•ADI: Ləbbadə (Həmçinin “lavada” və ya “yarımqol çəpkən” adlanır. Türkiyənin Manisa bölgəsində analoji forması “libade” adlanır. Əlavə edilən qoruyucu qol elementləri “qolçaq”, qaraçay-balkarlarda “kolbaş”, “Fərhəngi-türki” əsərində isə “qolluq” adlanmışdır).
•Material: Mövsümdən asılı olaraq astar və üzü arasına pambıq doldurularaq sırınırdı. Bəzədilməsi üçün toxuma bafta, zərbafta, metal bəzəklər, qaytan, ilgəklər, habelə qızıldan hazırlanmış quşpara düymələr və qozalar istifadə olunurdu.
•Dövr: XIX əsrdə çox geniş istifadə olunmuş, qadın geyimlərindəki qolçaq hissəsi isə XX əsrin əvvəllərinə qədər öz varlığını qoruyub saxlamışdır.
•Cins: Qadın
•Haqqında:
•Biçimi və Qol Quruluşu: Çəpkən tipli geyimlərin bir nümunəsi olub, ondan qolunun formasına və qısalığına görə seçilir. Qolu düzbiçimli olub dirsəyə qədər çatır (yarımqoldur). Hərəkət sərbəstliyini təmin etmək üçün qoltuqaltı hissəsi açıq saxlanılırdı. Mövsümdən asılı olaraq yaxası həm açıq, həm də bağlı tikilə bilirdi. Manisa libadələrindən fərqli olaraq, Şəki ləbbadəsinə ehtiyac yarandıqda qolçaq əlavə edilirdi. Bu qolçaqlar açıq formada olur, qarşı-qarşıya tikilmiş ilgəklərə keçirilən qaytanla çarpaz şəkildə bağlanır və ya düymələnirdi.
•Bəzəkləri və İnanc: Digər qadın geyimləri kimi dekorativ-bəzək elementləri ilə zəngin idi. Bafta, zərbafta və metal bəzəklərin tətbiqi həm estetik, həm də dini-mifoloji (qoruyucu) xarakter daşıyırdı. Varlı ailələr arasında ləbbadənin yaxa kəsiyi boyunca quşpara düymələrin və qozaların düzülməsi geniş yayılmışdı.
•Tarixi Kontext: Ləbbadə Şəki bölgəsinin geyim dəstində əsas yer tuturdu. Eyni zamanda açıq qoltuqaltı quruluşu Naxçıvan, Lənkəran, Qazax-Borçalı arxalıqları (çəpkənləri) ilə oxşarlıq təşkil edir. Yaxa kəsiyinin hər tərəfində dörd ədəd olmaqla qızıl quşpara düymələr düzülmüş xüsusi bir ləbbadə nümunəsi Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinin (MATM) Etnoqrafiya fondunda qorunub saxlanmaqdadır.
Müəllif və mənbə: Azərbaycan Milli Geyim Standartları
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında