Göyçə dustaq, Urmu ağlar, Yaşmaq düşər, börü ağlar, Qaşqayda bir hürü ağlar, Papaq, bizim papağımız!!!
Dörd bir yanın qarabağlı, Dəmir qapı çoxdan bağlı, Bir ağacıq qol, budaqlı, Yarpaq, bizim yarpağımız!!!
Ustac boşa deməz əlbət; -“Sərhədinə elə diqqət”, Bu kəlamda var bir hikmət, Sancaq bizim sancağımız!!!
ARAZ
Halına acıdım lap əzəl gündən, Bu qədər qınanır bilmirəm nədən, Arazı heç zaman qınamadım mən, Hər iki tərəfə məhrəmdir Araz! Yaralı torpağa məlhəmdir Araz!
Sarıyıb Yurdumun şırım yarasın, Açmayıb, bağlayıb qardaş arasın, İndi mən qınayım bunun harasın? Hər iki tərəfə məhrəmdir Araz! Yaralı torpağa məlhəmdir Araz!
Çəkib acıları, yığıb suyuna, Sakitdir, bələddir hamı huyuna, O da qurban gedib fitnə, oyuna, Hər iki tərəfə məhrəmdir Araz! Yaralı torpağa məlhəmdir Araz!
Xudafərin qucaqlayan qoludur, Keçidləri salam deyən əlidir, Bayatılar pöhrələyən dilidir, Hər iki tərəfə məhrəmdir Araz! Yaralı torpağa məlhəmdir Araz!
O tayda çifayda deyir Şəhriyar, Bu tayda dardadır indi Bəxtiyar, Yarını gözləyir hər gün Lütfiyar, Hər iki tərəfə məhrəmdir Araz! Yaralı torpağa məlhəmdir Araz!
NADANLIQ
Urmu axan göz yaşımdı, Yanağımda duz olubdu… Urmu, Urmu söyləməkdən Bağrım başı köz olubdu…
Şümürə lənət deyənlər Susuz qoyubdu dindaşın… İnsan insana qənimdi, Günahı nə dağın, daşın?
Savalanı dərd qocaltdı, Murov soyuqdan üşüyür… Araz sükütun pozmayır, Kür əlçatana döşüyür…
Dəmir Qapım pas atıbdı, Neçə körpüdən keçmirik… Kərkük, Mosul unudulub, Bağdada iraq demirik…
Salam olsun, çox dəyərli oxucum! Bu dəfə söhbətimizin mövzusu çox maraqlı bir şəxs haqqında olacaq.
Müasir dövrdə dünya sürətlə dəyişir, sərhədlər formal məna kəsb edir, xalqlar arasında əlaqələr isə daha sıx və çoxşaxəli xarakter alır. Belə bir zamanda mədəniyyətlərarası inteqrasiyanın qorunub saxlanılması, ortaq dəyərlərin yaşadılması və gələcək nəsillərə ötürülməsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Bu missiyanın həyata keçirilməsində isə ziyalıların, söz adamlarının və ədəbiyyat xadimlərinin rolu əvəzsizdir. Onlar təkcə yaradıcılıqla məşğul olmur, həm də xalqlar arasında mənəvi körpülər qurur, fərqli coğrafiyaları ortaq duyğular ətrafında birləşdirirlər. Bu baxımdan Müqimcan Nurboyev müasir dövrün nadir ədəbi simalarından biri kimi xüsusi diqqətə layiqdir.
QISA ARAYIŞ
Müqimcan Nurboyev – Muqimjan Nurbayev (Nurbuvaev) Özbəkistan Respublikasının Əndican vilayətinin Mərhəmət mahalının Qocaarik məhəlləsində anadan olub. Daşkənd İslam İnstitutunu bitirib.
Əsərləri Qırğızıstanın “İldönüm”, Amerikanın “Bir ananın nemətləri”, Türkiyənin “Şeir ətri”, Qırğızıstanın “Turan Uçkunları”, Tacikistanın “Dostluq bağçasındakı çiçəklər” Azərbaycanın “Türk dünyasının şairləri” (Buta – 5)”, Özbəkistanın “Məhəmməd Yusifin davamçıları”, “Beynəlxalq dostluq güldəstəsi” toplularında və Özbəkistan müxtəlif mətbuat orqanlarında dərc edilmişdir. Qırğızıstanın “Çingiz Aytmatov”, Qazaxıstanın “Abay”, “Beynəlxalq Xidmət” və Özbəkistanın “Əmir Teymur” medalları ilə təltif edilmişdir. “Ziyadar” mükafatı laureatıdır (Nurboyev Muqimjon № 173 24.11.2022. Bakı – Azərbaycan). Qırğızıstandakı “Şairlər və Yazıçılar” Dərnəyinin, Qazaxıstandakı “Dünya İstedadlar Dərnəyi” və “Dünya Uyğur Yazıçıları” Dərnəyinin üzvüdür. Ümumtürk dünyası ədəbiyyatına verdiyi töhfələrə görə “Yazarlar” (Azərbaycan) jurnalı tərəfindən “Alqışnamə” mükafatı (Nurboyev Muqimjon № 004 21.03.2026. Bakı – Azərbaycan) ilə təltif olunmuşdur.
Onun 50 illik yubileyi təkcə şəxsi həyatında əlamətdar bir tarix deyil, eyni zamanda uzun illər boyu həyata keçirdiyi çoxşaxəli fəaliyyətin ümumiləşmiş nəticəsidir. Bu tarix bir insanın ömür yolunun növbəti mərhələsi olmaqla yanaşı, həm də böyük bir mədəni missiyanın davamlılığını və əhəmiyyətini təsdiqləyən bir məqamdır.
Müqimcan Nurboyev fəaliyyətində yalnız bir müəllim və ya ədəbiyyat adamı kimi çıxış etmir. O, daha geniş anlamda mədəniyyət daşıyıcısı, sözün həqiqi mənasında isə ədəbiyyat səfiridir. Onun gördüyü işlər göstərir ki, ədəbiyyat sadəcə estetik zövq üçün yaradılan mətnlər toplusu deyil. O, həm də xalqları birləşdirən, fərqli dilləri və düşüncə sistemlərini ortaq mənəvi platformada görüşdürən güclü vasitədir.
Mərkəzi Asiya, Qafqaz və Türkiyə kimi geniş bir coğrafiyada tanınan və sevilən Nurboyevin fəaliyyəti xüsusilə diqqətəlayiqdir. Bu coğrafiyalar tarix boyu ortaq mədəni köklərə malik olmuş, lakin müxtəlif siyasi və sosial proseslər nəticəsində müəyyən qədər uzaqlaşmışdır. Belə bir şəraitdə bu xalqlar arasında yenidən mədəni əlaqələrin qurulması, ortaq ədəbi yaddaşın bərpası və inkişaf etdirilməsi böyük zəhmət və fədakarlıq tələb edir. Müqimcan Nurboyev məhz bu istiqamətdə yorulmadan çalışan ziyalılardandır.
Onun təşəbbüsü ilə Mərkəzi Asiya xalqlarının nəzm və nəsr nümunələrini özündə birləşdirən kitabların müxtəlif ölkələrdə – Qırğızıstan, Qazaxıstan, Özbəkistan və Tacikistanda nəşr olunması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu nəşrlər sadəcə ədəbi toplular kimi qiymətləndimək düzgün olmazdı. Onlar bir növ mədəniyyət atlasıdır. Hər bir kitabda müxtəlif xalqların ruhu, dünyagörüşü, həyat fəlsəfəsi və tarixi yaddaşı əks olunur. Bu baxımdan həmin layihələr təkcə ədəbiyyatsevərlər üçün deyil, həm də tədqiqatçılar, alimlər və gələcək nəsillər üçün qiymətli mənbə rolunu oynayır.
Bu cür fəaliyyətlər, əslində, görünməyən, lakin çox möhkəm olan mənəvi körpülər yaradır. Bu körpülər vasitəsilə xalqlar bir-birini daha yaxından tanıyır, fərqliliklərə hörmətlə yanaşır və ortaq dəyərləri daha dərindən dərk edir. Müqimcan Nurboyevin gördüyü işlərin ən böyük əhəmiyyəti də məhz bundadır – o, ədəbiyyatı vasitə kimi istifadə edərək insanları bir-birinə yaxınlaşdırır.
Onun yaradıcılığı və təşkilatçılıq fəaliyyəti sübut edir ki, ədəbiyyat yalnız fərdi ifadə vasitəsi deyil, həm də ictimai məsuliyyət daşıyan bir sahədir. Əsl söz adamı cəmiyyət qarşısında məsuliyyət hiss edir, sözün gücündən yalnız estetik deyil, həm də mənəvi məqsədlər üçün istifadə edir. Nurboyevin fəaliyyəti bu baxımdan klassik ədəbi ənənələrin müasir dövrdə uğurlu davamı kimi qiymətləndirilə bilər.
Bu gün qloballaşma prosesləri bir tərəfdən xalqları bir-birinə yaxınlaşdırsa da, digər tərəfdən milli kimliklərin itməsi riskini də artırır. Belə bir zamanda həm milli dəyərlərin qorunması, həm də beynəlxalq mədəni inteqrasiyanın təmin olunması incə bir tarazlıq tələb edir. Müqimcan Nurboyev məhz bu tarazlığı qorumağı bacaran ziyalılardandır. O, bir tərəfdən öz milli-mənəvi dəyərlərinə sadiq qalır, digər tərəfdən isə bu dəyərləri başqa xalqlarla bölüşərək qarşılıqlı zənginləşməyə şərait yaradır.
Onun fəaliyyəti göstərir ki, mədəniyyətlərarası dialoq yalnız rəsmi tədbirlər və diplomatik görüşlərlə məhdudlaşmır. Əsl dialoq ədəbiyyatda, poeziyada, bədii düşüncədə baş verir. Çünki söz insanın ruhuna toxunur, onu düşündürür və dəyişdirir. Bu mənada Müqimcan Nurboyev təkcə bir ədəbiyyat adamı deyil, həm də ruhlar arasında əlaqə yaradan bir vasitəçidir.
50 illik yubileyi münasibətilə onun keçdiyi həyat yoluna nəzər saldıqda aydın görünür ki, bu yol təsadüflərin deyil, məqsədyönlü fəaliyyətin, zəhmətin və fədakarlığın nəticəsidir. Onun gördüyü işlər bu gün artıq konkret nəticələr verməkdədir və gələcəkdə də öz təsirini davam etdirəcəkdir.
Müqimcan Nurboyev kimi ziyalıların fəaliyyəti cəmiyyət üçün bir örnəkdir. Onlar göstərirlər ki, bir insanın gördüyü işlər təkcə öz həyatını deyil, bütöv bir regionun mədəni həyatını dəyişə bilər. Bu isə böyük məsuliyyətlə yanaşı, həm də böyük bir şərəfdir.
Nəticə etibarilə demək olar ki, Müqimcan Nurboyev müasir dövrdə ədəbiyyatın yalnız yaradıcısı deyil, həm də onun təbliğatçısı, qoruyucusu və daşıyıcısıdır. O, sözün həqiqi mənasında ədəbiyyat səfiridir. Xalqları birləşdirən, mədəniyyətləri yaxınlaşdıran və ortaq dəyərləri gələcəyə daşıyan bir şəxsiyyətdir.
Onun yubileyi yalnız bir insanın ömür bayramı deyil, həm də sözün, ədəbiyyatın və mədəniyyətin bayramıdır. Bu bayram isə bizi bir daha xatırladır ki, dünyanı dəyişən ən böyük güclərdən biri məhz sözdür – doğru, səmimi və insanları birləşdirən söz.
Sona qədər həmsöhbət olduğunuz üçün təşəkkür edirəm. Hələlik.
USTACAM Müzəffər ordunun şanlı əsgəri, Ərənlər yurdunun ər övladıyam! Zalımın zülmünə təhəmmülüm yox, Babəklər yurdunun hürr övladıyam! * * * Ustadım Nəsimi, sözümüz sözdü, Ədalət, həqiqət bağrımda közdü, Ziyadar dühası bir deyil, yüzdü, Mövlalar yurdunun nur övladıyam! * * * Dərvişəm, müqqəddəs sayılır təkkəm, Hülqumdan yuxarı dayanır öfkəm, Od, ocaq diyarı tanınır ölkəm, Alovlar yurdunun nar övladıyam! * * * Unutma, şah babam Xətai başdı, Nadir şah, mətədə tərpənməz daşdı, İlham, nə keçilməz sədləri aşdı, İgidlər yurdunun nər övladıyam! * * * Tarixdə Nəbisi, Koroğlusu var, Gen dünya yağıya daim olub dar, Düşmən qarşımızda yenə oldu xar, Aslanlar yurdunun şir övladıyam! * * * Göydən Yer üzünə ərmağan, payam, Gündüzlər Günəşəm, gecələr Ayam, Ən parlaq ulduzdan törəyən boyam, Ozanlar yurdunun sirr övladıyam! * * * Ustacam, vətənim vətən içində, Axıb duruluruq zaman köçündə, Min bir anlamı var, adi “heç”in də, Aqillər yurdunun pir övladıyam! 13.11.2020. Bakı.
ANAM Adına palaz deyib, Atdı ayağımızın altına dünyanı… Adına gəbə deyib, Asdı gözümüzün qabağına dünyanı… Dünyamız gəbə qaldı, Biz anlayana qədər naxışlarda… Ata sözünü öz dilində çatdırdı bizə Anam… Kimə çatdı, kimə hələ yüz ildən sonra çatacaq… Hər iki halda fayda var Anamın sözündə, Sirli tarixim yatır; Anamın hər ilməsində, Hər naxışında, Hər palazında, Hər gəbəsində… Ata sözünü cejimlərə toxuyub, Xurcunlara doldurdu Anam… Övladlara sovqat olsun deyə… İlmə-ilmə, fərş-fərş, xalı-xalı Gözümüzün önünə sərdiyi dünyanın İpliyi, yunu olduğunu anlatdı Anam… Kimi anladı, kimi yüz ildən sonra anlayacaq… Hər iki halda fayda var Anamın sözündə, Sirli tarixim yatır; Anamın hər ilməsində, Hər naxışında, Hər palazında, Hər gəbəsində… Ərşi ərişlərə köçürdü, Zəmini bükdü dükcələrə… İpin ucunu biləyimizə bağladı, Kələfin ucunu itirməyək deyə… Bir nişanı min dəfə kirkidlədi, Qulağımızda sırğa olsun deyə…. Dünyanı çeşni-çeşni tanıtdı bizə Anam… Simgə-simgə, damğa-damğa Anamın arğacından keçdi dünya… Atamın toqqasından Anamın çeşnisinə köçdü dünya… Dünya hər zaman gəbədir yeni dünyaya!!!
Göyçə dustaq, Urmu ağlar, Yaşmaq düşər, börü ağlar, Qaşqayda bir hürü ağlar, Papaq, bizim papağımız!!!
Dörd bir yanın qarabağlı, Dəmir qapı çoxdan bağlı, Bir ağacıq qol, budaqlı, Yarpaq, bizim yarpağımız!!!
Ustac boşa deməz əlbət; -“Sərhədinə elə diqqət”, Bu kəlamda var bir hikmət, Sancaq bizim sancağımız!!!
ARAZ
Halına acıdım lap əzəl gündən, Bu qədər qınanır bilmirəm nədən, Arazı heç zaman qınamadım mən, Hər iki tərəfə məhrəmdir Araz! Yaralı torpağa məlhəmdir Araz!
Sarıyıb Yurdumun şırım yarasın, Açmayıb, bağlayıb qardaş arasın, İndi mən qınayım bunun harasın? Hər iki tərəfə məhrəmdir Araz! Yaralı torpağa məlhəmdir Araz!
Çəkib acıları, yığıb suyuna, Sakitdir, bələddir hamı huyuna, O da qurban gedib fitnə, oyuna, Hər iki tərəfə məhrəmdir Araz! Yaralı torpağa məlhəmdir Araz!
Xudafərin qucaqlayan qoludur, Keçidləri salam deyən əlidir, Bayatılar pöhrələyən dilidir, Hər iki tərəfə məhrəmdir Araz! Yaralı torpağa məlhəmdir Araz!
O tayda çifayda deyir Şəhriyar, Bu tayda dardadır indi Bəxtiyar, Yarını gözləyir hər gün Lütfiyar, Hər iki tərəfə məhrəmdir Araz! Yaralı torpağa məlhəmdir Araz!
NADANLIQ
Urmu axan göz yaşımdı, Yanağımda duz olubdu… Urmu, Urmu söyləməkdən Bağrım başı köz olubdu…
Şümürə lənət deyənlər Susuz qoyubdu dindaşın… İnsan insana qənimdi, Günahı nə dağın, daşın?
Savalanı dərd qocaltdı, Murov soyuqdan üşüyür… Araz sükütun pozmayır, Kür əlçatana döşüyür…
Dəmir Qapım pas atıbdı, Neçə körpüdən keçmirik… Kərkük, Mosul unudulub, Bağdada iraq demirik…
USTACAM Müzəffər ordunun şanlı əsgəri, Ərənlər yurdunun ər övladıyam! Zalımın zülmünə təhəmmülüm yox, Babəklər yurdunun hürr övladıyam! * * * Ustadım Nəsimi, sözümüz sözdü, Ədalət, həqiqət bağrımda közdü, Ziyadar dühası bir deyil, yüzdü, Mövlalar yurdunun nur övladıyam! * * * Dərvişəm, müqqəddəs sayılır təkkəm, Hülqumdan yuxarı dayanır öfkəm, Od, ocaq diyarı tanınır ölkəm, Alovlar yurdunun nar övladıyam! * * * Unutma, şah babam Xətai başdı, Nadir şah, mətədə tərpənməz daşdı, İlham, nə keçilməz sədləri aşdı, İgidlər yurdunun nər övladıyam! * * * Tarixdə Nəbisi, Koroğlusu var, Gen dünya yağıya daim olub dar, Düşmən qarşımızda yenə oldu xar, Aslanlar yurdunun şir övladıyam! * * * Göydən Yer üzünə ərmağan, payam, Gündüzlər Günəşəm, gecələr Ayam, Ən parlaq ulduzdan törəyən boyam, Ozanlar yurdunun sirr övladıyam! * * * Ustacam, vətənim vətən içində, Axıb duruluruq zaman köçündə, Min bir anlamı var, adi “heç”in də, Aqillər yurdunun pir övladıyam! 13.11.2020. Bakı.
ANA DİLİM Bu şipşirin Ana dilim, Həm də qutlu sancağımdır! Min illərdir Ata Yurdun Sərhədini bəlirləyir… Ta Şumerdən üzü bəri, Dədəm Qorqud öyüd verib, Şah İsmayıl fərman yazıb, Qoç Koroğlu nərə çəkib… Ulu Babəkin fəryadı, Füzulinin ah-naləsi, Nəsimin şah nidası, Bu dildədir!!! Bu dil, Tomrisin dilidir; Layla deyib, Hökm verib… Min illərdir Ata Yurdun Sərhədinin keşiyində Əsgər kimi durub, bu dil!!! Ana dilim həm əsgərdir, Həm də sərhəd!!! Toxunulmaz bir tabudur!!! 19.02.2023. Bakı.
Fotoda: Zaur USTAC – AYB və AJB-nin üzvü, “Yazarlar” jurnalının baş redaktoru,şair-publisist
YAZ DÜŞÜNCƏLƏRİ Yazın ilk ayı mart girəndən sübhün alatoranında açıq nəfəslikdən içəri dolan quşların civiltisini eşidincə xoş ovqat, hərarətli hisslər qəlbimizi çulğayır. Bu civiltilərin yaratdığı ovqat bizi duyğulandırır, üz-gözümüzə sığal çəkən səhər mehi könlümüzə rahatlıq gətirir. Elə bil quşlar da adama səslənir, baharın gəlişini müjdələyirdi: Nə yatmısan, oyan, pəncərəni aç, açılan səhərə boylan. Bax, bu çisəkli səhər mehi də novruzgülünün ətriylə elimizi salama gəlib. Arzuları, ümidləri puçur-puçur göyərdən, ömrümüzə ilkinlər, təzəliklər bəxş edən, sevgilərə, sevinclərə qapı açan allı-güllü, yaşıl donlu Bahar gəldi…
El arasında mart çıxdı, dərd çıxdı deyirlər. Yəqin bunu da ayın dəyişkən, dəymədüşər havalarına görə yozublar. Axı, yazla qışın ölüm-dirim savaşıdı bu mart ayı. Nə olur-olsun, nə deyirlər desinlər, mart yaz aylarının ilkini kimi təbiətin də, insanların da istəklərinin qönçə ayıdır. Elin-günün təzəlik bayramı – Novruz ayıdır.
İllərdi yazı ömrümüzün, günümüzün sozalmayan sevgisi, qəlbimizin ən böyük sevinci sanmışıq. Bu sevgidə, bu ülfətdə gələn günlərə, aylara qucaq açıb illərə könül vermişik. Bu Bahar qızıyla fərəhimizi bölüşüb, ona söz-söz istəklərimizi pıçıldamışıq…
Mən yazın bösböyük işığını, bu işığın düşüncəmə gətirdiyi hərarətini hələ uşaqlığımdan duymuşam. Yeniyetmə çağlarımda ilk yazın bağçamıza gətirdiyi gözəllik bir aləm idi. O zaman təbiəti bəzəyən güllər içində hər kəsi heyran edən qızılgülə aşiqdim. Ləçəkləri şeh damlalarında, səhər şəfəqlərində nurlanan qızılgülə. Bu şahanə gülə vurulduğum zamandan əlimə qələm almışam, ilk baharda anamı vəsf etmişəm. Anamın əllərinin istisini yazın nəfəsində duymuşam. Və onu düşüncəmin doğurduğu ilk sözümlə vəsf etmişəm. Bu bənzətməm şeir olmasa da duyğularımın tərcümanı idi…
Şaqraq səsli, yaz nəfəsli anam mənim, Qeydə qalan layla çalan sonam mənim…
Nostalji duyğularla pəncərədən ətrafa boylanıram. Gözlərimin qarşısında ətraf dumana-çənə bürünüb. Amma mən bu dumanın, çənin arxasından indicə ətrafı nurlandıracaq şəfəqi görürəm. Ağac dibində, səki kənarında, daşların arasından boy göstərən sısqa cücərtilərin ətrini duyuram. İllərdi yazı ömrümün, günümün sozalmayan sevgisi, qəlbimin sultanı sanmışam. Bu sevgidə, bu ülfətdə gələn günlərə, aylara qucaq açıb illərə könül vermişəm. Bu Bahar qızıyla sirdaş olub ülfət bağlamışam. Bir kəsə söyləmədiklərimi onun ilk nübarı olan yaşıl otlara, yanağı çatlayan güllərə, çiçəklərə, yaşıllaşan ağaclara söyləmişəm, onlarla xısın-xısın, xəfifcə bölüşmüşəm…
Bu, mənim yeniyetmə çağlarımda ilk yazın bir udum havasından, bir əlçim yaşıllığından, bir qom bənövşəsindən, bir sısqa çiçəyinin ətrindən, bir qurtum şirinliyindən ilham aldığım günlərdə qəlbimdə puçurlanan istəklərimin pıçıltılarıydı…
Və bu yazın gah çiskinli, gah günəşli, gah da küləkli günlərində torpağın sinəsindən boy göstərən, ətrilə ruhumuzu təravətləndirən güllərin, çiçəklərin gözəlliyinə bir aşiq sevgisilə qucaq açır, doğmalarla, yaxınlarla bu füsunkarlığı bölüşürük. Ümidlər də, sevgi-sevinclər də yazın bu çağında, bu növrağında yolumuza şəfəq saçır…
Bəs, uzaq illərin o tayında qalan baharın ilk çağında babalarımız onu necə qarşılayırdı? Bu səhər vaxtilə ahıllarımızdan eşitdiyim, el-obanın yaz günlərinin xoş qayğıları ilə yaşadıqları həyat xatirələrimi közərdir…
Şaxtalar sınıb, bağ-bağçaların ağ örpəyi əriyəndən, torpağın sinəsindən boy verən bənövşələr gözlərini açandan, insanlar da sanki təzələnir, yenidən doğulurmuş kimi şirin arzular, ümidlərlə yaşayırdılar. Bu növrağa əsrarəngizlik qatan güllərin nazlana-nazlana ətir saçması qəlblərini sevinclə, hərarətlə doldururdu. Aylardan bəri çılpaqlaşmış ağacların tumurcuq bağlayan budaqları öz təravətilə istəklərinə təzəlik qatırdı. Beləcə, yazın həniri eşidiləndən adamlar həyət-bacada qaynaşırdı.
Axır çərşənbədən bir ara sonra el əl-ayağa düşür, yaylağa köç hazırlığı başlanır, nə başlanırdı. Əl kirkirələri işə düşür: un üyüdülür, yarma, qovut çəkilir, əriştə kəsilirdi. Qız-gəlinlər hələ uzun qış günlərindən hanalarda başladıqları palazların, kilimlərin axırıncı ilmələrini vururdular. Yır-yığış arası özlərinə allı-güllü, butalı-xonçalı parçadan don da tikirdilər.
Arabaçılar da əl-ayağa düşürdü. Təkərləri şinləyir, çağları bərkidir, qolları çüyləyir, oxları yağlayırdılar. Xülasə, bütün əyər-əskiyini düzəldərək arabaları saz hala gətirirdilər. Köçhaköç vaxtı arabaların içərisinə qız-gəlinlərin toxuduğu kilimlərin siftəsini salırdılar. İş-gücdən macal tapan ağsaqqallar kəndin ortasında, bulağın səmtində məsləhət-məşvərətə yığışırdılar ki, yaylağa nə vaxt köç eləsinlər. Vədə tamamında hava işıqlanar-işıqlanmaz köç yola çıxardı. Yaylağa qalxan yollarda küllü-külfətin dincəlməsindən ötrü düşərgə salan kişilərin rahatlıq yaratması, lalə donlu qız-gəlinin əl boyu qədər qalxmış çəmənliyin arasından deyə-gülə bənovşə yığması bir başqa aləmdi…
İndi bu sətirləri qələmə aldığım anlarda torpaqlarımızın işğal altında olduğu illərin yazını xatırlayıram. Ömrünü-gününü gözəl yaylaqlarda keçirən köçkün həmvətənlərimizin halını göz önünə gətirirəm… Doğmaca yurdlarından – Qarabağımızdan ayrı düşmüş soydaşlarımızın həsrəti, yurd itkisi qəlbimizi necə yandırırdı… Hələ qədim İrəvan torpaqlarından qovulmuş soydaşlarımızın halından necə göynəyirdik…
Hər baharda üz-gözümüzə sığal çəkən ata-baba yurdlarımızı, gözəl yaylaqlarımızı, eh… itirib unuda bilmədiyimiz adlı-sanlı yerlərimizi yada salırdım. Bilirdim ki, o yerlərin yal-yamacı, dağları, qayaları, buz bulaqları, düz-düzəngahları doğmalarının isti nəfəsindən ötrü qəribsəyib. O yerlərin yazda göyərmiş torpağı da, tumurcuq bağlayan ağacları da ətrafına boylana-boylana qalmışdı. Xırdaca pöhrələri, yanağı çatlayan qönçələri, qayğıkeş vətən övladlarının sevgi dolu baxışlarına, isti əllərinə illərlə tamarzı qalmışdı…
Şükür, Ali Baş Komandan, Prezident İlham Əliyevin qətiyyətli rəhbərliyi altında Şanlı Ordumuzun igid oğulları torpaqlarımızı erməni işğalından azad etdilər. Düşmənin tapdağı altında inləyən Qarabağımızın cənnət güşələrindən, nadir xarıbülbülün gözəlliyinə tamarzı qalan doğmalarımızın gözlərində sevinc yaşı yaşardı, azad olunmuş yurdlarına evlərinə köç başladılar. İndi Qarabağımız yenidən qurulur, bütün məkanlar gülüstana dönür.
İnşallah, qədim Oğuz yurdumuz olan Qərbi Azərbaycan torpaqlarına da ləyaqətli dönüşümüz olacaq…
Həmişə qəlbimizdə xalqımızın xoş gələcəyinə inamımız olub. Axı hər gələn yaz özüylə elimizə, obamıza xoş müjdələr gətirir. Ruhumuzu təzələyir. Ömür-günümüzün təzəlik içrə keçən günləri yaddaşımıza o qədər istəklər, sevgilər naxışlayır ki. Bunlar yazla birgə insan ümidlərinin göyərməsi, arzularının böyüməsi, kamala yetməsi, murada çatması deyilmi… Qoy bu yazın qədəmləri xalqımıza düşərli olsun. İlimizin, günümüzün təzə növrağı – Bahar, yurdumuza xoş gəldin!
USTACAM Müzəffər ordunun şanlı əsgəri, Ərənlər yurdunun ər övladıyam! Zalımın zülmünə təhəmmülüm yox, Babəklər yurdunun hürr övladıyam! * * * Ustadım Nəsimi, sözümüz sözdü, Ədalət, həqiqət bağrımda közdü, Ziyadar dühası bir deyil, yüzdü, Mövlalar yurdunun nur övladıyam! * * * Dərvişəm, müqqəddəs sayılır təkkəm, Hülqumdan yuxarı dayanır öfkəm, Od, ocaq diyarı tanınır ölkəm, Alovlar yurdunun nar övladıyam! * * * Unutma, şah babam Xətai başdı, Nadir şah, mətədə tərpənməz daşdı, İlham, nə keçilməz sədləri aşdı, İgidlər yurdunun nər övladıyam! * * * Tarixdə Nəbisi, Koroğlusu var, Gen dünya yağıya daim olub dar, Düşmən qarşımızda yenə oldu xar, Aslanlar yurdunun şir övladıyam! * * * Göydən Yer üzünə ərmağan, payam, Gündüzlər Günəşəm, gecələr Ayam, Ən parlaq ulduzdan törəyən boyam, Ozanlar yurdunun sirr övladıyam! * * * Ustacam, vətənim vətən içində, Axıb duruluruq zaman köçündə, Min bir anlamı var, adi “heç”in də, Aqillər yurdunun pir övladıyam! 13.11.2020. Bakı.
