Məmməd Məmmədlinin “Yerdələnin birinci mərtəbəsi” kitabı təqdim olundu Günəş yerini dəyişəndən sonra insanlar yerin altında yaşamağa məhkum edilmiş, gələcəyə bəslədiyi ümidlərini elə Günəşlə birgə üfüqün arxasında itirmişdi. Ancaq insanların itirdiyi tək azadlıq deyildi. Bu cümlələr ilk oxunuşda təsəvvürümüzdə kino fraqmenti kimi canlansa da yazıçı, tərcüməçi Məmməd Məmmədlinin “Yerdələnin birinci mərtəbəsi” kitabından bir hissədir. Diqqət cəlb edən məqam povestin retrospektiv tərzdə yazılması, hadisələrinin sonunun kitabın əvvəlində öz əksini tapmasıdır. “Yerdələnin birinci mərtəbəsi”nin Azərbaycan Yazıçılar Birliyində keçirilən təqdimat mərasimində Məmməd Məmmədlinin qələm dostları, yazıçılar, mədəniyyət xadimləri iştirak etdilər. Qonaqlar yeni nəşr haqqında fikirlərini bölüşdülər, müəllifin yeni əsərlərinin uğurlu alınmasından, həmçinin mövzu seçimindən və yazı üslubundan söz açdılar. Bildirdilər ki, müəllifin ortaya qoyduğu əsərdə bir az fantasmaqorik, bir az da magik realizmin elementlərindən istifadə olunub. Təqdimat mərasimində bildirildi ki, kitaba müəllifin retrospektiv tərzdə yazdığı “Axırıncı yol qəhvəxanası” povesti və üç hekayəsi daxil edilib. Qeyd edək ki, Məmməd Məmmədli “Mən atamı xatırlamıram…”, “Zülmətdən doğan Günəş”, “Ərafın dərin qatlarında” hekayələrinin, həm də “Ay işığı” povest və hekayələr toplusunun ispan dilindən tərcüməsinin müəllifidir. Fotolar:
Azərbaycanlı şair və tərcüməçi Səlim BABULLAOĞLU Moldova Elmlər Akademiyasının ali medalı ilə təltif edilib
2025-ci il mayın 22-də Moldova Elmlər Akademiyasının “Gümüş” zalında Elmlər Akademiyasının prezidenti, akademik İon Tiginyanu, rəyasət heyətinin üzvləri və elmi bölmələrin əməkdaşları ilə XVII “Qriqore Vyeru” Beynəlxalq Poeziya Festivalı çərçivəsində Moldovada səfərdə olan Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin katibi, şair, esseist, tərcüməçi Səlim Babullaoğlu ilə görüş keçirilib. Görüş zamanı Moldova Respublikası Elmlər Akademiyasının prezidenti, akademik İon Tiginyanu mədəniyyətlərarası dialoqun təşviqinin vacibliyini qeyd edib, Azərbaycan Respublikasının qarşıdan gələn Müstəqillik Günü münasibəti ilə qonağı təbrik edib və qeyd edib ki, bu münasibətlə Azərbaycan Respublikasının Moldova Respublikasındakı Fövqəladə və Səlahiyyətli səfirinə təbrik məktubu göndərilib. Görüş zamanı son zamanlar Moldova və Rumıniya ədəbiyyatı nümunələrinin Azərbaycan dilinə ardıcıl tərcüməsi və nəşri məsələlərindən, son 8 ildə 16 kitabın çap edilməsindən, Moldova Azərbaycanlıları Konqresinin sabiq prezidenti Vüqar Novruzovla Səlim Babullaoğlunun dostluq münasibətlərinin bu məsələdə xüsusi rolundan, səmərəli əməkdaşlıqdan, Mihay Eminesku, Ana Blandiana, İon Hadırka, İon Deakonesku, Arkadi Suçevyanu, Leo Butnaru, Nikolae Spetaru, İqor Volnitski, Griqore Kiperin şeir topluları və romanlarının nəşri, bu kitabların böyük əksəriyyətinin Babullaoğlu tərəfindən tərcümə, tərtib və redaktə olunduğunu, habelə “Dünya ədəbiyyatı” dərgisinin Moldova və Rumıniya ədəbiyyatı xüsusi saylarının nəşrindən söz açılıb. Tədbirə akademik İon Hadırka, Arkadu Suçevyanu və digər natiqlər çıxışlar ediblər. Daha sonra Moldova Elmlər Akademiyasının prezidenti, akademik İon Tiginyanu Moldova-Azərbaycan mədəni əlaqələrinin möhkəmləndirilməsində və rumın ədəbiyyatının xaricdə təbliğində müstəsna xidmətlərinə görə Səlim Babullaoğlunu akademiyanın ali mükafatlarından sayılan “Nicolae Milescu Spătăru” medalı ilə təltif edib. Səlim Babullaoğlu akademiyanın prezidentinə, rəyasət heyəti üzvlərinə görüşə və təltifə görə minnətdarlıq edib, ölkələrimiz və xalqlarımız arasında ədəbi-əlaqələrin bundan sonra da inkişaf edəcəyinə inamını ifadə edib. Səlim Babullaoğlu şair İon Hadırkaya Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin fəxri üzvlük vəsiqəsini, habelə hüquq elmləri doktoru, tanınmış ictimai xadim Vüqar Novruzova Azərbaycan Yazıçılar Birliyi sədrinin, eləcə də Moldova və Rumıniyanı Azərbaycandakı səfirlərinin birgə imzaladıqları Fəxri diplomu təqdim edib. Görüşdən sonra xatirə şəkli çəkilib. Görüş Moldova KİV-də, media və akademiyanın saytında geniş işıqlandırılıb.
Səlim Babullaoğlu XVII Beynəlxalq Qriqore Vyeru Poeziya festivalının mükafatına layiq görülüb
2025-ci il 20-23 may tarixlərində adını rumındilli ədəbiyyatın yeni tarixinə yazmış, həm Moldovanın, həm də Rumıniyanın klassiki kimi tanınan və sevilən şair, Moldova azadlıq hərəkatının liderlərindən olan Qriqore Vyerunun adını daşıyan XVII beynəlxalq poeziya festivalı keçirilib. Bəlli olduğu kimi XVII dəfə keçirilən festival bu il Rumıniyada, Yaş şəhərində start götürüb 22-23 may tarixlərində Moldovanın paytaxtı Kişineuda davam edib. Festivalda şair, tərcüməçi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin katibi Səlim Babullaoğlu da iştirak edib. Babullaoğlu açıqlamasında bildirib: “Mən festivalın yalnız Moldovada, Kişineuda keçirilən hissəsinə qatıla bildim, çünki əvvəlki günlərdə biz özümüz Rumıniyadan şairləri qəbul edirdik. Mənim festivalda iştirakımın əsas səbəbi buydu ki, biz bu il görkəmli rumın şairi Qriqore Vyerunun “İynənin nəğməsi” adlı seçmə şeirlər kitabını nəşr etmişdik. Fevralın 14-də Azərbaycan Yazıçılar Birliyində Moldova və Rumıniyanın Bakıdakı səfirlərinin iştirakı ilə kitabın təqdimat mərasimini təşkil etmişdik. Kitabın tərtibçisi, əsas tərcüməçisi və ön sözün müəllifi mən idim. Əsas tərcüməçisi ona görə deyirəm ki, kitaba Xalq şairi Ramiz Rövşənin və Qəşəm İsabəylinin şairin daha əvvəlki tərcümələrindən də nümunələr daxil etmişdim. Ramiz müəllimin Vyerudan 8-9 tərcüməsi, Qəşəm müəllimin də şairin uşaq şeirlərindən 15 tərcüməsi vardı. Mən isə 70-ə yaxın şeir çevirmişdim, nəticədə əsaslı kitab ərsəyə gəlmişdi və şairin yaradıcılığına bu həcmdə ilk müraciət idi. Yeri gəlmişkən, deyim ki, kitabın tərcüməsi təklifini bir çox hallarda olduğu kimi dostum, hüquq elmləri doktoru, tanınmış iş adamı və ictimai xadim Vüqar Novruzov vermişdi və nəşrinə də o dəstək vermişdi, çox sağ olsun. Sonra isə festival gerçəkləşəndə Vüqar müəllim kitabı şairin ailəsinə, festivala təqdim etmişdi. Onlar da nəşri, sağ olsunlar, yüksək dəyərləndirdilər. Festivalın əsas proqramına saldılar, müxtəlif nominasiyalar üzrə Qriqore Vyeru festivalının mükafatlarını verdilər ki, mükafatçılar sırasında Moldova və Rumıniyanın tanınmış ədibləri, mədəniyyət xadimləri də vardı, tərcümə üzrə baş mükafatı isə mənə verdilər. Təqdimetmə mərasimi festivalın ilk günün axşamı, mayın 22-də Kişineunun mərkəzində, “Teatrul fără nume” dəki Qala-konsertdə baş tutdu. Ümumiyyətlə, festival çox maraqlı və təntənəli təşkil olunmuşdu. Görünür Vyerunun 90 illik yubileyinin olması da bu təntənəni artırıdı. Kişineunun mərkəzində “Klassiklər xiyabanı”nda şairin büstünə əklil qoymaqla başlayan festival, İon Kryange adına Dövlət Pedaqoji Universitetində, “Prometeu-Protalent” Yaradıcılıq və İxtiraçılıq Liseyində, Krikovada – məşhur yeraltı şərab şəhərciyində, çox müxtəlif və maraqlı məkanlarda yaddaqalan tədbirlərlə müşayiət olundu. Mən həm açılış mərasimində, həm universitetdəki tədbirdə, eyni zamanda Qala-konserdə çıxışlar etdim, şair haqqında danışdım, onun ana dilimizdə şeirlərini səsləndirdim.
Şairin oğlu və onun irsini yaşadan, eyni zamanda festivalın rəhbəri Kelin Vyeru, görkəmli Moldova şairi, ölkəmizin dostu, akademik İon Hadırka, tanınmış şair və yazıçı Nikolae Spetaru, İqor Volnitski, Qriqore Kiper və başqa həmkarlarla maraqlı debatlar, söhbətlər baş tutdu… Moldova televiziya kanallarına, radio və qəzetlərdə xeyli müsahibələr verdim. Əlbəttə ki, mənim üçün xüsusi əhəmiyyət kəsb edən məsələ Vüqar Novruzola, Moldova və Azərbaycan mədəni əlaqələrində çox böyük işlərə imza atmış dostumla uzun fasilədən sonra yenidən görüşmək, ünsiyyətdə olmaq, bir yerdə olmaqdı. Bir sözlə yaddaqalan və dolu bir proqram idi…” Bildiririk ki, mayın 22-də 2025-ci ildə Moldova Elmlər Akademiyasının “Gümüş” zalında Elmlər Akademiyasının prezidenti, akademik İon Tiginyanu, rəyasət heyətinin üzvləri və elmi bölmələrin əməkdaşları ilə XVII “Qriqore Vyeru” Beynəlxalq Poeziya Festivalı çərçivəsində Moldovada səfərdə olan Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin katibi, şair, esseist, tərcüməçi Səlim Babullaoğlu ilə görüş keçirilib. Akademiyasının prezidenti, akademik İon Tiginyanu Moldova-Azərbaycan mədəni əlaqələrinin möhkəmləndirilməsində və rumın ədəbiyyatının xaricdə təbliğində müstəsna xidmətlərinə görə Səlim Babullaoğlunu akademiyanın ali mükafatlarından sayılan “Nicolae Milescu Spătărul” medalı ilə təltif edib.
Baku pristatytas B. Sruogos romano „Dievų miško“ vertimas į azerbaidžaniečių kalbą
Birželio 5 d. Azerbaidžano rašytojų sąjungoje įvyko lietuvių rašytojo klasiko Balio Sruogos romano “Dievų miškas” vertimo į azerbaidžaniečių kalbą pristatymas.
Renginyje kalbėjęs Lietuvos užsienio reikalų ministerijos politikos direktorius Laimonas Talat-Kelpša pabrėžė šio kūrinio ypatingą reikšmę lietuvių literatūrai ir pažymėjo, kad šio romano vertėjas ir publicistas Mahiras Gamzajevas vertimą atliko remdamasis B. Sruogos originaliu metraščiu, o ne sovietų cenzūruotu kūriniu. Tad Azerbaidžano publika viena pirmųjų gali susipažinti su autoriaus originaliu, necenzūruotu tekstu.
Lietuvos ambasadorius Azerbaidžane Kęstutis Vaškelevičius pabrėžė kultūros ir literatūrinių ryšių svarbą stiprinant Lietuvos ir Azerbaidžano draugystę ir didinant tarpusavio supratimą ir pažinimą.
Autobiografiniais išgyvenimais paremtas kūrinys yra aktualus ir šiandien, pažymėjo ambasadorius, nes tai kartu yra ir laiku nesustabdytų totalitarinių režimų pasekmė.
„Nacių koncentracijos stovyklų negalima laikyti paprasčiausiu praeities dalyku. Pasaulyje šiandien daug konfliktų, kuriuose vis dar tęsiasi genocidiniai karai ir konfliktai. Masinės civilių žudynės, kankinimo kameros ir sistemingas žeminimas, kuris šiandien naudojamas prieš Ukrainos karo belaisvius ir Ukrainos civilius gyventojus, skausmingai primena mums, kad blogis vis dar egzistuoja. Ketvirtajame dešimtmetyje pasaulis susidūrė su pasirinkimu – nusileisti agresoriui ar jį sustabdyti. Deja, agresorius nebuvo sustabdytas laiku ir pasaulis sumokėjo dar didesnę kainą. Šiandien susiduriame su panašia dilema“, – kalbėjo K. Vaškelevičius.
Pristatymo metu buvo pabrėžta, kad B. Sruogos romanas primena skaudžias istorijos pamokas – tragedijas, kurios ištinka žmoniją dėl totalitarinių ideologijų ir režimų įsigalėjimo, kurių yra patyrusi tiek Lietuva, tiek Azerbaidžanas. Kalbėta, jog būtina puoselėti istorinę atmintį, siekiant nepamiršti totalitarinių režimų nusikaltimų.
Renginio metu apie kūrinį ir jo vertimą mintimis dalinosi Azerbaidžano Rašytojų sąjungos pirmininkas, rašytojas ir dramaturgas Anaras Rzajevas, rašytojai Sabir Rustamchanli, Elčin Huseinbejli, Sajad Aran, vertėjai Durdana Ibrahimova ir Kenan Hadži, publicistai Sejfadin Safarov ir Ibrahim Rustamli. Renginį, kuriame taip pat dalyvavo kiti žymūs kultūros veikėjai, Azerbaidžano Prezidento administracijos atstovai, diplomatai, vedė Azerbaidžano rašytojų sąjungos sekretorius, poetas ir eseistas Salimas Babullaoglu.
Knygos vertėjas literatūrologas, Lietuvos rašytojų ir Lietuvos literatūros vertėjų sąjungų narys, Lietuvos azerbaidžaniečių draugijos pirmininkas Mahiras Gamzajevas dalinosi įžvalgomis apie vertimo atrankos į azerbaidžaniečių kalbą kriterijus ir šio vertimo aktualumą lemiančius veiksnius, taip pat apie romano meninę vertę, istorinę, nacionalinę, kultūrinę, visuomeninę ir geopolitinę reikšmę.
Knygos „Dievų miškas“ pristatymas buvo nušviestas Azerbaidžano žiniasklaidoje.
Knyga azerbaidžaniečių kalba išleista 2024 m. ir iki šiol dar nebuvo pristatyta azerbaidžaniečių visuomenei.