MƏMMƏD GÜRŞADOĞLU – XEYRİYYƏÇİ – PDF:
Müəllif: Məmməd Gürşadoğlu,
Şair, publisist AJB-nin üzvü
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında
Məmməd Gürşadoğlu – Xeyriyyəçi
Etiket arxivi: MƏMMƏD MƏRZİLİ
Baharın söz otağı
Baharın söz otağı
Bu gün, 15 aprel AYB-nin Mingəçevir bölməsinin yazarları baharın söz otağında sözün içığına toplaşdılar. Söz otağına toplaşanları AYB-nin Mingəçevir bölməsin sədri, çağdaş poeziyamızın tanınmış şairi İsmayıl İmanzadənin vacib işi olduğuna görə Məmməd Mərzili salamladı. O, İsmayıl müəllimin salamlarını yazarlara çatdırdı. Sonra vaxtsız dünyasını dəyişmiş şairə Minarə İsgəndərlinin xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edildi.
Görüşdə iştirak edən yazarlardan Bəhmən Gülövşəli, Namiq Zaman, Əhməd Əfsun, Eldəniz Cəfəroğlu, Ağabala Salahlı, Mikayıl Yusifli, Mehman Rəsulov, Mehman Məlikov, Mahir Musa, Elçin Məhərrəmli, Vahid Bəkiroğlu və Məmməd Mərzili vaxtsız dünyasını dəyişən Minarə İsgəndərli ilə olan xatirələrindən danışdılar. Sonra hərə öz yazdığı yeni şeirlərindən nümunələr səsləndirdilər.
Yazarlar bu görüşdə istedadlı şair, yazıçı Elşən Əzimin təsis etdiyi, yeni çapa hazırlanan “Söz odası” jurnalına da öz münasibətlərini bildirdilər. Elə bu görüşdə jurnala abunə oldular. Sonda Məmməd Mərzili görüş iştirakçılarına uğurlar arzuladı! Tədbirdən fotolar:
Müəllif: Məmməd Gürşadoğlu,
Şair, publisist AJB-nin üzvü
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında
9 aprel şəhidlərimiz yad edildi
9 aprel şəhidlərimiz yad edildi
1991-ci ildə Azərbaycan SSRI adlanan bir birlikdən çıxıb Müstəqil dövlət kimi öz Milli ordusunu yaratdı. Milli ordumuza çağırış yaşı olanlarla birlikdə könüllülər qoşuldular. Asif Əlabbas oğlu da Rusiyada oxuduğu Politexnik institunun İnşaat fakultəsini yarımçıq qoyub vətənin müdafiəsinə gəlmişdi. Onun həmkəndlisi Ramiz Şafa oğlu da orduya yazılıb doğma yurdu Mərzili kəndində xidmət edirdi.
Onlar Mərzili kəndinin şimal-qərb tərəfindəki körpünün yaxınlığında qoyulmuş gözətçi məntəqəsində 9 aprel 1992-ci ildə növbədə dayanmışdılar. Gecə saatlarında növbə ilə çöldə müşahidə aparırdılar. Səhərə yaxın ermənilər saat 2-3 radələrində onlara qəfil hücum edirlər. Əlbəyaxa qeyri-bərabər döyüşdə onları gözətçi butkasına salıb qapını arxadan bağlayırlar. Qapını bağlayandan sonra butkanı yandırırlar. Alova yığılan əhalini görən düşmən ordan uzaqlaşır. Ancaq onları xilas etmək olmadı.
Kəndimiz bir gündə iki şəhid verdi. Bu Soltan Boran oğlundan sonra kəndimizin növbəti şəhidləri idi.
Bu gün 9 aprel Zaqatala rayonu Aşağı Tala kənd 6 n-li tam orta ümumtəhsil məktəbində ( keçmiş Ağdam rayonu 152 n-li tam orta məktəbi) şəhidlərimizin anım günü keçirildi.
Allah şəhidlərimizə rəhmət eləsin!
Müəllif: Məmməd Gürşadoğlu,
Şair, publisist AJB-nin üzvü
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında
Məmməd Gürşadoğlu – Nəsillərə nümunə
Nəsillərə nümunə
Ağdam rayonu sovetlər dönəmində Azərbaycanda pambıqçılıq və üzümçülük üzrə inkişaf etmiş rayonlardan biriydi. Rayon iqtisadiyyatını təşkil edən pambıqçılıq və üzümçülükdə qabaqcıl əmək adamları vardı.
İlin yekununda planı artıqlaması ilə yerinə yetirən Sosializm yarışının qaliblərinə orden, medal və başqa mükafatlarla bərabər fəxri “Sosialist Əməyi Qəhrəmanı” adı verilirdi. O zaman bu fəxri adlara Ağdam rayonu üzrə xeyli qabaqcıl əmək adamları layiq görülmüşdülər. Ən çox bu fəxri ada Mahrızlı və Qaradağlı kəndlərindən olmuşdu. Hərəsinin 5-6 Sosialist Əməyi Qəhrəmanı vardı.
Mərzili kəndində dünyaya gəlmiş 3 sakin də bu fəxri ada layiq bilinənlər arasındadılar. Onları gələcək nəsillərə nümunə kimi göstərirdilər. Elə indi də bu əmək qəhrəmanlarını hörmətlə yada salır və xatirələrini əziz tuturuq.
Bayramov Bəhlul Hüseyn oğlu 1927-ci ildə Mərzili kəndində dünyaya gəlib.
1947-ci ildə Mongəçevir Su Elektrik stansiyasında ekskavatorçu kimi işə başlayib. 1970-ci ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülüb.
1995-ci ildə dünyasın dəyişib.
Feyruz Rəcəb oğlu Mustafayev 1933-cü ildə Mərzili kəndində dünyaya göz açıb.
1954-cü ildə adi fəhlə kimi işə başlayıb. Sonra təhsilini davam etdirərək “Qırmızı Samux” kolxozunda kolxoz sədri, Xanlar ( indiki Göygöl) RPK-nim birinci katibi, Şamaxı rayonunda birinci katib, Nazirlər Kabinetində Baş Nazirin birinci müavini vəzifələrinə yüksəldi. Bir müddət Baş Nazirin səlahiyyətlərin yerinə yetirdi.
“Azərquşsənaye” Dövlət Şirkətinin prezidenti, Taxıl Məhsulları Dövlət Şirkətinin prezidenti vəzifələrini yerinə yetirdikdən sonra istefa verib təqaüdə çıxdı.
Əməyinə yüksək qiymət verilərək 1971-ci ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adı verilib. O,
2018-ci ildə bu dünya ilə vidalaşıb.
Əcəb Məhərrəm qızı Hacıyeva 1922-ci ildə Mərzili kəndində dünyaya gəlib.
Əmək fəaliyyətinə 1941-ci ildə başlayıb. Xocavənd rayonunda üzümçü kimi işə başlayıb manqa başçısı, üzümçülük briqadiri kimi vəzifələrə yüksəlib. Hər il hamıdan çox üzüm təhvil verərək planı artıqlaması ilə yerinə yetirmişdi. Onun bu əməyini nəzərə alan ölkə rəhbərliyi 1970-ci ildə Əcəb Hacıyevaya Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adının verilməsinə nail olur.
O, 2019-cu ildə vətən jəsrəti ilə dünyasın dəyişdi.
Bu gün də biz onlarla fəxr edirik. Onları gələcək nəsilə yanıtmaq bizim borcumuzdu.
Şair, publisist AJB-nin üzvü
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında
Məmməd Gürşadoğlu – Çaylaq yolu
Çaylaq yolu
Hər səhər Çaylaq aşağı bir kişi aram addımlarla işə gedərdi. Adətiydi, işə vaxtından əvvəl getməyi xoşlayırdı.Yolda çox vaxtı məktəblilərlə yoldaş olardı. Elə məktəblilər də vardı ki, onunla yol gedəndə darıxırdı deyə, yanından ötüb keçirdilər. Axşam işdən çıxanda, əlində bükülü qəzet həmin yolu yenə arxayın Çaylaq yuxarı addımlayardı. Bir bazar günü, bir də bayram günü onu bu yolda görən olmazdı.
Qaynayasının evi iş yolunun üstə olsa da, işdən çıxan zaman ora dönməzdi. Adəti üzrə ancaq evə gələrdi. Çünki evinə, elinə, ocağına bağlı insan idi. O, istəsəydi, onu maşınla aparıb gətirərdilər. Ancaq o, heç kimə zəhmət vermək istəmirdi. Beləcə neçə illər bu yolu payi-piyada gedib-gəldi. Mərzili kəndi ermənilər tərəfindən işğal olana qədər.
Qısa arayış: Bəylər Qurban oğlu Kərimov 1941-ci ildə Ağdam rayonunun Mərzili kəndində dünyaya gəlib.
Mərzili kənd səkkizillik məktəbini bitirdikdən sonra təhsilini davam etdirmək üçün Novruzlu kənd orta məktəbinə gedir. Novruzlu kənd orta məktəbini bitirdikdən sonra BDU-nin İqtisadiyyat fakultəsinə qəbul olur. BDU-ni uğurla başa vurandan sonra onu təyinatla Ağdam rayon “1 May” kolxozuna göndərirlər.
Bəylər Kərimov kolxoza işlməyə göndəriləndə mən məktəbliydim. O zaman kəndimizdəki “1 May” kolxozunda ali təhsilli mürəxəsislərə böyük ehtiyac vardı. O, adi iqtisadçıdan Baş iqtisadçı vəzifəsinə yüksəldi. İqtisdi yeniliklər edərək kolxozun adlı-sanlı kolxozların sırasına çıxmağına kömək etdi.
1970-ci illərdə kolxozun, sovxoz olaraq təyinatı dəyişdirildi. Bir sovxoz kimi də yeni planlar, yeni öhdəliklr götürdülər. O zaman sovxozun 40 min baş xırda buynuzlu, 1000 başdan çox iribuynuzlu mal-qarası, 1000 ha üzüm sahəsi vardı… Belə bir böyük təsərrüfatın Baş iqtisadçısı, Baş mühasibi işləmək (həm də uzun müddət) hər adamın işi deyil.
Kərimov Bəylər həm də yenilikçiydi. Hər işə, hər hadisəyə onun öz münasibəti vardı. Cibində Kommunist partiyasının biletini gəzdirsə də (vəzifəsinə görə məcbur idi), qəlbən Musavatçıydı. Sovetlər rejimi dağılan kimi “1 May” sovxozu adının dəyişilib “Mərzili” kolxozu qoyulmasında onun böyük əməyi danılmazdı.
1988-ci il hadisələri zamanı, ermənilər xarici diaspor təşkilatlarının dəstəyi ilə torpaqlarımızın ələ keçirilməsi ilə əlaqədar nümayişlərə başladılar. Erməni ideoloqlarının əlehinə SSRİ MK- ya məktublar yazmağa başladıq. Bu fəallardan biri də Bəylər idi. Sonra torpaqlarımız uğrunda döyüşlər başladı. Baş mühasib Bəşir Şirinov (Allah rəhmət eləsin!) səhhəti ilə əlaqədar mühasibatlığı da Bəylər Kərimova tapşırdı. O, həm mühasibatlığa, həm də iqtisadiyyata nəzarət etməli oldu. Bir müddət sonra Sovetdən qalma bu təsərrüfat sistemi də dağıldı. Ancaq Bəylər insanların əməyini əks etdirən bu kitabları atmadı, qoruyub saxladı.
Onun işsiz qaldığını görən Ağdam peşə məktəbinin o zamankı direktoru Bəyləri müəllim işləməyə dəvət edir. Bir neçə il burada dərs deyəndən sonra, sağlamlığı imkan vermədiyinə görə ərizə yazıb işdən azad olur. Onunla hansı sahədə desən döhbət etmək maraqlı idi. Siyasəti də, tarixi də, ədəbiyyatı da iqtisadiyyatı bildiyi qədər bilirdi. Çox təmkinliydi. Hadisələrə soyuqqanlı yanaşırdı. Ancaq 85 yaşında Bəylər Kərimov bizi tərk edib əbədiyyətə qovuşdu.
Şair, publisist AJB-nin üzvü
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında
Məmməd Gürşadoğlu yazır
Duyğuların harayı
Hər dövrün özünə uyğun istedadlı nəsli böyüyür. Hər sahədə olduğu kimi, ədəbiyyat aləmində də öz sözlərini deyən, güclü poetik duyumlu şairlərimiz var. Onlar bizi Türk ədəbi mühitində təmsil edirlər. Çağdaş ədəbiyyatımızın belə istedadlı şairlərindən biri də Ramil Mərzilidi.
Çətinliklər içində, uşaqlıq dövrünü müharibədə keçirən Ramilin bütün şeirlərində bir gözə görünməyən ağrılar sezilir. Onun belə bir deyimi var: “Xoşbəxt uşaqlar topla oynayanda, mən topun lüləsi ilə oynayırdım.” O, bütün janrlarda uğurlu poeziya nümunələri yaradır.
Ürəyindən qor götürüb,
Əriyəsən yavaş-yavaş.
Ayağını bu dünyadan ,
Sürüyəsən yavaş-yavaş.
Dincə qoyasan “əkini”,
İtirəsən öz çəkini,
İçindəki qəm yükünü,
Kürüyəsən yavaş-uavaş.
Hara baxsan quru ehkam,
Yorulsan dərdinə söykən.
Ağlayasan möhkəm-möhkəm,
Kiriyəsən yavaş-yavaş.
Gələsən öz nəzərinə,
“Şeş” də verməyə zərinə.
Ölümünün üzərinə, Yeriyəsən yavaş-yavaş.
Günah gizlənir batində,
Haqq itir insan qatında.
Köçəsən, torpaq altında,
Çürüyəsən yavaş-yavaş.
Hər misrasında bir ağrı var. Şairin qəlbindəki ağrılar misralara süzülür. İnsan həyatına biganə qala bilmir. Öz kədərini sözlərin üstünə tökür.
“Ağrının şəkli”ni belə çəkir:
Bir dözüm də görmədim,
Ruhumda dözüm kimi.
Ümidlərim qaraldı,
Yanmadı, közüm kimi…
Ramil poetik duyumlarını oxucusuna sadə dildə çatdırır. Qəliz sözlərlə özünü yormur. Yazdıqları qısa və lokanikdi. Söz yığınına yol vermir. Öz hissilərini çox həssaslıqla ifadə edir.
“Səni də unudaram” da yazır:
Bu həsrətin, möhnətin vəbalı səndən ağır,
Bir sevinc yaşamadıq çəkisi qəmdən ağır.
Hansı səmtə qaçdımsa, bütün yollar qapalı,
Hissilər əli sopalı,
Özümü ovuduram…
Səndən gələn hər nə var- ürəyimin ahıdı,
Dünəni bu günüdü, bəlkə də sabahıdı.
Ömür şələmi artıq yükləmişəm belimə,
Yol alıram ölümə.
Ruhumu uyuduram…
O, lirikasında da ağrılarını yaddan çıxara bilmir. Vətən sevgisi, yurd sevgisi onun qanındadı. Onun qoşması da, gəraylısı da… bütün yazıları demək olar ki, kədərlə yoğrulub.
Ramil Mərzilinin imzası Türk dünyasının oxucularına da bəllidi. Türkiyədə nəşr olunan dərgilərdə onun şeirləri oxucuların rəğbətini qazanıb. AYB-nin üzvü kimi, Gənc Türk yazarları birliyinin də üzvüdü. Yorulmaq bilmədən öz üzərində çalışır. Özü kimi qələmə aldığı poeziyası da səmimidi. Deyir:
Arzuların öldümü,
Ağzımda sözüm kimi?!
Sevmədi kimsə məni,
Anam, ya qızım kimi…
Bax, budur səmimilik. Ramil Mərzilinin poeziyasını oxuyanlar oxuyub, oxumayanlara tövsiyə edərdim ki, onun qəlbinin duyğuları ilə tanış olsunlar.
Ramil Mərzili, uğurlar olsun!
Şair, publisist AJB-nin üzvü
Yazalarla görüş
Yazalarla görüş
Mərkəzi Aran Regional Mədəniyyət İdarəsi, Mingəçevir şəhər şəhid Azər Niftəliyev adına Mədəniyyət Mərkəzində, Yaradıcı şəxs və kollektivlərin peşəkar inkişafının dəstəklənməsi məqsədi ilə “Söz, sənət işığında” başlığı altında Mingəçevir yazarları ilə görüş təşkil edilmişdi.
Görüşü Mədəniyyət Mərkəzinin direktoru vəzifəsini müvəqqəti icra edən Kəmalə Qurbanova açdı. O, görüşə gələn yazarları salamlayandan sonra şəhidlərimizin xatirələri bir dəqiqəlik sükutla yad edildi. K. Qurbanova sözü Mingəçevir yazarlarına verdi.
Yazarlar adından çıxış edən şair-publisist Məmməd Mərzili AYB-nin Mingəçevir bölməsinin sədri, çağdaş poeziyamızın görkəmli nümayəndələrindən biri, tanınmış şair, publisist İsmayıl İmanzadənin salamlarını görüş iştirakçılarına çatdırdı. Görüşə gəlmiş hüquqşünas, şair AYB-nin üzvü Bəhmən Gülövşəlini, şair, AYB-nin üzvü Əhməd Əfsunu, musiqi müəlliməsi, şairə Minarə İsgəndərlini, MDU-nin magistratura tələbədi, şair Əfqan Dönməzi və şair, publisist, AJB-nin üzvü Məmməd Mərzilini tədbir iştirakçılarına təqdim etdi.
Şairlər ayrı-ayrılıqda özləri haqqında qısa məlumat verdikdən sonra vətən haqqında, erməni işğalçıları üzərindəki zəfərimizə, şəhidlərimizə həsr etdikləri şeirlərini oxudular. Müxtəlif janrlarda oxunan poeziya nümunələrin mədəniyyət işçiləri alqışlarla qarşıladılar.
Mədəniyyət işçilərindən Mənzərə Rəhimova, Kəmalə Kərimova, Gülmira Bəşirova və başqaları şairlərimizin şeirlərindən səsləndirməyi özlərinə borc bildilər. Görüşdə mədəniyyət işçilərindən: Əliyusif Kazımov, Mənzərə Rəhimova, Kəmalə Kərimova, Abbas Məmmədov, Gülmira Bəşirova, Natəvan Alxasova, Firdovsi Məsimov, Güldəstə Məmmədova, Aynur Aslanova, Sevda Təhməzova, İradə Bəkirova, Yeganə Məmmədova, Cavad Hüseynov, Söhrab Məmmədov və başqaları iştirak edirdilər.
“Söz, sənət işığı”na yığılanlar yazarların gələcək yaradıcılıqları ilə maraqlandılar. Görüşə gələn yazarlara təşəkkür etdilər. Belə tədbirlərin tez-tez keçirilməsini arzuladılar.
Yazarlar da bu görüşdən məmnun olduqlarını dilə gətirdilər. Mədəniyyət işçilərinə özlərinin yeni çapdan çıxmış kitablarını hədiyyə verdilər. Bu görüşü təşkil edən, sözə, yazarlara dəyər verən Mərkəsi Aran Regional Mədəniyyət İdarəsinə təşəkkürlərini bildirdilər.
Sonda tədbir iştirakçıları ilə yazarlar xatirə şəkilləri çəkdirdilər.
Şair, publisist AJB-nin üzvü
Xankəndində abadlıq işləri
Xankəndində abadlıq işləri
Qarabağın işğaldan azad olmuş şəhərlərində, kəndlərində quruculuq, abadlıq və təmir işləri get-gedə artmaqdadı. Yaşayış binaları ilə bərabər, inzibati binalar da yenidən qurulur və təmir olunur. Yararsız binalar sökülərək daha abad, müasir tipli yaraşıqlı binalar inşa edilir.
Xankəndi şəhərindəki bu quruculuq, təmir işləri ilə bir çox tikinti idarələri, o cümlədən podratçı təşkilatlar fəaliyyət göstərirlər. Onlardan biri də Çərkəz Yasinin podratçı təşkilatıdı. Bu təmir işləri ilə məşğul olan təşkilatln 25-dən artıq üzvü var. Hər birisi öz sənətinin ustası olan sənətkardılar. Onlar 4 aydı Xankəndi şəhərində inzibati binaların çardaqlarını, fasadlarını və daxili otaqlarını təmir edirlər.
Bu yaxınlarda Zəngilan rayonunda bir məktəb binasını və Naftalan şəhərində bir sanatoriyanın da təmirinə başlayıblar.
Xankəndi şəhərindəki inzibati binanın təmir işlərində çalışan dülgərlərdən-Zahir Əsədov, Etiram Dadaşov, suvaqçı və bənnalardan- Nadir Kərimov, İslam Qasımov, Rövşən Aslanov, İlqar Ağayev öz keyfiyyətli işləri ilə seçilirlər. İş icraçısı Çingiz Əliyev onları vaxtlı-vaxtında tikinti materialları ilə təmin edir. Çərkəz Yasin təşkilatın rəhbəri kimi işçilərin yatacaq yeri ilə təmin olunmalarını, əmək haqlarının vaxtında verilməsinə çalışır.
Hörmətli prezidentimiz İlham Əliyevin daim nəzarəti altında işğaldan azad olmuş şəhərlərin, kəndlərin quruculuq, təmir, abadlıq işləri davam edir. Xankəndində yeni yollar salınır, binalar tikilir, küçələr abadlaşır.
Müəllif: Məmməd MƏRZİLİ
AJB-nin üzvü
Boran Əzizin “Ağdam rayonuun Mərzili və bəzi başqa kəndlərdən repressiya edilmişlər” kitabı – Məmməd Mərzili
Boran Əzizin “Ağdam rayonuun Mərzili və bəzi başqa kəndlərdən repressiya edilmişlər” kitabı
Arxiv materiallarından qaynaqlanan, tarixçi-alim Boran Əzizin bu kitabına ön söz Tarix Elmləri doktoru Nigar Rövşən qızı Gözəlova faktlara əsaslanan tarixi hadisələri oxuculara təqdim edir. Tarixi faktlardan göründüyü kimi Azərbaycan Dövlətinin parçalanması 1747-ci il, Nadir şah Əfşarın sui-qəstlə öldürülməsindən sonra başlayıb. Xanlıqlara bölünəndən sonra, 1813-cü ildən başlayaraq zaman-zaman Çar Rusuyasının işğalına məruz qalıbdı.
Bununla kifayətlnməyən car Osmanlıdan, İrandan er-məniləri kpçürüb İrəvan, Qarabağ xanlığına yerləşdirib. Ermənilərə göstərilən qayğı onların dövlət orqanlarına yerləşdirilməsi ilə davam etdirilib…
***
Ağdam rayonunun Mərzili kəndindən və ətraf kəndlərdən olan represiya qurbanlarından yazılmış bu kitabda Boran müəllim erməni müstəntiqlərinin, Ağdam rayonunun polis rəisi (keçmiş milis rəisi) Camqarovun canfəşanlığını qabarıq şəkildə qələmə alıb. Erməni müstəntiq X.Qriqoryanın atasına yazdığı məktubu oxuyuruq:”… Yüz nəfər güllələtmişəm, beş yüz nəfər növbədədi…” Elə bu bəs edir ki, nə baş verdiyi haqqında təsəvvürümüz olsun. Zalımlığın, qəddarlığın dərəcəsinə bax.
Kitabdakı faktlardan, arxiv materiallarından göründüyü kimi, əksəriyyəti erməni və digər millətlərdən olan müstəntiqlər, represiya məruz qalmış insanlara işgəncə verərək, ən ağır döymə metodlarından istifadə edərək, istədikləri ifadəni sənədləşdiribdilər. Apardıqları şahidlərə də təzyiq göstərib qorxudaraq yalan söyləməyə məcbur ediblər. Hətta üzləşmə belə aparılmayıb.
Minlərlə insana ağır işgəncə verən keçmiş müstəntiq M.L.Şer yuxarı orqanlara yazdığı məktubdan:”Hən ərizə, həm də istintaq materialları həqiqəti əks etdirmir. Bunların hamsı mənim tərəfimdən yazılmışdır. Əvvəllər yazılan ərizə və bir protokol tamamilə yalandır. Mən yalan ifadəmi ona görə vermişəm ki, döyülməyə və incidilmə-yə dözə bilməmişəm”.
Boran Əziz öz əsərində represiya məruz qalanlara şa-hidlik edənlərin represiya dövrü və represiyadan sonrakı, 1953-cü ildən sonra verdikləri şahid dindirilmələrini qarşı-qarşıya qoyur. Represiya dövründə müstəntiqrin zorakılığından qoran şahidlər, 1953-cü ildən sonra əvvəlki ifadələrini təkzib edirlər.
Güllələnməyə məruz qalan, sürgün olan represiya qurbanları sonradan bəraət alsalar da, artıq gecdi. Təsəl-li isə bəraət almaqlarıdı.
Müəllif “Acı həqiqətlər, ağrılı faktlar” kitabında təkcə Mərzili kəndinin represiya qurbanlarından deyil, Ağdam rayonunun başqa kəndlərinin və ADU-dan olan represiya qurbanlarının həyatlarını da işıqlandırır. Bu da çox təqdirə layiqdir.
Erməni cəlladları çar Rusiyası dövründə, Sovet hakimiyyəti dövründə rus havadarlarına arxalanıb başımıza gətirdikləri göz önündədi. Xocalı tarixinin tədqiqatçısı, Tariz Elmləri namizədi, dosent Boran Əzizin bu kitabı tarixi düşmənlərimizin birləşib birlikdə millətimizə qarşı törətdikləri cinayətlərdən danışır. O, öz oxucularını ayıq olmağa çağırır. Ziyalılarımızı həmişə üz-üzə qoyan düşmənlər, bizim bir-birimizə ömürlük düşmən olmağımıza çalışırlar.
Yuxusuz gecələrin məhsulu olan bu əsəri ortaya qoyan Böran müəllim arxivdə işlədiyi müddətdə sağlamlığını təhlükə altına atdı. Çünki, hamı bu arxiv matertiallarının açılmasını, çap olunmasını gözləyirdilər. Arxiv tozuna bata-bata çəkilən gərgin əmək öz nəticəsini verdi.
Əsəri oxuyan oxucular represiya qurbanlarının haqsızlığa məruz qaldıqlarını, şahidlərin özlərinin də ora düşməklərindən qorxaraq yalan ifadə verməklərinin şahidi olurlar. Buna görə də əsər oxucular tərəfindən rəğbətlə qarşılanacaq və seviləcək.
Tarixçi-alim Boran Əzizə çoxlu uğurlar arzulayıram və növbəti tarixi əsərini gözləyirik!
Müəllif: Məmməd MƏRZİLİ
Yazıçı, şair, publisist.
Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana
YAZARLAR.AZ
===============================================
<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ >>>>
Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93 E-mail: zauryazar@mail.ru
Ayətxan Ziyad İsgəndərovun «Qara məxmər gecələrim»-i haqqında
Mətbuat aləmində usun illər işləyən görkəmli jurnalist dostum Ayətxan Ziyad İsgəndərovun «Qara məxmər gecələrim» («Hər yuxusuz gecənin öz rəngi») kitabı haqqında düşüncələrim. Kitab Türkiyədə işıq üzü görüb. Kitabı Ayətxan müəllimin göndərdiyi PDF- dən oxudum.
Kitabda-»Yasdığı qolu getdikcə tolazladı», «Kişilər ağlamaz, ağlasa da…», «Bir Novruz axşamı», «Ay səni dünya», «Mənim nağıllı dünyam», «Onlar S,Vurğunu görmüşlər» («Muğana Ceyran» və «Yadigar») adlı hekayələri, «Ata qarğışı», «Alın yazımız Tanrının» povestləri, «Ata qarğışı» kino ssenarisi, və şeirləri toplanıb. Bu hekayələrdə, povestlərdə taleyinin acısını yaşayan insanlar təsvir olunub.O, kənddən gəlib şəhərdə ali təhsil alan adamların başlarına gələn hadisələri, iztirabları ustalıqla qələmə alıb. Bəlkə də bu hadisələrin çoxu onun ətrafında baş verib.
A.Ziyad qəhrəmanlarının dili ilə milli adət-ənənələrimizi, atalar sözlərini yaşadır. İki gəncin bir-birinə sevgisinə, məhəbbətinə baxmayaraq valideynlərin övladlarına qarşı zorakılığını qabarıq verir. Zaman keçsə də bu keçmiş zorakılıq adətlərimiz hələ də yaşayır. Bu nöqteyi-nəzərdən, ailələrin dağılması, dağılan ailələrdə uşaqların kimsəsiz qalması, kimsəsiz uşaqların acı talehi müəllifin nəsr əsərlərinin əsas süjet xəttidir.
«İtirilmiş bəyazlıq» hekayəsində dağılmış ailənin ortalıqda qalan uşağın, nənə himayəsində böyüyən Möhübəli Əbilovun başına gələnlərlə tanış oluruq. Hekayəni oxuduqca göz önünə kimsəsiz möhübəlilər gəlir. Onlar nə qədər mərd olsalar da, maddi çətinlik, kimsəsizlik onların arzuların ürəklərində qoyur. Müəllif burda həm də cəmiyyəti günahlandırır. İstedadlı elm aramlarımıza sözü üzə dediyinə görə, haqqı tələb etdiyinə görə göstərilən münasibətləri, işdən azad edilmələrin, elmdən kənarlaşdırılmaların göstərir. Möhübəli kimlərəsə kömək etməyinə baxmayaraq, mövqeyini itirəndən sonra heç kim ona yaxınlaşıb qayğı göstərmək istəmir. Belələrindən çoxu kənar gəzir. Bu zamanın eybəcərlikləridi…
Ayətxan müəllimin güclü nəsr əsərlərində güclü bədii təsvirləri var. Bu bədii təsvirlər çox incəliklə işlənib. Möhübəli Tüncəlini gözləyəndə yarpaqlarla necə «sinif-sinif» oynamasını, əllərini torbalanmış ciblərinə qoymağını, kibrit çöplərini qırmağını çox gözəl verib.Oxucu bunu oxuduqca özünü orada hiss edir. Siqaretin əzilmiş kötüyün dişləri arasında sıxmağı sanki gözümüz önündə baş verir. Yağışın yağması, buludların hərəkəti və başqa təbiət hadisələrini özünəməxsus çalarlarla təsvir edir.Bu müəllifin təbiətə hədsiz vurğunluğundan irəli gəlir…
***
«Ata qarğışı» povestində Ayətxan Ziyadın yazıçı təxəyyülü ilə jurnalist peşəkarlığının vəhdətini görürük. Hadisələrin gedişini sadə dildə oxucusuna çatdırır. Ona görə də oxucu çalışır ki, povesti birnəfəsə oxuyub nəticəni öyrənsin.
Bu əsərdə tələbə həyatı da çox gözəl təsvir olunub. Sanki müəllif öz tələbəlik illərini yadına salır. Tələbəlik illəri gənclərin həyatının sevən, sevilən romantik dövrüdü. Tələbələr xoşbəxtliyi öz sevgilərində, məhəbbətlərində görürlər.Ancaq unudurlar ki, valideyn xeyir-duası da lazımdır ki, xoşbəxt olasan. Oğlu Rəşid atasının xeyir-duasın almamağı «ata qarğışı» kimi hesab olunur.
Elin milli adət-ənənələri ilə böyüyən A.İsgəndərov povestdə milliliyi qorumağa çalışıb.Bununla bərabər müasirliyin də əleyhinə deyil.Bu şərtlə ki, əhdə vəfalı olasan. Rəşidin Aygünə xəyanəti onu uçuruma aparırı.Xəyanət sayəsində ailəsini itirir. Təzadlı həyat keçirən Rəşid, Ayğünü də, özünü də bədbəxt edir.
Povest uğurlu alınıb.
Ayətxan Ziyadın nəsr əsərləri özünəməxsus çalarları ilə seçilir.Jurnalist peşəkarlığı da burada onun köməyinə çatır. Dilimizdəki sözlərin bədii yazılış qaqydasını gözləmək Ayətxan müəllimin yaradıcılığında öndədi.
***
Duyğuların poeziyası
Hər bir duyğulu, həssas insanda özünəməxsus poeziya var.Şeir əsasən qısa zaman kəsiyinin məhsuludu. O da Allah vergisidi. Allah onu kimə necə bəxş edirsə, elə də oxucusuna çatdırır.
Nəsri ilə tanış olduğumuz Ayətxan Ziyadın da poetik dünyasına nəzər salaq. «Ürəyim» adlı silsilə şeirlərində yazır:
Ağrini özün seçdin.
Hardan alım vüsalı,
Sənə bəxş etməkçün.
Hıçqırıb için-için,
Sən Ağrı bulağından,
Udum-udum su içdin…
Ağrı bulağından su içən ürəkdə yaranan ağrılardan lirik bir nəğmə yaradır.
…Bir ürək ağrı-səndə,
Bir ürək ağrı-məndə.
Mən çıxardım köksümdən,
Sən çıxardın köksündən…
Yaydıq dünya üzünə,
Dünya-acı ağrıdan,
Dünya-şirin ağrıdan,
Hamiləymiş havaxtdan,
Xəbərimiz yox bizim.
Biz ürəyimizdəki ağrıları dünyaya ötürürük. Dünyanın da başı bu ağrılara qarışır, bizdən xəbəri olmur, deyir. O, ürəklə dünya arasında müqayisələr aparır.
Bu da işdi, a qaerdaş?-
Bir söz demək istədim,
Ağzımdan vurdilar,
Dodağım qanadı…
Ürəyim bir söz dedi,
dilim özgə.
Əlimi apardım dodağıma,
Əlim qana bələndi.
Gördüm dünyanın hər qarışı
bir özgə rəngdədi,
əlim özgə…
Yəni demək istəyir ki, haqq söz deyənin ağzından vurub qanadırlar. Dünya qan içində çalxalanır. Ürək bundan ağrı tapır. Bax, budur Ayətxan Ziyadın poeziyası. Onun nəsr dili başqadı, poetik dili başqa.
Ayətxan Ziyadın poetik dünyasında ithaflara çox rast gəlirik. Bu da ötən əsrin, illərin tarixi şəxsiyyətlərinə həsr olunmuş şeirlərdi. O, keçmişi unutmur, poeziyasında yaşadır.
İnsan dünyaya gələndən sevgi ilə, məhəbbətlə əhatə olunur. Ana, vətən məhəbbəti, sonra da gənclik eşqi insanın yaşamaq marağını artırır. İnsanda bu eşq, sevgi olmasa nəysə yarada bilməz. Şairi, yazıçını… yaradıcı adamları da bu məhəbbət əsərlər yaratmağa zövq elətdirir.
De bir yadındamı
incədən-incə,
izlərim izində dolaşdı, gəzdi.
Atamız, anamız xəbər bilincə,
Görüşdü baxışlar xəfif, gizlicə…
Şairin qəlbindən süzülüb gələn bulaq suyu kimi saf lirika. Və ya «Qısqanıram» şeirində:
Öpüb xumar-xumar əsən gilavar,
şıltaq saçlarını,
aldı əlimdən.
Dağınıq telləri yığıb birtəhər,
oxşadı darağın.
Qıqanıram mən…
Oxucularına təqdim etdiyi bayatıları, rübailəri, uşaq şeirləri Ayətxan Ziyad yaradıcılığının bəzəidi. Onun işıq üzü görən «Qara məxmər gecələrim» kitabı oxucuların sevimli kitabına çevrilməsinə əminəm.
Uğurlar olsun, Ayətxan Ziyad İsgəndərov!
Müəllif: Məmməd MƏRZİLİ
Yazıçı, şair, publisist.
Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana
YAZARLAR.AZ
===============================================
<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ >>>>
Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93 E-mail: zauryazar@mail.ru