Asif Yusifcanlının “Arzularım” şeiri (səh. 44)
Müasir Azərbaycan poeziyasında elə şeirlər var ki, onlar yalnız müəllifin daxili dünyasını deyil, bütövlükdə bir xalqın yaddaşını, həsrətini, ümidini və mənəvi idealını ifadə edir. Asif Yusifcanlının “Arzularım” şeiri məhz bu qəbildəndir. Bu şeir fərdi istəklərdən doğsa da, ümummilli duyğuların poetik ifadəsinə çevrilir və oxucunu şəxsi arzu ilə milli amalın qovuşduğu bir mənəvi məkana aparır.
Şeirin əsas semantik yükü “keçir ürəyimdən” yarım misrası (rədifi) üzərində qurulub. Bu təkrar sadə bir bədii üsul deyil, poetik nəfəsin ritmi, daxili səsin döyüntüsüdür. Burada arzu təsadüfi istək deyil, insanın varlığından, ruhundan qopan ehtiyacdır.
“Novruz” obrazı – dirçəliş və qayıdış simvolu
Şeir Novruzla başlayır:
“Gələn Novruz günlərində,
El-obamı öz yerində
Görmək keçir ürəyimdən.”
Novruz burada yalnız təqvim bayramı deyil. O, dirçəlişin, bərpanın, haqqın öz yerini tapmasının rəmzidir. Şairin arzusunda Novruz – dağıdılmışın yenidən qurulması, didərgin düşmüş el-obanın öz torpağına qayıtması deməkdir. Bu misralar son illərin ictimai-siyasi reallıqları fonunda oxunduqda, məcburi köçkünlük, torpaq itkisi, yurd həsrəti kimi kollektiv ağrıları xatırladır.
Torpaq və ata-baba ocağı – milli yaddaşın mərkəzi:
“Qalan ömrü torpağımda,
Dədə-baba ocağımda
Sürmək keçir ürəyimdən.”
Bu bənddə torpaq fiziki məkan olmaqdan çıxaraq mənəvi kimlik qazanır. Ata-baba ocağı anlayışı türk-müsəlman mədəniyyətində müqəddəs məna daşıyır. Şair üçün xoşbəxtlik başqa ölkədə rifah deyil, öz torpağında sadə, ləyaqətli həyat sürməkdir. Bu, müasir dövrdə tez-tez unudulan dəyərlərə açıq bir çağırışdır.
Təbiət obrazları və xalq ruhu:
“İlk baharda bənövşəni,
Son baharda gülöyşəni
Dərmək keçir ürəyimdən.”
“Bənövşə” və “gülöyşə”(gülöyşə – nar Z.U) Azərbaycan xalq şeirində saflıq, sevgi, təvazökarlıq, bolluq, bərəkət rəmzləridir. Bu obrazlar şeiri süni pafosdan uzaqlaşdırır, onu xalq poetik təfəkkürünə yaxınlaşdırır. Burada arzu – təbiətlə vəhdətdə yaşamaq, torpağın nəfəsini duymaq istəyidir.
Əmək, zəhmət və bolluq fəlsəfəsi:
“Sünbülləri tər yığaraq,
Dəstə-dəstə qızıl daraq,
Hörmək keçir ürəyimdən.
Bu misralarda əmək estetikası ön plana çıxır. Zəhmət yalnız dolanışıq vasitəsi deyil, insanın torpaqla qurduğu mənəvi bağdır. Şairin arzusunda bolluq zəhmətsiz gəlmir; alın təri ilə qazanılır. Bu, publisistik baxımdan çox önəmli mesajdır: Vətənə bağlılıq yalnız sözlə deyil, əməli zəhmətlə ölçülür.
Finalda Vətənə ünvanlanan səmimi etiraf:
“Vətən, eşit diləyimi,
Bir də sənə ürəyimi
Vermək keçir ürəyimdən.”
Şeirin kulminasiya nöqtəsi məhz buradır. Vətənə ünvanlanan bu müraciət pafoslu and deyil, səmimi etirafdır. Şair artıq sadəcə arzu etmir, öz ürəyini – varlığını Vətənə təslim etməyə hazır olduğunu bildirir. Bu, vətəndaş mövqeyinin poetik ifadəsidir.
“Arzularım” şeiri forma baxımından sadə, məzmun baxımından isə dərin və çoxqatlıdır. Asif Yusifcanlı bu şeirdə böyük fəlsəfi ideyaları mürəkkəb metaforalara yox, xalqın anlayacağı sadə sözlərə yükləyir. Bu da onun poeziyasını oxucuya yaxınlaşdıran əsas cəhətdir.
Bu şeir oxucuya bir həqiqəti xatırladır:
Vətən sevgisi hay-küylə deyil, torpağa bağlı arzu ilə, əməyə hazır ürəklə ölçülür.
Asif Yusifcanlının “Arzularım”ı məhz bu mənada müasir Azərbaycan poeziyasında həm poetik, həm də publisistik dəyərə malik olan bir əsərdir.
29.12.2026. Bakı.
Müəllif: ZAUR USTAC
Oxuyun >> Gözündə tük var
