İndi adamlar yox, yollar darıxır, Ağaclar, çiçəklər, yarpaqlar, tikanlar, kollar darıxır. İndi həsrət əsir zamanın başı üstə, Ayrılıqlar uzanıb gedir liman -liman, qatar-qatar.. Daş ömrü yaşayır bütün dünya, Hara baxırsan daşdı. Ürəklər daş, küçələr daş, Binalar daş, hasarlar daş. Başına daş yağır, Yoluna daş çıxır, üzünə daş baxır. İndi adamlar yox, xəyallar darıxır, İçində məhəbbət, saçında sığal, ruhunda bahar . Hərdənbir naguman sevdalar doğulur, Boğazında ip, baxışında tərəddüd, qolunda qandal. Üzü qışa gedir bütün arzular, Başında qovğa, dilində külək, Gözündə yağış, əynində sazaq. İndi adamlar yox, kitablar darıxır, Arasında yalın -yalavac misralar, Nöqtələr, nidalar, suallar…
“Poeziya – bilgidir, ruhun qurtuluşudur, gücdür, özünü unutmadır. Poetik akt dünyanı dəyişdirməyə qadirdir, çünki təbiəti etibarilə inqilabidir: o, ruhani məşqdir, daxili azadlığa aparan yoldur. Poeziya bu dünyanı mənalandırır, onu ucaldır; amma başqa bir dünya da yaradır. Poeziya – seçilmişlərin çörəyidir, çətin udulan loxmadır. Poeziya həm ayırır, həm də birləşdirir. Poeziya – həm səyahətə dəvətdir, həm də vətənə qayıdışdır. Poeziya – ilhamdır, nəfəsdir, bədənin tərbiyəsidir. Poeziya – səhrada duadır, mövcud olmayanla ünsiyyətdir: o, sıxıntıdan, ağrıdan və ümidsizlikdən qidalanır. O, duadır, peşmanlıqdır, epifaniyadır, fenomendir. Poeziya – ovsundur, cadudur, magiyadır. O – sublimasiyadır, kompensasiyadır, təhtəlşüurun konsentrasiyasıdır. Poeziya – irqi, milli və sinfi şüurun tarixi ifadəsidir. Poeziya tarixi inkar edir, bütün konfliktlər onda həll olunur və axırda insan başa düşür ki, o tarixin əlində oyun-oyuncaq olan elə-belə bir fani deyil. Poeziya – təcrübədir, hissdir, həyəcandır, fəhmdir, istiqamətləndirilməmiş düşüncədir. Poeziya – həm təsadüfün uşağıdır, həm də hesablamağın meyvəsidir. Poeziya – həm ali nitq hadisəsidir, həm də ibtidai dildir. O – həm qaydalara tabe olmaqdır, həm də yeni qaydalar yaratmaqdır. O – əcdadları yamsılamaq, gerçəkliyin üzünü çıxartmaq, İdeyanın kopyasının kopyasıdır. Çılğınlıqdır, ekstazdır, Loqosdur. O – uşaqlıq dünyasına qayıdışdır, itirilmiş cənnət üçün xiffətdir, cənnətdə cəhənnəm arzusudur. Oyundur, işdir, asketlikdir. Etirafdır. Anadangəlmə qabiliyyətdir. Görüntüdür, musiqidir, simvoldur. O – analogiyadır: poeziya içindən kainatın səsi gələn balıqqulağıdır, onun ritmləri, ölçüləri universal harmoniyanın əks-sədasıdır. Poeziya – təlimdir, mənəviyyatdır, tədrisdir, vəhydir, rəqsdir, dialoqdur, monoloqdur. Poeziya – xalqın səsi, seçilmişlərin dili, münzəvilərin sözüdür. Saf və murdardır, müqəddəs və lənətlənmişdir, xəlqi və elitardır, çılpaq və geyimlidir, şifahidir, yazılıdır, rəsm olunandır, o bütün sifətləri özündə birləşdirir, amma bəziləri deyirlər ki, onun öz çöhrəsi yoxdur, çünki poeziya boşluğu gizlədən maskadır – insanın gördüyü bütün işlərin şişirdilmiş böyüklüyünə parlaq bir sübut!”
Baharla birgə qədəm qoydu Azərbaycan torpağına, baharı gətirdi Azərbaycana… Səməd kimi doğuldu, Vurğun kimi böyüdü, Vəkillik etdi Azərbaycana… Yeni gündə gəldi dünyaya, yenilik gətirdi Azərbaycana, Azərbaycan ədəbiyyatına… Bu gün dahi söz adamının, böyük el sənətkarı Azərbaycan durduqca yaşayacaq, hər Azərbaycan kəlməsi deyiləndə, eşidiləndə, yazılanda yenidən doğulacaq, Azərbaycanın özü kimi qədim, dağları qədər vüqarlı, həmişəcavan, həmişəyaşar Səməd Vurğunnun anadan olduğu gündür. Doğum günündə böyük ustadı rəhmətlə anırıq. Ruhu şad olsun. Amin.
Ayağında torpağın dadı. Yanında arzuya çatmaz əllər. Qarşısında diz çökmüş sevgi adamı. İçində baş qaldıran ruh ağacı. Ovuclarında ötənlərin hərarəti. Dilində səssiz sözlər. Yanağında, hıcqırıqdan çartlamayan həsrətin nəmi. Gözlərində, yaxşını pisdən seçən, Vücudunu adlayıb keçən xoşbəxtliyin qəmi. Kipriyində buz bağlayan fırtına. Ürəyində əzizlərin başdaşı. Yaşına şillə vuran ağıl. Təpədən-dırnağa dilsiz-ağızsız nağıl. Göydən quyuya düşən nəfəs. Adamsız SƏS. Yarpağı atan budaq. Kağızla qələm kimi bağlı dodaq. Budur Şair. Şair Odur.
TÜRK OĞLU TÜRKƏM MƏN Salam, ey mankurt qardaşlar, Qoyunlaşan Qurd qardaşlar. Atın keçə papaqları, Qulaq asın bir an barı:
Göydən gəlib əslim ,soyum, Mənəm,türk oğlu türkəm mən. Günəş –mayam.bulud-suyum, Mənəm, türk oğlu türkəm mən.
Atam—Tanrı, Anam—Bozqurt Min adım var,yerim-min yurt. Tatar,türkman,kırğız,başkırt, Mənəm,türk oğlu türkəm mən.
Bölüyündən uzaq olan, Öz içində yasaq olan, Təklənib yalquzaq olan Mənəm,türk oğlu türkəm mən.
Toprak– bizə vətən,ana- Düşübdür min bir dastana. Gündoğandan –Günbatana Saran* türkoğlu türkəm mən! (*- tutan)
Qürbət bildim bu aləmi, Sevdim onu ustad kimi. Zamanı minib at kimi Yoran türk oğlu türkəm mən!
Bir vaxt arzuma çatmışdım, Cəngin daşını atmışdım. Fil qulağında yatmışdım, Duran* türk oğlu türkəm mən! (*oyanan)
Yadlaşıbdır bu kənd o kənd, Altay,Təbriz, Kərkük, Dərbənd. Parça-parça, böylə, bənd-bənd– Viran türk oğlu türkəm mən!
Salam, ey mankurt qardaşlar, Qoyunlaşan qurt qardaşlar, Atın keçə papaqları Tanıyın bu dostu,yarı. Bölünşə də bir elimiz, Yaşayır Tanrı dilimiz. Açaq,açaq gözümüzü, Tanıyaq öz-özümüzü– Deyək: türk oğlu türkəm mən! 1989
