“Yazarlar” jurnalının baş redaktoru şair, publisist Zaur Ustacın Prezident təqaüdçüsü, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin beynəlxalq əlaqələr üzrə prorektoru, Qərbi Azərbaycan İcması İdarə Heyətinin üzvü, filologiya elmləri doktoru, professor, eyni zamanda tanınmış şair Mahirə Nağıqızının (Hüseynova) anadan olmasının 65 illik yubileyi münasibətilə “Mahırə Nağıqızı – 65” (monoqrafiya) adlı yeni kitabı işıq üzü görüb.
ZƏFƏR news.az xəbər verir ki, kitab nəfis tərtibatla Mahirə Nağıqızının yubiley tədbirləri çərçivəsində nəşr olunaraq geniş oxucu kütləsinə təqdim edilib.
“Yazarlar” jurnalının həyata keçirdiyi “Mahirə Nağıqızı – 65” layihəsinin uğurlu nəticəsi kimi ərsəyə gələn kitabın məsləhətçisi tanınmış ədəbiyyatşünas – tənqidçi Qurban Bayramov, redaktoru Hacıxanım Aida, naşiri isə Tuncay Şəhrilidir.
Birincisi “Giriş”, sonuncusu “Yekun” olmaqla 6 fəsildən ibarət olan kitabda Zaur Ustacın Mahirə Nağıqızının bayatıları, şeirləri, hekayələri və məqalələri haqqında yazdığı şərh və təbliğat xarakterli monoqrafik məqalələri toplanmışdır. Monoqrafiya şəklində tərtib olunmuş kitabda toplanmış məqalələr Mahirə Nağıqızının yaradıcılıq prinsiplərini, estetik görüşlərini, bədii dillə ifadə etdiyi aksioloji dəyərlər sistemini təbliğ və təhlil etmək nöqteyi-nəzərindən böyük əhəmiyyət kəsb edir. Kitab həm mütəxəsislər, həm də geniş oxucu kütləsi üçün nəzərdə tutulmuşdur.
Monoqrafiya ölkənin əsas kitabxanalarının kitab fondlarına hədiyyə olunmaqla yanaşı, müxtəlif sabit internet platformalar üzərindən elektron kitab formatında da pulsuz olaraq yayımlanır.
Həyatımız göy üzündən yerə enərək yağış adını almış olan su damlaları qədərdir. Varlığımızın zamanı həmin damlanın buluddan ayrılaraq yerə enmə zamanına qədər keçən müddət miqdarındadır.
Səni xatırlayıram, səni özüm qədər yaxından tanıyıram. Hər anını, doğumundan ölümünə qədər yaşadığın hər anın yaddaşımda silinməz izlərə sahibdir, amma çox az oldu sənin zamanın, mən bununla barışa bilmirəm. Sənin olduğun yağış damlası sanki çox sürətlə yerə endi. Göylərin Əfəndisi nədən belə olmasına izin verdi?
– Dizləri üstə yerə çökərək – Zəhram, mənim həyatımın sultan qızı, niyə getdin məndən? – sözlərini dilə gətirdikdən sonra gözləri kədərdən solmuş olan ata əlləri ilə torpaqdan bir avuc alaraq – çox tez qeyb oldun, mən ilk getməli idim, sən yox qızım – hönkürtü ağlayış səsləri sözlərinin səslənməsinə izin vermirdi.
– Çox gözəl yadımdadır, doğumunla birlikdə yaşadığım sevgi hissini heç bir amil əvəz edə bilməz – gözlərini silərək davam etdi – yox, əsla ağlamıram mən əzizim, kədərlənmə sən – əlləri ilə torpağı ovaraq dedi və ardınca – bilirəm sən mən ağladıqda kədərlənirsən, əsla ağlamıram Zəhram – əlavə etdi.
– Kədərli gülümsəmə edərək – ancaq mən danışıram, halbuki danışdıqda fikir söyləmə öncəliyi səndə olardı qızım.
– Uzun müddət tək dialoqa davam edən ata ayağa qalxaraq sonda getmək fikrinə düşmüşdü – qızım, mənim əzizim elə bilmə gedirəm, əsla sən həyatımsan və hər zaman səninləyəm – deyərək ayağa qalxdı və az irəliləmişdi ki, geriyə dönərək – sabah yenə gələcəm, mütləq gələcəm Zəhram – deyərək çevrilib yenidən yoluna davam etdi.
II Səhnə
(3 ay öncə)
– Qızım nə olub sənə, necə gündür öskürürsən, xəstələnmisən? – davamlı öskürən qızıma nəzər edərək dilləndim.
– Bilmirəm atam, necə gündür öskürək əl çəkmir məndən – qızım sualım qarşılığında cavab vermişdi.
– Öskürəklə birgə istiliyində varmı?
– Bilmirəm ata, o gün ölçdüm 37 dərəcə göstərdi, amma özümü çox gözəl hiss edirdim, yəni həmin dərəcəlik halsızlığım yox idi – deyərək cavabını vermişdi.
– O zaman yeməyini bitir gedək həkimə, görək nə məsələdi.
– Başüstə atam, amma ciddi inanmıram nəsə olsun.
– Eybiyox, qoy olmasın təki, amma gedək.
Yeməyimizi bitirərək əynimizi dəyişdik və xəstəxanaya üz tutduq. Daxil olaraq tanıdığım həkimin qəbuluna yazıldıq. Qəbula girdikdə həkim ilk baxış müayinəsindən sonra qan analizi verməyi təklif etdi.
– Ciddi nəsə var həkim? – dedikdən dərhal sonra önə gedərək – məndən gizlətməyin – dedim.
– Sadəcə əmin olaq Fariz bəy – deyərək həkim qeyd etdi.
– Oldu, siz deyən kimi olsun – deyərək analizə razı oldum.
Bir müddət zaman keçdikdən sonra analizlərin cavabı gəldi. Həkim cavabları oxumağa başladı və sanki üzündəki müsbət ifadə itmək istəyirdi. Bu məni olduqca narahat etdi. Həkim analizləri masaya qoyaraq baxışlarını bizə tərəf çevirdi.
– Qapıya baxaraq orada olan tibb bacısına səsləndi – qızım, Aynur Zəhranı götür aparatdan keçirt – deyərək göz işarəsindən də istifadə etdi. Zəhra görməsə də, mənə aydın olmuşdu.
– Tibb bacısı ilə Zəhra otaqdan çıxdıqdan sonra həkimə yaxınlaşaraq – həkim qızımın nəyi var? – qorxaraq da olsa, soruşdum.
– Fariz bəy, möhkəm olun. Nəticələr yaxşı deyil. Mən bu hala təəssüf edirəm – həkim qısa fasilələr edərək cavabında bildirdi.
– Pis nəyə deyirsiz, açıq danışın.
– Həkim masadakı analiz cavablarına qısa nəzər edərək özünü toparlamağa çalışdı – Zəhranın… – fasilə etdi və qısa an sonra – qızınızın 3 aylıq ömrü qalmış ola bilər – dedi.
– Nə, necə yəni həkim?
– Təəssüflər olsun ki, qızınız xərcəng xəstəliyinə tutulmuşdur.
– Gözləri dolan ata nəzərini bir nöqtədən ayırmayaraq – onun hələ 13 yaşı var, başa düşürsüz bu nə deməkdir?….
– Bilirəm, amma edilməsi mümkün heç bir şey qalmayıb…
– Sözünü saxlayaraq – niyə, ömrünü uzadın heç olmasa – dedi çarəsiz qalan Fariz – məndən alın ona verin.
– Xəstəliyin son dönəmində olması edilməli heç bir qabaqlayıcı tətbirə izin vermir.
– Yəni, indi mən körpəmi itirəcəyəm,… bunu deyirsiz mənə? …. hə həkim?…
– Həqiqətən təəssüf edirəm, amma şərait budur.
III Səhnə
(Zəhra ilə gəzinti)
Qapı açıldı və Zəhra tibb bacısı ilə daxil oldu. O an, Zəhranın otağa daxil olaraq qarşıma gəlməsi və – atam gedək, mən çox darıxdım burada – deməsi ilə sanki ruhuma iynə sancılmışdı. Özümü toparlamalı və qızıma olanları bildirməməli idim.
– Gedək qızım, onsuz heç nəyin yoxdur – deyərək qızımı öpdüm, amma daxilimdə artıq kədər yuva salmağa başlamışdı.
Çölə çıxaraq qızımla evə gedən yolda gününü daha maraqlı etmək qərarına gəldim.
– Zəhram gedək həmişə getdiyimiz kafeyə, sonra isə istəsək sinemaya gedərik.
– Uşaq sayağı gəzərək sevinən qızım – hə gedək ata – dedi.
Kafeyə daxil olaraq masada əyləşdik. Zəhranın sevdiyi təamları sifariş edərək nuş etdik. Qızımın gülümsəməsi, yaşadığı sevinc hissi mənə gözəl təsir edirdi. Onun məsumluğu və özünü şirin aparması sevgisini daha da artırırdı, amma həkimin dediklərini xatırladıqda isə həyata üsyan etmək istəyim yaranırdı. Həkim deyilənlər doğrudur, yoxsa istisna hal baş verə bilərdi? Qızım bəlkə xilas ola bilər?
Kafedən sonra sinemaya gedərək qızımın sevdiyi yeni çıxmış filmi izlədik. İzlərkən aldığımız popkorn və pepsi şirəsini də dadırdıq. Filmi izləyərkən orada olan bir səhnə mənə çox təsir etdi. Təsir gücünün artıq olması səhnənin məhz indiki zamanıma, hazırda yaşadıqlarıma səslənməsi idi.
– “Qəza keçirən qız gözlərini itirmək qorxusu qarşısında qalır. Qəzada böyük zədə almış olan gözlərinin daha fəaliyyət göstərə bilməyəcəyi deyilir. Əməliyyat otağının arxasında, kolidorda olan anaya bu hal deyildikdə, ana düşünmədən öz gözlərinin qızına verilməsi barədə qərara gəlir. Müəyyən sənədlər hazırlandıqdan sonra, proses başladılır. Uğurlu keçən əməliyyatdan sonra gözlərini açan qız ətrafa baxdıqdan, sonra anasını səsləyir.”
– “Burdayam qızım – deyərək yan yataqda uzanmış ana səslənir.”
– “Qızı yana baxdıqda anasının gözlərinin qapalı olmasını görərək – sənə nə olub ana? – deyə sual verir.”
– “Mən də qəzada zədə aldım və gözlərimi itirdim – deyə ana cavabında bildirir.”
Həmin səhnəni izlədikdən, sonra mənim də qızımın həyatı üçün fəda edə biləcəyim nələrinsə olmasına qərar verdim. Mən də atayam və fəda edilməli nəsə olmasa, bu haqsızlıq olar. Tanrı belə etməz, elə deyilmi?
IV Səhnə
(Ölüm anı)
Səhər şəfəqləri ətrafı bürümüş, Günəşin işığı ətrafı aydınlığa bürümüşdü, lakin mənə görə həyatın ən qaranlıq günü başlamışdı. Zəhranın nuru gözlərindən yansımırdı. Mənə baxaraq – ata bəsdir yatdın – demirdi qızım. Kaş açılmazdı, Zəhramın gözlərindəki nur deyil, kaş Günəşin nuru kəsilərdi. Mən nə edirəm onsuz dünyanı, həyatı…
Məcbur qalaraq bütün olunmalı işləri görən ata, qızının nursuz qalan bədənini torpağa qoyanda özünü saxlaya bilmədi. Qızının cəsədinə möhkəm sarılaraq – məni də burada qoyun, daha torpaq üstündə yaşaya bilmərəm – deyərək hönkürtü çəkərək ağlayırdı. Ətrafdakılar çox çətinliklə Farizi qərarından döndərdilər, Zəhranın üstünü torpaqla örtdülər, fəqət həmin günü Zəhra tək qalmadı.
Artıq kədərin özünə çevrilmiş ata bütün gecəni qəbir üzərində qaldı, yuxuya da məhz orada daldı. Səhərin soyuq sübh çağı gözlərini açaraq ayağa qalxdı. Ətrafına nəzər etdi və dodaqaltı – şükür olsun Əfəndimizə – deyərək oranı tərk etdi. Evinə gələrək yatağına uzanaraq yuxusuna davam etdi.
V Səhnə
(Həyatı dəyişən yuxu)
Qəbir üzərində yuxuya dalan Fariz özünü qaranlıq olan yolda tapır. Bir xeyli qarşıda isə işıq görünürdü. İrəliləməyə başlayan Fariz işıq gələn tərəfə doğru getdi. İşıqlı mühitə keçərək qarşısında olan nəhəng şəlaləni və 13 rəngli göy qurşağını gördükdə heyrətini saxlaya bilmədi.
– Aman Allahım, bu rənglər də nədir belə? – göy qurşağının 13 rənginə nəzər edərək dilləndi.
– Ata, buradır Əfəndinin məkanı – Zəhranın səsi ilə kimsə ona səsləndi.
– Qızım, bu sənsən? – deyərək ətrafında dönərək qızını axtarmağa başladı.
– Ata bəli mənəm, amma axtarma məni.
– Niyə Zəhram, niyə istəmirsən səni tapım?
– Çünki, mən itməmişəm ata, mən səninlə, səndə mənimləsən.
– Başa düşürəm, elədir, amma səni görmək istəyirəm axı…
– Ata, az irəli gəl, o gördüyün şələlənin altına gir.
– Səni görəcəyəm orada? – deyərək dərhal şəlalənin altına qaçmağa başladı.
– Xeyr, mən olacaqsan…
– Şəlalənin altına çatan Fariz – necə sən olacağam qızım? – deyərək şəlalə suyu altında qızını axtarmağa başladı.
– Ata, sakit ol və su altında bir dəqiqə dur və sonra biləcəksən hər şeyi.
– Şəlalə altından çıxan Fariz ətrafa nəzər etdi – anlayıram, səni tam olaraq hiss edirəm – sakit halda dilə gələrək dedi.
– Nəinki səni qızım, bütün insanlığı duyuram və vahidliyi daxilimdə hiss edirəm. Bizlər adlar ilə ayrılmışıq, bunu zehnimizə kod bənzəri öyrətmişik, amma gerçəkdə vahid olan yaradılışın özü olan Əfəndinin daxilində sonsuza qədər varıq. Əsas da var olmağı unutmuşuq, maddilikdə özümü sanaraq Əfəndini belə yanlış anlamışıq, təəssüf olsun – sözlərindən sonra rahatlamışdı.
– Ata sən indi dönməlisən, sonra yenidən bir olacayıq – səs yenidən Farizə eşidildi.
– Qızım bilirəm getməliyəm, amma hər gün qəbrinə gələcəyəm. Yaxşı?
– O zaman səni gözləyəcəyəm orada ata, hələlik…
Yuxudan ayılan Fariz gerçəkləri anlamışdı və əslində qızının rahatlıq məkanında olmasını qəbul etmişdi. Yuxudan ayıldığı sübh saatında hər gün qızının qəbri üstünə gələr, bir müddət tək dialoq edərək gedərdi. Qızının ona cavab verə bilməsə də, Fariz bilirdi qızının vahidlikdə olduğunu. Vahidlik isə hər yer idi, bu qəbir üstü də daxil olmaqla…
Türkiyədə “Hazardan Akdeniz’e” – Türk və Azərbaycan qadın yazarlarının ortaq antologiyası işıq üzü gördü
Türkiyədə yeni işıq üzü görən “Hazardan Akdeniz’e” adlı antologiya Türk və Azərbaycan qadın yazarlarını bir araya gətirərək iki qardaş ölkənin ədəbi əlaqələrində yeni səhifə açıb. Nəşrdə hər iki ölkədən tanınmış qadın müəlliflərin qələmə aldıqları hekayələr və şeirlər toplanıb.
Antologiyanın redaktorları Aysel Nəsirzadə (Azərbaycan) və Ayşe Ay (Türkiyə) bildiriblər ki, layihənin əsas məqsədi qadın yazarların səsini daha geniş auditoriyaya çatdırmaq və ədəbiyyat vasitəsilə mədəni körpüləri möhkəmləndirməkdir.
“Hazardan Akdeniz’e” qadın sözünün gücünü, yaradıcı enerjisini və iki xalqın ortaq mədəni dəyərlərini birləşdirən mühüm nəşr kimi dəyərləndirilir. Antologiya həm ədəbi mühitdə, həm də oxucular arasında böyük maraqla qarşılanıb.
Qeyd edək ki, “Hazardan Akdeniz’e” layihəsi Azərbaycanda fəaliyyət göstərən “Zərif Kölgələr” ədəbi saytı ilə Türkiyədə yayımlanan və Türk dünyasının səsinə çevrilməyi hədəfləyən “Güftə Edebiyat” dərgisinin birgə əməkdaşlığı nəticəsində həyata keçirilib.
Naxçıvan Dövlət Universitetinin professoru, pedaqoji elmlər doktoru,Əməkdar müəllim dr.zarifbabayeva@gmail.com
https://orcid.org/0009-0009-3004-8455
BEYNƏLXALQ KONFRANSLARIN TƏHSİLDƏ, MÜXTƏLİF ELM VƏ PEŞƏ SAHƏLƏRİNDƏ, CƏMİYYƏTİN İNKİŞAFINDAKI ROLU
Elmi tədqiqatların beynəlxalq səviyyədə müzakirəyə çıxarılmasının elm, təhsil, müxtəlif peşə sahələrində, cəmiyyətlərin inkişafında mühüm əhəmiyyəti vardır. Həmçinin beynəlxalq konfranslar müasir elmin, təhsilin və sosial sahələrin inkişafında əvəzolunmaz platformalardır. Konfranslar elm adamlarının, müəllimlərin, siyasətçilərin və digər mütəxəssislərin öz təcrübə və biliklərini paylaşması, yenilikləri müzakirə etməsi və gələcək strategiyaların müəyyənləşdirilməsi üçün unikal imkan, təcrübə mübadiləsi yaradır. Beynəlxalq konfranslar sayısində təhsildə, müxtəlif elm sahələrində və ümumilikdə cəmiyyətin inkişafında təsirini daha da artırmaq mümkündür. Təhsil sahəsində beynəlxalq konfranslar, xüsusilə UNESCO, OECD, EBSCO, World Education Forum və s. kimi nüfuzlu təşkilatların təşəbbüsü ilə keçirilən tədbirlər, təhsil siyasətlərinin formalaşmasında həlledici rol oynayır.
UNESCO Dünya Təhsil Forumları dünyanın müxtəlif ölkələrindən təhsil ekspertlərini bir araya gətirərək 2030-cu il Təhsil Gündəliyinə uyğun inklüziv və keyfiyyətli təhsilin təmin edilməsi üçün strateji istiqamətləri müəyyənləşdirməyə çalışır. Bu konfranslarda rəqəmsal texnologiyaların tədrisə inteqrasiyası, müəllimlərin peşəkarlıq səviyyəsinin yüksəldilməsi kimi aktual mövzular müzakirə olunur.
OECD Təhsil İcmalları və Təhsil Forumları dünyanın qabaqcıl ölkələrinin təhsil sistemlərinin müqayisəli təhlilini təqdim edir və yaxşı təcrübələrin paylaşılması ilə sistemlərin təkmilləşdirilməsinə dəstək olur. OECD konfranslarında tələbə mərkəzli təhsil, öyrənmə analitikası, STEAM təhsili və rəqəmsallaşma məsələləri prioritet təşkil edir.
PhET İnteraktiv Simulyasiyaları və Təhsil Texnologiyaları Konfransı 2019-cu ildə keçirilən tədbirdə biologiya, fizika və kimya kimi fənlərdə virtual laboratoriyaların effektivliyi və istifadəsi barədə tədqiqat nəticələri təqdim edilmişdir. Bu tədbirlərdə elmi təcrübələrin rəqəmsal mühitdə necə daha əlçatan və motivasiyaedici olması müzakirə olunur. Elmi araşdırmaların inkişafında beynəlxalq konfransların rolu çoxsahəlidir:
CERN və HEP (High Energy Physics) Konfransları fizika sahəsində dünya üzrə ən qabaqcıl tədqiqatların müzakirə olunduğu platformalardır. Bu konfranslar, nüvə fizikası və kosmologiyada əldə edilən kəşflərin yayılmasına və yeni layihələrin koordinasiyasına səbəb olur. (Mənbə: CERN Annual Report, 2024)
BIO International Convention biologiya və biotexnologiya sahəsində ən böyük tədbir sayılır. Burada biotibb, gen mühəndisliyi və ətraf mühit biologiyası üzrə yeni tədqiqatlar və texnologiyalar təqdim olunur. Bu konvensiya şirkətlər, tədqiqatçılar və tənzimləyici orqanlar arasında əməkdaşlıq üçün əsas platformadır. (Mənbə: BIO Convention Reports, 2023)
IEEE International Conference on Robotics and Automation yeni texnologiyaların, süni intellektin və robototexnikanın inkişafını sürətləndirir. Bu konfrans vasitəsilə elm adamları və sənaye nümayəndələri arasında bilik mübadiləsi təmin edilir. (Mənbə: IEEE Conference Proceedings, 2024)
Beynəlxalq konfranslar yalnız elmi və təhsil sahəsində deyil, həmçinin sosial, iqtisadi və siyasi məsələlərdə də cəmiyyətlərarası dialoqu təmin edir. Məsələn:
Davos Dünya İqtisadi Forumu (World Economic Forum) müxtəlif ölkələrin liderlərini bir araya gətirərək qlobal iqtisadiyyat, sosial ədalət və davamlı inkişaf mövzularında dialoq təşkil edir. Bu forumda təhsil və texnologiyanın cəmiyyətə təsiri tez-tez müzakirə olunur. (Mənbə: WEF Annual Report, 2023)
COP Konfransları (UN Climate Change Conferences) iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə qlobal siyasətin formalaşmasında əsas rol oynayır. Bu tədbirlərdə dövlətlər və qeyri-hökumət təşkilatları təhsil və məlumatlandırma strategiyalarını da müzakirə edir. (Mənbə: UNFCCC COP26 Summary, 2021)
Global Education Summit 2023 təşkilatı BMT-nin təşəbbüsü ilə keçirilib və təhsil sahəsində inklüziv yanaşmaların inkişafına yönəlib. Burada ölkələr arasında əməkdaşlıq imkanları artır və qlobal təhsil hədəflərinə nail olmaq üçün praktik addımlar müzakirə olunur. (Mənbə: UNESCO Global Education Summit Report, 2023).
Beynəlxalq konfranslar elm, təhsil və cəmiyyət sahələrində innovasiya, əməkdaşlıq və davamlı inkişaf üçün mühüm rol oynayır. Onlar bilik mübadiləsi, təcrübə paylaşımı və qlobal problemlərə birgə həll yollarının axtarışı üçün unikal platformalar təmin edir. Real nümunələrdən göründüyü kimi, bu tədbirlər həm inkişaf etmiş, həm də inkişaf etməkdə olan ölkələrin elmi və təhsil sistemlərinin modernləşdirilməsinə və gücləndirilməsinə böyük töhfələr verir.
11-ci Beynəlxalq EMI Sahibkarlıq və Sosial Elmlər Konqresi 2025-ci ilin 31 iyul – 3 avqust aylarında İstanbulda, Beykent Universitetində keçirildi. İqtisadiyyat, Texnologiya, Təhsil və innovasiya sahələrində çalışan beynəlxalq mütəxəssislərin qatıldığı bu tədbir, xüsusilə yeni dövrün çağırışlarına uyğun təhsil modellərinin müzakirəsi üçün geniş platforma yaratdı. Konqresdə sahibkarlıq, təhsil sahəsindəki innovasiyalar və bu qlobal problemin məktəb və universitet proqramlarına inteqrasiyası əsas mövzulardan biri olub. İştirakçılar arasında iqtisadçılar, texnologiya mütəxəssisləri, innovativ metodları təbliğ edən müəllimlər, ekologiya tədqiqatçıları və təhsil siyasətçiləri yer almışdır. 11-ci Beynəlxalq EMI Sahibkarlıq və Sosial Elmlər Konqresində iştirakımız çox verimli oldu. Konfrans çoxistiqamətli keçirildiyindən müxtəlif elmi tədqiqat sahələrindən 28 ölkədən 400-dən yuxarı elmi tədqiqatçı iştirak etdi. Konfransın proqramı zənginliyi ilə diqqəti cəlb edirdi və bölmələr İstanbulun müxtəlif səmtlərinin adı ilə adlandırılırdı. Moderatoru olduğum Taksim bölməsində mənim və Dünyanın bir çox ölkəsindən, o çümlədən Bakıdan gəlmiş tədqiqatçıların çıxışları maraqla qarşılandı. (July 31 and August 3, 2025, İstanbul Beykent University).
Sahibkarlıq və İnnovasiyalar, İdarəetmə və Təşkilat (Təşkilat Nəzəriyyəsi, HRM, Strateji İdarəetmə, Təşkilati Davranış), Biznes (MIS, İstehsalın İdarə Edilməsi, Marketinq, Kəmiyyət Metodları, Mühasibat-Maliyyə), Ünsiyyət (İctimaiyyətlə Əlaqələr, Jurnalistika, Radio Televiziya Kino, Vizual Kommunikasiya Dizaynı), Hüquq, Beynəlxalq Münasibətlər, Dövlət İdarəçiliyi və Siyasi Elm, İqtisadiyyat və Dövlət Maliyyəsi, Bank işi və Maliyyə, Turizm, İdman Menecmenti və Sağlamlıq Elmləri, Psixologiya, Sosiologiya, Antropologiya, Fəlsəfə və Dinşünaslıq, Təhsil, Dil, Türk Tarixi, Arxeologiya, Ədəbiyyat və Gözəl Sənətlər, Uzaqdan və hibrid təhsilin inkişafı, Ətraf mühitin qorunması və davamlılıq, Biologiyada rəqəmsallaşmanın mexanizmləri: Virtual laboratoriyalar, PhET simulyasiyaları və VR tətbiqləri, Big Data və təhsil texnologiyaları və s. sahələri əhatə edən konqresdə XXI əsr Yeni Dünya Düzəni standartlarını əldə etmək yolunda fəaliyyətlər də diqqətə çatdırıldı.
Ümumiyyətlə, beynəlxalq konfransların cəmiyyət həyatında da mühüm əhəmiyyəti vardır. Hesablamalar göstərir ki, bir çox konfransların nəticələri müsbət keyfiyyət dəyişikliklərinə səbəb olmuşdur.
Beynəlxalq Konfransların Təhsil və Elmdə Əsas Təsirləri (2020-2025)
Mövzu
Əhatə Dairəsi
Tədbir Nümunəsi
Tədbir İştirakçı Sayı
Sahibkarlıq, Rəqəmsal Təhsil və Texnologiya
İqtisadi innovasiyalar, Virtual laboratoriyalar, VR/AR, simulyasiyalar
11th EMI Congress (2025)
400 mütəxəssis
STEAM Təhsili
Elm, Texnologiya, Mühəndislik, İncəsənət, Riyaziyyat
UNESCO Global Education Summit (2023)
500+ ölkə nümayəndəsi
İqlim Dəyişikliyi və Təhsil
Ətraf mühit, davamlılıq, tədris proqramları
COP26 Təhsil Sessiyası (2021)
200+ ekspert
Müəllimlərin Rəqəmsal Bacarıqları
Müəllim təlimləri, peşəkar inkişaf
OECD Education Forums (2022)
350+ təhsil işçisi
Uzaqdan Təhsil və Hibrid Model
Onlayn platformalar, LMS, interaktiv dərslər
World Education Forum (2021)
400+ ölkə nümayəndəsi
Təhsil sisteminə sahibkarlıq düşüncə tərzinin inteqrasiyası şagird və tələbələrdə özünəinam, problem həll etmə və kreativlik bacarıqlarını inkişaf etdirir. Konfransda çıxış edən startap qurucuları öz təcrübələrini paylaşaraq, gənc nəslin təşəbbüskar olmasının vacibliyini vurğulayılar. Rəqəmsal platformalar və sosial şəbəkələrin biznes qurmaqda necə effektiv alətlərə çevrildiyi barədə praktiki nümunələr təqdim olunur. Müxtəlif ölkələrdən iştirak edən ekspertlər qlobal trendləri və uğurlu sahibkarlıq təşəbbüslərini nümayiş etdirirlər. Müasir dünyada sahibkarlıq yalnız iqtisadiyyatın deyil, həm də təhsilin vacib komponentinə çevrilmişdir. Startaplar – innovasiyaların təcəssümüdür: sürətli inkişaf, problem hədəfləmə və kreativ həll yolları. Gənclərin erkən yaşdan sahibkarlıq düşüncəsinə yönəldilməsi gələcək iqtisadiyyatların dinamikliyini təmin edir.
Startapların İnkişafını Dəstəkləyən Faktorlar – Texnoparklar, inkubatorlar, akseleratorlar (məsələn: SUP VC, Barama, Innoland); Universitetlərin nəzdində yaradılan “Innovation Hub”lar
Maliyyə və Hüquqi Dəstək – Dövlət və özəl qrant proqramları (e.g. SABAH.HUB, İNNOLAND, I2B); Vergi güzəştləri və hüquqi mentorluq xidmətləri
Mentorluq və Networking – Yerli və beynəlxalq mentorlarla gənc startapçıların əlaqələndirilməsi; Startup ekosistemində keçirilən tədbirlər (Startup Weekend, INNOSTART, İ2B yarışları)
Təhsildə Sahibkarlıq Bacarıqlarının Aşılanması – Məktəb və Universitet Səviyyəsində:
STEAM yanaşması çərçivəsində layihə əsaslı təlimlər
Təhsildə problem əsaslı öyrənmə – “real həyat məsələlərinin” həlli
Biznes plan yazma bacarığı, təqdimat bacarığı, “pitch” texnikaları
Əlavə Proqramlar:
“Edupreneurship” kursları – müəllimlər üçün sahibkarlıq bacarıqları
Startap yönümlü yay məktəbləri və təlim düşərgələri
Gənc sahibkarlar üçün biznes simulyasiyaları
Bəs qarşida duran çağirişlar hansılardır:
Təhsildə risk götürmə mədəniyyətinin yüksəldilməsi;
Müəllimlərin sahibkarlıq sahəsində hazırlığının artırılması;
Gənclərin davamlılıq və layihə menecmenti bacarıqlarının formalaşdırılması.
Bunun üçün aşağıdakı tədbirlərin görülməsi vacibdir: Təhsil proqramlarına “sahibkarlıq modulu” əlavə edilməli; Startapların ilkin mərhələdə dəstəklənməsi üçün universitet fondları yaradılmalı; Region gəncləri üçün sahibkarlıq təşəbbüsləri artırılmalıdır. Startap və sahibkarlıq bacarıqları XXI əsrin əsas təhsil prioritetlərindən biri olmalıdır. İnnovasiyaya açıq, yaradıcı, risk alan və sosial məsuliyyət daşıyan gənclər yetişdirmək üçün təhsil sistemi bu bacarıqları sistemli şəkildə formalaşdırmalıdır. Qarşıda duran vəzivələrin həyata keçirilməsi üçün, əlbəttə yaradıcı təfəkkür və təcrübə mübadiləsi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Beynəlxalq konfranslarda bunun üçün münbit şərait yarandığından yenilikçi tədqiqatçılarla bu sahədə müzakirələr yeni layihələrin yaranmasına təkan verir. Gələcək nəsillərin inkişafını təmin etmək üçün bütün səy və bacarıqların artırılması qayğısına qalmalıyıq.
