USTACAM Müzəffər ordunun şanlı əsgəri, Ərənlər yurdunun ər övladıyam! Zalımın zülmünə təhəmmülüm yox, Babəklər yurdunun hürr övladıyam! * * * Ustadım Nəsimi, sözümüz sözdü, Ədalət, həqiqət bağrımda közdü, Ziyadar dühası bir deyil, yüzdü, Mövlalar yurdunun nur övladıyam! * * * Dərvişəm, müqqəddəs sayılır təkkəm, Hülqumdan yuxarı dayanır öfkəm, Od, ocaq diyarı tanınır ölkəm, Alovlar yurdunun nar övladıyam! * * * Unutma, şah babam Xətai başdı, Nadir şah, mətədə tərpənməz daşdı, İlham, nə keçilməz sədləri aşdı, İgidlər yurdunun nər övladıyam! * * * Tarixdə Nəbisi, Koroğlusu var, Gen dünya yağıya daim olub dar, Düşmən qarşımızda yenə oldu xar, Aslanlar yurdunun şir övladıyam! * * * Göydən Yer üzünə ərmağan, payam, Gündüzlər Günəşəm, gecələr Ayam, Ən parlaq ulduzdan törəyən boyam, Ozanlar yurdunun sirr övladıyam! * * * Ustacam, vətənim vətən içində, Axıb duruluruq zaman köçündə, Min bir anlamı var, adi “heç”in də, Aqillər yurdunun pir övladıyam! 13.11.2020. Bakı.
Tanrı ilə insan arasında bitməyən dialoq (Zaur Ustacın “Oxu” şeiri haqqında) Zaur Ustacın “Oxu” adlı şeiri ilk baxışdan poetik bir mətn təsiri bağışlasa da, mahiyyət etibarilə o, çağdaş insanın varlıq, bilik, iman və məsuliyyət qarşısındakı mövqeyini sorğulayan dərin publisistik-fəlsəfi manifestdir. Bu şeir yalnız oxumaq aktını deyil, dərk etməyi, anlamağı, məsuliyyət daşımağı və şüurlu yaşamağı ehtiva edən geniş mənəvi proqramdır. Şeir “İlk söz — “Tanrı” idi” misrası ilə başlanır. Bu ifadə oxucunu birbaşa teoloji, eyni zamanda metafizik məkana aparır. Burada “ilk söz” anlayışı yalnız dini mətnlərə işarə deyil; bu, insan təfəkkürünün başlanğıcı, varlığın mərkəzi, mənanın qaynağıdır. Daş üzərində yazılmış söz obrazı əbədiliyi, dəyişməzliyi və zamanüstü həqiqəti simvolizə edir. Hələ zaman ölçü bilmədiyi, işığın kölgəsini tanımadığı bir mərhələdə söz artıq mövcuddur. Bu isə sözün – yəni idrakın – maddədən və zamandan əvvəl gəldiyini göstərir. Şeirin ideya mərkəzi Tanrının “Oxu!” çağırışıdır. Bu çağırış klassik dini kontekstdə ilk vəhyə işarə etsə də, Zaur Ustac onu müasir insana ünvanlanmış universal bir əmr kimi təqdim edir. Burada “oxumaq” sadəcə kitab vərəqləmək deyil. Oxumaq – daşı, suyu, küləyi, yəni təbiəti; qorxuları, gecələri, unudulmuş şəhərləri, yəni tarixi və cəmiyyəti; ən nəhayət, insanın özünü oxumasıdır. Müəllifin yanaşmasında oxumaq passiv proses yox, aktiv quruculuq aktıdır. İnsan özünü “pazl parçalarından yenidən qurmalıdır”. Bu misra müasir insanın parçalanmış kimliyinə, daxili xaosuna və özünü itirmə təhlükəsinə açıq mesajdır. Şeirin ən güclü publisistik məqamlarından biri bu misralarda cəmlənir: “Çünki, bilmədən inanmaq korluqdur, inanmadan yaşamaq isə uzun bir susqunluq.” Bu fikir müasir cəmiyyət üçün olduqca aktualdır. Bir tərəfdə kor-koranə inanclar, digər tərəfdə isə ruhsuz, mənasız rasionalizm dayanır. Şair hər iki ifratı tənqid edir və insanı biliklə iman arasında sağlam tarazlığa çağırır. Burada oxumaq – həm ağlın, həm də qəlbin işidir. Zaur Ustac insanın oxuma prosesini romantikləşdirmir. Əksinə, o göstərir ki, insan yaraları ilə oxuyur. Yıxıla-yıxıla, qalxa-qalxa öyrənir. Bu, həyatın özünün kitab olduğunu, hər təcrübənin bir sətir, hər sınağın bir dərs olduğunu vurğulayır. Oxumaq burada ağrısız bilik deyil, əzabla qazanılan hikmətdir. Şeir dünya metaforasını “bir sözdən ibarət cümlə” kimi təqdim etməklə tamamlanır. Bu cümlə hələ oxunub bitməyib. Bu fikir insanın öyrənmə yolunun sonsuzluğunu, həqiqətin tam mənada heç vaxt sona çatmadığını göstərir. Deməli, oxumaq – insan var olduqca davam edən bir prosesdir. Zaur Ustacın “Oxu” şeiri çağdaş oxucunu sadəcə ədəbiyyata deyil, şüura, məsuliyyətə, özünüdərkə çağıran güclü publisistik mətndir. Bu şeir bizə xatırladır ki, Tanrı ilə insan arasındakı ən böyük körpü söz, ən böyük əmr isə oxumaqdır. Dünya isə hələ də bu əmrin mahiyyətini tam dərk etməyib. Bu baxımdan “Oxu” şeiri təkcə poetik nümunə deyil, zamanımıza ünvanlanmış mənəvi çağırışdır: >>>Zaur Ustac – Oxu
1989-un dekabrı təqvimdən qopub millətin yaddaşına çevrildi. Naxçıvanda xalq öz pasportunu cırdı – çünki Vətən kağıza sığmırdı artıq.
Mayakovskinin “Passport”u, Leninin passport haqqında dedikləri xatırlandı o gün… “Yatmış vulkan” oyandı, xalq sərhədə dayandı; put dirəklər, çürük tellər saxlamadı milləti. Millət aşdı əsarəti, zilləti…
Dədə Qorqudun harayı eşidildi “Haça dağ”dan:
-Oğul, uca tonqal qala, qoy, görünsün uzaqlardan! Qoy, əsarət dirəkləri, elə yansın çırta-çırtla, ta Altaylardan görünsün, səsi çatsın Tanrı dağa.
Söküldü çəpərlər, yandı dirəklər, əridi qorxu, yox oldu qadağa, söküldü əsrin yalanı. Sadələşdirilmiş keçidlərdən ilk keçən ümid oldu.
Azərbaycan Türkləri səs saldılar dünyaya… Arazın sahilində qoca ərlər oyandı, Xəzərin sahilində şəfəq nura boyandı…
Hanı o oğullar? Onlar burdadır – sərhədsiz ürəklərdə, bölünməz Vətəndə, və hər 31 dekabrda ayağa qalxan xalqın özündə!
İlk söz — “Tanrı” idi; daş üzərində yazılmış, sükutun sinəsində doğulan ad. Söz hələ nəfəs idi, zaman hələ ölçü bilmirdi, işıq belə öz kölgəsini tanımırdı.
Sonra Tanrı danışdı — amma danışmaq deyildi bu, bu bir çağırış idi: “Oxu!”
Səssizliyə atılan ilk ox və ya toxum. Kağızdan əvvəl yazılan cümlə, insanın alnına deyil, ruhuna yazılan əmr.
Oxu — daşı, suyu, küləyi oxu! özünü hərəsi bir dərədə olan Pazl parçalarından yenidən qur…
Oxu — əlifban olmayan gecələri, qorxudan titrəyən səhərləri, adını unutmuş şəhərləri oxu.
Tanrı dedi: “Oxu!” — çünki, bilmədən inanmaq korluqdur, inanmadan yaşamaq isə uzun bir susqunluq.
Və insan oxudu — gözləri ilə yox, yaraları ilə, yıxıla-yıxıla, qalxa-qalxa.
İndi hər kitab bir yol ayrıcıdır, hər sətir bir imtahan, hər sual Tanrıya tərəf atılan addımdır.
İlk söz “Tanrı” oldu, ilk əmr “Oxu!” Və dünya hələ də bir sözdən ibarət o cümləni tam oxuyub bitirməyib.
EY HURİCAMAL “Gərçi məndən surətin qaibdir, ey huricamal, Sanma kim, gözdən camalın nəqşi pünhan oldu, gəl!” İmadəddin Nəsimi Camalın pünhan sanıldı, Çünki, gözlər görməz onu. Gözlər görməz, könül görər, könülsə, hərfə möhtac… Mən səni gözlə gəzmədim, Çünki, göz zahiri görür. Bütün zahirlərsə, hicab. Səni hərflərdə gördüm — “əlif”də qaim vücudun, “be”də bükülən sirrin var. Həqiqətlər “nöqtə”də cəm… Hərf oxunur, yox olmur, oxunmadan da, mövcuddur. Sənin camalın da belə: nə görünməklə var olur, nə də gizlənməklə itir. Mən sənə heç “gəl” də deməm, Çünki, “gəlmək” də bir hicab… Üfurdüyün ruh canımda, Dik tutan iliyimdəsən! 27.12.2025. Bakı.
Cahangir Namazov – “Milli dəyərləri qoruyan şair”, “Bütöv Azərbaycan” qəzeti, 10 yanvar 2025-ci il, say: 01 (550), s.10.
Zaur Ustac – “Axıdılmış qanın izi ilə” (Nigar Səttarzadənin eyni adlı kitabı haqqında), “Həftə içi” qəzeti, 16-22 yanvar 2025-ci il, say: 02 (3563), s.7.
Zaur Ustac – “Axıdılmış qanın izi ilə” (Nigar Səttarzadənin eyni adlı kitabı haqqında), “Olaylar” qəzeti, 17-23 yanvar 2025-ci il, say: 02 (5024), s.19.
Zaur Ustac – “Axıdılmış qanın izi ilə” (Nigar Səttarzadənin eyni adlı kitabı haqqında), “Yeni təfəkkür” qəzeti, 24 yanvar 2025-ci il, say: 02 (669), s.3.
Südabə Məmmədova “Debüt”lə debüt edib, “Yazarlar” jurnalı, Aprel – 2025, say: 04 (52), s.84.
Zaur Ustac – “Uğurlu “debüt”” (Südabə Məmmədovanın eyni adlı kitabı haqqında), “Həftə içi” qəzeti, 17-23 aprel 2025-ci il, say: 14 (3575), s.6
Təhmasib İsayev – “Qələm qılıncdan itidir”: Gənc yazarın “Debüt” uğuru, “Bütöv Azərbaycan” qəzeti, 18 aprel 2025-ci il, say: 10 (559), s.13.
Cahangir Namazov – “Katren” duyğuların incə ahəngidir (Zaur Ustac yaradıcılığında sonetlər), “Həftə içi” qəzeti, 24-30 aprel 2025-ci il, say: 15 (3576), s.7.
“Biz işığa doğru irəliləyirik…”(Zeynəb Mustafazadənin müsahibəsi), “Olaylar” qəzeti, 2-8 may 2025-ci il, say: 15 (5037), s.18.
Mərziyyə Nəcəfova, “Qucağını geniş aç, gəlirəm, Ana torpaq!” (Zaur Ustacın “40 gün – 40 şeir” kitabı haqqında qeydlər), “525-ci qəzet”, 6 may 2025-ci il, say: 77 (6607), s.15.
Zaur Ustac – “Heydər Əliyev şəxsiyyəti ədəbi tənqid müstəvisində” (Ayətxan Ziyad – İsgəndərovun eyni adlı kitabı haqqında), “Həftə içi” qəzeti, 8-14 may 2025-ci il, say: 17 (3578), s.7.
Mərziyyə Nəcəfova, “Qucağını geniş aç, gəlirəm, Ana torpaq!” (Zaur Ustacın “40 gün – 40 şeir” kitabı haqqında qeydlər, “Yeni Təfəkkür” qəzeti, 9 may 2025-ci il, say: 09 (676), s.4.
Ə.Əliyev “40 gün – 40 şeir” kitabı haqqında, “Xalq qəzeti”, 3 iyun 2025-ci il, say: 114 (30808), s.14.
Akif Abbasov – “Zaur Ustacın balacalarla yeni görüşü” (“A1” uşaqlar üçün şeirlər kitabı haqqında), “Həftə içi” qəzeti, 5-11 iyun 2025-ci il, say: 17 (3578), s.8.
Akif Abbasov – “Zaur Ustacın balacalarla yeni görüşü” (“A1” uşaqlar üçün şeirlər kitabı haqqında), “Olaylar” qəzeti, 6-12 iyun 2025-ci il, say: 19 (5041), s.23.
“Həyatda olduğum hər an üçün şükür etməyi öyrəndim” (Cahangir Namazovun müsahibəsi), “Həftə içi” qəzeti, 3-9 iyul 2025-ci il, say: 24 (3585), s.7.
Günnur Ağayeva təqdim edir: Zaur Ustac, “Yazarlar” jurnalı, İyul – 2025, say: 07 (55), s.48-59.
Zaur Ustac – “Biz indi onlardan 100 il qabaqdayıq” (Üzeyir bəy Hacıbəylinin 140 illiyinə birinci yazı), “Olaylar” qəzeti, 11-17 iyul 2025-ci il, say: 23 (5045), s.17.
Zaur Ustac – “Tarixin borclu olduğu adam” (Yunus Oğuzun 65 yaşına), “Olaylar” qəzeti, 18-24 iyul 2025-ci il, say: 24 (5046), s.14.
Zaur Ustac – “Biz indi onlardan 100 il qabaqdayıq” (Üzeyir bəy Hacıbəylinin 140 illiyinə ikinci yazı), “Olaylar” qəzeti, 18-24 iyul 2025-ci il, say: 24 (5046), s.18.
Zaur Ustac – “Biz indi onlardan 100 il qabaqdayıq” (Üzeyir bəy Hacıbəylinin 140 illiyinə üçüncü yazı), “Olaylar” qəzeti, 25-31 iyul 2025-ci il, say: 25 (5047), s.19.
Zaur Ustac – “Biz indi onlardan 100 il qabaqdayıq” (Üzeyir bəy Hacıbəylinin 140 illiyinə dördüncü yazı), “Olaylar” qəzeti, 1-7 avqust 2025-ci il, say: 26 (5048), s.17.
Zaur Ustac, “Ağ adam” (Rəşad Məcidin doğum gününə, “Yazarlar” jurnalı, Avqust – 2025, say: 08 (56), s.90 – 91 (təbriklər).
Zaur Ustac – “Biz indi onlardan 100 il qabaqdayıq” (Üzeyir bəy Hacıbəylinin 140 illiyinə beşinci yazı), “Olaylar” qəzeti, 8-14 avqust 2025-ci il, say: 27 (5049), s.19.
Zaur Ustac – “Biz indi onlardan 100 il qabaqdayıq” (Üzeyir bəy Hacıbəylinin 140 illiyinə altıncı yazı), “Olaylar” qəzeti, 15-21 avqust 2025-ci il, say: 28 (5050), s.18.
Zaur Ustac – “Biz indi onlardan 100 il qabaqdayıq” (Üzeyir bəy Hacıbəylinin 140 illiyinə yeddinci yazı), “Olaylar” qəzeti, 22-28 avqust 2025-ci il, say: 29 (5051), s.19.
Zaur Ustac – “Biz indi onlardan 100 il qabaqdayıq” (Üzeyir bəy Hacıbəylinin 140 illiyinə səkkizinci yazı), “Olaylar” qəzeti, 5-11 avqust 2025-ci il, say: 30 (5052), s.18.
Zaur ustac, “Biz indi onlardan 100 il qabaqdayıq” (Üzeyir bəy Hacıbəylinin 140 illiyinə), “Yazarlar” jurnalı, Sentyabr – 2025, say: 09 (57), s.48 – 64.
Günnur Ağayeva, “Şeirdə Ana obrazı: Sözün poetik incəlikləri” (Zaur Ustacın “Anam” şeiri haqqında qeydlər), “525-ci qəzet”, 12 sentyabr 2025-ci il, say: 164 (6694), s.14.
Zaur Ustac – “Biz indi onlardan 100 il qabaqdayıq” (Üzeyir bəy Hacıbəylinin 140 illiyinə doqquzuncu yazı), “Olaylar” qəzeti, 12-18 sentyabr 2025-ci il, say: 31 (5053), s.19.
“Üzeyir Hacıbəylinin 140 illiyinə yeni töhfə” (Zaur Ustacın “Üzeyir Hacıbəyov – 140” kitabı haqqında məlumat), “525-ci qəzet”, 17 sentyabr 2025-ci il, say: 167 (6697), s.9.
Günnur Ağayeva “Üzeyir Hacıbəyov -140” (Zaur Ustacın xatirə-monoqrafiyasına baxış), “Həftə içi” qəzeti, 18-24 sentyabr 2025-ci il, say: 35 (3596), s.7.
Zaur Ustac – “Biz indi onlardan 100 il qabaqdayıq” (Üzeyir bəy Hacıbəylinin 140 illiyinə onuncu yazı), “Olaylar” qəzeti, 19-25 sentyabr 2025-ci il, say: 32 (5054), s.18.
“Üzeyir bəy Hacıbəylinin 140 illiyinə yeni töhfə” (Zaur Ustacın “Üzeyir Hacıbəyov – 140” kitabı haqqında məlumat), “Olaylar” qəzeti, 19-25 sentyabr 2025-ci il, say: 32 (5054), s.22.
Əli Nəcəfxanlı “Üzeyir Hacıbəyov – 140” kitabı haqqında məlumat, “Xalq qəzeti”, 19 sentyabr 2025-ci il, say: 200 (30894), s.10.
Zaur Ustac “İnsan, yurd və ana dili” (Mahirə Nağıqızının 65 illiyinə birinci yazı – giriş), “Olaylar” qəzeti, 3-9 oktyabr 2025-ci il, say: 34 (5056), s.19.
Zaur Ustac “İnsan, yurd və ana dili” (Mahirə Nağıqızının 65 illiyinə ikinci yazı – bayatılar), “Olaylar” qəzeti, 10-16 oktyabr 2025-ci il, say: 35 (5057), s.18.
Zaur Ustac “İnsan, yurd və ana dili” (Mahirə Nağıqızının 65 illiyinə üçüncü yazı – şeirlər), “Olaylar” qəzeti, 17-23 oktyabr 2025-ci il, say: 36 (5058), s.19.
Əli Nəcəfxanlı “Böyük Zəfərin poetik salnaməsi” – Zaur Ustacın “Övladıyam” şeiri, “Xalq qəzeti”, 18 oktyabr 2025-ci il, say: 224 (30918), s.13.
Zaur Ustac “İnsan, yurd və ana dili” (Mahirə Nağıqızının 65 illiyinə dördüncü yazı – hekayələr), “Olaylar” qəzeti, 24 oktyabr – 6 noyabr 2025-ci il, say: 37 (5059), s.19.
Флора Наджи, «Война и природа» (Размышления об азербайджанской поэзии, посвященной войне за Карабах), «Мир литературы» № 9 (204), октябрь – ноябрь 2025 г. Стр. 4-5.
Ə.Əliyev “Bir ömrün salnaməsi” – Zaur Ustacın “Mahirə Nağıqızı – 65” (monoqrafiya) kitabı haqqında, “Xalq qəzeti”, 5 noyabr 2025-ci il, say: 236 (30930), s.15.
Zaur Ustac “İnsan, yurd və ana dili” (Mahirə Nağıqızının 65 illiyinə beşinci yazı – yekun), “Olaylar” qəzeti, 7-13 noyabr 2025-ci il, say: 38 (5060), s.19.
Zaur Ustac “Balaca qara balıq okeanda” (Eluca Atalının məşhur kitabı haqqında qeydlər – birinci hissə), “Olaylar” qəzeti, 14-20 noyabr 2025-ci il, say: 39 (5061), s.18.
Zaur Ustac, ““Qaraqaşlı” – Qarabağ həqiqətlərinin uğurlu bədii salnaməsi (Vüsal Nurunun “Qaraqşlı” kitabı haqqında qeydlər (ixtisarla)), “525-ci qəzet”, 19 noyabr 2025-ci il, say: 210 (6740), s.11.
Zaur Ustac “Balaca qara balıq okeanda” (Eluca Atalının məşhur kitabı haqqında qeydlər – ikinci hissə), “Olaylar” qəzeti, 21-27 noyabr 2025-ci il, say: 40 (5062), s.19.
Zaur Ustac “Balaca qara balıq okeanda” (Eluca Atalının məşhur kitabı haqqında qeydlər – üçüncü hissə), “Olaylar” qəzeti, 28 noyabr – 4 dekabr 2025-ci il, say: 41 (5063), s.19 .
Zaur Ustac – Hekayə, “Yazarlar” jurnalı, Dekabr – 2025, say: 12 (60), s. 54-63.
Günnur Ağayeva, Zaur Ustacın “Beyin qurdu” hekayəsi… , “Yazarlar” jurnalı, Dekabr – 2025, say: 12 (60), s. 64-65.
Zaur Ustac “Yunus Oğuz felyeton ustası kimi” (“Səssiz gurultunun gumbultusu” felyetonu haqqında), “Olaylar” qəzeti, 5-11 dekabr 2025-ci il, say: 42 (5064), s.13 .
Zaur Ustac “Duyğuların yürüşü” (Vəfa Bağırzadə yaradıcılığında emossianın musiqiyə çevrilişi), “Olaylar” qəzeti, 5-11 dekabr 2025-ci il, say: 42 (5064), s.23 .
Zaur Ustac “Şuşa tək ocağın mübarək, dağlar!” (Adilə Nəzərin “Şuşanın azadlığı” əsəri haqqında qeydlər), “Olaylar” qəzeti, 12-18 dekabr 2025-ci il, say: 43 (5065), s.19 .
Zaur Ustac “Gözündə tük var” (novella), “Olaylar” qəzeti, 19-25 dekabr 2025-ci il, say: 44 (5066), s.22 .
Zaur Ustac “Sonuncu tapşırıq” (Şəhid Hüseynov Hüseyn Əkbər oğlunun əziz xatirəsinə), “Olaylar” qəzeti, 26 dekabr 2025 – 8 yanvar 2026-cı il, say: 45 (5067), s.23 .
Zaur Ustac – “Şair səmimiyyətinin poetikası” (Ramiz İsmayılın “Ömrün qışına doğru” şeirlər kitabı haqqında qeydlər), “Xəzan” jurnalı, noyabr-dekabr – 2025, say: 7 (70), s. 74-75.
“The MT. KENYA TİMES”, №01333, June 30 2025, pg. 21 Zaur Ustaj.
“Classico opine”, June 2025, pg. 8 Zaur Ustaj.
Antologiyalar – 2025
“Dağlarda izim qaldı”, (poeziya antologiyası) Bakı, “Maarif” nəşriyyatı, 2025-ci il, 368 səh. Zaur Ustac s. 355-358.
“Solmayan çiçək”, (poeziya antologiyası) Bakı, “Maarif” nəşriyyatı, 2025-ci il, 328 səh. Zaur Ustac s. 311-314.
“Qarabağ Zəfərindən Turana doğru”, (poeziya antologiyası) Bakı, “Maarif” nəşriyyatı, 2025-ci il, 400 səh. Zaur Ustac s. 59-61.
“Solmayan çiçək”, (poeziya antologiyası) Bakı, “Maarif” nəşriyyatı, 2025-ci il, 328 səh. Zaur Ustac s. 311-314.
“Mən bir Vətən səsiyəm”, (poeziya antologiyası) Bakı, “Maarif” nəşriyyatı, 2025-ci il, 296 səh. Zaur Ustac s. 276-280.
“Dünya şairləri” (birinci kitab – antologiya), Bakı, “Ustac.Az” nəşrləri, 2025-ci il, 102 səh. Zaur Ustac s. 7-18.
“Mənim Vətənim”, (poeziya antologiyası) Bakı, “Maarif” nəşriyyatı, 2025-ci il, 312 səh. Zaur Ustac s. 68-75.
Müəllif əsərləri – 2025
Zaur Ustac, “Vaqif Mustafazadə”, Bakı, “Ustac.Az” nəşrləri, 2025-ci il, 32 səh. (I, II, III nəşrlər)
Zaur Ustac, “Katren”, Bakı, “Ustac.Az” nəşrləri, 2025-ci il, 80 səh.
Zaur Ustac, “Gəzdim”, Bakı, “Ustac.Az” nəşrləri, 2025-ci il, 50 səh.
Zaur Ustac, “40 gün – 40 şeir”, Bakı, “Ustac.Az” nəşrləri, 2025-ci il, 70 səh.
Zaur Ustac, “A1”, Bakı, “Ustac.Az” nəşrləri, 2025-ci il, 68 səh.
Zaur Ustac, “Üzeyir Hacıbəyov – 140” (monoqrafiya), Bakı, “Ustac.Az” nəşrləri, 2025-ci il, 96 səh.
Zaur Ustac, “Mahirə Nağıqızı – 65” (monoqrafiya), Bakı, “Ustac.Az” nəşrləri, 2025-ci il, 68 səh.
Zaur Ustac, “Qələmdar – 3”, Bakı, “Ustac.Az” nəşrləri, 2025-ci il, 142 səh.
Zaur Ustac, “Şeir şəkillər”, Bakı, “Ustac.Az” nəşrləri, 2025-ci il, 22 səh.
Zaur Ustac, “Qələmdar – 4”, Bakı, “Ustac.Az” nəşrləri, 2025-ci il, 84 səh.
Haqqında yazılanlar (Ədəbiyyat) – 2025
Vaqif İsaqoğlu, “Zaur Ustacın poetik dünyası” (monoqrafiya), Bakı, “İmza” nəşrlər evi, 2025-ci il, 192 səh.
Günnur Ağayeva, “Munis yazılar-2” (Zaur Ustac – 50), Bakı, “Ustac.Az” nəşrləri, 2025-ci il, 100 səh. (I, II, III nəşrlər)
Tehran Əlişanoğlu, “Ədəbiyyatda Ali Baş Komandan” (Zaur Ustac səh. 57) Bakı, “Elm”, 2025, – 184 səh.
Tərtibçilik – 2025
Zaur Ustac, “Sultan Rayev və Azərbaycan” (Birinci Türkoloji Qurultayın 100 illiyinə), Bakı, “Ustac.Az” nəşrləri, 2025-ci il, 42 səh. (I, II, III nəşrlər)
Redaktorluq – 2025
Südabə Məmmədova, “Debüt”, Bakı, “Ustac.Az” nəşrləri, 2025-ci il, 102 səh. (I, II , III nəşrlər)
Günnur Ağayeva, “Munis yazılar-1” (Yunus Oğuz -65), Bakı, “Ustac.Az” nəşrləri, 2025-ci il, 86 səh. (I, II nəşrlər)
Gülü, “Munis yazılar-4” (Mahirə Nağıqızının 65 yaşına), Bakı, “Ustac.Az” nəşrləri, 2025-ci il, 92 səh. (I, II nəşrlər)
Yunus Oğuz, ““TÜRK” etnonimi və törələri”, Bakı, “Ustac.Az” nəşrləri, 2025-ci il, 138 səh. (I, II nəşrlər)
Həcər Atakişiyeva, “Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev -155”, “Ustac.Az” nəşrləri, 2025-ci il, 98 səh. (I, II nəşrlər)
Müasir Azərbaycan poeziyasının tanınmış nümayəndələrindən biri olan Asif Yusifcanlı “Qəlbimin səsi” adlı yeni kitabın nəşrinə görə “Ziyadar” mükafatı ilə təltif olunub.
Yazarlar cameəsi adından Asif müəllimi təbrik edir, qarşıdakı bütün həyat və fəaliyyətində yeni-yeni nailiyyətlər arzulayırıq!
ÖVLADIYAM Müzəffər ordunun şanlı əsgəri, Ərənlər yurdunun ər övladıyam! Zalımın zülmünə təhəmmülüm yox, Babəklər yurdunun hürr övladıyam! * * * Ustadım Nəsimi, sözümüz sözdü, Ədalət, həqiqət bağrımda közdü, Ziyadar dühası bir deyil, yüzdü, Mövlalar yurdunun nur övladıyam! * * * Dərvişəm, müqqəddəs sayılır təkkəm, Hülqumdan yuxarı dayanır öfkəm, Od, ocaq diyarı tanınır ölkəm, Alovlar yurdunun nar övladıyam! * * * Unutma, şah babam Xətai başdı, Nadir şah, mətədə tərpənməz daşdı, İlham, nə keçilməz sədləri aşdı, İgidlər yurdunun nər övladıyam! * * * Tarixdə Nəbisi, Koroğlusu var, Gen dünya yağıya daim olub dar, Düşmən qarşımızda yenə oldu xar, Aslanlar yurdunun şir övladıyam! * * * Göydən Yer üzünə ərmağan, payam, Gündüzlər Günəşəm, gecələr Ayam, Ən parlaq ulduzdan törəyən boyam, Ozanlar yurdunun sirr övladıyam! * * * Ustacam, vətənim vətən içində, Axıb duruluruq zaman köçündə, Min bir anlamı var, adi “heç”in də, Aqillər yurdunun pir övladıyam! 13.11.2020. Bakı.
Vicdanın ölçüsü – “Gərəkdir” (səh. 11) Tanınmış pedaqoq-şair Asif Yusifcanlının “Gərəkdir” gəraylısı sadə deyim tərzi, aydın fikri və dərin ictimai mesajı ilə oxucunu düşünməyə vadar edən poetik mətndir. Bu şeir yalnız fərdi duyğuların ifadəsi deyil, bütövlükdə cəmiyyətə ünvanlanmış vicdan çağırışıdır. Şeir ilk misralardan etibarən insanın yaşamaq fəlsəfəsini ortaya qoyur: “Gəlir hardan gəlir, gəlsin, Yaşamağa var gərəkdir.” Burada şair taleyin gətirdiklərinə təslimçilik deyil, yaşamaq üçün iradə və ləyaqət tələb olunduğunu vurğulayır. “Var gərəkdir” ifadəsi maddi imkanla yanaşı, mənəvi zənginliyi də işarələyir. Çünki yaşamaq təkcə nəfəs almaq deyil, halal-harama, doğruya-səhvə diqqət etməkdir. Asif Yusifcanlı şeirin növbəti misralarında halal anlayışını mərkəzə çəkir: “Halal vara min bərəkət, İstəməyən kor gərəkdir.” Bu misralar xalq hikmətinə söykənir. Halal qazancın bərəkət gətirdiyi ideyası həm dini, həm də milli düşüncənin əsas sütunlarından biridir. Şair burada mənəvi korluq anlayışını önə çıxararaq, halalın dəyərini görməyən insanın əslində ruhən kor olduğunu bildirir. Bu, cəmiyyətin ən böyük problemlərindən birinə – dəyərlərin aşınmasına poetik etirazdır. Şeirin ortasında (zirvədə) məsuliyyət və vicdan məsələsi daha qabarıq şəkildə təqdim olunur: “Var düşübsə üç-beşinə, Dönüb baxsın keçmişinə.” Əgər belə demək mümkünsə, bu məqam əsl kuliminasiya nöqtəsidir. Burada var-dövlətə sahib olan insanın öz keçmişinə, haradan gəldiyinə, kim olduğuna dönüb baxmasının vacibliyi xatırladılır. Şair oxucunu daxili hesabat verməyə çağırır. Bu misralar sosial ədalət mövzusunu gündəmə gətirir: varlanmaq ayıb deyil, amma varlanma yolunun haramla çirklənməsi faciədir. Şeirin ən təsirli yerlərindən biri vicdan metaforasıdır (bu məqam “vicdan”ın yerini əzada gəzənlərə mükəmməl bir mesajdır): “Sağ əliylə sol döşünə, Döyən kəsdə ar gərəkdir.” Burada döşə vurulan əl vicdanın səsi, ürəyin çağırışı kimi mənalandırılır. Ar – yəni utanc, xəcalət, məsuliyyət hissi – insanı insan edən əsas keyfiyyət kimi təqdim olunur. Şair açıq şəkildə bildirir ki, vicdanı olmayanın cəmiyyətdə yeri olmamalıdır. Şeirin finalında isə sosial mövqe və ictimai rəy məsələsi ön plana çıxır: “Haramını halal sayan, El içində xar gərəkdir.” Bu misralar sərt, lakin ədalətlidir. Haramı halal kimi təqdim edən, cəmiyyətin gözünü boyayan insanların ictimai qınağa məruz qalmalı olduğu vurğulanır. “Xar” anlayışı burada mənəvi iflasın rəmzidir. Şair cəmiyyətin özünü təmizləməsi üçün mənəvi mövqe sərgiləməsinin vacibliyini xatırladır. Ümumilikdə, “Gərəkdir” şeiri didaktik olduğu qədər də səmimidir. Asif Yusifcanlı nəsihət vermir, hökm oxumur – o, xalqın dili ilə danışır, xalqın vicdanına müraciət edir. Bu şeir oxucuya sual verir: biz necə yaşayırıq və necə yaşamalıyıq? Bu baxımdan “Gərəkdir” yalnız bir şeir deyil, yüksək milli-mənəvi dəyərləri qorumağa çağırışdır. Zaman dəyişsə də, dəyərlər dəyişməməlidir deyən şair, oxucunu halal zəhmətə, vicdanlı yaşamağa, ar-namusla ömür sürməyə səsləyir. Şeirin dili xalq dilinə yaxın olduğu kimi, forması da folklor nümunələri ilə səsləşir. Xalqın istədiyi biçimdə, sevə-sevə qəbul etdiyi tərzdə qələmə alınmış gözəl nümunələrdən biridir. Məhz buna görə də Asif Yusifcanlının bu şeiri bu gün də aktualdır, sabah da aktual olacaq.
Salam olsun, çox dəyərli oxucum. Bu dəfə söhbətimizi müasir Azərbaycan poeziyasında mənəvi-əxlaqi dəyərləri xalq təfəkkürü, atalar sözü və dini-etik düşüncə ilə yoğuraraq təqdim edən qələm sahiblərindən biri olan pedaqoq-şair Asif Yusifcanlının yeni çapdan çıxmış “Qəlbimin səsi” kitabı əsasında qurmağa çalışacağam. HAŞİYƏ “Qəlbimin səsi” kitabı 2025-ci də Bakı şəhərində yerləşən “Gənclik” nəşriyyatında “Kredo” qəzetinin baş redaktoru, şair-publisist, Beynəlxalq Rəsul Rza mükafatı laureatı Əli Rza Xəlfəlinin ön sözü və redaktorluğu ilə nəfis şəkildə çap olunmuşdur. Kitabın tərtibatı ilə məzmunu uyğunluq təşkil edir. Bu münasibətlə müəllifi və yaradıcı heyəti təbrik edirəm. Təfsilata keçməzdən əvvəl onu qeyd etmək istəyirəm ki, Asif Yusifcanlı Ağdam rayonu, Yusifcanlı kənd orta məktəbində 1984-91-ci illərdə mənim müəllimim olub. Mən bu barədə 2016-cı ildə işıq üzü görmüş “Ustadnamə” kitabımda xüsusi olaraq qeyd etmişəm. Şübhəsiz ki, bu hal qələmə aldığım yazıya ancaq informasiya xarakterli məlumat kimi daxildir və məzmuna heç bir təsiri yoxdur. Sinif yoldaşım Arzumanın mənə hədiyyə etdiyi “Qəlbimin səsi” şeirlər kitabını əlimə alanda ilk olaraq haqqında yazmaq üçün bir şeir seçmək istədim. Bütün şerlərin bir-birindən dəyərli, ibrətamiz olduğunu gördükdən sonra, sıra ilə şeirlər haqqında yazmaq qərarına gəldim. Əli Rza müəllimin ön sözündən və bayatılardan sonra gələn kitabda ilk şeir nümunəsi – gəraylı (səh. 11 – “Gərəkdir”) üzərində dayandım. Şairin sözləri haqqında söhbətə başlamazdan əvvəl bu qəbildən olan bütün yazılarımda olduğu kimi ənənəyə sadiq qalaraq ümumi məlumat vermək istəyirəm.
Azərbaycan poeziyası daim iki əsas mənbədən qidalanıb: xalqın minillik yaddaşı olan folklordan və zamanın ruhunu ifadə edən müasir poetik düşüncədən. Bu iki xəttin vəhdəti bir çox şairlərin yaradıcılığında öz əksini tapsa da, onları üzvi şəkildə birləşdirə bilən sənətkarların sayı azdır. Tanınmış pedaqoq-şair Asif Yusifcanlı məhz belə qələm sahiblərindəndir. Onun yaradıcılığı folklorun saf qaynaqlarından süzülüb gələn ruhu müasir poetik forma və düşüncə ilə bir araya gətirməsi baxımından diqqətəlayiqdir. Asif Yusifcanlı Azərbaycanın dilbər guşələrindən biri olan Ağdam rayonunun Yusifcanlı kəndinində dünyaya gəlib. Müharibədən sonra böyük bir ölkənin ən çətin dövrlərinə təsadüf edən uşaqlıq dövrünun yeganə mükafatı bəlkə də elə Yusifcanlı kimi unikal bir kənddə ziyalı ailəsində doğulmağı olub: QISA ARAYIŞ Tanınmış pedaqoq-şair Asif Yusifcanlı – Asif Abbas oğlu Abbasov 10 sentyabr 1948-ci ildə Ağdam rayonunun Yusifcanlı kəndində ziyalı ailəsində anadan olub. Orta təhsilini əvvəlcə Yusifcanlı kənd səkkizillik, sonra isə qonşu Novruzlu kənd orta məktəbində alıb.1969-cu ildə M.Ə. Sabir adına Bakı Pedoqoji Texnikumunu bitirib, doğulduğu Ağdam rayonunun Yusifcanlı kəndində müəllim kimi əmək fəaliyyətinə başlayıb. Asif Abbasov 1971-1973-cü illərdə sovet ordusu sıralarında hərbi xidmət keçib və bölük komsomol təşkilatının katibi olub. Paralel olaraq “Krasnıy bayets” ordu qəzeti ilə əməkdaşlıq edib. Hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra Asif müəllim M.F. Axundov adına Azərbaycan Dövlət Rus dili və Ədəbiyyatı İnstitutuna (indiki Bakı Slavyan Universiteti) daxil olaraq ali təhsil alıb. Səmərəli müəllimlik fəaliyyətinə görə 1988-ci ildə Azərbaycan SSR Təhsil Nazirliyi tərəfindən Asif Abbasova “metodist müəllim” adı verilib. Qarabağda baş verən ağrılı proseslər nəticəsində Asif müəllim Zərdab şəhərində məskunlaşıb.1993-2003-cü illərdə Zərdab rayonunun Dəkkəoba kənd orta məktəbində ali kateqoriyalı müəllim və dərs hissə müdiri vəzifəsində çalışıb. 2003-cü ildən 2015-ci ilədək Zərdab şəhər 124 saylı texniki peşə-liseyində dərs hissə müdiri işləyib. Zərdabda yaşadığı müddətdə yerli ədəbi mühitdə öz layiqli yerini tutan Asif Yusifcanlının şeirləri “Kür damlaları” antologiyasında yer alıb. “Ömrümü uzadır vətən həsrəti” və “Qəlbimin səsi” adlı şeir kitablarının müəllifidir. “Qəlbimin səsi” adlı yeni kitabın işıq üzü görməsi münasibətilə “Yazarlar” jurnalı tərəfindən yeni kitabların nəşrinə görə eyni şəxsə yalnız bir dəfə təqdim olunan “Ziyadar” mükafatı ilə təltif olunub. Şeirləri dövri mətbuatda və elektron kütləvi informasiya vasitələrində müntəzəm olaraq dərc olunur.
Asif Yusifcanlı öz doğma kəndində uzun qış gecələrinin söhbətlərində və dəyərli müəllimlərimdən yığdığı söz ehtiyatı ilə uzun bir yola çıxdı. Asif müəllim bu gün də bu yolda inamla addımlayır. Bu yolda onun tükənməz azuqəsi xalqımızın min illiklərə söykənən yaddaşı – qədim və zəngin folklorumuzdur.
Asif Yusifcanlı poeziyasında folklor sadəcə mövzu və ya bəzək elementi deyil, daxili poetik strukturun özəyidir. Onun şeirlərində xalq deyimləri, atalar sözləri, mifoloji obrazlar, qədim inanclar və milli təfəkkürün dərin qatları təbii şəkildə yaşayır. Bu folklor motivləri müəllifin şeirlərində süni görünmür; əksinə, sanki şair həmin mühitin içində böyümüş, xalq sözünün ritmini və ahəngini ruhən mənimsəmişdir.
Folklora bu yaxınlıq onun poetik dilini də müəyyənləşdirir. Asif Yusifcanlının şeirlərində sadəliklə dərinlik qoşa addımlayır. Xalq danışıq dili, aşıq poeziyasına xas axıcılıq və obrazlı ifadə müasir poetik fikirlə qovuşaraq oxucuda həm tanışlıq, həm də yenilik hissi yaradır.
Şairin yaradıcılığında xalq aşıq şeirinin əsas formaları olan gəraylı və qoşma xüsusi yer tutur. Bu poetik formalar Azərbaycan ədəbiyyatında yüzillərlə sınanmış, lakin hər dövrdə yenidən yozulmağa ehtiyac duyan janrlardır. Asif Yusifcanlı bu çətin və məsuliyyətli yolu seçərək klassik forma çərçivəsində müasir insanın düşüncəsini, ağrılarını və ümidlərini ifadə etməyə nail olur.
Onun gəraylıları və qoşmaları forma baxımından ənənəyə sadiq qalsa da, məzmun baxımından müasir zamanın poetik salnaməsidir. Bu şeirlərdə Vətən, torpaq, insan taleyi, mənəvi məsuliyyət, zamanla hesablaşma kimi mövzular xalq şeirinin ritmində səslənir. Beləliklə, şair klassik formaları muzey eksponatına çevirmir, əksinə, onları yaşadan və çağdaşlaşdıran sənət nümunələri yaradır.
Asif Yusifcanlı yalnız folklorla kifayətlənmir. Onun yaradıcılığında sərbəst şeir, fəlsəfi düşüncəyə əsaslanan modern poetik nümunələr də mühüm yer tutur. Bu şeirlərdə obrazlılıq daha çox simvolik və metaforik müstəvidə qurulur. Şair zamanın sosial-mənəvi problemlərinə, insanın daxili təlatümlərinə, yaddaş və məsuliyyət anlayışlarına publisistik kəskinliklə yanaşır.
Bu baxımdan onun poeziyası həm lirika, həm də düşüncə poeziyasıdır. Müasir formalarla yazılmış şeirlərində belə folklor təfəkkürünün izləri sezilir; bu da şairin üslub bütövlüyünü təmin edir.
Asif Yusifcanlının pedaqoji fəaliyyəti onun yaradıcılığında xüsusi etik və mənəvi çalarlar yaradır. O, poeziyaya yalnız estetik hadisə kimi deyil, tərbiyəvi və maarifləndirici missiya daşıyan söz sənəti kimi yanaşır. Şair üçün söz məsuliyyətdir, oxucu ilə mənəvi dialoqdur. Bu mövqe onun şeirlərində açıq didaktikadan uzaq, lakin dərin mənəvi çağırışlarla ifadə olunur.
Asif Yusifcanlı yaradıcılığı Azərbaycan poeziyasında ənənə ilə müasirliyin ahəngdar sintezinin bariz nümunəsidir. Folklora söykənən poetik yaddaş, aşıq şeirinin gəraylı və qoşma kimi klassik formalarına yaradıcı yanaşma, müasir poetik düşüncə və pedaqoji məsuliyyət onun sənət dünyasını bütöv və fərqli edir.
Bu yaradıcılıq nə keçmişə kor-koranə bağlılıqdır, nə də ənənəni inkar edən modernizm. Bu, xalq ruhundan doğan və müasir zamanla danışan poeziyadır. Asif Yusifcanlı məhz bu keyfiyyətləri ilə oxucunun yaddaşında qalır və Azərbaycan ədəbiyyatında özünəməxsus yer tutur. Bu hal özlüyündə çox vacib və gərəklidir. Söhbətimizi məhz bu qəbildən olan nümunələrdən biri və kitabda birincisi artıq yuxarıda qeyd etdiyim “Gərəkdir” gəraylısı ilə davam etdirəcəyik.
Sona qədər həmsöhbət olduğunuz üçün təşəkkür edirəm. Hələlik.
