“YAYLIM” SÖZÜNÜN İZAHI
(qədim Oğuzların söz yaradıcılığı)
“YAYLIM” sözü yaymaq, səpələmək semantikasındandır.
Atəşi səpələmək.Bir silahdan deyil, bir neçə silahdan atəş açmaq.Yəni gülləni səpələmək, yağdırmaq.
O ki qaldı “yaylım atəşinə”, bu söz qədim sözyaradıcılığıdır.(sosial psixolinqvistika)
Qədim Oğuzların “yay-ox” silahından yaranan sözdür.
“Yay” sözünün kökü ” qayın” sözündəndir.( “q-y” əvəzlənməsi)
Qədim Oğuzlar yayı ağcaqayın ağacından hazırlamışlar.Onun qara növünün kiçik kolunun budaqlarını müxtəlif formalara salmaq mümkündür. Qədim Oğuzlar bu kolun oduncağından bəzək fiqurları da düzəltmişlər.
Hazırda bu ağacdan mebel, musiqi alətləri və s. hazırlanır.(Oğuzların “ağca-kiçik” sözü də buradandır )
Latınca bu ağcaqayın koluna flora lüğətində ” Acer Tataricum” deyilir.
Onlar bu ağacdan Qədim Oğuzların yay silahı düzəltdiyini bildikləri üçün sonralar Oğuzlara verilən ” tatar” ifadəsini işlətmişlər.
Məhz latınca “Oxatan bürcü” bu səbəbdən ” Acer- arçer) adlanmışdır.
Türklər də ” oxatan bürcünə” “Yay bürcü” deyirlər.( müəllif H.Ə.)
P S Hər bir qədim sözü psixolinqvistika yolu ilə açmaq mümkündür.Məntiq və müqayisəli təhlil Tətbiqi Dilçiliyin qısa yoludur.
Ən əsası fonetik səslərin tətbiqi ilə.
Mənbəsiz mənbələr…
Müəllif: Həsən ƏLİYEV