının əsl fədaisi” saydığı şairin qətli ilə əlaqədar 20 mart 1919-cu ildə “Borba” qəzetində çap etdirdiyi “Qəmküsar” adlı nekroloq xarakterli yazıda onun öldürülməsi hadisəsinin mahiyyətini aydınlaşdırmağa imkan verən məqamlar vardır. Həmin vaxt Tiflis şəhərində yaşayan 24 yaşlı Əziz Şərifin nekroloqundan başa düşmək olur ki, “Əliqulu Qəmküsar gecə saat on birdə evə qayıdıb giriş qapısını döyərkən qonşuların şübhəsinə tuş gəlir” və qorxudan vahimə keçirən qonşu qadınların hay-küyünə gələn qaradovoyun dalana açdığı atəşdən qətlə yetirilir. Əziz Şərif bu faktı o vaxt mətbuatda yayılmış Əliqulu Qəmküsarın qatı cinayətkar kimi öldürülməsinə dair gedən məlumatlara aydınlıq gətirmək, etiraz etmək məqsədilə nəzərə çarpdırmalı olmusdu. Fikrimizcə, Əliqulu Qəmküsarın öldürülməsi haqqındakı Əziz Şərif versiyası həmin faciəli hadisənin canlı şahidinin təqdim və təsdiq etdiyi fakt kimi daha inandırıcıdır. Məqalədəki “həyatımızın pərakəndəliyi… bir xalq dostunu alıb apardı” fikri də qətlin düşünülmüş, əvvəlcədən planlaşdırılmış hadisə olmadığını göstərir”.

Mənbə: Məcid Rəşadətoğlu


>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

“ULDUZ” JURNALI PDF

“XƏZAN”JURNALI PDF

WWW.KİTABEVİM.AZ

YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

Filosof alim, akademik Heydər Hüseynov

Fotoda: Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının təsisçilərindən biri və vitse-prezidenti, iki dəfə Stalin mükafatı laureatı, Azərbaycanın ən böyük filosof alimlərindən və ilk akademiklərindən biri olan Heydər Hüseynov. O, 1908-ci ilin 3 aprelində qədim Azərbaycan şəhəri olan İrəvanda anadan olmuşdu. Cəmi 42 il ömür sürmüşdü, uşaqlıq illəri də gəncliyi kimi çox çətin, mürəkkəb dövrlərdən keçmişdi. Atası Nəcəf kişinin Gülsüm xanımla olan izdivacından altı uşağı dünyaya gəlmişdi: qızları Ruqiyyə, oğlanları Yusif, Əkbər, Yaqub və son beşikləri Heydər. Heydər Hüseynov hələ həyatın bərkinə-boşuna düşmədən ata qayğısından məhrum olmuşdu. Bir müddət sonra isə bu ailə daha ağır zərbə almışdı. Belə ki, 1918-ci ilin mart-may aylarında ermənilərin İrəvan quberniyasında və Zəngəzurda törətdikləri soyqırımlar zamanı Heydər Hüseynovun böyük qardaşı Yusif daşnaklar tərəfindən vəhşicəsinə öldürülür. Bu hadisədən sonra anası Gülsüm xanım övladları və Yusifin yetim qalmış uşaqları ilə birlikdə vətəni tərk etməyə məcbur olur. Onlar 1920-ci ildə Bakıya köçürlər və İçəri şəhərdə kirayədə qalırlar. Bu vaxt Heydərin artıq 12 yaşı var idi…
Heydər Hüseynov orta təhsilini Bakı şəhərindəki 18 nömrəli məktəbədə alır. Həmin məktəbdə Heydərlə yanaşı Süleyman Rüstəm, Mikayıl Müşfiq, Əfrasiyab və Şəmsi Bədəlbəylilər, Məmmədağa Şirəliyev, Hüseyn Bakıxanov da oxuyurdular. Heydər Hüseynov 1927-ci ildə 18 nömrəli məktəbi bitirdikdən sonra Bakı Pedaqoji Taxnikumunda təhsilini davam etdirir. Bu illərdə komsomol sıralarına qəbul olunur. Maddi çətinlik çəkən ailəsini dolandırmaq məqsədi ilə o, kitabxanada işə düzəlir, eyni zamanda 16 yaşından fəhləlik edir. Hələ gənc yaşlarından həyatın çətin üzü ilə qarşılaşan, ağır uşaqlıq, gənclik dövrü yaşayan Heydər 18 yaşında daha bir zərbə alır. 1926-cı il aprelin 25-də anası Gülsüm xanım 60 yaşında vəfat edir. Ailəsinin bütün ağırlığını hələ bərkiməmiş çiyinlərində daşımalı olan Heydər təhsilinə fasilə vermədən daha gərgin şəraitdə işləməli olur. 1931-ci ilə kimi 59 nömrəli məktəbdə dərs deyir. 1927-1931-ci illərdə gənc Heydər Hüseynov həm də Azərbaycan Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsinin linqvistika ixtisasının tələbəsi olur. Universitetdə oxuduğu illərdə ərəb və fars dillərinə mükəmməl yiyələnir…
42 illik ömrünün 20 ildən çoxunu bundan sonra, daha dəqiq desək, ötən əsrin 40-cı illərindən sonra elmə, tədqiqata həsr edir. Azərbaycan SSR ən gənc akademiki kimi tanınır. Tədqiqatları, qələmə aldığı məqalələri bütün ittifaq məkanında oxunur və neçə – neçə tarixi həqiqətə işıq tutur. 1937-ci ildən etibarən kütləvi xarakter alan Stalin repressiyaları Heydər Hüseynovun həyatından da yan keçmir. Lakin o, bir zamanlar sinif yoldaşı olduğu Mikayıl Müşfiq kimi güllələnmir. Həyatda qalır, ancaq sən demə, gələcəkdə Heydər Hüseynovu daha böyük, daha ağır bir faciə gözləyirmiş…
Akademik Heydər Hüseynov 1950 – ci ildə ona qarşı yürüdülən amansız siyasətə, təqiblərə, təzyiqlərə son vermək üçün, habelə Mir Cəfər Bağırovun təhdidlərinə son qoymaq üçün intihar edir. Heydər Hüseynov yaşadığı mənzildə özünü asır. O, bu hadisədən bir qədər əvvəl də intihara cəhd edibmiş. Lakin görkəmli cərrah, professor Mustafa Topçubaşov onu ölümdən xilas etmişdi…
Xalq yazıçısı Elçin Əfəndiyev “Ədəbiyyat” qəzetində işıq üzü görən “Mir Cəfər Bağırov kim idi? – şəxsiyyəti, əməli və taleyi” adlı məqaləsində yazır: “Belə bir söhbət gəzirdi ki, “Pravda” qəzetində Stalin mükafatı almış əsərlərin siyahısı çıxır və Mir Cəfər Bağırov gözlənilmədən ilk dəfə bu məsələdən xəbər tutur. Elə həmin gün Heydər Hüseynovu çağırtdırır və Stalin mükafatı almış kitabı kabinetində zərblə onun başına çırpır.
Mən bir müddət rəhmətlik şair və tərcüməçi İmran Seyidovla qonşu olmuşam, bir blokda yaşamışıq və o, Elmlər Akademiyasında Heydər Hüseynovun köməkçisi işləmişdi. Bir gün ondan bu söhbətin həqiqət olub-olmadığını soruşanda, İmran müəllim həmin dövrü yenidən yaşayırmış kimi, acı bir həyəcanla təsdiq etdi ki, bəli, həqiqətdir: “- Kitab da qalın və ağır idi…”
Görkəmli alimin “XIX əsrdə Azərbaycanda ictimai-siyasi fikir tarxindən” adlı əsərində Şeyx Şamil haqqında müsbət fikirlər qələmə alması Mir Cəfər Bağırovun qəzəbinə səbəb olmuşdu. O dövr üçün bu, bağışlanmaz səhv idi. Çünki Şeyx Şamil şəxsiyyəti sovet ideologiyasına görə “xalq düşmənini” hesab olunurdu. Və belə bir insanı tərifləmək Heydər Hüseynov şəxsiyyətinin üzərində qara bir xətt çəkmişdi. Lakin həmin dövrün arxiv sənədlərinə nəzər salanda görürük ki, monoqrafiyanın işıq üzü görməsi də, əsərdə Şeyx Şamilin adının qeyd olunması və haqqında yüksək fikirlərin yazılması da sadəcə bir bəhanə idi. Heydər Hüseynovu aradan götürmək üçün ortaya atılmış bir bəhanə…
Akademik Heydər Hüseynovun məzarı Birinci Fəxri Xiyabandadır. Heydər Əliyev onun haqqında danışarkən bir ifadə işlədirdi: “əqidə şəhidi”! Bəli, Heydər Hüseynov nakam ömür yaşayan, həyatının ən məhsuldar çağında dünya ilə vidalaşan “əqidə şəhidi” idi…Nur içində yatsın…

Mənbə: Məcid Rəşadətoğlu


>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

“ULDUZ” JURNALI PDF

“XƏZAN”JURNALI PDF

WWW.KİTABEVİM.AZ

YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

Avropada təhsil alan ilk azərbaycanlı qadın Leyla Şahtaxtinskaya olmuşdur

Avropada təhsil alan ilk azərbaycanlı qadın Leyla Şahtaxtinskaya olmuşdur. O, ilk azərbaycanlı həkim mama – ginekoloq Adilə Şahtaxtinskayanın bacısı, maarifçi, publisist, jurnalist İsa Sultan Şahtaxtılının qızı idi. Leyla xanım 1866-ci ildə Qars şəhərində dünyaya gəlmişdi. O, 1902-ci ildə Tiflis Qızlar məktəbini bitirmişdi. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin vəsaiti ilə 1904-cü ildə İsveçrədə Tibb Universitetinə daxil olmuşdu, lakin təhsilini başa vurmasına cəmi 2 il qalmış xəstələnərək orada vəfat etmişdi. “Molla Nəsrəddin” jurnalı Leyla Şahtaxtinskayanın ölümü ilə əlaqədar nekroloq da dərc etmişdi.
* * * * *
Leyla xanım ali təhsil almaq üçün İsveçrəyə getdi, Lozanna Universitetinin tibb fakültəsinə daxil oldu. Lakin üçüncü kursdaykən Leylanın İsveçrədə soyuqdəymədən vəfat etdiyi xəbəri gəldi. Bu xəbər təkcə onun ailəsini yox, Qafqazın mədəni müsəlman cəmiyyətini də kədərləndirmişdi. Çünki o, Avropada təhsil almaq şövqünə çatan ilk azərbaycanlı qadın idi. Ancaq qəfil ölüm buna icazə vermədi. Leyla xanım 21 yaşında dünyadan köçdü…
Leylanın soyuqdəymədən vəfat etməyinə Mirzə Cəlil inanmamışdı. “Molla Nəsrəddin” satirik jurnal olmasına baxmayaraq, 1908-ci ildə 52-ci nömrəsində Leyla Şahtaxtinskaya haqqında nekroloq dərc etdi. Burada yazılmışdı: “…İki ildən sonra vətənində biçarə müsəlman övrətlərinin min-min dərdlərinə şəfa verəcəkdi. Əfsus, qismət olmadı. Leyla xanım keçən il İsveçrədə soyuqdəymədən vəfat elədi. Avropaya elm dalınca gedən müsəlman qızlarından Leyla xanımdan savayı bir özgəsini eşitməmişik. Molla Nəsrəddin”in arzularından xəbərdar olanlar gərək bilsinlər ki, bir belə vücudun yox olmağı bizim üçün təskinsiz bir dərddir. Jurnalımızın səhifəsini mərhumun surəti ilə bəzədik ki, gələcəkdə Leyla xanımın vətən bacıları hər dəfə həmin vərəqi görəndə desinlər: bu bacımız vəfat etdi, bəs insafdırmı bunun yeri boş qalsın ? Rəvadırmı bundan sonra İsveçrədə elə bilsinlər ki, dünyada müsəlman qızı tək bircə imiş ? Dəxi dünyada müsəlman qızı yoxdur, bəlkə dünyada heç müsəlman yoxdur! Rəvadırmı ?”
Molla Nəsrəddinin yanıqlı harayını sanki ilk dəfə Leylanın kiçik bacısı Adilə eşitdi. Adilə həkim oldu. O, 1930-cu ildə Kiyevdə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etdi. Professor elmi məqamına yüksəldi. Adilə Şahtaxtinskaya Azərbaycanın ilk qadın həkim-ginekoloqu oldu. Lakin ərinin Mir Cəfər Bağırov tərəfindən şəxsən güllələnməsindən sonra Adilə həkimin də həyatı böyük təhlükə qarşısında qaldı.
…Azərbaycanın ilk həkim mama-ginekoloqu, professor Adilə Şahtaxtinskaya həbsxanaya salındı. Onun nə müdrik zəkası, nə xidmətləri, nə də bu xalqın gələcəyi üçün görəcəyi işlər nəzərə alınmadı. Azərbaycan üçün lazımlı bir qadın Azərbaycandan çox uzaqlara mal-heyvan daşınan vaqonda Potmadakı həbs düşərgəsinə sürgün edildi. Beş il “cəzasını” çəkəndən sonra böyük arzu və ümid ilə Azərbaycana döndü. Ancaq onun Bakıda yaşamağı qadağan edildi. Adilə xanım həyatdan, taleyində küsdü, doğma Vətəndən incidi… Yurdun qapıları üzünə bağlanandan sonra kövrək hissləri onu Tiflisə apardı. Və o, qürbətdə – 1951-ci ildə vəfat etdi.

Mənbələr:
1) “Molla Nəsrəddin” jurnalı, № 52, 1908
2) Əməkdar elm xadimi Fərrux Rüstəmovun 2023-cü il, 11 yanvar tarixində AZƏRTAC – da işıq üzü görən müsahibəsi.
3) Azərbaycan Milli Ensiklopediyası.

Mənbə: Məcid Rəşadətoğlu


>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

“ULDUZ” JURNALI PDF

“XƏZAN”JURNALI PDF

WWW.KİTABEVİM.AZ

YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

Başdaşında yazılmışdı: “Bu məzarda Gəncə bəylərbəyisi Qacar tayfasından olan Ziyadoğlu Cavad xan uyuyur…”

SSRİ dövründə, 1963-cü ildə Şah Abbas məscidinin həyətində fəvvarə inşa etmək məqsədi ilə qazıntı işləri aparılır. Bu zaman ərazidə üstü ərəbcə yazılan baş daşı və məzar aşkarlanır. Yazılar bu məzarın Cavad xana aid olduğunu göstərirdi. Başdaşında yazılmışdı: “Bu məzarda Gəncə bəylərbəyisi Qacar tayfasından olan Ziyadoğlu Cavad xan uyuyur…”.
O vaxt Gəncənin İcraiyyə Komitəsinin sədri Ələsgər Əlizadə, qəbrin Cavad xana aid olduğunu bilib, məzarı “Səbiskar”qəbiristanlığına aparılmasına göstəriş vermişdir. Gəncəlilər xanın qalıqlarını 27 il tarixçi Mirzə Adıgözəl bəy Qarabağinin nəvəsi, Əsgər ağa Goraninin türbəsində gizli qoruyub saxlayıblar.
Ələsgər Əlizadə bir müsahibədə deyirdi: “1963-cü ildə Gəncənin İcraiyyə Komitəsinin sədri idim. Mən də Cavad xanın qəhrəmanlığı haqqında eşitmişdim, ona dərin hörmətim vardı. Şəhərin azadlığı uğrunda öldüyünü bilirdim. Amma 60-cı illərdə çətin vaxt idi, Cavad xanın adını çəkmək xətalıydı. Çox təhlükəli olsa da, mən qorxmadım, qəbrin Cavad xana aid olduğunu bilən kimi, məzarının “Səbiskar”a köçürülməsinə göstəriş verdim. Çalışdıq ki, bu işi mümkün qədər səs-küysüz görək, gizli qalsın, “yuxarı”lara xəbər çatmasın. Xəbər tutsaydılar, bəlkə də məni işdən çıxarıb həbs edərdilər… Əsas qəbri qorumaq lazım idi. Gələcək nəsil, tarix məni bağışlamazdı”.
Azərbaycanda milli azadlıq hərəkatı başlayanda, Gəncə əhalisinin ilk tələblərindən biri məhz xanın öz yerində dəfn olunması olur. Hadisənin canlı şahidi olan, şəhər sakini Əlisəftər Səfərəliyevin sözlərinə görə, 1990-cı ilin mart aylarında xanın qalıqları kecmiş yerinə aparılır və dəfn edilir.
Digər Gəncə sakini Əlaslan Cəfərovun sözlərindən: “Dəfndə böyük izdiham vardı, təxminən 70-80 min, bəlkə də çox adam olardı. Gəncə sonuncu xanını möhtəşəm şəkildə dəfn edirdi. Cavad xanın tabutunu “Səbiskar” qəbiristanlığından Şah Abbas məscidinədək, təxminən 4 km yolu insanlar çiyinlərindən yerə qoymadan piyada gətirdilər. Gəncə doğma, əziz adamını dəfn edirdi. Yaşlı adamlar ağlayırdı. Həm də sevinc var idi, haqq-ədalət öz yerini tapmışdı“.
2005-ci ildə məzarın üstündə Cavad xana türbə inşa edilib.

Mənbə: Məcid Rəşadətoğlu


>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

“ULDUZ” JURNALI PDF

“XƏZAN”JURNALI PDF

WWW.KİTABEVİM.AZ

YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

Süleyman Sani Axundov

Seminariyada oxuduğu illərdə canına qəsd etmək istəyən yazıçı – Süleyman Sani Axundov. O, nə üçün intihar etmək istəyirdi?
Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, jurnalist Qərənfil Dünyaminqızı yazır: “1885-ci ililin qarlı-boranlı bir qış günündə Tiflisdə Qori Müəllimlər seminariyasında açılan atəş səsi müsəlman şöbəsinin şagird və müəllimlərini daha çox narahat etdi. Çünki özünə qəsd etmək istəyən seminariyanın çalışqan, nizam-intizamlı şagirdlərindən biri olan Süleyman Sani Axundov idi. Bəs nə üçün Süleyman özünə qəsd etmişdi?
Tədqiqatçıların yazdığına görə, yuxarı sinif şagirdlərindən hər gün biri seminariyada növbətçi olurmuş. Bir gün də Süleymanın növbəsində pansionata keyfiyyətsiz çörək gətirilir. Süleyman buna etiraz edərək seminariyanın inspektoru Aleksey Osipoviç Çernyayevskiyə məlumat verir. A.O.Çernyayevskinin əmri ilə nağd pulla çörək alınıb seminariyanın şagirdlərinə paylanır. Bu iş növbətçi kimi Süleymana tapşırılır. Süleyman da məktəbin xəzinəsindən götürdüyü pula seminariyanın yaxınlığında yerləşən sexdən çörək alaraq pansionata gətirir. Kiçik bir anlaşılmazlıq üzündən inspektor Süleymanı yalançılıqda, tamahkarlıqda təqsirləndirir. (Guya Süleyman çörəyin pudunu 1 manata alıb, amma seminariyanın xəzinəsindən 1 manat 20 qəpik pul götürüb).
Bu hadisədən sonra seminariyanın müəllim və şagirdləri arasında Süleymana münasibət dəyişir. Məsələyə Süleymanın dayısı, seminariyanın müəllimi Səfərəlibəy Vəlibəyov qarışaraq çörəyin qiymətinin hər yerdə 1 manat 20 qəpik olduğunu aşkarlayır və bu işdə Süleymanın günahsız olduğunu sübut edir.
Lakin həqiqətin aşkarlanması seminariya rəhbərliyinin heç də xoşuna gəlmir. Belə olduqda Süleymanı cəzalandırmaq üçün pedaqoji sovetdə onun təlim-tərbiyə qiymətini əladan birbaşa kafiyə endirirlər. Həqiqəti araşdırmağa özündə təpər tapmayan seminariya rəhbərliyinin bu haqsız hərəkəti Süleymanda əsəb gərginliyi və ruh düşgünlüyü yaradır. Və bir gün bütün şagird yoldaşları yatandan sonra o özünə qəsd edərək tapançadan atəş açır. Xoşbəxtlikdən güllə onun ürəyinə dəymir…
Bu haqda S.S.Axundovun qohumu Nadir Vəlixanov yazırdı ki: “1885-cü ildə Süleymanın seminariyada başına gələn bir əhvalat ömrü boyu xatirindən silinməmişdi. Şöbədə növbətçi olduğu vaxt təsadüfi olaraq, dövlət pulunu mənimsəməkdə günahlandırıldığı üçün kədərə dalıb, öz canına qəsd etmişdi”.
Tədqiqatçı alim Aslan Kənan isə “XX əsrdə repressiyaya məruz qalanlar” adlı əsərində bu hadisə haqqında məlumat verərək seminariya rəhbərliyinin, xüsusən də N.S.Streletskinin direktorluq etdiyi illərdə apardığı intiriqabazlıqdan, azərbaycanlı seminaristlərə qarşı etdiyi kobudluqdan və haqsızlıqlardan geniş bəhs edərək bu məsələyə aydınlıq gətirir.
Bu faktı A.O.Çernyayevskinin 1893-cü ildə Qafqaz Təhsil Dairəsinə yazdığı izahat bir daha təsdiq edir. S.S.Axundovun intihar cəhdini “özlüyündə fövqəladə dərəcədə qəmgin bir fakt” hesab etmiş və şagirdlərin bu vəziyyətə gəlib çıxmasının günahkarı N.S.Streletskini və onun seminariyada direktor olduğu dövrdə təlim-tərbiyə sahəsində apardığı yarıtmaz iş üsulu ilə əlaqələndirmişdir…”
Bu gün Süleyman Sani Axundovun anım günüdür. Allah rəhmət eləsin!

Mənbə: Məcid Rəşadətoğlu


>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

“ULDUZ” JURNALI PDF

“XƏZAN”JURNALI PDF

WWW.KİTABEVİM.AZ

YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

Osman Sarıvəlli – Oğul

Xalq şairi Osman Sarıvəlli qələmindən “Gətir, oğlum, gətir”
Mən kənddə doğuldum, sənsə şəhərdə,
Sən beşikdə yatdın, mənsə yəhərdə.
Yatdım boz otlaqda boz dovşan kimi…
Gözümüz dünyaya açılan kimi
Mən çomaq götürdüm, sən kağız, qələm,
Çomaq bir aləmdir, qələm bir aləm…
Dolandı sənələr, dolandı aylar,
Gah dondu, gah coşdu, bulandı çaylar.
Zaman hökm elədi…Bir qərib axşam
Yolun məskənimə düşdü nagahan.
Səni oğul kimi o yerdə mənsiz
Bağrına basdımı ana kəndimiz?
Xoşuna gəldimi Kürün kənarı?
Gördünmü, gördünmü göy çinarları?
Görürəm, səfalı bir yaz axşamı
Çinarın dibinə yığışır hamı.
Bu saz məclisindən olanlar halı –
Kəndin ağsaqqalı, qarasaqqalı
Oraya toplanıb…Sən də bu axşam,
Orda, uşaqların arasındasan.
Ortada vüqarla aşıq gəzişir,
Danışır arabir, deyir arabir.
Bir qoca yerindən səslənir bu an:
– Aşıq, bir nağıl de, səsinə qurban!
Hamı vəcdə gəlir…Bu məsləhəti
Bəyənib dəyişir aşıq söhbəti;
Bir dastan başlayır coşqun həvəslə,
Min yerdə xal vurur yanıqlı səslə.
Xalqın əzəməti, fikri, xəyalı,
Onun hissi, zövqü, ağlı, kamalı
Sanma bir qılıncda, bir hünərdədir,
Onlar bu sazlarda, bu sözlərdədir!..
Bu günün qəlbinə girmək istəsən,
Durduğun pillədən hələ bir az en.
En! Uçan alçalar, enən ucalar!
En! Yerin təkində xəzinələr var.
Demə “köhnə sözün mənası nədir?”
Hər söz, anlayana bir qərinədir!..
Hər fikir mülkündə zərrin tac yatır,
Hər meyvə tumunda bir ağac yatır.
Hər kiçik bayatı xalqın səsidir,
Kamal dünyasının xəzinəsidir.
Bahar gecələri enib sahilə
Uçan ləpələrin səsini dinlə!
Gümüş dalğalarda Ay baxan zaman
Düşün, gör nə deyir çay axan zaman?
Kömürdən almaz çək, yarpaqdan ipək,
Daşdan gövhər çıxart, buluddan şimşək.
Gətir ildırımın məğrur səsini,
Qumru bulaqların zümzüməsini.
Zəmilərdən sünbül, bağçalardan bar,
Dərələrdən vüsət, dağlardan vüqar…
Özünlə çiçəkli, güllü yaz gətir,
Bir aşıq mahnısı, bir də saz gətir!
Gətir, yollarına müntəzirəm mən!
Gətir, bu fürsəti vermə əlindən!
Ana yurdumuzun nəyi var gətir –
Məhəbbət, sədaqət, etibar gətir!..

Mənbə: Məcid Rəşadətoğlu


>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

“ULDUZ” JURNALI PDF

“XƏZAN”JURNALI PDF

WWW.KİTABEVİM.AZ

YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

Məhəmməd Hadi, Mirzə Ələkbər Sabir və Əbdürrəhim Tofiq Əfəndizadə

Fotodakılar: Məhəmməd Hadi, Mirzə Ələkbər Sabir. Ayaq üstə dayanan isə Əbdürrəhim Tofiq Əfəndizadədir. Tarix ötən əsrin əvvəlləri.
Mirzə Ələkbər Sabir 1910-cu ilin axırlarında ağır ciyər xəstəliyinə tutulub Şamaxıya qayıdır. 1911-ci ilin may ayında o, müalicə üçün Tiflisə gedir və dostu Cəlil Məmmədquluzadənin evində qalır. Mirzə Cəlillə bərabər, “Molla Nəsrəddin”in əməkdaşları şairə böyük qayğıkeşlik göstərirlər. Xəstəliyinin getdikcə şiddətləndiyinə baxmayaraq, Sabir yenə şeir yazmağa davam edir, yeni – yeni taziyanələr üzərində işləyir, “Molla Nəsrəddin” jurnalının redaksiya işlərinə yaxından kömək edir.
İyun ayında həkimlər şairə cərrahiyə əməliyyatı aparmağı təklif edirlər. Lakin o, buna razı olmur və Şamaxıya qayıdır. “Molla Nəsrəddin” jurnalı 1911 – ci il 14 – cü sayında xəstə şairə maddi yardım etməyə çağıran bir elan dərc edir. Bu elandan sonra Rusiyanın və Şərqin bir çox şəhərlərindən onlarla oxucu böyük xalq şairinə məhəbbət və hörmət əlaməti olaraq “Molla Nəsrəddin”in ünvanına ianə göndərirlər. Xəstəliyinin çox şiddətləndiyini və ona başqa bir əlac olmayacağını görən şair cərrahiyə əməlliyatına razı olub, iyulun 8-də Bakıya gəlir. Lakin artıq həkimlər cərrahiyənin də heç bir fayda verməyəcəyini söyləyərək, ona Şamaxıya qayıtmağı məsləhət görürlər. Jurnalist H. İ. Qasımov xəstə şairlə Bakıda son görüşünü xatırlayaraq yazır: “…qəzetdə yazarsan, Sabir deyirdi ki, mən vücüdumda olan ətimi xalqımın yolunda çürütdüm. Əgər ömür vəfa etsəydi, sümüklərimi də xalqımın yolunda qoyardım”.
1911-ci il iyulun 25-də (köhnə təqvimlə 12-də) Mirzə Ələkbər Sabir vəfat edir. Şairin məzarı Şamaxıda “Yeddi Guşə”dədir.

Mənbə və müəllif: Məcid Rəşadətoğlu


>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

“ULDUZ” JURNALI PDF

“XƏZAN”JURNALI PDF

WWW.KİTABEVİM.AZ

YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

37-nin 37 yaşlı qurbanı: İlk repressiya olunan qadın Umgülsüm Sadıqzadə

37-nin 37 yaşlı qurbanı: İlk repressiya olunan qadın Umgülsüm Sadıqzadə

O, repressiya qurbanı olmuş ilk azərbaycanlı qadındır.
Həyat yoldaşı yazıçı Seyid Hüseyn də güllələnərək dənizə atılmışdı.
İllərlə uşaqlarından ayrı düşür, həbs düşərgəsində çox ağır günlər keçirir, məzarının yeri unudulur.
Oğlu isə 24 yaşında xəstəlikdən vəfat edir.
Azərbaycanın ilk istiqlalçı şairəsi Ümmügülsüm Sadlqzadə.

1920-ci ildə ailə quran Seyid Hüseyn və Umgülsümün dörd övladı dünyaya gəlir: Cığatay, Toğrul, Oqtay və Qumral.
Umgülsümün həyat yoldaşı Seyid Hüseyni 1937-ci il iyulun 15-də Şüvəlandakı bağında həbs edirlər. 1938-ci ilin yanvar ayında Seyid Hüseyn güllələnir. 1937-ci ilin noyabr ayında onu “xalq düşməni”nin arvadı kimi həbs edib Bayıl həbsxanasına salırlar. Beləcə, 37-nin 37 yaşlı qurbanı olur Umgülsüm Sadıqzadə. Həm də ilk repressiya olunan Azərbaycan qadını. Ona səkkiz il iş kəsərək 1938-ci ildə Mordova Muxtar Respublikasının Yavas qəsəbəsindəki Temlaq əmək islah düşərgəsinə göndərirlər.

O, Mikayıl Müşfiqin sevimli Dilbəri ilə eyni düşərgədə olub, onun vəziyyətini acı ilə qələmə alıb. Umgülsüm xanım 1943-cü ildə SSRİ XDİK-nın Xüsusi Müşavirəsinə ərizə ilə müraciət edərək, azadlığa buraхılmasını хahiş edir. Onun azad olunmasına yalnız 1945-ci ilin aprel ayında qərar verilir. Artıq sürgün günlərinin geridə qaldığına, uşaqlarına və evinə qovuşduğuna yenicə sevinmiş bu əzabkeş qadına iyirmi gün sonra Bakıda qalmaq yasaqlanır. O, Vətənində də sürgün olunur. Bakıdan Şamaxıya köçməli olur. Burada da uzun müddət yaşaya bilmir və üç ay sonra qızı Qumralın qolları arasında gözlərini əbədi olaraq yumur.

Mənbə və müəllif: Məcid Rəşadətoğlu


>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

“ULDUZ” JURNALI PDF

“XƏZAN”JURNALI PDF

WWW.KİTABEVİM.AZ

YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

Fərman Kərimzadə, İsi Məlikzadə və Əlibala Hacızadə – Foto

Azərbaycan ədəbiyyatının üç sevilən yazıçısı bir fotoda: Fərman Kərimzadə, İsi Məlikzadə və Əlibala Hacızadə. Onlar gənclik illərindən ömürlərinin axırına qədər bir-birinə çox yaxın, səmimi və mehriban olublar. Hətta tələbə vaxtlarında bir evdə yaşayıblar…
Fərman Kərimzadə “Qarlı aşırım”
İsi Məlikzadə “Yaşıl gecə”
Əlibala Hacızadə “İtkin gəlin”

Mənbə və müəllif: Məcid Rəşadətoğlu


>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

“ULDUZ” JURNALI PDF

“XƏZAN”JURNALI PDF

WWW.KİTABEVİM.AZ

YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru