27 Sentyabr – Anım Günü
(Vətən uğrunda can verənlərin əbədiyaşar xatirəsinə)
27 Sentyabr — xalqımızın yaddaşında qanla, göz yaşı ilə, igidliklə və Vətən sevgisi ilə yazılmış müqəddəs bir tarixdir. Bu gün yalnız bir müharibənin başlanğıcını deyil, illərlə qəlblərdə yaşayan həsrətin, torpaq nisgilinin, şəhid analarının dualarının, bir millətin azadlıq və suverenlik iradəsinin tarixə çevrildiyi günü ifadə edir.
Bu tarix qarşısında sözlər susur, ürəklər danışır. Ana duası, şəhid məzarları, üçrəngli bayrağımızın əbədi dalğalanması və Vətən torpağına qarışan qəhrəman qanları bir həqiqəti xatırladır: Vətən yalnız xəritədə göstərilən coğrafi məkan deyil. Vətən insanın doğulduğu ev, uşaqlığının keçdiyi küçə, ata-baba yurdu, ana laylası, milli kimliyi, dili, tarixi və gələcək nəsillərə ötürəcəyi müqəddəs əmanətdir.
27 Sentyabr bu əmanətin qorunması naminə canından keçənlərin qarşısında baş əydiyimiz, tariximizi dərindən düşündüyümüz, milli yaddaşımızı gələcəyə daşıdığımız gündür.
Tarixin yaddaşına həkk olunan 27 Sentyabr
Tarix bəzən bir günün içində əsrlərin ağrısını, xalqın taleyini və gələcək nəsillərin istiqamətini özündə birləşdirir. 2020-ci ilin 27 sentyabrı Azərbaycan tarixində məhz belə günlərdən biri oldu.
Həmin gün Ermənistan silahlı qüvvələrinin genişmiqyaslı hərbi təxribatlarına cavab olaraq Azərbaycan Ordusu əks-hücum əməliyyatlarına başladı. Beləliklə, 44 gün davam edən Vətən müharibəsi başlandı. Bu müharibə Azərbaycanın suverenliyi və ərazi bütövlüyünün bərpası uğrunda mübarizənin yeni və həlledici mərhələsi idi.
1988-ci ildən etibarən başlayan Qarabağ münaqişəsi, Birinci Qarabağ müharibəsi, yüz minlərlə insanın öz doğma yurdlarından didərgin düşməsi, kəndlərin və şəhərlərin dağıdılması Azərbaycan xalqının yaddaşında dərin izlər buraxmışdı. Qarabağ həsrəti illərlə bir xalqın qəlbində sağalmayan yara kimi yaşadı.
Şuşanın adı çəkiləndə kövrələn analar, Ağdamın xarabalıqlarını xatırlayanda gözləri dolan atalar, Füzulidə, Cəbrayılda, Zəngilanda, Qubadlıda doğma evlərini itirən ailələr bir gün öz yurdlarına qayıtmaq ümidi ilə yaşadılar.
O illərdə Qarabağ yalnız bir ərazi məsələsi deyildi. Qarabağ milli yaddaş, tarixi ədalət, ata-baba məzarları, mədəni irs və yurd sevgisi demək idi.
Hər bir azərbaycanlının qəlbində bir arzu yaşayırdı: üçrəngli bayrağımızın işğaldan azad ediləcək torpaqlarımızda dalğalandığı günü görmək.
27 sentyabr 2020-ci ildə başlayan Vətən müharibəsi həmin tarixi arzunun gerçəkləşməsi yolunda yeni bir səhifə açdı.
Dəmir yumruğun arxasında dayanan xalq iradəsi
Müharibə yalnız cəbhədə aparılan döyüşlərdən ibarət deyil. Müharibə həm də xalqın mənəvi gücünün, birliyinin, səbrinin, iradəsinin və Vətənə bağlılığının sınağıdır.
44 günlük Vətən müharibəsi Azərbaycan xalqının tarixində dövlət-xalq-ordu birliyinin mühüm nümunəsi kimi yadda qaldı.
Azərbaycan əsgəri səngərdə döyüşərkən, arxa cəbhədə analar dualar edir, ailələr övladlarından xəbər gözləyir, insanlar bir-birinə dəstək olur, könüllülər müxtəlif yardımlar göstərir, bütün ölkə bir məqsəd ətrafında birləşirdi.
Hər evdə bir nigarançılıq, hər ürəkdə bir dua, hər ailədə bir ümid vardı.
Azərbaycan Ordusunun əsgər və zabitləri çətin relyefdə, dağlarda, meşələrdə, sərt hava şəraitində, ağır döyüşlərdə misilsiz şücaət nümayiş etdirdilər. Onlar öz canları bahasına torpaqlarımızın azadlığı uğrunda mübarizə apardılar.
Bu mübarizədə Vətən sevgisi sadəcə söylənilən bir ifadə deyildi. O, döyüş meydanında verilən qərar, silahdaşını xilas etmək üçün göstərilən fədakarlıq, yaralı əsgərin əlindən tutan döyüş yoldaşı, son nəfəsində belə bayrağı uca tutan qəhrəmanların həyat həqiqəti idi.
Azərbaycan xalqının yaddaşında əbədi yaşayacaq qəhrəmanlıq salnaməsi məhz belə yazıldı.
27 sentyabrda başlayan müharibə 10 noyabr 2020-ci ildə imzalanmış üçtərəfli bəyanatla hərbi əməliyyatların dayandırılması mərhələsinə çatdı. 44 günlük müharibənin nəticəsində Azərbaycanın bir sıra əraziləri azad edildi və ölkənin ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində tarixi dönüş baş verdi.
Bu tarixi hadisələrin hər səhifəsində Azərbaycan əsgərinin alın təri, qanı, cəsarəti və Vətənə sədaqəti vardır.
Şəhidlik — Vətən sevgisinin ən ali zirvəsi
Şəhidlik elə bir müqəddəs məqamdır ki, onun qarşısında insan söz tapmaqda çətinlik çəkir. Şəhidlər haqqında danışarkən yalnız onların qəhrəmanlığını deyil, yarımçıq qalan arzularını, sevdiklərini, doğmalarını, gələcək planlarını da düşünürük.
Onların hər birinin öz dünyası vardı.
Kimi anasının gözünün ağı-qarası olan yeganə övladı idi. Kimi ailəsinin dayağı, körpələrinin atası, bir evin ümid çırağı idi. Kimi ali məktəbdə təhsil alır, kimi gələcək üçün böyük arzular qurur, kimi sevdiyi insana qovuşacağı günü gözləyirdi.
Lakin Vətən çağırışı bütün arzularından uca oldu.
Onlar öz həyatlarını xalqın gələcəyinə, torpağın azadlığına, dövlətin suverenliyinə qurban verdilər.
Şəhidlərimizin qəhrəmanlığı bizə bir həqiqəti öyrədir: insanın ömrü yalnız yaşadığı illərlə ölçülmür. Bəzən bir insanın bir anlıq fədakarlığı minlərlə insanın gələcəyinə işıq tutur, onun adı əsrlər boyu yaşayır.
Şəhid ömrü fiziki baxımdan sona çatsa da, mənəvi baxımdan xalqının yaddaşında davam edir.
Onların adı məktəblərdə, küçələrdə, xatirə lövhələrində, kitab səhifələrində, şeirlərdə, mahnılarda, anaların dualarında yaşayır.
Hər bir şəhid məzarı bir tarix kitabıdır. Hər bir məzar daşı xalqımızın azadlıq yolunda ödədiyi ağır bədəl haqqında danışır.
O məzarların qarşısında dayanarkən insan özündən soruşur: Biz onların bizə əmanət etdiyi Vətəni necə qoruyuruq? Onların uğrunda can verdiyi dəyərləri gələcək nəsillərə necə ötürürük?
Şəhidlərimizin xatirəsinə ehtiram yalnız məzarlarını ziyarət etmək, gül qoymaq və baş əyməklə məhdudlaşmamalıdır. Bu ehtiram həm də onların ailələrinə sahib çıxmaq, qazilərimizə dəstək olmaq, dövlətimizi inkişaf etdirmək, milli birliyimizi qorumaq, elmə, təhsilə və mənəvi dəyərlərə xidmət etməkdir.
Çünki şəhidlərimizin bizə əmanət etdiyi ən böyük dəyər müstəqil, güclü, firavan və sülh içində yaşayan Azərbaycandır.
Şəhid analarının göz yaşlarında bir millətin taleyi
Anım Gününün ən ağrılı səhifələrindən biri şəhid analarının taleyidir.
Ana üçün övladın yaşı yoxdur. Övlad neçə yaşında olursa-olsun, ananın gözündə həmişə onun qucağında böyütdüyü körpəsidir.
Bir ana oğlunu əsgər yola salanda onun qayıdacağı günü gözləyir. Qapıya baxır, telefon səsinə diksinir, hər xəbərdə övladının adını axtarır.
Bəzən o qapıdan oğul deyil, onun əziz xatirəsi qayıdır.
Ana övladının əllərini son dəfə tuta bilməsə də, onun adını ürəyində yaşadır. Şəhidin səsi yaddaşında, gülüşü gözlərinin önündə, uşaqlığı evinin hər küncündə qalır.
Şəhid anasının göz yaşları bir ailənin deyil, bütöv bir xalqın kədəridir.
Onların qarşısında baş əymək, dərdlərini bölüşmək, qayğılarına qalmaq hər birimizin mənəvi borcudur.
Şəhid ailələri diqqət və qayğını yalnız Anım Günündə deyil, ilin hər günündə hiss etməlidirlər. Onların qapısını döymək, halını soruşmaq, övladlarının xatirəsini yaşatmaq, ehtiyaclarına həssas yanaşmaq cəmiyyətin vicdan məsələsidir.
Şəhid anasının duası müqəddəsdir. Onun göz yaşını silmək, qəlbinə təsəlli olmaq isə insanlığın ən böyük mənəvi borclarından biridir.
Allah bütün şəhid analarına səbir, şəhid ailələrinə güc və dözüm versin.
Vətən torpağında dalğalanan üçrəngli bayraq
Azərbaycan bayrağı bizim milli kimliyimizin, müstəqilliyimizin, dövlətçiliyimizin və azadlıq iradəmizin rəmzidir.
Onun hər rəngində bir məna, hər dalğalanışında bir tarix, hər qarışında bir xalqın arzusu yaşayır.
Mavi rəng türkçülüyümüzü, qırmızı rəng müasirliyə və inkişafa bağlılığımızı, yaşıl rəng isə mənəvi və mədəni irsimizi xatırladır.
Vətən müharibəsi günlərində bayrağımızın azad edilən ərazilərdə dalğalanması milyonlarla azərbaycanlının qəlbində sözlə ifadə olunmayan qürur və sevinc yaratdı.
Cəbrayıl, Füzuli, Zəngilan, Qubadlı, Şuşa və digər yurdlarımızın azad edilməsi Azərbaycanın müasir tarixində mühüm mərhələ oldu.
Xüsusilə Şuşanın azad olunması xalqımızın tarixi yaddaşında xüsusi yer tutur. Qarabağın tacı adlandırılan Şuşa Azərbaycanın musiqi, poeziya, mədəniyyət və milli ruh məbədlərindən biridir.
Şuşada bayrağımızın dalğalanması yalnız bir şəhərin azad edilməsi deyildi. Bu, illərlə doğma yurdunun həsrəti ilə yaşayan insanların qəlbində ümidin yenidən çiçəklənməsi idi.
O bayrağın kölgəsində şəhidlərimizin ruhu, qazilərimizin fədakarlığı, xalqımızın birliyi və gələcəyə olan inamı yaşayır.
Bu gün bayrağımıza baxarkən yalnız qürur duymamalı, onun bizə yüklədiyi məsuliyyəti də anlamalıyıq. Bayrağın ucalığı dövlətimizin gücü, xalqımızın birliyi, vətəndaşlarımızın vicdanı və əməli ilə qorunur.
Anım Günü — milli yaddaş və gələcək nəsillər qarşısında məsuliyyət
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 2 dekabr 2020-ci il tarixli Sərəncamı ilə hər il sentyabrın 27-si ölkəmizdə Anım Günü elan edilmişdir. Bu qərar Vətən müharibəsində qəhrəmancasına döyüşən və canlarını Azərbaycanın suverenliyi və ərazi bütövlüyü uğrunda fəda edən şəhidlərimizin xatirəsinə dərin ehtiramın ifadəsidir.
Anım Günü keçmişi xatırlamaqla yanaşı, gələcəyə baxmaq günüdür.
Tarixi unutmaq xalqın öz köklərindən uzaqlaşması deməkdir. Tarixi düzgün öyrənmək, onu gələcək nəsillərə obyektiv və məsuliyyətlə çatdırmaq isə milli varlığımızın qorunmasıdır.
Gənclərimiz bilməlidirlər ki, bu gün azad səmalarda dalğalanan bayrağımızın, müstəqil dövlətimizin, torpaqlarımızda qurulan yeni həyatın arxasında hansı fədakarlıqlar dayanır.
Onlar şəhidlərimizin həyatını, döyüş yolunu, qəhrəmanlıq nümunələrini öyrənməli, qazilərimizin xatirələrini dinləməli, Vətənə xidmətin yalnız silahla deyil, elm, təhsil, mədəniyyət, ədəbiyyat və vicdanlı əmək vasitəsilə də mümkün olduğunu anlamalıdırlar.
Bir müəllim şagirdinə tariximizi öyrədərkən, bir alim elmi kəşfi ilə ölkəmizə töhfə verərkən, bir yazıçı milli-mənəvi dəyərlərimizi yaşadarkən, bir jurnalist həqiqəti məsuliyyətlə işıqlandırarkən Vətənə xidmət edir.
Şəhidlərimizin bizə miras qoyduğu azadlığı qorumağın yolu savadlı, mərhəmətli, vətənpərvər, ədalətli və məsuliyyətli cəmiyyət qurmaqdan keçir.
Əsl Zəfər yalnız keçmişin qələbəsi ilə deyil, gələcəyin quruculuğu ilə də ölçülür.
Sülhün dəyəri və insanlığın müqəddəs məsuliyyəti
Müharibənin ən ağır həqiqəti insan həyatının itirilməsidir. Hər bir müharibə arxasında ağrılar, ayrılıqlar, dağılan ailələr, yarımçıq arzular və uzun illər sağalmayan yaralar qoyur.
Vətən müharibəsi zamanı Azərbaycanın mülki əhalisi də ağır itkilərlə üzləşdi. Rəsmi məlumatlara əsasən, müharibə dövründə yaşayış məntəqələrinin atəşə tutulması nəticəsində təxminən 100 mülki şəxs həlak olmuş, 400-dən çox insan yaralanmışdır.
Bu faciələr müharibənin insan həyatına vurduğu zərbələrin acı göstəricisidir.
Anım Günü bizə şəhidlərimizin qəhrəmanlığını yad etməklə yanaşı, insan həyatının müqəddəsliyini, sülhün əvəzsiz dəyərini və gələcək nəsillərin müharibəsiz dünyada yaşamaq haqqını da xatırladır.
Vətənini sevmək başqasının Vətəninə nifrət etmək demək deyil. Milli kimliyinə sahib çıxmaq başqa xalqların insanlıq hüququnu inkar etmək deyil.
Əsl vətənpərvərlik öz xalqının tarixini, şəhidlərini, dövlətini sevməklə yanaşı, insan həyatına, sülhə, ədalətə və beynəlxalq hüquqa hörmət etməkdir.
Azərbaycanın gələcəyi güclü dövlətçilik, milli birlik, təhlükəsizlik, inkişaf və regionda davamlı sülhün möhkəmlənməsi ilə bağlıdır.
Şəhidlərimizin xatirəsini yaşatmaq həm də elə bir gələcək qurmaqdır ki, analar övladlarını müharibəyə deyil, elmə, təhsilə, quruculuğa və xoşbəxt həyata yola salsınlar.
Zəfərdən gələcəyə uzanan müqəddəs yol
Bu gün Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən bərpa və quruculuq işləri, doğma yurdlarına qayıdan insanların sevinci, yeni məktəblərin, yaşayış məntəqələrinin, yolların və infrastrukturun yaradılması tariximizin yeni mərhələsini təşkil edir.
Bir zamanlar həsrət dolu məktublarda, kövrək xatirələrdə, şeirlərdə yaşadılan yurd yerlərində yenidən həyat qurulur.
Bu torpaqlarda ucalan hər bir ev, açılan hər bir məktəb, salınan hər bir bağ şəhidlərimizin xatirəsinə ehtiramın, gələcəyə inamın və quruculuq əzminin ifadəsidir.
Lakin torpağın azadlığı ilə yanaşı, insanın qəlbindəki ağrıların da sağalması zaman və qayğı tələb edir.
Qazilərimizin sağlamlığı, şəhid ailələrinin rifahı, müharibədən zərər çəkmiş insanların mənəvi dünyası, itkin düşmüş şəxslərin taleyi cəmiyyətimizin daim diqqət mərkəzində olmalıdır.
Vətənə xidmət yalnız bir tarixi günün deyil, bütün ömrün məsuliyyətidir.
Biz bu gün şəhidlərimizin xatirəsini yad edərkən özümüzə söz verməliyik: onların əmanətinə sahib çıxacaq, milli birliyimizi qoruyacaq, dövlətimizin inkişafına töhfə verəcək, gələcək nəsillərə daha gözəl Azərbaycan miras qoyacağıq.
Çünki şəhidlərin ruhunu sevindirən ən böyük mənəvi dəyər onların uğrunda can verdikləri Vətənin tərəqqisi, xalqın xoşbəxtliyi və dövlətin əbədi müstəqilliyidir.
Son söz — Şəhidlər ölməz, Vətən bölünməz!
27 Sentyabr…
Bu tarix bir xalqın yaddaşında həm göz yaşı, həm qürur, həm də sonsuz ehtiramla yaşayır.
Bu gün biz yalnız keçmişi xatırlamırıq. Biz şəhidlərimizin qarşısında mənəvi hesabat verir, onların əmanətinə necə sahib çıxdığımızı düşünürük.
Bu gün hər bir şəhid məzarının önündə baş əyərək deyirik:
Əziz şəhidlərimiz, siz Vətənin azadlığı naminə ən müqəddəs olan canınızı fəda etdiniz. Siz öz ömrünüzü xalqımızın tarixində əbədi bir işığa çevirdiniz. Adlarınız yaddaşımızda, qəhrəmanlığınız tariximizdə, xatirəniz qəlbimizdə yaşayacaq.
Sizin yarımçıq qalan arzularınızı gələcək nəsillərimizin uğurları ilə tamamlayacağıq. Sizin qoruduğunuz torpaqlarda elm, təhsil, mədəniyyət və quruculuq çiçəklənəcək. Sizin ucaltdığınız bayraq hər zaman azad səmalarda dalğalanacaq.
Şəhid analarının göz yaşları, qazilərimizin fədakarlığı, əsgərlərimizin qəhrəmanlığı və xalqımızın birliyi heç zaman unudulmayacaq.
Qarabağ bizim yaddaşımız, Vətən bizim varlığımız, bayrağımız qürurumuz, şəhidlərimiz isə əbədi mənəvi ucalığımızdır.
Allah bütün şəhidlərimizə rəhmət eləsin! Qazilərimizə can sağlığı, şəhid ailələrinə səbir və dözüm versin. Azərbaycanımızı daim müstəqil, güclü, firavan və sülh içində yaşatsın!
Ruhunuz şad, məkanınız cənnət olsun, Vətənin qəhrəman övladları!
Şəhidlər ölməz, Vətən bölünməz!
Hörmətlə: Pərvanə Salmanqızı,
jurnalist, şair, araşdırmaçı yazar
Pərvanə Salmanqızının yazıları
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında
