Etibar Həsənzadənin kitabı Parti Başkanına hədiyyə edildi
Etibar Həsənzadənin “Zəfərlərə Doğu” kitabı qardaş Türkiyəmizin Anavatan Partisi Genel Başkanı İbrahim Çelebi ye hədiyyə edildi. Bu barədə Yazar Etibar Həsənzadə öz rəsmi sosial media hesablarında məlumat vermişdir. “Zəfərlərə Doğu” kitabım Türkiyədəki Gönül Elçim Mustafa Nazilli bəy tərəfindən Anavatan Partisi Genel Başkanı İbrahim Çelebi ye hədiyyə edildi.
Diqqət və hörmətə görə İbrahim Çelebi bəyə və məni layiqincə təmsil etdiyinə görə Gönül Elçim Mustafa Nazilli bəyə təşəkkürümü bildirirəm. Allah ömür versin Allah sizlərdən razı olsun var olun.
Yazarlar.az olaraq, biz də öz növbəmizdəEtibar Həsənzadəni təbrik edir, qarşıdakı bütün həyat və fəaliyyətində yeni-yeni nailiyyətlər arzulayırıq!
MƏMMƏD ALİM (Əməkdar incəsənət xadimi, şair, dramaturq, tərcüməçi)
MƏMMƏD ALİM – SÖZ SIĞINACAĞI (esse)
Bu günlər – yazın gülləmə-çölləmə çağında neçə gündür ki, mərhum şairimiz Məmməd Alimin bahar ovqatlı şeirlərini söyləyirəm.Novbaharda – Yazın erkən çağında Məmməd Alimin lətif şeirlərini dilə gətirməyimin səbəbi çox sadə imiş: axı şair də Yazağzında təvəllüd etmiş ziyalılardan idi. Doğrusu, içimdən bir doğma səs bəndənizi müəllifi olduğum “Baharda doğulanlar” silsiləsində yer alacaq şairlərimizi bir qədər sonraya saxlamağa və Məmməd Alim ruhunu sevindirməyə çağırdı.Madam ki, Novxanıda neçə gündür şairin şeirlərindən guppuldadıram, deməli, bu nüansın özü də əbəs deyilmiş.Əlbəttə, hər şey ilk növbədə “Könül bayramı” şeirini biqəfil xatırlamağımdan başladı.O da yadımdadır ki, Məmməd Alimi illər öncə AzTV -də – “Telefilm” in filmlərində çıxış edərkən görmüşdüm.Dumanlı da olsa, xatırlayıram.Deyəsən, mərhum Vüqar Tapdıqlı ilə həm də dostluqları vardı.İşə baxın, indi hər ikisi Haqqa qovuşublar, biz isə… …Bizdən yan ötək, varaq Məmməd dünyasına.Əslində, 65 illik ömründə Məmməd Alim həmişə harasa köç edib.Əsl ünvanı isə söz olub, şeir olub.Təkcə mən demirəm ki, şairin özü də eyzən bu qənaətdə idi:
Mən xırda çay balığıydım, Çaydan dənizə köçmüşəm. Dərin duyğu bulağıydım, Ürəkdən gözə köçmüşəm.
Lap çocuqluğundan ünvan dəyişməyə adət eləmiş Məmməd Alim 1949-cu ilin martın 16-da Goranboyun Xınalı kəndində doğulub.İlk ünvan dəyişməyi əzəmətli Gəncədən başladı.Bu, onun öz köçü idi, söz köçləri isə daha sonralar olacaqdı.Həmin köç kənd evlərinin çiy kərpic divarından, daşından başlayacaqdı; Alimin dəcəl yaşından, taxta beşiklərinin, xallı pişiklərinin gətirdkləri çadırlı, üstüörtülü maşından keçəcəkdi; babasının xurcunundan, çəkicindən, kəlbətinindən, nənəsinin cehizli xalısından keçəcəkdi o köç; anasının köhnə, güllü çit donundan, işə gedən zaman istifadə etdiyi qarğı səbətindən keçəcəkdi; daha nələrdən-nələrdən keçəcəkdi Alimin kiçik Xınalıdan böyük Gəncəyə köçü… Kənd qəbiristanlığında ikiyaşlı bacısının – özü də qıvrımsaçlı bacısı Minirənin əl boyda məzarından keçəcəkdi o məlum köç. Sonra ad və soyadının da bir-birinə köçü olacaqdı.Alim Məmmədov Məmməd Alim olacaqdı, daha poetik, daha müdrik səslənişlə. Azərbacan Yazıçılar Birliyinin Gəncə Bölməsinin sədri də olacaqdı, Beynəlxalq Rəsul Rza ədəbi mükafatının laureatı da.Amma bu uğurlara gedən yolu əsla asan olmadı. 16 yaşında ikən “Kirovabad kommunisti”, indiki “Gəncənin səsi” qəzetində ilk mətbu şeirinin dərc olunmasının sevincini dadır.Dövri mətbuatda sərasər nəşr olunan şairin şeirləri müxtəlif almanaxları özünə ünvan bilir.Məhsətidən, Vazehdən, habelə xarici müəlliflətdən – Bella Axmadulinadan, İosif Brodskidən tərcümələr edir. Yenə köçür, ilhamının yelkəni cürbəcür dünyalara açılır.Ancaq könül bayramını Novruzla, yazla, baharla, ülfətlə, sevgi ilə bağlayır.
O, otuz bir dekabr- Yeni il bayramıdır. Bu, Novruzdur, əzizim, Yazdır, gül bayramıdır.
Bu aşıq, o ozandır, Xoruz banı – əzandır. Gələn ay Ramazandır, Oba, el bayramıdır.
Alnımız qırışıqdır, Fikrimiz qarışıqdır, Harda ki barışıqdır, Şirin dil bayramıdır.
Gözlə gözün görüşü, İzlə izin görüşü, -İkimizin görüşü, Bu, könül bayramıdır.
Bu sayaq Bahar ovqatlı mənzərələri çox qələmə alıb şair.Nigar Rəfibəyli ilə Rəsul Rzaya ithafən yazdığı şeir də təbiət lövhələri ilə bica yerə süslənməyib ki?!
Göyçay çinarı, Gəncə qovağı…
Bakıda görüşdülər Ömrün ilk bahar çağı. Rəsul – Göyçay çinarı, Nigar- Göygöl qovağı.
Ata yurdundan gəldi Qovağın son sorağı. Çinar ora tələsdi, Heykəl gördü qovağı.
Əbədi qovuşdurub, İki qəlbi Xan bağı. Şair ömrü yaşayır, İki dünya qonağı. Rəsul – Göyçay çinarı, Nigar – Gəncə qovağı.
Doğma Gəncəsinə çox bağlı idi Məmməd Alim.Gəncə Dövlət Universitetinin filologiya faküləltəsində oxuyarkən – 1967-72-ci illərdən Gəncə torpağına – ulu diyara bağlılığı baqi xarakter aldı.Gəncəni şeirlərində öydü, yurda, məmləkətə sevgisini böyütdü, amalını bütöv Azərbaycana, Təbrizə köçürtdü.Hər köçü kimi, bu köçü də doğal idi, təbii idi, zəruri idi. “Qəlbim Təbrizə çatdı” şeiri Məmməd Alimin bu dünyadan çıxıb da son varacağı bir arzuya, bir hədəfə dönüşdü.
Mən Məmməd Alimi dinlədim dedim, Yerlədim, göylədim, günlədim, dedim. Dünya, qapını aç, aç gedm, drdim, Qəlbim qanad qırıb Təbrizə çatdı.
Məmməd Alim heca vəzninin ən müxtəlif şəkillərində seçkin nümunələr yaratmaqdan zövq aldı, kiçik həcmli şeirlərini poemalar əvəzlədi.Sonra şirin təcnisləri ilə qələmini müşərəff etməyi bacardı.
Köynəyini yuyub asdı aynadan, Səbirli ol, kölgədə yox, gündədi. Neyləsin, tez qurumasa, ay nadan. Günah onda deyil, gücsüz gündədi.
İçib sərməst olur, sevir sər xoşu, Sər özü xoşudur, xoşu sər, xoşu. Ailənin sənin kimi sərxoşu, Nə ayda, nə həftədədi, gündədi.
Məmməd Alim deyir: Bu yoldan daşın, Niyə vaxt-vədəsiz atılsın daşın. Bir bax, o ismətli ömür yoldaşın, Cavan gəlin ana gör nə gündədi?!
Şübhəsiz şairin sərhədləri aşan şeiri, dillər əzbəri olan “Dünya, qapını aç…” şeiridir.Onun bu şeiri Güneydə, Təbrizdə də çox sevilir.
Quranın göylərdən nazil olsa da, Ömür möhlətim lap yüz il olsa da, Sabahın bu gündən gözəl olsa da, Dünya, qapını aç, aç çıxım gedim.
Məmməd Alimin sabahı dünənindən yüz faiz daha gözəl, daha manidardır.Əbədi ünvanları, əbədi sığınacağı söz olanların aqibəti hərdaim bu sayaq olur.Baharda doğulan Məmməd Alimin 2014-cü ilin avqustun 29-da – ömrün 65 indən gələcəyə apardığı sözün, şeirin əbədi bir zəmanət çeki qalıb. Limitsiz və sərhədsiz çekdir həmin zəmanət çeki.Kainatın hər guşəsində – dövlətinə, diilinə, millətinə baxmadan, hər yerdə işə keçir bu növ zəmanət çekləri. O tilsimli zəmanət çekinin bu gün Məmməd Alim kimi şairləri Bahar çağında xatırlatmağa, hətta şərəfinə esse də yazdırmağa gücü çatdı. Rəbbimiz bu dünyamızı Məmməd Alim kimi şairlərimizdən, şairlərimizi isə o zəmanət çeklərindən xali etməsin.Ulular belə söylərdi bu məqamda: Kərəminə şükür İlahi, qələminə mərhaba! Mərhaba, Baharda doğulanların aqibətinə! Bahar qoxulu misraların şairi, öz sığınacağına, söz sığınacağına mərhaba!
Turan Uğur, AYB-nin üzvü, 24 mart 2026-cı il, Novxanı.
Səadət Sultan. Bu ad oxuculara, bədii nəsr həvəskarlarına yaxşı tanışdır. O, yazıçı, publisist, tərcüməçidir, alovlu vətənpərvərdir, yurd təəssübkeşidir. İmzasını oxucular yaxşı xatırlayırlar. Azərbaycanın müxtəlif qəzet və jurnallarında, sosial şəbəkələrdə hekayələri, piblisistik yazıları, esseləri və tərcümələri yayımlanmışdır. Onun üçüncü kitabı haqqında söhbət açmaq istədim. Öncə onu qeyd edək ki, bu kitab nəfis tərtibatla çap edilmişdir, 208 səhifədən ibarətdir. Çap olunan əsərləri lakonikdir, oxucunun zövqünü oxşayır, müasir dövrümüzün ab-havası ilə səsləşir.
-Siz necə oldu ki, ədəbiyyata gəldiniz? – sualına Səadət Sultan belə cavab verdi:
-Hələ yeniyetməlik çağlarında Səbayıl rayonundakı Həbib bəy Mahmudbəyov adına 2 saylı texniki-hunanitar elmlər liseyində oxuyarkən, ədəbiyyata, yazıçı və şeirlərə, onların kitablarına, əsərlərin qəhrəmanlarına xüsusi maraq göstərdim. Çoxlu kitab oxuyurdum, özümü bəzən personajların yerində hiss edirdim, onlara oxşamaq keçirdi könlümdən. Düşünürdüm: “Görəsən mən də əsər yaza bilərəmmi, kitabım çap olunarmı?” Daha sonralar ədəbiyyatın həyatda hansı üstün mahiyyətə malik olduğunu öyrəndim. Öyrəndim ki, bizim ədəbiyyatın korifeyləri Nizami, Füzuli, Nəsimi, Xətai əsrlər ötsə də kitablarında, poemalarında yaşayır, şeirlərində, misralarında döyünür, sevilərək oxunurlar. Əsrlərdir bizə müdrik yol göstərir, milli-mənəvi dəyərlərimizi qoruyurlar. Necə deyərlər, onların bizə yadigar qalmış kitabları bizi əsrlərlə, nəsillərlə görüşdürür, biliklər dünyasına səyahətə aparırlar.
S.Sultanın ədəbiyyatşünas-alim Allahverdi Eminovun “Mir Cəlalın poetikası” adlı 3 cildlik kitabları barədə yazdıqları çox maraqlıdır, bilmədiklərimizə bələdçilik edir. Qələm ustası, istedadlı yazıçı və tərcüməçi, ictimai fəal Səadət Sultanın kitabında bu barədə bizə məlumat verir.
Müəllif məqalə və esselərində bizi tarixin açılmamış səhifələrinə səyahətə aparır. “Lerikin unkal təbiəti heyran edir” yazısında bir əsr əvvəl Lerikdə olmuş xarici ölkələrin tanınmış səyyahlarının, təbiətşünas alimlərin, arxeoloqların Lerikdəki tapıntılara dair məlumatları sosial şəbəkədə 44 min izləyicinin baxdığını da qeyd etmişdir.
“Bəşər sivilizasiyasının dünyaya bəxş etdiyi nadir abidələrin bir qismi Lerikin ərazisində məskunlaşıb” adlı publisistik məqalə çox maraqlıdır, bizi uzaq tarixi keçmişə aparır, AMEA Arxeoloqiya və Paleontologiya İnstitututunun professoru, tanınmış arxeoloq-alim Əsədulla Cəfərovun Lerikin ərazisində kəşf etdiyi, respublikamızda ikinci Azıx tipli mağara olan Büzeyir ibtidai insanların yaşadığı düşərgənin kəşf olunduğunu diqqətə çatdırır. Məqalədə göstərilir ki, bu mağaranın kəşfi çox mühümdür, dünya əhəmiyyətli tapıntıdır, Azərbaycanın ən qədim insanların yaşadığı məskən kimi xarakterizə olunur. “Lerik haqqında təəssüratlarım: dağlar qoynundakı diyar” oçerkində müəllif bizi Lerik haqqında bilmədiklərimizlə tanış edir, nadir arxeoloji tapıntılar haqqında məlumat verir. “Nəsillərin nəsillərə yadigarı”, “Ürəklərin dostu” adlı publisistik yazılar oxunaqlı və yaddaqandır.
Hekayələr rəngarəng olsa da, diqqət çəkir, oxucunun qəlbinə yol tapır, xeyirxahlıq, insani hiss və duyğular hakimdir. “Vətən mənim sevgilimdir”, “Mükafat “qutusu”na sığan ömür”, “Sonuncu dayanacaq”, “Pələngin qisası”, “Saatın əqrəblərı”, “Yağışda islanmayan adam” hekayələri müasir çağdaş ədəbiyyatımızın gözəl nümunələri sayıla bilər. Ustalıqla yazılmış həmin hekayələr həm bədii, həm də fəlsəfi məna yükünə malikdir, oxucunu düşünməyə sövq edir.
Səaədt Sultaının “Yağışda islanmayan adam” kitabında yer almış tərcümələri müxtəlif sahələri əhatə edir. Biz kitabda təqdim olunmuş bədii və sənədli, elmi yazılarla tanış olmağı oxucuların ixtiyarına buraxırıq.
“YUNAN VƏ ROMA MIFOLOGIYASI, DÜNYANIN HƏR GUŞƏSINƏ TƏSIR EDIR”
Bəşər tarixinin yaddaşı miflərdə yaşayır, sənət isə bu yaddaşı zamanın içindən keçirərək bu günə daşıyır. Qədim sivilizasiyaların səsi, dənizlərin dərinliyindən gələn sirli izlər və insan ruhunun dəyişməz axtarışları — bütün bunlar müasir düşüncə ilə qovuşaraq yeni mənalar qazanır. Bugünkü dünyada keçmiş sadəcə xatirə deyil, o, gələcəyin istiqamətini müəyyənləşdirən canlı bir irsdir. Məhz bu nöqtədə sənət, tarix və ədəbiyyat bir araya gələrək insanlığa öz köklərini anlamaq və gələcəyə daha şüurlu addımlamaq imkanı yaradır. Bu dəfəki müsahibimiz — Yunanıstandan olan tanınmış vizual sənət yaradıcısı, kolumnist, şair və tədqiqatçı, bir çox milli və beynəlxalq mükafatların laureatı Konstantinos Faisdir. Onun yaradıcılığı qədim dünyanın dərin qatlarını müasir baxışla birləşdirərək, tarixə yeni bir nəfəs verir və mifologiyanın bu gün də yaşayan təsirini aydın şəkildə ortaya qoyur.
Konstantinos Fais haqqında:
Konstantinos Fais — yunan vizual sənətçisi, sütun yazıçısı, şair və tədqiqatçıdır. 1987-ci ildə Yunanıstanın şimal-qərbində yerləşən Ioannina şəhərində anadan olub. O, İtaliyada mülki mühəndislik təhsili alıb və həmçinin Ioannina Universitetindən İqtisadiyyat ixtisası üzrə sertifikat sahibidir. U uşaqlıqdan etibarən uzaq keçmişi işıqlandırmağa böyük həvəs göstərib. Onun sənət əsərləri əsasən Tarix və Dənizçilik mövzularına həsr olunub. Hazırda o, UNESCO Pirey və Adalar və International Action Art Fairdə masterklass sənətçisi kimi fəaliyyət göstərir, ABŞ-da HERMES Expo Internationalın mədəniyyət tərəfdaşıdır və Hindistanda International Academy of Ethics tərəfindən “Distinguished Scholar” (Seçilmiş alim) tituluna layiq görülüb. Bundan əlavə, o, Yunanıstanda Poetry Unites People beynəlxalq təşəbbüsünün səfiri və Almaniya, İraq və Meksikadakı (UNAM) Milli Tarix və Coğrafiya Akademiyasının mədəniyyət qurumlarından beynəlxalq tanınma alıb. 2020-ci ildə o, Montevideo, Uruqvayda Milli Təbii Tarix Muzeyi paleontoloqları ilə əməkdaşlıq nəticəsində beynəlxalq medianın diqqətini cəlb edib. Bu layihə prehistorik növlərin gigantizmini vurğulamağa yönəlmişdi, Avropa İttifaqı tərəfindən maliyyələşdirilmiş və təhsil məqsədi ilə Afinada xüsusi müəssisələrdə rəqəmsal skan edilmişdir.
— Hansi hadisələr və insanlar yaradıcılıq yolunuza ilham verib?
— Mən 38 yaşındayam və yaddaşımda qaldığı qədər, həmişə zamansız və autentik olan şeylərə maraq göstərmişəm. Zamanın dənizlərindən keçib bu günümüzə qədər insanlığa təsir edən hər şey mənim diqqətimi çəkir. Sadə əl izlərindən tutmuş sonrakı dövrlərin zərif və mürəkkəb təsvirlərinə qədər, vizual incəsənət 40.000 ildən çox tarixə malikdir, insan cəmiyyətindən də əvvəl yaranıb. Mən öz-özünü yetişdirən bir sənətkaram və vizual incəsənət vasitəsilə həm müasir, həm də keçmiş dövrlərə dair baxışlarımı əbədiləşdirmişəm. Bu, mənim üçün təbii bir ehtirasdır, xüsusi bir stimulla bağlı deyildi. Amma mən babamı hörmətlə yad edirəm, uşaqlıqda onunla tarix haqqında uzun müzakirələr aparmaq bu ehtirası inkişaf etdirməyimə kömək etmişdir.
— Bir çox kitab və əsərləriniz qədim dünya və dəniz tarixinə həsr olunub. Bu sahəyə marağınız necə başladı?
— Mənim vizual və ədəbi arxivimin böyük hissəsi qədim dünyaya, xüsusilə Aralıq dənizi bölgəsinə aiddir. Bu sahənin sahil iqlimi mükəmməl olduğundan, ən qədim və görkəmli sivilizasiyaların beşiyi sayılır. Bu sivilizasiyalar isə əfsanələr, minillik ənənələr və fəlsəfi mexanizmlər yaradıblar ki, təsirləri bu gün də cəmiyyətin bütün sahələrində görünür. Bundan əlavə, dənizçilik M.Ö. 3.000-ci illərdə Şərq Aralıq dənizi sivilizasiyalarında yaranmış və insanlığın ümumi mövcudluğu ilə bağlıdır. Dənizlər – böyük, sərhədsiz və amansız “canavarlar” – qitələri ayırır. Bu mənada, dənizçilik dünyanı birləşdirib və insanı yeganə qlobal növ halına gətirib. Qədim yunan tarixçisi Tukidid deyib ki, “Dənizi idarə edən dövlətin gücü böyükdür” və bu, həqiqətən doğrudur.
— Yaradıcı əsərlərdə ədəbiyyat, tarix və vizual incəsənəti birləşdirirsiniz. Bu üç elementi birləşdirmək sizə nə qazandırır?
— Bu üçbucaq vasitəsilə strukturlaşdırılmış nəticə əldə etmək mümkündür. Qədim ədəbiyyatdan və hər hadisənin tapıntılarından əvvəlcə lazım olan məlumatları toplayıram və sonra əsərin vizual istiqaməti ortaya çıxır. Beləliklə, mən cəmiyyətə daha sənədləşdirilmiş və eyni zamanda təzə bir baxış təqdim etməyə çalışıram.
— Milli və beynəlxalq mükafatlar almısınız. Bu nailiyyətlər yaradıcılığınıza hansı yeni üfüqlər açdı?
— Həqiqətən, Yunanıstan daxilində və xaricində tanınmaq, hər kəs kimi mənim karyeram üçün güclü zəmanətdir. Amma mən inanıram ki, öncə hər bir sənətçinin işi və etikası qiymətləndirilməlidir, yalnız titul və mükafatlar deyil. Çünki virtual və real dünya arasındakı xətt çox vaxt bulanıq olur.
— Siz Heraklesin həm tarixi, həm də mifoloji aspektlərini araşdırırsınız. Mif və tarixi birləşdirmək insan tarixini daha yaxşı başa düşməyə necə kömək edir?
— Əvvəlcə, mən sizi təbrik edirəm ki, onu Herakles adlandırdınız, Roman qarşılığı olan Herkul yox. Eyni şəxsdir. Heraklesin mifologiyası üç min ildən çox yanıb-sönməyən bir şam kimidir və mən onun mifini uzun illər araşdırmışam ki, ən geniş perspektivə sahib olum. Mən qədim Yunan, Roma və Bizans ədəbiyyatındakı bütün istinadları dərindən araşdırmışam. Bundan sonra isə Rönesansdan bu günə qədər olan istinadları da öyrənmişəm. Görmüşəm ki, Heraklesin mifi çoxölçülü sahədir və onu mifoloji, tarixi, fəlsəfi və xronoloji baxımdan analiz etmək mümkündür. Mifologiyadan, yəni təbii hadisələrin və insanların nəsildən-nəsilə şifahi şəkildə ötürülməsindən yazılı tarixə keçid, mədəni boşluğu aradan qaldırır və insan təfəkkürünü, hekayə danışma tərzini və insan təbiətini başa düşməyə imkan yaradır. Klassik ədəbiyyatdan müasir filmlərə, psixologiyadan milli kimliyə qədər mifologiya, xüsusilə Yunan və Roma mifologiyası, dünyanın hər guşəsinə təsir edir.
— Sizin üçün sənət və tarixi faktlar arasındakı tarazlıq nə qədər önəmlidir?
— Mən deməliyəm ki, bu asan deyil, çünki məqsədim həmin dövrün mümkün qədər dəqiq mənzərəsini təqdim etməkdir. Tarixi məlumat və bədii təsvir arasında qızıl ortanı tapmaq mənim üçün vacibdir, çünki vizual incəsənət insan cəmiyyətini təhsil və maarifləndirmə vasitəsi kimi təqdim edə bilir. İnsan beyninə vizual stimullar çox birbaşa təsir göstərir, xüsusilə tarixi məlumatlara əsaslanarsa.
— “Orta Şərqin Qoruyucuları” kolleksiyanız barədə danışın: bu layihə ilə hansı tarixi və mədəni mesajları vermək istəyirsiniz?
— Bu layihə Orta Şərqdəki meqalitik abidələrin, məsələn, İraqdakı Babil Aslanı və Şimali Suriya’dakı Ayn Dara Aslanı kimi əsərlərin təşviqinə aiddir. Bu abidələrin bir çoxu münaqişələr zamanı oğurlanıb və ya zədələnib. Layihənin məqsədi regionun qədim və görkəmli irsini vurğulamaqdır, çətin zamanlara qarşı mədəniyyətin davamlılığını göstərməkdir. Misir, Anadolu, Tire və Pərsiyaya qədər bölgənin mədəni kimliyi zəngin və şərəflidir, və mən bunun unudulmasını haqsız hesab edirəm.
— Qədim miflər və epik hekayələr bu günün mədəniyyətinə və cəmiyyətinə necə təsir edir?
— Mən inanıram ki, bu günün cəmiyyəti bütün sahələrdə çöküşdədir. İnsan təbiəti rol modellərinə ehtiyac duyur. Qəhrəmanlıq ümid, ilham, birləşmə, şəfa, qorunma və rəhbərlik üçün böyük fayda verir, güclü xarakter formalaşdırır. Epik ədəbiyyatda qəhrəmanlar ilahi mənşəli və üstün intellekt və fiziki gücə malik şəxsiyyətlərdir. Onların əfsanəvi uğurları və ya səhvləri ölümlü aləmə aiddir və moral kodeksi rolunu oynayır. Epik hekayələr Homer və Vircil ilə bitməmişdir; onların strukturları və mövzuları müasir filmlərdə və romanlarda yenidən formalaşdırılmış şəkildə tapılır. Biz burada Truva Müharibəsi və Heraklesin tarixindən danışırıq – bu günə qədər yaşayan ilk superqəhrəman. Misal üçün Mesopotamiyadan Gilgameş, amma onun müasir dünyadakı şöhrəti daha azdır.
— “İliada” və digər qədim mənbələri araşdırarkən hansı tarixi təəccüblər sizi heyrətləndirdi?
— Homerin epik poeziyası dünya ədəbiyyatının zirvəsindədir, bu fikir BBC Culture tərəfindən 2018-ci ildə 35 ölkədən 108 ekspertin tövsiyəsinə əsasən təsdiqlənmişdir. Həm Heraklesin ilk Troya fəthi (Ahill-dən bir nəsil əvvəl) kimi qəhrəman modeli, həm də onun dual təbiəti diqqət çəkir: İliadada o, ölümlüdür və ən məşhur generaldır, Odysseyada isə həm ilahiləşmiş, həm də Yeraltı Dünyada kölgə kimi yaşayır – bu, mifdən yazılı tarixə keçidin dərin mənasını göstərir.
— Qədim dünyadan hansı səhvlər və nailiyyətlər insanlığa dərs ola bilər?
— Antik dövr demokratiya, fəlsəfə, incəsənət və elmdə əbədi dərslər verir. Ən önəmlisi isə geosiyasət və imperiya yüksəlişi və süqutudur. Troya Müharibəsindən başlayaraq imperiyaların süqutuna qədər insan ağılı maraqlar, şərəf və zorakılıq istifadəsi məsələlərinə yönəlib. Olimpiya oyunları isə nəcib rəqabət və xalqların birliyi üçün başlanğıcdır. İdman bizə növümüzün mənşəyini və əcdadlarımızın sağ qalmaq mübarizəsini xatırladır.
— İnsan həyatı ilə yaradıcılıq arasında ən mühüm əlaqə nədir?
— Yaradıcılıq insanın öz daxili aləmini kəşf etməsinin bir yoludur. O, mənəvi inkişafımıza kömək edir və bizi cəmiyyət üçün dəyərli fərdlərə çevirir. Praktik baxımdan isə yaradıcılıq psixoloji sağlamlığı gücləndirir, stressi azaldır, emosional dünyanı zənginləşdirir və sosial əlaqələri möhkəmləndirir. Məhdud çərçivədə yaşamaq insanın potensialını boğur və nəticədə rəngsiz və problemli bir cəmiyyət yaradır.
— Qədim dünya və miflər bu günkü insan həyatı üçün hansı fəlsəfi dərsləri verir?
— Fəlsəfəni müəyyən etmək çətin olsa da, onun əsasında həqiqət və biliyin araşdırılması, həmçinin maddi zənginlikdən üstün olan mənəvi və zehni kamilliyə çatmaq dayanır. Tarixdə ilk filosof Miletli Fales, “filosof” anlayışını isə ilk dəfə Samoslu Pifaqor işlətmişdir. Herakles mifi ilahi və insani dünyanın vəhdətidir və gündəlik həyat üçün ilham mənbəyidir. Ümumiyyətlə, mifologiya – qədim insanların təbii və kosmik hadisələri simvolik şəkildə izah etməsidir. Bu, minilliklər boyunca formalaşmış əxlaqi və tarixi kodlaşdırılmış biliklər sistemidir. Onun dərindən öyrənilməsi insanın tənqidi düşüncəsini inkişaf etdirir və daha balanslı həyat tərzi qurmasına kömək edir.
— Müasir həyatda uğur və qəhrəmanlıq anlayışını qədim miflərlə necə müqayisə edirsiniz?
— Bu gün qəhrəmanlıq artıq nəcib mənşə və fiziki güc ilə ölçülmür. Qəhrəmanlıq – gündəlik həyatımızdakı kiçik, lakin cəsarətli addımlardır. Bir gəncin yaşlı insana kömək etməsi, bir alimin insanlıq üçün yenilik etməsi, bir idmançının ilham verməsi – bunların hamısı müasir qəhrəmanlıq nümunələridir. Bu insanlar qədim qəhrəmanlarla bağlıdır, çünki qəhrəmanlıq adi çərçivədən çıxaraq cəmiyyət üçün fədakarlıq göstərməkdir.
— Heraklesin həyat yolu ilə müasir qəhrəmanlıq anlayışını necə əlaqələndirirsiniz?
— Mən onun böyük yürüşlərindən yox, gəncliyində baş verən bir hadisədən danışmaq istəyirəm. Herakles bir yol ayrıcında iki qadınla qarşılaşır: Kakia (pislik) və Areti (fəzilət). Kakia ona asan, lakin mənəvi baxımdan yanlış yol təklif edir. Areti isə çətin, lakin şərəfli yolu göstərir. Herakles fəziləti seçir. Bu, bu gün də hər bir insanın qarşısında duran seçimdir. Həqiqi qəhrəmanlıq doğru yolu seçmək və cəmiyyət üçün fədakarlıq etməkdir.
— Qədim dəniz yollarını və imperiyaları araşdıraraq bu günkü qlobal əməkdaşlıq və ekoloji məsuliyyəti necə qiymətləndirirsiniz?
— Tarix boyu sivilizasiyalar yaranıb və yox olub, lakin dəniz yolları vasitəsilə incəsənət, idman və siyasət kimi dəyərlər yayılmışdır. Bu gün isə dəniz nəqliyyatı qlobal iqtisadiyyatın əsas sütunlarından biridir və dünya ticarətinin 80%-dən çoxunu təmin edir. Lakin bu sahə həm də siyasi və iqtisadi maraqların təsiri altındadır, bu isə ədalətə və ekosistemə mənfi təsir göstərir. Təəssüf ki, insanlıq maddi maraqlar naminə planetə ciddi zərər vurmuşdur. Amma mən inanıram ki, düzgün iradə və baxışla bu vəziyyəti dəyişmək mümkündür.
— Gələcək nəsillərə hansı mesajı vermək istərdiniz?
— Mənim mesajım aydındır: hər bir mədəniyyətin dərin köklü ənənələrinə hörmət etmək lazımdır. Bu, zamanın inkişafı və ədalətli sistemlə birlikdə balanslı və sağlam cəmiyyətin qurulmasına gətirib çıxarır. Tarix bizə həm uğurları, həm də səhvləri öyrədir – bundan düzgün nəticə çıxarmalıyıq.
— Yunanıstanın qədim mədəniyyəti sizin yaradıcılığınıza necə təsir edib?
— Yunan mədəniyyəti – ədəbiyyat, fəlsəfə və idman sahəsində dünya üçün əsas sütunlardan biridir. Homer dövründən başlayaraq, Olimpiya oyunlarına qədər bu mədəniyyət geniş yayılmışdır. Hellenistik dövrdə incəsənət realizm baxımından zirvəyə çatmışdır və bu üslub sonradan Roma tərəfindən də qəbul edilmişdir. Qədim yunan sənətçiləri əsərlərində idealizasiya yolu ilə zamanın fövqündə duran obrazlar yaratmışlar. Aristotel deyirdi ki, sənətin məqsədi yalnız görünəni deyil, şeylərin daxili mahiyyətini göstərməkdir. Bu fikir mənim yaradıcılığımla tam uyğun gəlir.
— Qədim yunan incəsənəti ilə müasir incəsənət arasında hansı əlaqəni görürsünüz?
— Mənim fikrimcə, qədim və müasir incəsənət arasında böyük fərq mövcuddur. Antik sənət güclü mesaj, yüksək keyfiyyət və dərin məna ilə seçilirdi. Müasir dövrdə isə bu keyfiyyətlər bəzən çatışmır. Baxmayaraq ki, qədim incəsənətin izləri bu gün də mövcuddur, onun əsl estetik gücü və parıltısı müəyyən qədər itirilmişdir.
Göyçə dustaq, Urmu ağlar, Yaşmaq düşər, börü ağlar, Qaşqayda bir hürü ağlar, Papaq, bizim papağımız!!!
Dörd bir yanın qarabağlı, Dəmir qapı çoxdan bağlı, Bir ağacıq qol, budaqlı, Yarpaq, bizim yarpağımız!!!
Ustac boşa deməz əlbət; -“Sərhədinə elə diqqət”, Bu kəlamda var bir hikmət, Sancaq bizim sancağımız!!!
ARAZ
Halına acıdım lap əzəl gündən, Bu qədər qınanır bilmirəm nədən, Arazı heç zaman qınamadım mən, Hər iki tərəfə məhrəmdir Araz! Yaralı torpağa məlhəmdir Araz!
Sarıyıb Yurdumun şırım yarasın, Açmayıb, bağlayıb qardaş arasın, İndi mən qınayım bunun harasın? Hər iki tərəfə məhrəmdir Araz! Yaralı torpağa məlhəmdir Araz!
Çəkib acıları, yığıb suyuna, Sakitdir, bələddir hamı huyuna, O da qurban gedib fitnə, oyuna, Hər iki tərəfə məhrəmdir Araz! Yaralı torpağa məlhəmdir Araz!
Xudafərin qucaqlayan qoludur, Keçidləri salam deyən əlidir, Bayatılar pöhrələyən dilidir, Hər iki tərəfə məhrəmdir Araz! Yaralı torpağa məlhəmdir Araz!
O tayda çifayda deyir Şəhriyar, Bu tayda dardadır indi Bəxtiyar, Yarını gözləyir hər gün Lütfiyar, Hər iki tərəfə məhrəmdir Araz! Yaralı torpağa məlhəmdir Araz!
NADANLIQ
Urmu axan göz yaşımdı, Yanağımda duz olubdu… Urmu, Urmu söyləməkdən Bağrım başı köz olubdu…
Şümürə lənət deyənlər Susuz qoyubdu dindaşın… İnsan insana qənimdi, Günahı nə dağın, daşın?
Savalanı dərd qocaltdı, Murov soyuqdan üşüyür… Araz sükütun pozmayır, Kür əlçatana döşüyür…
Dəmir Qapım pas atıbdı, Neçə körpüdən keçmirik… Kərkük, Mosul unudulub, Bağdada iraq demirik…
Sən bir soyuq ulduz,mən gözlərinəm, Eybi yox,mənimçün həmişə varsan. Sıxma ürəyimi,ürək cəhənnəm, Axı sən ordasan,sən sıxılarsan… Seyran Səxavət
Bu gün Azərbaycan Ədəbiyyatının parlaq simalarında yazıçı,şair,dramaturq,publisist, tərcüməçi,Nizami Gəncəvi mükafatları laureatı,Türkiyə Elm və Ədəbi Əsərin Sahibləri Birliyinin (İLESAM) üzvü SEYRAN SƏXAVƏTin Doğum Günüdür. Seyran Əsgər oğlu Xanlarov 1946-cı il martın 23-də Füzuli rayonunun Yağlıvənd kəndindən anadan olub. Dəyərli şairimizin Doğum Gününü ürəkdən Təbrik Edirik! Allahdan SEYRAN müəllimə sağlam can, uzun-ürəyi istədiyi qədər ömür diləyirik!
Salam olsun, çox dəyərli oxucum! Bu dəfə söhbətimizin mövzusu çox maraqlı bir şəxs haqqında olacaq.
Müasir dövrdə dünya sürətlə dəyişir, sərhədlər formal məna kəsb edir, xalqlar arasında əlaqələr isə daha sıx və çoxşaxəli xarakter alır. Belə bir zamanda mədəniyyətlərarası inteqrasiyanın qorunub saxlanılması, ortaq dəyərlərin yaşadılması və gələcək nəsillərə ötürülməsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Bu missiyanın həyata keçirilməsində isə ziyalıların, söz adamlarının və ədəbiyyat xadimlərinin rolu əvəzsizdir. Onlar təkcə yaradıcılıqla məşğul olmur, həm də xalqlar arasında mənəvi körpülər qurur, fərqli coğrafiyaları ortaq duyğular ətrafında birləşdirirlər. Bu baxımdan Müqimcan Nurboyev müasir dövrün nadir ədəbi simalarından biri kimi xüsusi diqqətə layiqdir.
QISA ARAYIŞ
Müqimcan Nurboyev – Muqimjan Nurbayev (Nurbuvaev) Özbəkistan Respublikasının Əndican vilayətinin Mərhəmət mahalının Qocaarik məhəlləsində anadan olub. Daşkənd İslam İnstitutunu bitirib.
Əsərləri Qırğızıstanın “İldönüm”, Amerikanın “Bir ananın nemətləri”, Türkiyənin “Şeir ətri”, Qırğızıstanın “Turan Uçkunları”, Tacikistanın “Dostluq bağçasındakı çiçəklər” Azərbaycanın “Türk dünyasının şairləri” (Buta – 5)”, Özbəkistanın “Məhəmməd Yusifin davamçıları”, “Beynəlxalq dostluq güldəstəsi” toplularında və Özbəkistan müxtəlif mətbuat orqanlarında dərc edilmişdir. Qırğızıstanın “Çingiz Aytmatov”, Qazaxıstanın “Abay”, “Beynəlxalq Xidmət” və Özbəkistanın “Əmir Teymur” medalları ilə təltif edilmişdir. “Ziyadar” mükafatı laureatıdır (Nurboyev Muqimjon № 173 24.11.2022. Bakı – Azərbaycan). Qırğızıstandakı “Şairlər və Yazıçılar” Dərnəyinin, Qazaxıstandakı “Dünya İstedadlar Dərnəyi” və “Dünya Uyğur Yazıçıları” Dərnəyinin üzvüdür. Ümumtürk dünyası ədəbiyyatına verdiyi töhfələrə görə “Yazarlar” (Azərbaycan) jurnalı tərəfindən “Alqışnamə” mükafatı (Nurboyev Muqimjon № 004 21.03.2026. Bakı – Azərbaycan) ilə təltif olunmuşdur.
Onun 50 illik yubileyi təkcə şəxsi həyatında əlamətdar bir tarix deyil, eyni zamanda uzun illər boyu həyata keçirdiyi çoxşaxəli fəaliyyətin ümumiləşmiş nəticəsidir. Bu tarix bir insanın ömür yolunun növbəti mərhələsi olmaqla yanaşı, həm də böyük bir mədəni missiyanın davamlılığını və əhəmiyyətini təsdiqləyən bir məqamdır.
Müqimcan Nurboyev fəaliyyətində yalnız bir müəllim və ya ədəbiyyat adamı kimi çıxış etmir. O, daha geniş anlamda mədəniyyət daşıyıcısı, sözün həqiqi mənasında isə ədəbiyyat səfiridir. Onun gördüyü işlər göstərir ki, ədəbiyyat sadəcə estetik zövq üçün yaradılan mətnlər toplusu deyil. O, həm də xalqları birləşdirən, fərqli dilləri və düşüncə sistemlərini ortaq mənəvi platformada görüşdürən güclü vasitədir.
Mərkəzi Asiya, Qafqaz və Türkiyə kimi geniş bir coğrafiyada tanınan və sevilən Nurboyevin fəaliyyəti xüsusilə diqqətəlayiqdir. Bu coğrafiyalar tarix boyu ortaq mədəni köklərə malik olmuş, lakin müxtəlif siyasi və sosial proseslər nəticəsində müəyyən qədər uzaqlaşmışdır. Belə bir şəraitdə bu xalqlar arasında yenidən mədəni əlaqələrin qurulması, ortaq ədəbi yaddaşın bərpası və inkişaf etdirilməsi böyük zəhmət və fədakarlıq tələb edir. Müqimcan Nurboyev məhz bu istiqamətdə yorulmadan çalışan ziyalılardandır.
Onun təşəbbüsü ilə Mərkəzi Asiya xalqlarının nəzm və nəsr nümunələrini özündə birləşdirən kitabların müxtəlif ölkələrdə – Qırğızıstan, Qazaxıstan, Özbəkistan və Tacikistanda nəşr olunması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu nəşrlər sadəcə ədəbi toplular kimi qiymətləndimək düzgün olmazdı. Onlar bir növ mədəniyyət atlasıdır. Hər bir kitabda müxtəlif xalqların ruhu, dünyagörüşü, həyat fəlsəfəsi və tarixi yaddaşı əks olunur. Bu baxımdan həmin layihələr təkcə ədəbiyyatsevərlər üçün deyil, həm də tədqiqatçılar, alimlər və gələcək nəsillər üçün qiymətli mənbə rolunu oynayır.
Bu cür fəaliyyətlər, əslində, görünməyən, lakin çox möhkəm olan mənəvi körpülər yaradır. Bu körpülər vasitəsilə xalqlar bir-birini daha yaxından tanıyır, fərqliliklərə hörmətlə yanaşır və ortaq dəyərləri daha dərindən dərk edir. Müqimcan Nurboyevin gördüyü işlərin ən böyük əhəmiyyəti də məhz bundadır – o, ədəbiyyatı vasitə kimi istifadə edərək insanları bir-birinə yaxınlaşdırır.
Onun yaradıcılığı və təşkilatçılıq fəaliyyəti sübut edir ki, ədəbiyyat yalnız fərdi ifadə vasitəsi deyil, həm də ictimai məsuliyyət daşıyan bir sahədir. Əsl söz adamı cəmiyyət qarşısında məsuliyyət hiss edir, sözün gücündən yalnız estetik deyil, həm də mənəvi məqsədlər üçün istifadə edir. Nurboyevin fəaliyyəti bu baxımdan klassik ədəbi ənənələrin müasir dövrdə uğurlu davamı kimi qiymətləndirilə bilər.
Bu gün qloballaşma prosesləri bir tərəfdən xalqları bir-birinə yaxınlaşdırsa da, digər tərəfdən milli kimliklərin itməsi riskini də artırır. Belə bir zamanda həm milli dəyərlərin qorunması, həm də beynəlxalq mədəni inteqrasiyanın təmin olunması incə bir tarazlıq tələb edir. Müqimcan Nurboyev məhz bu tarazlığı qorumağı bacaran ziyalılardandır. O, bir tərəfdən öz milli-mənəvi dəyərlərinə sadiq qalır, digər tərəfdən isə bu dəyərləri başqa xalqlarla bölüşərək qarşılıqlı zənginləşməyə şərait yaradır.
Onun fəaliyyəti göstərir ki, mədəniyyətlərarası dialoq yalnız rəsmi tədbirlər və diplomatik görüşlərlə məhdudlaşmır. Əsl dialoq ədəbiyyatda, poeziyada, bədii düşüncədə baş verir. Çünki söz insanın ruhuna toxunur, onu düşündürür və dəyişdirir. Bu mənada Müqimcan Nurboyev təkcə bir ədəbiyyat adamı deyil, həm də ruhlar arasında əlaqə yaradan bir vasitəçidir.
50 illik yubileyi münasibətilə onun keçdiyi həyat yoluna nəzər saldıqda aydın görünür ki, bu yol təsadüflərin deyil, məqsədyönlü fəaliyyətin, zəhmətin və fədakarlığın nəticəsidir. Onun gördüyü işlər bu gün artıq konkret nəticələr verməkdədir və gələcəkdə də öz təsirini davam etdirəcəkdir.
Müqimcan Nurboyev kimi ziyalıların fəaliyyəti cəmiyyət üçün bir örnəkdir. Onlar göstərirlər ki, bir insanın gördüyü işlər təkcə öz həyatını deyil, bütöv bir regionun mədəni həyatını dəyişə bilər. Bu isə böyük məsuliyyətlə yanaşı, həm də böyük bir şərəfdir.
Nəticə etibarilə demək olar ki, Müqimcan Nurboyev müasir dövrdə ədəbiyyatın yalnız yaradıcısı deyil, həm də onun təbliğatçısı, qoruyucusu və daşıyıcısıdır. O, sözün həqiqi mənasında ədəbiyyat səfiridir. Xalqları birləşdirən, mədəniyyətləri yaxınlaşdıran və ortaq dəyərləri gələcəyə daşıyan bir şəxsiyyətdir.
Onun yubileyi yalnız bir insanın ömür bayramı deyil, həm də sözün, ədəbiyyatın və mədəniyyətin bayramıdır. Bu bayram isə bizi bir daha xatırladır ki, dünyanı dəyişən ən böyük güclərdən biri məhz sözdür – doğru, səmimi və insanları birləşdirən söz.
Sona qədər həmsöhbət olduğunuz üçün təşəkkür edirəm. Hələlik.
USTACAM Müzəffər ordunun şanlı əsgəri, Ərənlər yurdunun ər övladıyam! Zalımın zülmünə təhəmmülüm yox, Babəklər yurdunun hürr övladıyam! * * * Ustadım Nəsimi, sözümüz sözdü, Ədalət, həqiqət bağrımda közdü, Ziyadar dühası bir deyil, yüzdü, Mövlalar yurdunun nur övladıyam! * * * Dərvişəm, müqqəddəs sayılır təkkəm, Hülqumdan yuxarı dayanır öfkəm, Od, ocaq diyarı tanınır ölkəm, Alovlar yurdunun nar övladıyam! * * * Unutma, şah babam Xətai başdı, Nadir şah, mətədə tərpənməz daşdı, İlham, nə keçilməz sədləri aşdı, İgidlər yurdunun nər övladıyam! * * * Tarixdə Nəbisi, Koroğlusu var, Gen dünya yağıya daim olub dar, Düşmən qarşımızda yenə oldu xar, Aslanlar yurdunun şir övladıyam! * * * Göydən Yer üzünə ərmağan, payam, Gündüzlər Günəşəm, gecələr Ayam, Ən parlaq ulduzdan törəyən boyam, Ozanlar yurdunun sirr övladıyam! * * * Ustacam, vətənim vətən içində, Axıb duruluruq zaman köçündə, Min bir anlamı var, adi “heç”in də, Aqillər yurdunun pir övladıyam! 13.11.2020. Bakı.
Müqimcan Nurboyev – Türk dünyasını birləşdirən mənəvi körpü və 50 illik şərəfli yol
Müasir dövrdə mədəniyyətlərarası inteqrasiyanın dərinləşməsi və ortaq dəyərlərin qorunub saxlanılması istiqamətində fəaliyyət göstərən ziyalıların rolu xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Bu baxımdan, Mərkəzi Asiya, Qafqaz, Türkiyə və ümumilikdə Şərq coğrafiyasının yaradıcı mühitində özünəməxsus nüfuz qazanan Müqimcan Nurboyev yalnız bir müəllim və ya ədəbiyyat adamı deyil, həm də mənəvi körpülər quran, xalqları bir araya gətirən nadir şəxsiyyətlərdən biridir.
Bu gün Müqimcan Nurboyevin 50 illik yubileyi qeyd olunur. Bu əlamətdar tarix təkcə bir insanın ömür yolunun növbəti mərhələsi deyil, həm də onun illər boyu həyata keçirdiyi zəngin yaradıcılıq fəaliyyətinin, mədəni xidmətlərinin və ictimai missiyasının ümumiləşmiş ifadəsidir. Onun fəaliyyəti göstərir ki, ədəbiyyat və söz sənəti yalnız estetik dəyər daşımır, eyni zamanda xalqlar arasında dostluğun, qarşılıqlı anlaşmanın və mənəvi yaxınlığın əsas dayaqlarından biridir.
Müqimcan Nurboyevin təşəbbüsü və zəhməti ilə Mərkəzi Asiya xalqlarının nəzm və nəsr nümunələrini özündə birləşdirən bir sıra kitabların müxtəlif ölkələrdə – Qırğızıstan, Qazaxıstan, Özbəkistan və Tacikistanda nəşr olunması xüsusi diqqətəlayiqdir. Bu nəşrlər sadəcə ədəbi toplular deyil, həm də ortaq mədəni yaddaşın qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsi baxımından strateji əhəmiyyət daşıyan layihələrdir. Onun bu istiqamətdə gördüyü işlər, sözün həqiqi mənasında, mənəvi sərvətlərin zənginləşdirilməsinə xidmət edir.
Xüsusilə Tacikistanda işıq üzü görən “Dostluq gülzarında bitən çiçəklər” adlı kitab üzərində aparılan birgə əməkdaşlıq prosesi Müqimcan Nurboyevin həm təşkilatçılıq bacarığını, həm də yaradıcı insanlara verdiyi dəyəri bir daha nümayiş etdirdi. Bu layihədə iştirak etmək və məsul redaktor kimi fəaliyyət göstərmək mənim üçün yalnız peşəkar təcrübə deyil, həm də dərin mənəvi qürur mənbəyi oldu.
Müqimcan Nurboyev yalnız qələm sahibi kimi deyil, eyni zamanda səmimi münasibətləri, dostluğa sədaqəti və yüksək insani keyfiyyətləri ilə seçilir.
Onun qonaqpərvərliyi və insanlara olan isti münasibəti müxtəlif ölkələrdən olan yaradıcı şəxslərin yaddaşında silinməz iz buraxır. Ötən il Əndicanın Mərhəmat şəhərində Məhəmməd Yusifin xatirəsinə həsr olunmuş tədbir çərçivəsində onun evində qonaq olmağımız bu səmimiyyətin və mənəvi zənginliyin canlı təzahürü idi.
Bu gün 50 illik yubileyini qeyd edən Müqimcan Nurboyevə ən xoş arzularımızı çatdırırıq. Onun fəaliyyətinin bundan sonra da davamlı, məhsuldar və ilhamverici olacağına əminlik ifadə edirik. Belə ziyalıların varlığı cəmiyyət üçün həm örnək, həm də inkişaf istiqamətidir.
Ulu Tanrıdan Müqimcan Nurboyevə möhkəm cansağlığı, uzun ömür və gələcək fəaliyyətində yeni uğurlar arzulayırıq. Qoy onun gördüyü işlər türk dünyasının və ümumilikdə Şərq mədəniyyətinin daha da yaxınlaşmasına xidmət etsin.
Cəmilə ÇİÇƏK, Tədqiqatçı-jurnalist Zekainfo.az saytının baş redaktoru
Bəzən insanları əvvəlcə uzaqdan tanıyırsan – televiziya ekranlarından, ədəbi mühitdən, kitablardan. Sonra həyat elə gətirir ki, yollarınız kəsişir və sən həmin insanın təkcə yaxşı yazıçı deyil, həm də necə gözəl bir insan olduğunu yaxından tanıyırsan. Mən Seyran Səxavəti ilk dəfə illər əvvəl televiziya kanallarında gördüm. Sonra isə onun əsərlərini oxuyub kitablardan tanıdım. Daha sonra isə Azərbaycan Yazıçılar Birliyində, dəhlizdə tez-tez rastlaşır, sadəcə salamlaşıb keçərdim. Amma onunla ilk yaxın tanışlığımız 2023 – cü ildə Şuşada – “Vaqif Poeziya Günləri”ndə oldu. Mən orada çıxış edərək şeirlərimi söylədim. Çıxışımdan sonra Seyran müəllim mənə yaxınlaşıb dedi: “Gözəl şeir söylədiniz.” Sonra soruşdu ki, həkimsiniz? Dedim: “Bəli, həkiməm, həm də yazıçıyam.” Gülümsəyərək şeirlərimin xoşuna gəldiyini bildirdi. 2024-cü ilin dekabr ayında “Ulduz” jurnalının təsis etdiyi “Narkomaniyaya Yox deyək! ” adlı hekayə müsabiqəsində mən də iştirak etmişdim və hekayəmlə qaliblərdən biri olmuşdum. Bir çox yazarlarla birlikdə mənə də diplom təqdim olundu. Həmin gün Seyran müəllim məni təbrik etdi və hekayəmi oxuyub bəyəndiyini bildirdi. Bu sözlər mənim üçün çox qiymətli və yadda qalan bir xatirədir.. Sonralar Yazıçılar Birliyində bir neçə dəfə qarşılaşdıq, söhbət etdik və tədbirlərdə, kitab təqdimatlarında görüşdük. Hətta onun dəvəti ilə keçən il Natəvan klubunda bir neçə cildddən ibarət seçilməmiş əsərlərinin təqdimatında iştirak etdim və kitablarını aldım. Bir neçə gün sonra tədbirlərin birində Seyran müəllim mənə hekayələrdən ibarət üç kitabını hədiyyə etdi. Həmin kitabları böyük maraqla oxudum. Onun hekayələrinin səmimiyyəti, həyatın içindən gələn sadəliyi və düşündürücü məzmunu həmişə diqqətimi çəkib. Seyran Səxavət ədəbiyyata ilk olaraq şeirlə gəlib. Onun poeziyasında xüsusi bir səmimiyyət, duyğu və həyat fəlsəfəsi hiss olunur. Elə sızıldayır qəlbim tar kimi, Sən kimin eşqini daşıyacaqsan? Bəlkə də divarlar, maşınlar kimi, Sən də məhəbbətsiz yaşayacaqsan…
Burda tənhalıqdan lap iyrənmişəm, Qoy meh sığallasın telini sənin. Gedib yetmiş iki dil öyrənmişəm, Hələ tapmamışam dilini sənin… * * Gəzirsən dünyada səssiz-səmirsiz, İnsan azdırmağa duman kiçikdir. Yenə qarşılaşdıq bir döngədə biz, Dedim, yer kürəsi yaman kiçikdir!
Gah yerə baxırsan, gah da ki göyə, Niyə bu dünyada gərək çaşaq biz?! Niyə qarşılaşdım səninlə, niyə – Mən ki istəmirdim qarşılaşaq biz… Seyran Səxavət Azərbaycan ədəbiyyatında özünəməxsus yer qazanıb. Onun “Daş evlər”, “Dar köynək”, “Qızıl teşt”, “Nekroloq”, “Qaçaqaç”, “Kеnquru”, “Qapıların o üzündə qalan dünya”, “Bir stəkan hava” kimi əsərlərini tanıyıram və bir neçəsini maraqla oxumuşam. Bu əsərlərdə həyatın müxtəlif çalarları, insan taleləri və zamanın izləri sadə, lakin təsirli dillə təqdim olunur. Seyran müəllimlə bir neçə dəfə telefonla da danışmışıq. Hər dəfə onun sakit, təmkinli, mehriban və sadə insan olduğunu bir daha hiss etmişəm. Seyran Səxavət təkcə gözəl yazıçı deyil, həm də çox dəyərli və səmimi bir insandır. Bu gün Seyran Səxavətin 80 yaşı tamam olur. Onu ürəkdən təbrik edir, möhkəm can sağlığı, uzun ömür və yeni-yeni əsərlər arzulayıram.
