Asif Yusifcanlının “Özümüzük, ay sağ olmuş” şeiri (səh. 75)

Tanınmış pedaqoq-şair Asif Yusifcanlının “Özümüzük, ay sağ olmuş” şeiri həm poetik forma, həm də ideya-məzmun baxımından müasir Azərbaycan ədəbiyyatında mənəvi özünüdərk, vicdan və yol anlayışı üzərində qurulan dərin fəlsəfi-publisistik nümunələrdən biridir. Bu şeir sadəcə bədii mətn deyil, eyni zamanda ictimai yaddaşa, fərdi məsuliyyətə və milli mənəviyyata ünvanlanmış poetik çağırışdır.

Şeirin mərkəzində dayanan “özümüzük” ifadəsi təsadüfi deyil. Bu söz şeirin həm ideya açarı, həm də poetik yük daşıyıcısıdır. Müəllif burada insanın qarşılaşdığı bütün ziddiyyətlərin, azmaların, səhvlərin səbəbini kənar amillərdə deyil, insanın öz seçimində və mövqeyində axtarır. “Ay sağ olmuş” müraciəti isə xalq dilinə xas səmimi, eyni zamanda ağrılı bir müraciət formasıdır – həm təsəlli, həm də xəbərdarlıqdır.

Asif Yusifcanlı şeirdə haram yol, yalan, haqsız iş, göz tökən söz, tikən ev, yanlış “vətən” anlayışı kimi anlayışları sadalayaraq göstərir ki, insanı yoldan çıxaran yalnız çətinliklər deyil, bəzən də yanlış düşüncə tərzidir. Bu, müəllifin pedaqoji dünyagörüşündən qaynaqlanan bir yanaşmadır: insan tərbiyəsi, insanın özünü tanıması ilə başlayır.

Şeir sadə, lakin son dərəcə yüklü xalq danışıq dilinə söykənir. “Üç aşağı, beş yuxarı”, “deyə-deyə yığdıq varı”, “tuta bilməz haqq yerini” kimi ifadələr oxucuda atalar sözü və el hikməti təsiri yaradır. Bu üslub şeiri elit bir mətn olmaqdan çıxarıb xalqın düşüncə aynasına çevirir.

Təkrar olunan “Özümüzük, ay sağ olmuş” misrası refren rolunu oynayaraq oxucunun diqqətini dağılmağa qoymur və fikri hər dəfə əsas məqama qaytarır. Bu təkrar təkcə bədii vasitə deyil, həm də mənəvi hesabatın ritmik sədasıdır.

Şeir güclü publisistik ruh daşıyır. Müəllif cəmiyyətin ağrılı nöqtələrinə toxunur:
– haramla dolanan yol,
– yalanın həqiqəti üstələməsi,
– haqsız işin tez keçməsi,
– haqqın tapdanması.

Lakin şair ittiham edən mövqedən daha çox oyadan, silkələyən, düşündürən mövqedə dayanır. Burada qəzəb yox, acı təəssüf, amma eyni zamanda ümid var. “Asif, güdən öz xeyrini, tuta bilməz haqq yerini” misrası ilə müəllif həm özünə, həm də oxucuya müraciət edir və bu, şeirin səmimiliyini artırır.

Asif Yusifcanlının pedaqoq kimliyi şeirin hər sətrində hiss olunur. O, oxucuya hökm vermir, dərs keçmir, amma düşündürür. Şeir bir növ mənəvi dərs planıdır: əvvəl yanlış göstərilir, sonra nəticə ortaya qoyulur, sonda isə vicdanın hökmü oxucuya buraxılır.

“Özümüzük, ay sağ olmuş” şeiri Asif Yusifcanlının poetik yaradıcılığında ictimai məsuliyyət, mənəvi ayıqlıq və özünütənqid xəttinin bariz nümunəsidir. Bu şeir oxucunu başqasını yox, özünü sorğu-suala çəkməyə çağırır. Ən böyük gücü də məhz buradadır.

Bu əsər bir daha sübut edir ki, Asif Yusifcanlı yalnız şair deyil, həm də söz vasitəsilə cəmiyyətə güzgü tutan müəllimdir. Şeir oxunmur – yaşanır, düşünülür və yadda qalır. Sağ olun, əziz və dəyərli Müəllimim!*

*- Asif müəllim Ağdam rayonu, Yusifcanlı kənd orta məktəbndə V-XI siniflərdə mənim Rus dili müəllim olub.

08.01.2026. Qobu (Bakı).

Müəllif: ZAUR USTAC

ZAUR USTACIN YAZILARI

ASİF YUSİFCANLININ YAZILARI

ASİF YUSİFCANLI HAQQINDA

Oxuyun >> Gözündə tük var

PROZA.AZ

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<|

CƏNNƏTƏ DÖNƏN TORPAĞIN SƏSİ
(Asif Yusifcanlının “Cənnətə dönəcək Qarabağımız” şeiri haqqında səh. 57)
Azərbaycan ədəbiyyatında Qarabağ mövzusu təkcə coğrafi bir məkanın təsviri deyil, milli yaddaşın, tarixi ədalətin, itkinin və qayıdışın poetik salnaməsidir. Asif Yusifcanlının “Cənnətə dönəcək Qarabağımız” şeiri də bu salnamənin çağdaş mərhələsini ifadə edən, ümid, inam və gələcəyə yönəlmiş bir poetik manifest kimi səslənir.
Şeirin ilk misralarından etibarən oxucu İlahi bir ədalət duyğusu ilə qarşılaşır:
“Yetdi dağdımıza Ulu Yaradan,
Qovduq yağiləri Qarabağdan biz.”
Burada qələbə yalnız hərbi-siyasi hadisə kimi deyil, mənəvi haqqın, ilahi ədalətin təcəssümü kimi təqdim olunur. Müəllif Qarabağın azadlığını təsadüfi bir nəticə yox, tarixin və Tanrının hökmü kimi oxucuya çatdırır. Bu yanaşma şeiri sırf emosional mətndən çıxarıb, milli-ideoloji məzmunla zəngin publisistik çağırışa çevirir.
Şeirin əsas gücü onun bərpa və quruculuq fəlsəfəsindədir. Müəllif təkcə dağıdılmış yurdların ağrısını xatırlatmır, eyni zamanda gələcək Qarabağın mənzərəsini yaradır:
“Gülşən yurdlarımız olsa da talan,
Burada gül açacaq əməllərimiz.”
Bu misralarda mühüm bir ideya var: Qarabağı cənnətə çevirəcək olan yalnız torpaq deyil, insan əməyidir, vicdanlı fəaliyyətidir, yaradıcı ruhudur. Şair oxucuya mesaj verir ki, qayıdış yalnız fiziki deyil, mənəvi məsuliyyət tələb edir.
Məqalə baxımından diqqətçəkən məqam odur ki, şeirdə Qarabağ gələcəkdə boşluq yox, həyat məkanı kimi təqdim olunur:
“Boş yer qalmayacaq azad torpaqda,
Yenə də şəhərlər, kəndlər olacaq.”
Bu misralar çağdaş Azərbaycan reallığında aparılan bərpa, məskunlaşma və dirçəliş prosesləri ilə səsləşir. Şeir ictimai düşüncəni ruhlandıran, insanları quruculuğa səsləyən ideoloji mətndir.
Şeirin mədəni-estetik qatında isə Qarabağın musiqi və təbiət obrazları ön plana çıxır:
“Nəğmələr dolaşır dildə, dodaqda,
Bülbüllər hər yerdə haray salacaq.”
Burada Qarabağ sadəcə azad edilmiş ərazi deyil, yenidən mədəniyyətin beşiyi, musiqinin, poeziyanın, sözün və səsin məkanı kimi canlanır. Bülbül obrazı Qarabağ folklorunun, muğam dünyasının və Şuşa ruhunun simvolu kimi çıxış edir.
Şeirin kulminasiyası isə nikbin və ümumiləşdirici finalda cəmlənir (kaş müəllif burada “yerimizdə” əvəzinə “elimizdə” işlədəydi… Z.U.):
“Toy-bayram olacaq hər yerimizdə,
Cənnətə dönəcək Qarabağımız.”
Bu sonluq publisistik baxımdan çox mühümdür. Burada Qarabağ yalnız azad edilmiş torpaq deyil, yaşanan, sevilən, şənlənən Vətən kimi təqdim olunur. Şair oxucuya gələcəyin Qarabağını ağrı ilə deyil, sevinc və həyat eşqi ilə düşünməyi təlqin edir.
Nəticə olaraq demək olar ki, Asif Yusifcanlının “Cənnətə dönəcək Qarabağımız” şeiri müasir Azərbaycan poeziyasında qələbədən sonrakı mərhələnin bədii ifadəsidir. Bu şeir həm tarixi yaddaşı qoruyur, həm də gələcək üçün ictimai məsuliyyət hissi formalaşdırır. O, oxucunu yasdan quruculuğa, həsrətdən ümidə, xatirədən sabaha aparan poetik-publisistik bir yol xəritəsidir.
Bu yolun adı isə birdir:
Qarabağın cənnətə dönür!

16.01.2026. Xankəndi.

Müəllif: ZAUR USTAC

ZAUR USTACIN YAZILARI

ASİF YUSİFCANLININ YAZILARI

ASİF YUSİFCANLI HAQQINDA

Oxuyun >> Gözündə tük var

PROZA.AZ

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<|