Vüqarımız göylərdə, ayağımız yerdədir, Türkün böyük dühası zamansız hər yerdədir.
Göytəpə şəhəri – 15.08.2022
Şəhla Rəvan, Cəlilabad rayon Göytəpə şəhər şəhid Vasif Hüseynov adına 2 N-li ümumtəhsil tam orta məktəbnin direktoru, “Ziyadar” Mükafatı, “Həməşəra” və “Nizami Gəncəvi” Fəxri Diplomları laureatı, Turan Yazarlar Birliyinin üzvü, filoloq, ədəbi təhlilçi və tənqidçi, şair.
Layihə rəhbəri: İlqar İsmayılzadə fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru, “Həməşəra” mətbu orqanının təsisçisi və baş redaktoru, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, “Ziyadar” Mükafatı, “Qızıl Qələm” və “Zəfər” Media Mükafatları Laureatı, araşdırmaçı, tərcüməçi, yazıçı-publisist
Lacivərd səmalar cilvələnibdir, Hissim də, ruhum da səpələnibdir. Üstümə göylərdən qar ələnibdir, Mənim bu halımı biləydin, ana.
O necə baxışdı, baxdı gözlərin? Qəlbimi yandırdı-yaxdı gözlərin. Süzüldü gözlərin, axdı gözlərin, Kaş sənin yerinə öləydim, ana.
Həyat gözlərimdə qaraldı, heyhat, O gündən qəsdimə durdu kainat. Sənsiz olan həyat əzab, narahat. Kaş bütün ağrını alaydım ana.
Ay mənim Tanrıdan müqəddəs payım, Səni harda gəzim, harda arayım? Sənsiz ötüşməyir günlərim, ayım, Kaş sənin qurbanın olaydım, ana.
Yenə qövr eləyir yaram bu axşam, Ürəyim qəm dolu, halım pərişan. Bu dərdli halımı yox bir soruşan, Ömürlük yanında qalaydım, ana, Kaş sənin qadanı alaydım, ana.
MÜƏLLİM
Məramı müqəddəs, məsləki uca, Daim yaddaşlarda qalandl müəllim. Onu unutmarıq ömür boyunca, Qəlblərdə bir məskən salandı müəllim.
Adının önündə qüdsiyyət durur, Ziyası bir işıq, varlığı büllur. Hər sözü hikmətli, baxışı məğrur, Dinəndə könüllər alandı müəllim.
Ən gözəl çiçəkdir güllər içində, Həmişə öndədir fərqdə, seçimdə. Sanki laləzardır özgə biçimdə, Köçüb ürəklərdə qalandı müəllim.
Vardı mərhəməti, xoşdu niyyəti, Tükənməz heç zaman sözü-söhbəti. Hər eldə, obada vardı hörməti, Sinəsi dəryadı ümmandı müəllim.
HƏMDƏMİM
Bir sən idin qəlbə yaxın həmdəmim, Səninləydi həm sevincim, həm qəmim. Sənsiz sanki, batıb dəryada gəmim, Haqsızlıqdan dilim olub lal indi.
Sən sevib-sevilməyi çoxdan unutdun, qadın! Sən bir ömür yaşadın, amma məmnun olmadın. Dərdlərini bilmədi, nə qohumun, nə yadın, Fikrin, düşüncən oldu tez böyüsün övladın.
Sən xoşbəxt yaşamağın dadını da bilmədin, Təbəssümün az oldu, heç ürəkdən gülmədin. Qəlbdə olan ağrını sən hamıdan gizlədin, Artdı, anbaan artdı qəm yükün taleh dərdin.
Qəlbindəki həsrətin öz köksünə sığmadı, Bulud kimi dolaraq yağıştəki çağladın. Kədərini, qəmini gizli tutdun saxladın, Dərdini pünhan edib, eşq qapısın bağladın.
Düz amalla yaşadın, ifrata da varmadın, Gündüzləri ovunub, gecələri ağladın. Duyğunla, hisslərinlə bu cahana sığmadın, Dünya çox kiçik oldu, sənsə kainat, qadın!
Göytəpə şəhəri – 16.02.2022
Şəhla Rəvan, Cəlilabad rayon Göytəpə şəhər şəhid Vasif Hüseynov adına 2 N-li ümumtəhsil tam orta məktəbnin direktoru, “Ziyadar” Mükafatı, “Həməşəra” və “Nizami Gəncəvi” Fəxri Diplomları laureatı, filoloq, ədəbi təhlilçi və tənqidçi, şair.
Layihə rəhbəri: İlqar İsmayılzadə fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru, “Həməşəra” mətbu orqanının təsisçisi və baş redaktoru, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, “Ziyadar” Mükafatı, “Qızıl Qələm” və “Zəfər” Media Mükafatları Laureatı, araşdırmaçı, tərcüməçi, yazıçı-publisist
NƏĞMƏNİN SEHRİ – Bəxtiyar Vahabzadə poeziyasından bir vərəq
Azərbaycanın Xalq şairi mərhum Bəxtiyar Vahabzadənin (1925-2009) xatirəsini əziz tutmaq və 100 illik yubileyinə ədəbi töhfə olaraq onun poeziya nümunələrinin təhlilini davam etdiririk. Bu dəfə görkəmli şairimizin daha bir şerini təhlil etmək və onu B.Vahabzadə poeziyasının vurğunları ilə bölüşmək istəyirəm…
NƏĞMƏNİN SEHRİ
Ey nəğmə, sehrinə minnətdaram mən Məni bu anlarda alıb özümdən, Özümə qaytardın… Özümə daldım, İtirib çəkimi yerdən ucaldım.
Susma, işığını çilə qəlbimə, Bilmirdim, dünyamız cənnətmiş, demə. Oxu, qanadlandır diləklərimi, Oxu, aşılmayan dağlardan aşaq. Mən yaxşı bilirəm, sən susan kimi, Dünya gözlərimdə ucuzlaşacaq. Soyuq rəftarıyla, daş sifətiylə – Əvvəlki amansız təbiətiylə.
Yerdə işim yoxdur, bu anlarda mən Göyün üst qatında uçuram ancaq. Susma, çətin olur bu ucalıqdan Əl üzüb yenidən yerə qayıtmaq.
Bəxtiyar Vahabzadə
Şeirin təhlili: Bəxtiyar Vahabzadənin “Nəğmənin sehri” şeiri incə lirizmi, dərin fəlsəfi çalarları və musiqinin insan ruhuna təsirini ecazkar şəkildə ifadə edən bir nümunədir. Şeir musiqinin, nəğmənin insanı adi reallıqdan necə qoparıb mənəvi ucalıqlara qaldırdığını, ona həyatın gözəlliyini və mənasını necə duydurduğunu tərənnüm edir.
Nəğmənin transformasiyaedici gücü Şeirin ilk bəndi nəğmənin əsas funksiyasını – insanı “özündən alıb” yenidən “özünə qaytarmasını” ortaya qoyur. Bu paradoksal görünsə də, əslində çox dərin bir mənaya malikdir. Nəğmə insanın daxili aləminə səyahət etməsinə, özünü daha dərindən anlamasına, gündəlik qayğılardan azad olaraq ruhani ucalığa çatmasına imkan verir. “İtirib çəkimi yerdən ucaldım” misrası nəğmənin insana bəxş etdiyi yüngüllüyü, azadlığı və mənəvi yüksəlişi metaforik şəkildə ifadə edir. Bu, fiziki çəkidən qurtulmaq deyil, ruhun ağır yüklərdən azad olmasıdır.
Nəğmənin işığı və həyatın mənası İkinci bənddə şair nəğməyə “işığını çiləməyi” xahiş edir. Bu “işıq” maarifləndirməni, aydınlığı, həyatın gizli gözəlliklərini görməyə kömək edən idrakı simvolizə edir. Nəğmə sayəsində müəllifə “dünyamız cənnətmiş, demə” həqiqəti açılır. Bu, dünyanın öz-özlüyündə cənnət olduğunu deyil, nəğmənin, sənətin prizmasından baxanda həyatın necə dəyərli və gözəl olduğunu dərk etməsidir. Nəğmə “diləkləri qanadlandırır”, insana çətinlikləri aşmaq gücü verir (“aşılmayan dağlardan aşaq”). Şair bu bənddə nəğmənin yoxluğunun fəlakətli nəticələrini də vurğulayır:
“Mən yaxşı bilirəm, sən susan kimi, Dünya gözlərimdə ucuzlaşacaq”. Nəğmənin susması ilə həyat öz rəngini, mənasını itirir, “soyuq rəftarıyla, daş sifətiylə – Əvvəlki amansız təbiətiylə” qarşılaşılır. Bu, sənətsiz, ruhsuz bir dünyanın qəddarlığını və sıradanlığını ifadə edir. Nəğmə insanı amansız reallıqlardan uzaqlaşdıran, ona dözüm və gözəllik verən bir pərdə, bir sığınacaqdır.
Mənəvi ucalıqdan yerə qayıdışın çətinliyi Son bənddə nəğmənin yaratdığı mənəvi sərxoşluq və yüksəliş hissi daha da dərinləşir. Şair özünü “Göyün üst qatında uçuram ancaq” deyə təsvir edir, bu da nəğmənin insana verdiyi sonsuz azadlıq və ekstaz halını göstərir. Ancaq bu vəziyyət müvəqqətidir. Nəğmənin susması ilə gerçəkliyə, yerə qayıtmaq çətinləşir:
“Susma, çətin olur bu ucalıqdan Əl üzüb yenidən yerə qayıtmaq”. Bu misralar sənətin yaratdığı ideal dünyadan ayrılıb reallığın sərt üzü ilə qarşılaşmağın verdiyi ağrını və kədəri ifadə edir.
Şeirin bədii xüsusiyyətləri Bəxtiyar Vahabzadənin “Nəğmənin sehri” şeiri, adından da göründüyü kimi, musiqinin (nəğmənin) insan ruhu üzərindəki dərin təsirini, onun sehrli gücünü dilə gətirən lirik bir əsərdir. Şeir bir çox bədii xüsusiyyətlərlə zəngindir:
Emosionallıq və liriklik; Şeir boyu dominant olan əsas xüsusiyyətlərdən biri emosionallıq və liriklikdir. Şair nəğməyə olan minnətdarlığını, onun gətirdiyi yüksək hissləri (“Məni bu anlarda alıb özümdən, Özümə qaytardın…”) səmimi və təsirli bir dillə ifadə edir. Oxucu şairin daxili dünyasına səyahət edir, onunla birlikdə nəğmənin sehrinə qapılır.
Müqayisə və təzadlar; Şeirdə müqayisələr və təzadlar incəliklə işlənmişdir. Nəğmənin olduğu hal (“dünyamız cənnətmiş”) ilə nəğmənin susduğu hal (“Dünya gözlərimdə ucuzlaşacaq. Soyuq rəftarıyla, daş sifətiylə”) arasında kəskin bir təzad yaradılır. Bu, nəğmənin əhəmiyyətini və yoxluğunun gətirdiyi mənfi təsirləri daha qabarıq şəkildə vurğulayır. “Yerdən ucaldım” və “yerə qayıtmaq” ifadələri də bu təzadın bariz nümunəsidir.
Metaforalar və bədii təşbehlər; Şeirdə bir sıra metaforalar və bədii təşbehlər mövcuddur ki, bunlar da şeirə dərinlik və obrazlılıq qatır: “İşiğını çilə qəlbimə”: Nəğmənin ruhu aydınlatması, ona ümid və sevinc bəxş etməsi işıq metaforası ilə ifadə olunur. “Qanadlandır diləklərimi”: Nəğmənin arzulara güc verməsi, onları reallaşdıra biləcək hala gətirməsi qanadlanma ilə təşbeh olunur. “Aşılmayan dağlardan aşağı”: Nəğmənin insan ruhuna çətinlikləri aşma gücü verməsi. “İtirib çəkimi yerdən ucalım”: Nəğmənin insanı dünyəvi qayğılardan ayıraraq mənəvi yüksəlişə aparması. “Göyün üst qatında uçuram”: Mənəvi yüksəlişin ən pik nöqtəsini bildirən metaforadır.
Təkrar (anafora); Şeirdə təkrar (anafora) bədii qüvvəti artıran mühüm elementlərdəndir. “Oxu…” və “Susma…” kəlmələrinin təkrarı, şairin nəğməyə olan xitabının təsirini gücləndirir, onun arzusunu və istəyini vurğulayır. Bu təkrarlar eyni zamanda ritm və ahəngdarlıq yaradır.
Hisslərin dinamikası; Şeir hisslərin dinamik inkişafını əks etdirir. Əvvəldə nəğməyə minnətdarlıq və qəlbin aydınlanması hissi hakimdirsə, sonrakı bəndlərdə bu yüksək halın itirilməsinin qorxusu (“Mən yaxşı bilirəm, sən susan kimi, Dünya gözlərimdə ucuzlaşacaq”) və yenidən yerə qayıtmağın çətinliyi (“Çətin olur bu ucalıqdan Əl üzüb yenidən yerə qayıtmaq”) ifadə olunur.
Bədii sual; Şeirdə bir-başa bədii sual olmasa da, “Bilmirdim, dünyamız cənnətmiş, demə” cümləsi kinayəli bir sual-cavab şəklində qəbul edilə bilər. Şair sanki nəğmə sayəsində bu həqiqəti dərk etdiyini ifadə edir.
Xitabət; Şeir boyu şairin nəğməyə bir-başa xitab etməsi (“Ey nəğmə…”, “Susma…”, “Oxu…”) ona canlılıq və dialoq xarakteri verir. Bu, nəğmənin sanki canlı bir varlıq kimi qəbul edilməsinin göstəricisidir. Bütövlükdə, “Nəğmənin sehri” şeiri Bəxtiyar Vahabzadənin bədii ustalığını, dilinin axıcılığını və insan ruhunun dərinliklərinə nüfuz etmə qabiliyyətini nümayiş etdirən parlaq bir nümunədir. Şeir həm formal, həm də məzmun baxımından zənginliyi ilə oxucuya estetik zövq bəxş edir.
Nəticə: “Nəğmənin sehri” şeiri Bəxtiyar Vahabzadənin bədii sənətə, xüsusilə musiqiyə verdiyi dəyərin bariz nümunəsidir. Şeir musiqinin insan ruhuna təsirini, onu gündəlik problemlərdən azad edib mənəvi ucalıqlara qaldırmaq, həyata yeni mənalar qazandırmaq qüdrətini yüksək poetik dillə ifadə edir. Eyni zamanda, o, sənətsiz və ruhsuz bir həyatın cansızlığını və amansızlığını da vurğulayır. Şeir oxucunu sənətin, musiqinin həyatımızdakı əhəmiyyəti barədə düşünməyə vadar edir. Bu şeir, Vahabzadə poeziyasına xas olan psixoloji dərinliyi, emosionallığı və fəlsəfi düşüncəni özündə birləşdirir.
Şəhla Rəvan, Cəlilabad rayon Göytəpə şəhər şəhid Vasif Hüseynov adına 2 N-li ümumtəhsil tam orta məktəbnin direktoru, “Ziyadar” Mükafatı, “Həməşəra” və “Nizami Gəncəvi” Fəxri Diplomları laureatı, filoloq, ədəbi təhlilçi və tənqidçi, şair
BAŞ DAŞINDA SAAT – Bəxtiyar Vahabzadə poeziyasından bir vərəq
Azərbaycanın Xalq şairi mərhum Bəxtiyar Vahabzadənin (1925-2009) xatirəsini əziz tutmaq və 100 illik yubileyinə ədəbi töhfə olaraq onun poeziya nümunələrinin təhlilini davam etdiririk. Bu dəfə görkəmli şairimizin daha bir şerini təhlil etmək və onu B.Vahabzadə poeziyasının vurğunları ilə bölüşmək istəyirəm…
BAŞ DAŞINDA SAAT
Yazıldı saatsaz məzarı üstdə: «Filan il doğuldu, fi lan il öldü». Mərhumun kimliyi bilinsin deyə Qəbrin baş daşına saat «hörüldü».
Yaşarkən – doğumu keçmiş zamandı, Onun ölümüysə – gələcək zaman. Ölümün özü də onda gümandı, Ölüm gerçəyində dayanır zaman.
Dünyadan köçəndə əslinə baxsan, Qəbrə yox, keçmişə gömülür insan. Elə bil saata gülür qəbir də Nə dönüb dolanır, nə dinir saat.
Vaxtın, hərəkətin donduğu yerdə Nə qədər qəribə görünür saat. Üz-üzə dayanır ölüm həyatla, Zaman üst qatdadır, alt qata sığmır.
Həyatı anbaan ölçdük saatla, Ölümsə zamana, saata sığmır. Burda yatanlara ölüm paylayan Vaxt da onlar kimi ölmüş bu yerdə.
Həmişə öndədir gələcək zaman, Keçmiş zaman isə yatır qəbirdə. Vaxt – yerin üstündə keçəridirsə, Əbədiyyət olur yer altında an.
Yerin üst qatında o, dövr edirsə, Yerin alt qatında nüvədir zaman.
Bəxtiyar Vahabzadə
Şeirin təhlili: Bəxtiyar Vahabzadənin “Baş daşında saat” şeiri zaman, ölüm, həyat və əbədiyyət kimi fundamental fəlsəfi mövzuları dərindən araşdıran, düşündürücü bir əsərdir. Şeir məzar daşına həkk olunmuş saat təsviri vasitəsilə bu anlayışlar arasındakı ziddiyyətləri və bağlılıqları poetik dillə oxucuya çatdırır.
Məzmun və struktur Şeir məzar daşının üzərindəki saat simvolu ilə başlayır. Bu saat mərhumun doğum və ölüm tarixlərini göstərsə də, şair onun funksionallığına şübhə ilə yanaşır. İnsan həyatının zamanla ölçüldüyünü, lakin ölümün zamanın hüdudlarından kənar olduğunu vurğulayır. Şeir zamanın dünyəvi və sonsuzluqdakı vəziyyətini müqayisə edərək, yerin üstündəki keçici vaxtla yerin altındakı əbədiyyət anını qarşılaşdırır.
Əsas temalar və fikirlər Şeirdə mövcud olan əsas tema və fikirlər bunlardır:
Zamanın nisbiliyi və ölüm qarşısında acizliyi; Şeirin əsas ideyalarından biri zamanın həyatda necə vacib olduğu, lakin ölüm qarşısında gücsüzlüyüdür. Şair “Vaxtın, hərəkətin donduğu yerdə nə qədər qəribə görünür saat” deməklə, zamanın maddi dünyadakı əhəmiyyətinin ölümlə sona çatdığını göstərir. Saatın məzar daşında “nə dönüb dolanır, nə dinir” olması, onun funksiyasızlığını və zamanın bu məkanda dayandığını simvolizə edir.
Həyat və ölümün qarşıdurması; “Üz-üzə dayanır ölüm həyatla” misrası, şeirin mərkəzində dayanan ziddiyyəti açıq şəkildə ifadə edir. Həyat anbaan saatla ölçüldüyü halda, ölümün “zamana, saata sığmır” olması, onun insan idrakının və ölçü vahidlərinin fövqündə bir hadisə olduğunu göstərir.
Keçmiş, gələcək və əbədiyyət; Şair doğumu keçmiş, ölümü isə gələcək zamanla əlaqələndirir. “Keçmiş zaman isə yatır qəbirdə” misrası ilə keçmişin ölümlə eyniləşdirilməsi diqqət çəkir. Lakin, “Vaxt – yerin üstündə keçəridirsə, Əbədiyyət olur yer altında an” fikri, ölümdən sonra mövcud olan sonsuz bir anın – əbədiyyətin olduğunu vurğulayır. Bu, zamanın dünyəvi çərçivədən çıxaraq, başqa bir mahiyyət kəsb etdiyini göstərir.
İnsanın ölümlə bütünləşməsi; “Dünyadan köçəndə əslinə baxsan, Qəbrə yox, keçmişə gömülür insan” misrası, insanın fiziki olaraq qəbrə düşsə də, əslində xatirələri və yaşanmışlıqları ilə keçmişə aid olduğunu göstərir. Bu, insanın ölümlə birlikdə öz tarixinin bir hissəsinə çevrildiyi fikrini ortaya qoyur.
Bədii xüsusiyyətlər Şeirdə simvolizm güclü şəkildə istifadə olunur. Saat, zamanın, keçiciliyin və məhdudiyyətlərin simvolu kimi çıxış edir. Məzar isə sonsuzluğun, sükunətin və əbədiyyətin məkanıdır. Şeirdəki dil sadə və aydın olsa da, dərində yatan fəlsəfi mənalarla zəngindir. Bəxtiyar Vahabzadəyə xas olan ritm və ahəngdarlıq şeirin oxunuşunu axıcı və təsirli edir. Metaforalar (“qəbir saata gülür”, “ölüm gerçəyində dayanır zaman”) şeirin bədii dəyərini artırır.
Nəticə: “Baş daşında saat” şeiri, Bəxtiyar Vahabzadənin dərin fəlsəfi düşüncələrə malik bir şair olduğunu bir daha sübut edir. O, bu şeirdə zamanın insan həyatındakı yerini, ölümün zamanı necə üstələdiyini və insanın əbədiyyətlə olan əlaqəsini təsvir edir. Şeir oxucunu həyatın mənasını, zamanın dəyərini və ölümün sirrini düşünməyə vadar edən bir əsərdir. Məzar daşındakı işləməyən saat, insan ömrünün sonunu, lakin ruhun və zamanın başqa bir müstəvidə davam etməsi ehtimalını qəribə bir şəkildə ifadə edir.
Şəhla Rəvan, Cəlilabad rayon Göytəpə şəhər şəhid Vasif Hüseynov adına 2 N-li ümumtəhsil tam orta məktəbnin direktoru, “Ziyadar” Mükafatı, “Həməşəra” və “Nizami Gəncəvi” Fəxri Diplomları laureatı, filoloq, ədəbi təhlilçi və tənqidçi, şair
MƏN MƏNƏM – Bəxtiyar Vahabzadə poeziyasından bir vərəq
Azərbaycanın Xalq şairi mərhum Bəxtiyar Vahabzadənin (1925-2009) xatirəsini əziz tutmaq və 100 illik yubileyinə ədəbi töhfə olaraq onun poeziya nümunələrinin təhlilini davam etdiririk. Bu dəfə görkəmli şairimizin daha bir şerini təhlil etmək və onu B.Vahabzadə poeziyasının vurğunları ilə bölüşmək istəyirəm…
MƏN MƏNƏM
Dünyanın qarışıq mənzərəsində Ürək: «Dözmə» – deyir, Səbr: «Döz» – deyir. Əslində, hər biri öz cəbhəsində Tamam doğru deyir, tamam düz deyir.
Nə ilə bitəcək bu cəngin sonu? Ürəyim qələbə çalsa, mən mənəm. Mənim cəsarətim yenib qorxunu, Səbrimin daşını dəlsə, mən mənəm.
Bəxtiyar Vahabzadə
Şeirin təhlili: Bəxtiyar Vahabzadənin “Mən mənəm” şeiri insan psixologiyasının dərin qatlarına enən, daxili mübarizəni və şəxsiyyətin formalaşmasını ecazkar bir dillə təsvir edən bir əsərdir. Şeir “ürək” və “səbr” kimi iki əks qütbü qarşı-qarşıya qoyaraq, insanın daimi dilemmasını əks etdirir.
Şeirin məzmunu və strukturası Şeir iki əsas hissədən ibarətdir:
Daxili mübarizənin təsviri: İlk bənddə şair, dünyanın “qarışıq mənzərəsində” insanın üzləşdiyi daxili çəkişməni təsvir edir. Ürək “dözmə” deyərək ani reaksiyanı, emosional partlayışı, ehtirasları və bəlkə də üsyankarlığı təmsil edir. Buna qarşılıq, səbr “döz” deyərək təmkinliliyi, ağıllı davranışı, uzunmüddətli düşüncəni və çətinliklərə sinə gərməyi simvolizə edir. Şair hər ikisinin öz cəbhəsində “tamam doğru” və “tamam düz” olduğunu vurğulayaraq, bu mübarizənin obyektivliyini və hər iki yanaşmanın özünəməxsus əsaslılığını qəbul edir. Bu, insanın həyatda üzləşdiyi müxtəlif vəziyyətlərdə həm impulsivlik, həm də təmkinlilik arasında seçim etməli olduğunu göstərir.
Şəxsiyyətin qabiliyyəti: İkinci bənddə şair bu “cəngin sonu”nun nə ilə bitəcəyi sualını ortaya qoyur və cavabını verir. Əsərin əsas mesajı bu hissədə özünü büruzə verir: “Ürəyim qələbə çalsa, mən mənəm”. Bu ifadə ilk baxışdan təəccüblü görünə bilər, çünki səbrin müsbət bir keyfiyyət olduğu ümumi qəbul olunur. Lakin şair burada ürəyin mənasını daha geniş bir kontekstdə verir. Buradakı “ürək” sadəcə ani impuls deyil, həm də şəxsiyyətin özü, daxili azadlığı, cəsarəti və qorxuları aşma qüdrətidir. Şairin fikrincə, əsl “mən” qorxuları yenən, səbrin qoyduğu sərhədləri (simvolik olaraq “səbrimin daşını”) aşa bilən bir “mən”dir. Bu, həm də insanın öz istək və ehtiraslarına sahib çıxması, həyatı tam yaşamaq arzusu ilə əlaqələndirilə bilər.
Bədii xüsusiyyətləri Şeirin bədii xüsusiyyətləri aşağıdakılardan ibarətdir:
Antitezis (qarşılaşdırma); Şeirdə “ürək” və “səbr” arasındakı qarşılaşdırma əsərin əsas bədii xüsusiyyətlərindən biridir. Bu, insanın daxili aləmindəki ziddiyyətləri aydın şəkildə ortaya qoyur.
Metaforalar; “Cəngin sonu”, “qorxunu yenmək” və “səbrimin daşını dəlmək” kimi ifadələr şeirin bədii təsirini artıran güclü metaforalardır. “Səbrimin daşını dəlmək” ifadəsi xüsusilə maraqlıdır, çünki o, səbrin bəzən insanı məhdudlaşdıran bir yükə çevrilə biləcəyini, bu yükü aşmağın isə əsl azadlıq olduğunu göstərir.
Lirik dili; Şeir axıcı və lirik bir dillə yazılıb. Vahabzadənin sadə, lakin təsirli söz seçimi oxucunun şeirin məzmununa asanlıqla nüfuz etməsinə imkan verir.
İfadə Azərbaycancası; Şeir klassik və xalq dilinin gözəl birləşməsidir, bu da onu həm bədii, həm də mənəvi cəhətdən zənginləşdirir.
Şeirin fəlsəfi mənası; “Mən mənəm” şeiri insanın özünüdərk prosesini, daxili azadlığını və şəxsiyyətinin formalaşmasını fəlsəfi cəhətdən şərh edir. Vahabzadəyə görə, əsl “mən” passiv şəkildə səbr edən yox, əksinə, cəsarətini toplayaraq öz istək və ehtiraslarına, daxili səsinə qulaq asan, qorxularını aşan və beləliklə də özünü tam olaraq reallaşdıran bir fərddir. Bu, insanın öz potensialını kəşf etməsi və cəmiyyətin və ya daxili məhdudiyyətlərin qoyduğu çərçivələrdən çıxaraq öz “mən”ini tapması çağırışıdır.
Nəticə: Şeir oxucuya öz daxili “cəng”ini anlamağa, ürəyinin səsini dinləməyə və qorxuları aşaraq həqiqi “mən”ini kəşf etməyə ilham verir. Bu hər bir insanın fərdi inkişaf yolu və özünəməxsus şəxsiyyətini qorumağın əhəmiyyəti haqqında düşündürücü bir əsərdir.
Şəhla Rəvan, Cəlilabad rayon Göytəpə şəhər şəhid Vasif Hüseynov adına 2 N-li ümumtəhsil tam orta məktəbnin direktoru, “Ziyadar” Mükafatı, “Həməşəra” və “Nizami Gəncəvi” Fəxri Diplomları laureatı, filoloq, ədəbi təhlilçi və tənqidçi, şair
Təbriklər! Bu günlərdə Cəlilabad rayon Göytəpə şəhər şəhid Vasif Hüseynov adına 2 N-li ümumtəhsil tam orta məktəbnin direktoru, Cəlilabad ədəbi mühitinin görkəmli nümayəndəsi, “Həməşəra” və “Nizami Gəncəvi” Fəxri Diplomları laureatı, filoloq, ədəbi təhlilçi və tənqidçi, şair Şəhla xanım Rəvan (Sehla Revan) Azərbaycanın Xalq şairi akademik mərhum Bəxtiyar Vahabzadənin (1925-2009) xatirəsini əziz tutmaq və 100 illik yubileyinə ədəbi töhfə olaraq onun poeziya nümunələrinin təhlilinə həsr etdiyi “Ədəbi təhlillər” adlı kitabına görə “Yazarlar” Jurnalı tərəfindən yeni kitabların nəşrinə görə eyni şəxsə yalnız bir dəfə təqdim edilən “Ziyadar” mükafatı ilə təltif olunub. Bununla bağlı ona “Ziyadar” mükafatı laureatının xüsusi diplomu və döş nişanı təqdim edilmişdir.
Bu uğura görə əzizimiz və dəyərlimiz Şəhla xanımı ürəkdən təbrik edir, ona uzun, sağlam və mənalı-məsud ömür, yeni yaradıcılıq uğurları arzulayıram! Eyni halda bu dəyərə və təqdimata görə tanınmış şair-publisist, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, “Qızıl Qələm” Media Mükafatı laureatı, Prezident təqaüdçüsü və “Yazarlar” Jurnalının baş redaktoru hörmətli Zaur Mustafa oğlu Mustafayevə ( Zaur Ustac)-a dərin minnətdarlığımı bildirir, həyatda həmişə məsud olmasını arzulayıram!
22.11.2025
İlqar İsmayılzadə, fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru, “Həməşəra” mətbu orqanının təsisçisi və baş redaktoru, AJB və AYB-nin üzvü, yazıçı-publisist, “Qızıl Qələm” və “Zəfər” Media Mükafatları laureatı, “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Cənub təmsilçisi
Şəhla Rəvan son beş ildə (2020 -2025) məşhurlaşmış yazarlardan biridir. “Yazarlara dəstək” layihəsi çərçivəsində onun son 5 ildə çap olunmuş kitablarını təqdim edirik:
