1. Leyla Yaşar əslində kimdir? Leyla Yaşar dünyanı öz daxili dünyası ilə rəngarəng görməyə çalışan kitabxanaçı. Həmçinin hisslərini vərəqlərə həkk edən həvəskar yazar. 2. Neçə ildir kitabxanaçısınız? 8 ildi, ancaq 5 ilə az qalıb analıqdayam. 3. Oxucular razıdırmı sizdən? Bəzi iradları çıxsaq, fərqlilik gördüklərini deyirlər. 4. İnsanlarla münasibətiniz necədir? Dostlarınız sizi necə biri olaraq tanıyırlar? İnsanlarla yola getməyə çalışıram. Çox dostum yoxdu. Səmimi, sözün düzünü deyən, etibarlı biri kimi. 5. Bir kitabxanaçı kimi oxuduğunuz kitablar nələrdir? Hal – hazırda mütaliəyə o qədər vaxtım olmur. Amma işlədiyim dövrdə kitabxanaya gələn yeni kitabları oxuyurdum. Ən çox dedektiv janra üstünlük verirdim. Əslində janrın heç bir fərqi yoxdu. Əsas maraqlı və oxunaqlı olsun. 6. Dedektif janrda nəsə yazmaq fikriniz olub ürəyinizdən keçib maraqlıdır? Bəli fikrim var. Hal hazırda yazdıgım yazılarım var ki, orda cinayətdən, cinayətkardan bəhs etmişəm. 7. Yazdıqlarınız haradasa çap olunub yoxsa elə yazmısınız evdə kiməsə oxumusunuzmu? Yazdıqlarım saytlarda gedir. Qanunla.az, Hüquq.az, Karvan.news, Kulis.az, BİTİK.AZ, USTAC.AZ, YAZARLAR.AZ saytlarında və “Yazarlar” jurnalında müntəzəm çap olunuram. 8. Övladlarınız necə kitablara marağı var yoxsa hələ körpədir? Balacadılar.( 4 yaş yarım, 2 yaş yarım ) Ancaq maraqları olduğunu hiss edirəm. 9. Allah min budaq eləsin analıq necə bir hissdir söznən ifadə etsəydiniz necə ifadə edərdiniz? Çox sağ olun Gözəl bir hisdir. Özünü problemlər qarşısında sipər kimi hiss edirsən. Hər şey onlar üçün devizi ilə yaşayırsan. 10. Həyat problemləriylə baş edə bilmisinizmi olub problemlərə qarşı gücünüz tükənsin? İnanın səmimiliyimə çalışdığım qədər problemlərin üzərinə qılınc çəkmişəm. Gücüm deməzdim tükənib ruhum yorulub sadəcə o da dincin alıb gücləlndirib məni. 11. Son olaraq sizi incitmədik ki oxucularınıza nə demək istərdiz? Xeyr çox xoş oldu. Mən yazmağa onlar oxumağa davam etsinlər. İnşallah çıxardacağım kitabımla onları sevindirərəm. Dəyərli vaxtlarını ayırıb məni yazıları oxuduqları üçün hər birinə ayrı – ayrılıqda təşəkkür edirəm! Daha doğrusu kitablarımla.
Yenə gətirib qoymuşdular onları, yenidən aparmaq üçün. Neçə gündü onları ” dinc” qoymurdular. Birinci sagdakı tabut başladı söhbətə. – Bu il bizim işimiz yaman ” agır” oldu. Soldakı tabut fikrə daldıgından onu eşitmədi. – Hey səninləyəm? Nə yaman dərin xəyala dalmısan? – Bizdə xəyal var? Biz reallıgıq. – Yadıma bilirsən nə düşdü? – Nə? – O gün ki ” qonag” ım. – Hə ,onu məndə unuda bilmirəm.Uzaqdan gördüm ” qonag” ını. – hə .- deyib ah çəkdi tabut. Sən sonrasın görəydin. – Nə oldu ki? – Əslində bizdə nə yenilik var ki? Daşıdıgımız cansız bədənlərdi ” qonag” ımız.Üstümüzdə aglayıb göz yaşı tökərlər,bəzən qapagımızı açıb əzizlərinə son dəfə baxarlar .Bəlkə də bizə qargış edərlər ,bəlkə də əzizlərini incitmədən daşıdıgımız üçün təşəkkür edərlər bilmirəm. – O gün nə olmuşdu ,demədin. – Hə ,düz deyirsən .Çox çətindi danışmaq. O gün bir ” qonag” ım var idi. Şəhid idi. 3 aydı qar altında qalan nəşini daşıyırdım.Anasını bir görsəydin. Məni necə bəzəmişdi…Üstümə atdıgı qırmızı xalatları görsəydin.Evin tək oglu idi deyəsən,atası da yox idi .O zərif çiyinlərə toxundum mən.Bilirsənbu nə deməkdi? Qadın çiynində getdim məzarlıga mən. – Eh , biz nələr görmədik? Tək ayaq daşıdıgım , baş daşıdıgım vaxtlar olub. – Onu da düz deyirsən, o qədər yarı canlar daşımışıq ki? -Bax yenə neçə tabut gətiriblər bura.Əvvəllər burda bizdən başqası olmazdı. – Hə bu son ildə bizi çox ” yordu” lar. – Elədi , hələ son vaxtlar yayılan xəstəliyə görə bizi nə qədər dərmanla yuyurlar. – Əvvəllər ” qonaq” larımızın əksəriyyəti yaşlılar olardı. – Sənə bir əhvalat danışım. O gün məni tez – tələsik gəlib apardılar.Bir cavan uşaq intihar edibmiş. Molla namaz da qılmadı.Aparıb tez basdırdılar.Məni də gətirib tulladılar bura, sanki yenidən lazım olmayacaqmışam. – Eh , sən nə qoyub , nə axtarırsan? Bu dünya durduqca bizlər də olacagıq.İnsanın son yol yoldaşıyıq biz. – Düzdü bir gün biz də olmayacayıq. Sınıb ,dagılandan sonra görən bizlərin son mənzili hara olacaq. – Həyat budu dostum, sonu olan heç nə yoxdu! Söhbətləri yarımçıq qaldı. Yenə qara maşın gəlmişdi. Bu dəfə ” qonaq” ları çox idi deyəsən . İkisini də ehmalca maşına qoydular. Deyəsən başqalarını da aparacaqdılar. – Görəsən nə baş verir? – Bilmirəm , bax, bizdən başqa 12 tabut da var burda. – Ay aman, nə olub belə? – İndi biləcəyik,sakit ol. – Deyəsən qəzadı.Təyyarə qəzası .Hərbiçilərdi ” qonag” ımız. 14 tabut yan – yanaydı. – Sizlər də burdasınız ? – Hə . – Yaman agır dərddi. – “Qonaq” larımız deyəsən elə – belə adamlar deyil? – Hə.. – Yaxınlarına bax. Saçını yolan qadının ogludu mənim ” qonag” ım. – Mənim ” qonag” ım o balaca uşaqların atasıdı.Bayaq məni qucaqlayıb doyunca agladılar. – Bizlər onların sonuncu dəfə qucaqladıgı anası ,atası ,bacısı ,qardaşı , yoldaşı ,əzizləriyik. – Nə yaman dərdlərə ortagıq biz. Tabutlar bayraqlara büründü .Yola salındı .Hər biri öz son mənzilinə . Yenə də çiyinlər dəyişəcək ,tabut bu çiyindən o birisinə keçəçək.Yollar gah uzanacaq, gah qısalacaq. Kim bilir , bizlərin çəkdiyini . Həm fiziki yük daşıyırıq, həm mənəvi. – Nə olar, bizə qargış etməyin.Axı biz sizlərlə həmdərdik!
HEYVANLARIN DOSTLUĞU Meşədə bu gün sakitçilik idi. Nədənsə heyvanlar gözə dəymirdi . Çox keçmədi ki astabasar dovşan balaca daxmasından çıxıb gərnəşdi. – Hey, dostlar hardasınız? Mən gedirəm şirin yanına .Sözünüz varsa deyin çatdırım. Kəsyənin ciyiltili səsi gəldi: – Ay dovşan ,şirə denən mənim evimə qarışqalara darışıb ,onlara əmr versin ,çıxıb getsinlər. – Yaxşı deyərəm. Ayrı heç bir heyvandan səs gəlmədi . Dovşan yola düzəldi.Şirin onu niyə çagırdıgını bilmirdi .Canını qorxu almışdı. Yolda canavarla rastlaşdı. – Hara belə ,ay dovşan qardaş? – Şirlə söhbətim var. Canavar şaqqanaq çəkib güldü: -Sənin şirlə nə söhbətin ola bilər ? – Sən bilmərsən! Dovşan Şirin yanına çatıb təzim etdi. – Xoş gəldin ,dovşan. Qorxa – qorxa şirə baxan dovşan ; – Sag ol,şir qardaş! – Bilirsən ,səni niyə çagırmışam? – Yox,şir qardaş. – İstəyirəm bu ildən hər kəslə mehriban olum.- deyib şir gərnəşdi. – Get bütün heyvanlara bildir ki ,bu il yeni il bayramını birlikdə qeyd edəcəyik.Sabah bayramdı.Yolkanızı qura bilərsiniz. Dovşanın sevindiyndən dili – bogazı qurumuşdu.Heç vaxt onlara bayram keçirtməyə imkan verməyən şirin insafa gəlməsi onu həm sevindirmiş,həmdə təəccübləndirmişdi. Şirlə sagollan dovşan tullana – tullana meşəyə qaçdı. – Hey, hardasınız? Sizə şad xəbərim var. Dələ agacdan boylandı: – Nolub orda? – Yıgışın ,tez yıgışın.Sözüm var sizə. Tülkü yaltaqcasına hırıldadı ; – Nə olub ,ay dovşan qardaş ? Sənin bizə nə sözün olsa ,biz hazırıq. Yavaş – yavaş heyvanlar yıgılmaga başladı.Dovşan hər kəsə göz gəzdirdi.Tısbaga yox idi. – Hardadı tısbaga qardaş? Hamı zürafəyə baxdı.Zürafə əlini gözününün üstünə qoyub,o tərəfə bu tərəfə baxdı. – İndilərdə gəlib çatar .- deyib cavab verdi. Heyvanlar səbrsizlənirdi.Nə baş verdiyini öyrənmək üçün dovşana dayanmadan sual verirdilər. Dovşan tısbaganı gözlədiyini ,sonra danışacagını bildirdi. İt hirsləndi; – Bir tısbagaya görə bu qədər heyvan burda duracaq? Pələng onun səsinə səs verdi ; – Bu ədalətsizlikdi. Dovşan sakit səslə ; – Sakit olun ,dostlar,gəlin mehriban olaq.Axı sabah bayramdı. Bütün heyvanlar bir – birinə baxdı. – Bayram ,nə bayramı ? .Şir bizə bayram keçirtməyə icazə vermir axı? .- deyə agacda oturan bayquş donquldandı. Tısbaga gəlib çıxmışdı. Dovşan onları sakitləşdirib şirin dediklərini onlara çatdırdı. Qış yuxusuna getməyə hazırlaşan ayı sevinərək atılıb – düşməyə başladı. – İndi dostlar yolkamızı qurmalıyıq .Hər kəs iş başına ! Şirin yanından gələn lovga dovşan əlini belinə qoyub ,hər kəsə bir iş tapşırdı. Ayının qırdıgı şam agacını maralın buynuzuna qoyub meşənin ortasına gətirdilər.Qalırdı agacı bəzəmək. Bütün heyvanlar iş başındaydı . Dələnin daşıyıb gətirdiyi qozaları cüyür ,zürafəyə verir ,o da agacın yuxarısından asırdı.Yarım saat bəs etdi ki ,yolka hazır olsun. Sonda canavarın hardansa tapıb gətirdiyi al- əlvan işıqları dələnin ,agacdələnin köməyi ilə yolkaya taxdılar. Səhər bayrama hazırlaşmaq üçün heyvanlar azuqə toplamaq üçün meşəyə üz tutdular.Hər biri tapdıgını öz komasına qoyacaq,səhər süfrəyə düzəcəkdilər. Yeni il səhərini qarla qarşıladılar.Yuxudan durub hər tərəfi aga bürünmüş görən heyvanlar tez- tələsik yolkalarının yanına qaçdılar. Yolkaları necə gözəl olmuşdu.Ag qara bürünən agacda yanan işıqlar bərq vururdu. Sevindiklərindən atılıb- düşməyə başladılar. Tez qaçıb tapdıqları qənimətləri ortalıga daşımaga başladılar. Ortalıqda yıgılan azuqədən gözəl bir süfrə açdılar. Budur şirin nəriltisi aləmi başına götürdü; – Ey ,dostlar,mənsiz yıgışmısınız? Heyvanlar qorxularından titrəməyə başladılar. – Qorxmayın,dostlar! Bu gündən sizinlə mehriban olacam. – Nə gözəl yolkanız var.Bayramınız mübarək! Heyvanlar sakitləşdilər.Sevinərək şirə baxdılar. – Çox sagol şir qardaş,sənin də bayramın mübarək !.- ilk olaraq çaqqal dilləndi.Hər tərəfdən səslər ucaldı.Bir – birini təbrik edən heyvanlar ,bu gündən sonra mehriban olacaqlarına söz verdilər.Əl – ələ tutub mahnı oxumagı da unutmadılar:
“Süd kimi ag qar ilə Çoxlu çoxlu bar ilə Süd kimi ag qar ilə Qış ilə ,bahar ilə * * * Yeni il gəldi,yeni il gəldi Neçə nübar ilə yeni il gəldi. Yeni il gəldi,yeni il gəldi Neçə nübar ilə yeni il gəldi.”
Beləcə heyvanlar bayramı qeyd edib ,mehribancasına yaşamaga başladılr.
Şaxta babaya məktub (Kiçik qəlblərin böyük sevgisi)
Dekabr son günlərini yaşayırdı . Bayırda baharı xatırladan , zəif günəşli hava vardı. Jurnalı götürüb yeyin addımlarla sinif otagına dogru irəllədi . Sevimli şagirdlərini hər gün görmək üçün belə səbrsizlənirdi. Çox fərqli , maraqlı uşaqlar idi dərs dediyi sinfin uşaqları . Bu ildən uşaqlara tarix fənninin incəliklərini öyrədirdi . Çalışırdı dərs saatı maraqlı keçsin . Uşaqları yormasın . İcazə vermişdi , ona başqa sahələrdən də suallar verə bilərdilər . Hətta kiçik problemlərini belə onunla bölüşməkdə azad idilər . Bir sözlə uşaqlarla dost olmaga çalışmışdı , əməyi hədər getməmişdi . Axşam aglına yeni fikir gəlmişdi . Qarşıdan gələn Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik günü və Yeni il münasibətilə uşaqlarla bir tədbir təşkil etsin . Uşaqlaın buna çox sevinəcəklərinə əmin idi . Sinifə girib uşaqlarla salamlaşdı . Şagirdlərin üzündə xoş təbəssüm yarandı . -Necəsiniz? Hər tərəfdən səs qalxdı: – Yaxşıyıq ! – Siz necəsiniz? . – zəif bir səs otaga həzin musiqi kimi yayıldı . Günay idi . Hamı çönüb bu arıq , çəlimsiz qıza baxdı . Müəllimi gülmək tutdu . – Yaxşıyam , qızım . Səsinə nə olub? – Hər şey yaxşıdı , müəllim . Yenə həmişəki kimi maraqlı keçən vaxtdan onları zəngin səsi ayırdı . Uşaqlar yerindən tərpənmək istəmirdi. Uşaqlara yeni illə baglı planının ucundan – qulagından deyib onları tənəffüsə buraxdı . Bu günə çatmayacaqdı onsuzda , sabah ətraflı məlumat verərəm deyib sinfdən çıxdı. Bu gün başqa dərsi yox idi . Həyətdə bir az gəzişib evə gedəcəkdi . Birdən aglına bir fikir gəldi . Bu gün 5- ci sinif 4 dərsdən sonra evə gedəcək . Bəlkə müdriyyətdən icazə alıb 5- ci saatı uşaqlarla keçirtsin ? – Yaxşı fikirdi, gedim görüm neynirəm. Sevincərək yuxarı qalxdı . Adil müəllim onu görüb təəccübləndi : – Samir müəllim , nəsə olub? Heç nə olmadıgını , uşaqlarla 1 saat məşgul olmaq istədiyini dedikdə direktor razılıgını bildirdi . Sevinərək yenidən həyətə qayıtdı, zəngin çalınmasını gözlədi . Uşaqlar yenidən onu görəndə sevindilər . Müəllimin yeni illə baglı planı onları çox sevindirmişdi . – Oturun uşaqlar . Tədbirimiz iki hissəli olacaq . Həm deyib – gülmək , oynamaq , həm də … – Nə ? Nə? Yerdən səslər ucaldı . – Həm də şaxta babaya məktub yazacaqsınız , mən də onları şaxta babaya çatdıracam , o da cavablabdıracaq . – Şaxta baba? O axı buralara gəlmir? – Siz yazdıgınız məktuba mütləq cavab verəcək .- deyib bıgaltı gülümsündü . – Nə zaman yazaq ? – Elə indi. Uşaqlar sevinə – sevinə parta arxasına qısılıb , öz istəklərini xəlvətcə ag vərəqə yazmaga başladılar . – Tələsməyin uşaqlar , rahat – rahat yazın , səliqəli yazın ki , şaxta baba oxuya bilsin . Özü də bilmədən agır bir işin altına girmişdi . Birdən uşaqların istəklərini yerinə yetirə bilməsə , necə olacaq? Fikirdən Günayın səsi ayırdı onu. – Müəllim mən yazdım , buyurun! – Sagol , qızım , keç əyləş . Uşaqlar bir – bir vərəqləri gətirib ona verirdilər . Ən axıra Zəhra qalmışdı . Bu sakit təbiətli , göygöz qız bütün uşaqlardan seçiirdi . Gözünün dərinliklərində yıgılıb qalmış kədər , uşagı yaşından daha böyük göstərirdi. Vərəqləri səliqə ilə bir yerə topalıyıb , çantasına qoydu . Sagollaşıb otaqdan çıxdı . Məktublara əsasən tədbirin ikincu hissəsini təşkil edəcəkdi . Bu gün çox yorgun idi . – Bəlkə məktubları oxumagı sabaha saxlasın ? .- deyə düşündü . Bu fikirlə də oturdugu yerdəcə yuxuladı . Oglunun səsi onu şirin yuxudan oyatdı : – Ata, ata, oyan . Gözlərini birtəhər açıb ogluna baxıb , gülümsündü : – Nə olub , ay dəcəl? – Gör harda yatmısan? – Harda? – Stulda adam yatar? .- Bayram dodaqlarını incik şəkildə büzdü . – Yox yatmaz . Agıllı balam indi dururam . Çox sagol ayıltıgın üçün . Bayramın başını sıgallayıb otagına keçdi . Zərif əllərlə yazılmış məktubları ürəyi əsə – əsə oxumaga başladı .
Birinci məktub Muradın idi . – Salam Şaxta Baba ! Necəsiniz? Bilirsiniz biz sizi çox görmək istəyirik . Samir müəllim bizə sizə məktub yazarsaq gedib çatacagını dedi . Mənim arzularım çoxdu , şaxta baba . Amma məni anam öyrədib həmişə nəyisə istəyəndə Allah babadan istəyirəm . Həm də dərslərimi yaxşı oxuyuram ki , Allah baba böyüyəndə arzularıma çatdırsın . Sizdən oyuncaq istəyə bilərəm ? Özüm üçün yox , qonşumuzda Əlvan adlı oglan üçün . Mən də bütün oyuncaqlarımı ona vermişəm .Su maşını istəyir , mənim olmadıgı üçün verə bilmədim . Xahiş etsəm onun üçün su maşını alarsınız? Əvvəlcədən təşəkkür edirəm , Şaxta baba! Qonşunun ünvanını qeyd etməyi unutmamışdı Murad .
Fəridin məktubunu oxumaga başladı . Şaxta babaya salam yazandan sonra Fərid də özü üçün heç nə istəmədiyini yazmışdı .Atasını körpə ikən itirən dayısı qızı Saraya kukla istəmişdi .
Çox maraqlı istəklər vardı bu ag vərəqlərdə . Müəllim uşaqlardakı qürura heyran qalmışdı .
Fateh yazırdı : – Şaxta baba , əsgərlərimiz üçün əlcək gətirə bilərsiniz ?
Saleh yazırdı ; – Əsgərlərimiz üçün isti geyimlər lazımdı , axı indi çox soyuqdu . Gətirə bilsəniz sevinərəm .
Oxudugu məktubların hamısında hər bir şeyin Allah babadan istəmək lazım oldugunu , həmçinin yaxşı oxumaq, valideyinə qulaq asmaq , böyüklərə hörmət etməklə nail olmaq olar deyə yazmışdı uşaqlar . Şaxta babadan istədikləri xlrda – para oyuncaqları ya qonşu , ya qohum üçün istəmişdilər .
Qızların məktubuna keçməmişdən gözündən eynəyi çıxardıb göz yaşını sildi . Uşaqlardakı böyük ürəyə məəttəl qalmışdı . Qızlar da təxminən eyni məzmunda məktub yazmışdılar . Maddi heç nə istəmirdilər Şaxta babadan.
Aygün yazırdı ; – Salam Şaxta baba , necəsiniz? Məktubum sizə çatsa mənə kömək edərsiniz? Anam xəstədi ,atam bizi uşaq vaxtı qoyub gedib .Neçə dəfə yanına gedib evə qayıtmagını xahiş etsəm də geri dönməyib..Bəklə siz onun yanına getsəniz geri dönər ,anamla barşar ? Ayrı bir istəyim yoxdu. Əvvəlcədən təşəkkür edirəm.
Fidan yazırdı; – Salam Şaxta baba, necəsiniz?Anam bizə deyib ki heç kimdən heç nə istəməyim . Nə lazım olsa o mənə alır . Həm də Allah baba bizə nə istəsək verir . Amma nə vaxtdı qar istəyirəm , yagmır . Siz olan yerdə qar varsa , gələndə bizə bir az gətirin , çox yox , bir az olsa bəsdi .
Samir müəllimi gülmək tutdu .
Həyat yoldaşının gətirdiyi pürrəngi çaydan bir qurtum içib oxumaga davam etdi .
Nazlının məktubu onu kövrəltdi . Nazlı Şaxta babaya üzünü görmədiyi , rəhmətə getmiş anasını bircə dəfə görmək istədiyini yazmışdı .
Sahilə evdə tez – tez dalaşan ata – anasının mehribançılıgını istəmişdi .
Jalə atasının ona aldıgı , böyük qız oldugu üçün oynatmadıgı oyuncagı uşaq evinə aparıb vermək istədiyini, bu işdə Şaxta babanın köməyinə ehtiyacı oldugunu yazmışdı . Ata – anasının vaxtı olmadıgından onu uşaq evinə aparmadıqlarından Şaxta babaya gileylənmişdi .
Səbinə Şaxta babaya küçələrinin təmirsizliyindən , hər gün dərsə gələndə anasının əziyyətlə yuyub qurutdugu paltarlarının çirklənməsindən şikayətlənmişdi . Şaxta babadan xahiş etmişdi ki , bu işlə məşgul olanlarla görüşüb , onlara arzusunu çatdırsın .
Məktublardan o da məlum olurdu ki uşaqlar Şaxta babanın varlıgına inanmırlar . Ancaq şaxta baba obrazının kim oldugunu da dəqiq bilmirlər .
Uşaqların kasıb ailədə böyüdükləri , ancaq varlı tərbiyə ilə qidalandıqları məlum idi .
Uşaq agılları ilə hər şeyi oldugu kimi dərk edib , olanlara qane olmuşdular . Həmçinin bu balaca insanlara Vətən sevgisi , valideyin sevgisi , müəllimə hörmət , insanlara , heyvanlara mərhəmət hissi çox gözəl aşılanmışdı . Həmçinin uşaqlarda Allaha olan sevgi xüsusi seçilirdi .
Ayşən məktubunda sevduyu pişiyinin ayagının sındıgını , Şaxta babanın ona gəlib baş çəkməsini istəmişdi .
Aysel Şaxta babaya yazırdı ; – Əziz Şaxta baba , əgər gələsi olsanız əvvəlcədən məktub yazın . Anam sizə dadlı yeməklər hazlrlasın . Baxın görün Azərbaycanın nə gözəl mətbəxi var! Başqa ölkələrdə bizim yeməklərin gözəlliyindən danışarsınız .
Mahirə yazırdı ; – Şaxta baba biz bu il yeni ili Şuşada qeyd edəcəyik , Sizi də dəvət edirəm ! Gəlib gözəl Şuşamızı görə bilərsiniz .
Müəllimin sinəsi qürurdan qabardı .
Zəhra yazlrdı : – Salam Şaxta baba , necəsiniz? Mən sizdən bir xahiş edəcəm . Mənim atam Şəhid olub. Mən onun üçün çox darıxıram . Düzdü onu görmək çox istərdim , amma bilirəm ki , o göylərdədi , yerə enə bilməz ! O Vətənimiz üçün canını fəda edib . Mən onunla fəxr edirəm ! Düzdü hər gecə aglayıram . Atamsız çox çətindi . Yox , yox bilirəm siz onu geri qaytara bilmərsiniz . Mən də onun yanına getmək istəmirəm! Axı mən balacayam . Oxuyub təhsil alacam , atam kimi hərbiçi olacam . Bax onda atam məni görəcək ,sevinəcək ! İndi də görür , amma mən onu görmürəm . Bilirsiniz , Şaxta baba , mən anamı istəyirəm . Yox , o ölməyib sagdı . Amma atamdan sonra bizi qoyub getdi.Hər gün aglıyır , başını divara vururdu . Atamsız qala bilmirdi . Bir gün onu atamın məzarı üstündə tapdılar . Vəziyyəti agır idi . Agıl xəstəxanasına yerləşdiriblər . Yanına gedirəm , məni tanımır . – Əfqan ( atam ) nə vaxt qayıdacaq ? – deyir . Deyirəm ana mənəm ,Zəhra , buda qardaşım Hikmət . – Əfqan gələndə gələrsiniz – deyir . Mən anamı istəyirəm . Hər gün Allaha dua edirəm , o sagalsın , bizi anasız qoymasın . Şaxta baba , bəlkə siz onun yanına getsəniz , bizim onun uşaqları oldugumuzu desəniz o inanar. Əvvəlcədən təşəkkür edirəm!
Samir müəllim hönkürtü ilə agladı . Tez özünü ələ alıb , fikrə getdi : – İlahi , bu balaca ürəklərə nələr sıgırmış?
Sonuncu Fərəhin yazısı idi . Şaxta babanı tarix dərsinə dəvət edirdi . Samir müəllimi əməllicə tərifləmişdi . Gəlib dərslərində oturmagı Azərbaycanın tarixini öyrənib , başqa ölkələrə gedəndə danışmagı tövsiyyə edirdi Fərəh .
Uşaqların iç dünyasına az – çox bələd olan müəllim onlarla qürur duydu . Oturub onların istəklərini necə həll etmək yollarını axtarmaga başladı .
Bu gündən onlarla dost olacaq , onlara mənəvi , gücü çatdıgı qədər maddi dəstək olcaqdı . Balaca ürəklərdəki mətinlik , qürur , sevgi ona qüvvət verdi . Kiçik qəlblərin böyük sevgisi onu uşaqlara daha da dogmalaşdırdı . Kiçik qəlblərin “ böyük insanlıq dərsi” onu məmnun etmişdi.
HƏYAT DƏRSİ Bəzən bezərsən ,bəzən yorularsan, səssizcə için – için aglıyarsan, yorularsan ,doyarsan ,amma əl çəkə bilməzsən ! Təkliyə çəkilib düşünərsən, dagı.arana, aranı daga daşıyarsan ,xəyallara dalarsan ,xatirələrlə dalaşarsan ,yenə də sakitləşib susarsan. Bəzən hər şeydə özünü ,bəzən də başqalarını günahlandırıb taleyindən küsərsən. Axtararsan – axtararsan çıxış yolu tapmazsan,ümüdsüzlüklə çırpışarsan, göz yaşlarını sel kimi axıdarsan qəhərdə bogularsan ,yenə də güclənib ayaga durarsan. Çox qəribədi , dostum , həyatla dalaşa – dalaşa ,onu pisləyə – pisləyə sevərsən. Səni agladar,amma yenə də yüyüyrüb onu qucaqlayarsan. Heç buraxmaq istəmızsən onu, o səni buraxsa belə. Birdən o qədər yorularsanki ,keşkə ölsəm canım qurtara deyərsən, amma barmagına bir tikan batan kimi tez çıxardıb sarıyarsan. Ölümdən o qədər qorxarsanki ,həyatın yaşatdıqlarını bir saniyədə unudarsan. Sevgidə xəyanət görərsən ,dostdan xəyanət görərsən , dogmalardan pislik görərsən ,amma yenə də həyatdı deyib keçərsən. Əzilərsən,əyilərsən ,amma sınmazsan . Büdrəyərsən, yıxılarsan ,qalxıb axsayarsan, sonda yüyürməyi bacararsan . Həyat bir dünyadı , səni yaşadan dünya. Səni var edən dünya! Həyat səni agladar dostum, aglıyarsan, göz yaşın qurumamış silərsən gülümsünərsən.. Həyat aglamaqdı ,həyat yıxılmaqdı , əzilməkdi ,düşməkdi ,qalxmaqdı dostum! Yıxılarsan yenidən durarsan ,yenidən yıxılarsan ,yenidən tutunarsan durarsan … Həyat sevməkdi ,sevgidi dostum! Həyat xəyanətdi ,yara üstündə qaysaqdı ,dostum! Həyat unutmaqdı,unudulmaqdı,xatırlamaqdı, xatirədi ,dostum! Həyat boşluqdu,həyat xəyaldı,həyat ümüddü ,həyat çıraqdı, dostum! Həyat mübarizədii, həyat iradədi ,həyat dözümdü, dostum! Görəcəyin heç nədən qorxma ,dostum. Bezəcəksən ,yorulacaqsan susacaqsan ,qışqıracaqsan , yıxılacaqsan ,duracaqsan amma yaşayacaqsan ,dostum! Həyat devizin bu, nə qədər küssəndə ,aglasan da ,bezsən də mübarizəni yanından heç yerə buraxma. Ürəyində sevgi ,yanında ümid ,üzündə sevinc ,amacın yaşamaq olsun , dostum !
Ölümün caynagında – Salam ! – Salam . Nə lazımdı? Sən kimsən ? Mən hardayam? -Xatırlamadın? – Yox. Bura haradı ? Gözlərimi niyə aça bilmirəm? Mənə nə olub? Heç nə hiss etmirəm . Əllərim hanı ? Bəs ayaqlarım? Niyə axı , niyə ayaga dura bilmirəm? Niyə susursan? – Fikirləş , xatırlayacan . – Fikirləşə bilmirəm! – Mən sənin yer üzündə bitən zamanının son saniyəsiyəm. – Nə zaman , nə saniyə ? – Sən gözəl qonagını qarşılamaq üzərəsən. -Qonaq, nə qonaq? Sən kimsən axı ? Nə istəyirsən? – Sənə qoy düzünü deyim. Cənabi haqqın ölüm mələyiyəm! – Niyə gəlmisən? -Səni aparmaga. – Mən getmək istəmirəm axı . -Son anındı artıq . Bu yol hamınıza var . Gəldinizsə gedəcəksiniz demək . – Hara və niyə aparırsan məni? Mənim yarımçıq işlərim çoxdu. – Bu qədər zamana sıgışdıra bilmədin işlərini? – Yox , təbiiki . İnsan övladı doguluşdan ölümünə qədər çarpışır. – Mənim vəzifəm bu . Gəlib can alaram . – Mən ölmək istəmirəm! – Doguluşunda , ölümündə yaradanın əlində. O ol dedisə olar. – Mən üsyan etmirəm . Doymadım axı bu həyatdan? Hələ cavanam ölmək istəmirəm.. – Sənin vaxtın burda tamamdı artıq . Gözlərini aç , ətrafa doyunca bax , gülümsə . Bu zaman ətrafda şeytan peyda olur . – Kəlmeyi şəhadətini oxuma .Sən ölmürsən . İki mələk görsənir . Biri sag , biri sol çiyninə qonur . – Əməllərini yazacagıq. Yenə şeytanın səsi gəlir . – Ey insan , nəfəs al , nəfəsini artır , sən güclüsən , sənə heç kim qalib gələ bilməz! Bu dünya sənindi , sən həmişə qalibsən , sən ölməyəcəksən ! -Sən kimsən? – Mən sənin özünəm ! Gözlərini açır ətrafa baxır , budur yol kənarında uzanıb , hər yeri qanın içindədi . Əlin tərpətmək istəyir . Yox deyəsən qolu yoxdu axı . Bir az kənara düşüb . Nə baş verir burda? – O kimdi aglayan? Niyə aglayır görəsən? Bəs ayaqları hanı ? Aha o tərəfdə ayaqqabıları görsənir . Ayagı üstündə deyil . Hamı ətrafa qaçır , nəsə axtarırlar . Burda nə baş verdiyini kimsə mənə deyəcək , ya yox? – Ey insan, bu sənsən . Qəza törətmisən , yüksək sürət səni məhv edib . Budur anası , aglaya – aglaya , öpə – öpə ayaqlarını tapıb gətirir . – Ana, aya ana ayagımı bura qoy , bax bura . Qoy birləşsin ayaga durum . Şeytanın səsi: – Sən güclüsən , qalx ayaga ! Bəs bədənim hardadı axı ? Niyə bədən üzvülərim məndən uzaqdadı? – Onlar artıq səni istəmirlər . Sən onlara sadiq olmadın . Düşünmədin ki bir gün səni tərk edə bilərlər . – Mən , məən neynədim axı? – Bax , anana, atana , bacına gör necə aglayırlar. Sən onlara da əziyyət verdin. -Mən ölmək istəmirəm! Mən hələ cavanam! – Hazırlaş gedirik. Ruh yavaşcadan bədəni silkələyir . – Ey bəni insan, mən gedirəm . 32 ildi səninlə agladım güldüm . Səninlə gəzdim . Cisminlə dost oldum . Bax görürsənmi heç nəyin sonu yoxdu . Və bir gün gəldi , mən cismini tərk edirəm! Şeytanın məglubiyyət dolu qahqahaları ətrafa yayıldı . Get – gedə səs yavaşımaga başladı . Gözləri qapanmaga , bədən heydən düşməyə , hissiyyat məhv olmaga dogru gedirdi artıq . Heç nə qavramır , heç nə duymurdu. Bərkdən qışqırmaq istədi , yox səsi də çıxmır ,əlini qaldırmaq , sagollaşmaq istədi nə qədər etsə də əli qalxmadı . Həqiqətənmi sonudu? Qısa həyat yolu göz qabagına gəldi . Yaşadıqları , yaşatdıqları bir lentə düzülüb gözü önündən keçməyə başladı . Budur o balacadı anasını incidir , burda böyüyüb müəlliməsin dinləmir , sinif yoldaşının qələmini ogurlayıb , bax burda küçədə uşaqları döyür , bu lentə bax hələ qızı aldadır , yalvarışlarına məhəl qoymur , anasına qışqırır , atasının sözünə baxmır .. Nələr var burda nələr .. Gedəcəksə bəs bu günahlar necə olacaq ? Əzrayıl əlində xəncıriylə ona baxır : – Hazlrsanmı ? -Əslində yox, bu qədər günahla mən qorxuram getməyə . – Qorxma , Allah bagışlayandı . De görək kəlmeyi şəhadətini . – Əşhədü ən la illahə illəllah -Əşhədü ənna Mühəmmədən rəsulullah Quran sədası , hıçqırıq.. Əzrayıl bir can daha alıb gedir .. Bu da bu dünyanın faniliyinə inanmayan ,sagollaşmaq istəməyən bir insanın uzun görsənən , əslində qısa olan ömürünün sonu…
Yer üzünün cənnəti … Fərəh taleyi kimi qaranlıga qərq olmuş həyətə girdi . Gözlərinin yaşını silib ,əlləri əsə -əsə qapını açdı. İçəri keçib bir – bir otaqların işıqlarını yandırdı .İllərin köhnəliyini , daşın – divarın nəmişliyini özündə saxlayan bu evdə böyümüşdü Fərəh . Yarıac – yarıtox, əziyyətli amma xoşbəxt bir həyat bəxş etmişdi ona yaradan ..Bəs sonra? O xoşbəxtlik birdən birə niyə uçarı quşa çevrilib uçub getdi görəsən? Nə qədər haraylasa da geri dönmədi? Fərəhgil ailədə beş nəfər idilər . Ata – anası , bir bacısı ,bir qardaşı vardı Fərəhin . Var idi , amma indi ?? Xatirəsi acı verdiyi qədər şirin olan bir tale . Bir gün məktəbdən sevincərək geri dönən Fərəh həyətə girəndə gördüklərindən dəhşətə gəlmişdi . Kəndlərində məktəb olmadıgından başqa kəndə təhsil dalıyca hər gün kilometrlərlə yol qət edən bu qızcıgazın o zaman yeddi yaşl vardı .Bacı qardaşları balaca olan Fərəh hər gün dərsdən gəlib onları öpüb qoxlayırdı. Mehriban ,sakit ,kasıb ailədən idi Fərəh Ailədə olan o sevgi ,o mehribançılıq ailənin xoşbəxliyi idi . Təzə – təzə xəbər yayılmışdı ki , mənfur qonşular müharibəyə başlayıblar.Hər kəs ehtiyyatlı olmaga çalışırdı. Səhər – səhər anası onun məktəbə getməyini istəməsə də , Fərəh bu gün getməsi üçün icazə istəmişdi. – Qızım ,bu gün dərsə getmə .Vəziyyət heç ürəkaçan deyil . – Olar ana,bu gün gedim ? sabah getməyəcəm söz verirəm . Anası balaca qızcıgazın elmə olan sevgisi qarşısında erimişdi.Qızının gələcəyinin parlaq olacagını hiss edirdi.Ona görədə heç nə deyə bilmədi. Qaçıb anasını öpən Fərəh çantasını götürüb dərsə yollanmışdı.Bu onun ailəsi ilə son görüşü idi . Evə döndükdə ailə üzvlərinin yerdə qan içində görmək qədər dəhşətli heç nə ola bilməz.Fərəh körpəcə halıyla nələr yaşamışdı o anda ,bir Allah bilir. O da onlarla ” ölmüş” dü.Gah atasının ,gah anasının ,gah körpələrin yanına qaçan zavallı öz balaca aglıyla onlara kömək edirdi. Heç birinin qımıldanmadıgını görən Fərəh qorxmaga başlamışdı artıq .Qaçıb qonşuları Talıb babanı çagırdı.Cavab olmadıgından Nüsrət əmini , Lalə xalanı harayladı . Yox heç kim yox idi . Yaxınlıqda güllə səsləri eşidilirdi . Qorxuya düşüb evə qaçdı . Həyətdə səslər gəlməyə başladı. Balaca pəncərədən çölə baxdı . Əli silahlı əmilər idi . Öz aralarında nəsə danışırdılar . Budur biri evə dogru gəlir . . Fərəh qaçıb sınıq çarpayının altında gizləndi . Evdə salamat heç nə yox idi . Əvvəlcədən evi ələk – vələk etdikləri bəlli idi . Evə girən yaraqlı türkcə o birinə : – Burda hamıını öldürmüşük , o biri həyətlərə baxaq dedi . Çıxıb getdilər . Fərəhin ömürünü çalıb getdilər . Xəyallarını , ümüdlərini , taleyini məhv edib getdilər . Geri qayıdan Fərəh göz yaşlarıyla ürəyini islada – islada sınıx -salxaq bir bel tapıb gətirdi . Uşaqların sevərək oynadıgı yerdə onlara balaca çala qazdı . Qucagına götürüb doyunca öpüb qoxladı . Ətirlərini qəlbinə , beyninə hopdurub balaca əlləri ilə onları bu çalaya qoydu . Yaşından tez böyümüşdü Fərəh . Hər şeylə maraqlanır , uşaq aglıyla mükəmməl qərarlar verirdi . Çox səbrli , fərqli bir uşaq idi Fərəh . Bəlkədə Tanrı onu əvvəlcədən verəcəyi bu “ mükafat” a hazırlayırdı. Burada qalmagın təhlükəli oldugunu da yaxşı bilirdi . Onların üstünü torpaqlayıb yerdə əyləşdi . Sanki yuxuda idi . Dayanmadan hıçqıraraq agladı . Üzü gecəyə gedirdi . Cansız bədənlər yanında qalmaq onu qorxutmaga başlamışdı . Ona görə tez – tələsik onları basdırmalı idi . Birinci atasına yaxınlaşdı . Alnından öpdü . Sonra anasına yaxınlaşıb gözündən öpdü . Buza dönmüş cəsədlər onu üşütməyə başladı . Onlara qəbir qaza bilməyəcəyini bilirdi . Nə edəcəyini də bilmirdi . Çox çarəsiz qalmışdı . Onları burda qoyub getməliydi . Son dəfə ata – anasının qana bulaşmlş soyuq bədənlərini qucaqladı . Onlara kömək edə bilmədiyi üçün üzr istədi . Arxaya baxmadan kənd boyu qaçdı . Yorulub əlindəki bayaq çarpayının altına girəndə götürdüyü bacısının balaca kuklasını bagrına basaraq agacların arasında oturdu . Qaranlıq düşmüşdü . Kəndi heyvanların səsi götürmüşdü . Onların səsi ilə bərabər ikiayaqlı heyvanların ( ermənilərin) səsi də gəlirdi. Tale üzünə gülmüşdü bu balaca mübariz qızın . Əsgərlərimiz onu tapıb xilas etmişdilər . İllərlə vətən eşqi ilə, ata – ana yangısı ilə yaşamışdı Fərəh. Fərəhi tanıyanlar bu savadlı , talehsiz qızcıgazdan köməklərini əsirgəmirdilər . İllərlə üzərində qaçqın damgasıyla yaşayan Fərəhin bir arzusu vardl . Evlərinə dönmək . Artıq ali təhsilini də almışdı . Jurnalist idi acı tale yaşayan o balaca qızcıgaz artıq . Və günlərdən o gün gəldi. 44 günlük , ordumuzun zəfər çaldıgı müharibədən sonra həsrətlə evlərinə gedəcəyi günü gözləyən Fərəhin həsrətinə bu gün son qoyulmuşdu. Otaqlar 7 yaşında qoyub getdiyi kimi idi . Hər yer dagınıq , sınıq – sökük . Yerə tullanmış əşyalardan bir ikisini qaldırdı . Hamısı nəmişlikdən tələf olmuşdu . İllərin izi vardı üzərlərində . 23 il.. Acılı , agılı, nakam illərin. Fərəhin yolunu gözləmişdi bu həyətdə, bu kiçik sevgi dolu koma da . Evlərdə o sevginin istiliyi hələ də dururdu. Fərəh hər şeyə bir – bir yaxınlaşıb qoxusunu içinə çəkir, əllərilə sıgallayırdı . Budur anasının kasıb, amma ətir qoxulu yeməklər bişirdiyi mətbəx.. Yerə dagılmış kiflənib yumaga dönən ərzaqlar. Fərəh həyətə düşməkdən qorxurdu. Ata – anasının cəsədinin necə oldugu bəlli deyildi. Amma o körpələr?.. Əlinə saralmış , amma 23 illik həsrəti özündə saxlayan ailə şəkilləri keçdi. Şəkilə baxıb özünü saxlaya bilmədi. Hönkür – hönkür agladı. – Ay ana, keşkə mən də sizlə öləydim. Ruhum öldü sizlə. Bax burda basdırdım onu, siz yatan torpaqda . -Qaçqın olmaq bilirsənmi nədi ay ata? Öz vətənində qaçqın olmaq qədər agrılı heç nə yoxdu . -Qaçqın adını bizə kim qoydu , ay ana? – Öz vətənimizdə niyə yad olduq , ay ata? – Vaqonlarda yaşadıq, çətinliklə yaşadıq , yardımlarla yaşadıq . Burunumuzda vətən qoxusu, qəlbimizdə vətən sevgisi, ata – ana , bacı – qarda nisgili ilə yaşaqdıq . Öz Vətənimzdə vətənimizi axatardıq . Doguldugumuz torpagımızın həsrətini illərlə çəkdik . – Bilirininizmi, o qədər taleyimə qarşı çıxdım ki, niyə mən də sizlə ölmədim deyə? Şəkillərlə danışa – danışa həyətə düşdü. Zərif , zəif əlli, şir ürəkli , 7 yaşlı Fərəhin qazdıgı çalaları axtardı ..Viranə qalmış həyətdə həmən yeri tapdı. Diz çöküb torpagı qoxladı, öpdü. Əllərilə yavaş – yavaş torpagı qazmaga başaldı. Bir möcüzə gözlədi. bir möcüzə.. Axtardı,axtardı uşaqların sümüklərini tapdı . Ürəyi əsə – əsə gətirdiyi torbaya yıgıb maşına qoydu. Kənd məzarlıgında basdıracaqdı . Geri dönüb yenidən həyətə uzun – uzadı baxdı .baxdı . – Sagol , mənim uşaqlıgım , sagol mənim varlıgım, sən sadiq oldun .bacı – qardaşımı qorudun …Yer üzününün cənnəti sən idin.. Atamın ,anamın ,bacı – qardaşımın hüzur tapdıgı ,mehribançılıgı , sevgisi ilə isitdiyi gözəl qoxulu Vətənimiz , Cənnət qoxulu torpagım…
“Üşüyən“ ocaq.. Qapı açılıb örtüldükcə küləyin özüylə bərabər gətirdiyi buz kimi soyuq hava evi soyutmuşdu . Peçin içindəki közərən od sönmək üzrə idi. Alovlanmaga can atan köz , yorulur , kömürə dönürdü. – Fevralın qarlı , şaxtalı günündə bu evin sahibləri hara yoxa çıxdı , görəsən? – Bu nədi belə , stolun üstündə mürəbbə , çörək , yag , pendir, soyulmuş yumurta ? Nələr oldu bu evdə ? – Hər səhər yuxudan durub ocagı alışdıran , o əli qabarlı ata , ona kömək edən məktəbli , qaraşın oglan hardadılar görəsən? – Anasına kömək edən , o uzun saçlı , nazlı qəmzəli qızcıgaz hanı bəs? – Xəmir yogurub , üstünü baglayıb isti peçin yanına qoyan , hərdən gəlib, xəmirin gəlib – gəlməməsini yoxlayan o xanım hardadı bəs? Bunlar hara getdi birdən – birə? Lap darıxdım. – Çöldəki nə səsidi elə? Nə qəribə qoxu var havada? Ocaq yavaş – yavaş sönürdü. Közərən agacın içindən sanki göz yaşları süzülür , onu sönməsini tezləşdirirdi. Üstündən bir neçə gün keçdi . Deyəsən gələn var idi . -Aha deyəsən qayıtdılar . Yanılmışdı . Həsrərlə qapıya boylandı .Burnuna tanış olmayan qoxu gəldi . Budur evə yeni sakinlər gəldi . – Ay aman, bunlar kimdi belə? Nə səliqəsizdilər . Nə yaman bərkdən danışırlar . Deyəsən bayramlarıdı .İlahi , bu nədi belə? Yaxınlaşıb peçin içinə deyinə – deyinə baxan saqqallı gedib bir yaş odun gətirdi . Nə qədər etsədə ocagı yandıra bilmədi .Hirslə peçə bir təpik vurub , öz dilində nəsə deyib , onu yerli dibli götürüb həyətə tulladı .Hikkəsi soyumadıgından zirzəmini açıb , onu zibil kimi ora necə atdısa , peç bir neçə yerdən zədələndi . – O günlər harda qaldı ? Yayda səliqə ilə çıxarılıb zirzəmiyə qoyulan ,qışda nadir tapıntı kimi əzizlənib ordan çıxarıldıgı günlər? Atayla ogul onu ordan ehtiyyatla götürüb ,həyətin ortasında rəngləyərdilər , içinə quru odun yıgıb bir- iki gün ordaca yandırardılar . Sonra ananın köməyilə yerinə səliqə ilə yerləşdirər , ilk ocaqlarını çatardılar . Başına yıgışıb istisinə qızınardılar . Çox dogma idilər ona. Harda qaldı o günlər? Zirzəmidə illərlə qalmaga məcbur oldu . Hərdən sevmədiyi zəhirmar yagan sifətlər gəlib zərblə qapını açar , nələrsə yıgıb gedərdilər . Təmizlik yagan zirzəmini də zibilliyə çevirmişdi bu yeni sakinlər . Zirzəmidə ona xoş olmayan iylər bir – birinə qarışmışdı . Həmişə yayda evin xanımı burdan gəlib bankaları çıxardıb , içərisini səliqə ilə doldurub gətirib yerinə yıgardı . Qışda onun başına yıgışıb , o bankaları açıb elə ləzzətlə yeyərdilər ki.. İndi .. Bu nədi ,qıcqırmış şərab iyi , qapagı atılmış bankalardan az qala yerə töküləcək şorabaların iyi bir- birinə qarışıb zirzəmiyə xüsusi bir “iy” verirdi. İllərdi bu acını ” yaşayan” peç artıq dözə bilmirdi . İçində ocaq çatılmayan peç darıxmaga başlamışdı .Köhnə sakinlərin bir gün dönəcəyi günü həsrətlə gözləyirdi . Zirzəmidə mürgü vura – vura illəri bir – birinə calayırdı .
Bir neçə gündü çöldə eşidilən , yeri silkələyən səslər yavaş- yavaş azalırdı . Evin sakinlərinin səsi küyü kəsilmişdi . Yoxa çıxmışdılar deyəsən . Axrıncı dəfə gəlib qıcqırmış şorabalarını , şərablarını elə acıgözlüklə çölə daşıyırdılar ki . Zirzəmidə nə vardısa hamısını çölə yıgmışdılar . Bir tək ona əl vurmadılar . Nə yaxşı ki onu götürmədilər . Və bir gün , həmın gün zirzəmin qapısı yavaşca açıldı . İçəri girən iki oglan onu qucaqlarına götürüb , dogma yerinə aparıb qoydular . Yox bunlar köhnə sakinlər deyildi.Amma danışıq səsləri ona o qədər dogma gəlirdiki . Evin səliqəsi geri dönmüşdü . – Aha , bu qaraşın oglan. Ocagı alışdırmaga çalışan qaragöz oglan . Həmən məktəbli , nə yaman dəyişib , əynindəki nədi belə? Bunlar hamısı eyni geyinib? Ocagı sevgi ilə qalayıb , əvvəl peçi , sonra otagı qızdırdıran əsgərlər yaman sevincli idilər. Hər şeyə sevgiylə , ehtiyyatla toxunurdular . Əsgərlər ocagın ətrafına yıgışıb əvvəl əllərini qızdırdılar , sonra qazan asdılar . Yeməyin gözəl ərti evi bürüdü. Evə qayıdan dogmalıq , ev sahiblərindən 30 ildi ayrı düşən “ üşüyən” ocagı isitməyə başladı .Beləcə sönən ocaq illər sonra yenidən alovlanıb , bir evi , bir eli isitdi .Alovun rəqs edə – edə yanıb , şölə saçdıgı o işıltı evə gözəl nəşə gətirdi .
Ah qadın, qadın .. Qadın anadı, qadın bacıdı, qadın həyat yoldaşıdı, bibidi, xaladı, nənədi .. Saymaqla bitməyən vəzifə daşıyan qadın. Bax, o tində dilənən qadın, yaxşı–yaxşı bax zibil yığan qadın, əri tərəfindən döyülən qadın, övladı tərəfindən atılan qadın, söyülən qadın, pis yola düşən qadın… Ah qadın, qadın… Mental dəyərlər zəncirində boğulan qadın. Ər evindən kəfənlə çıxacaqsan deyə valideyinləri tərəfəfindən təhdid ediən qadın, ölsən də bu evə qayıtma, camaat nə deyər deyə sinəsindən geri itələnən qadın, sahib çıxılmayan qadın, namusumuzu kirlətdin deyib qardaşı tərəfindən öldürülən qadın … Hələ gəl bir az da yaxından bax dostum, o qadın gecəsini gündüzünə qatıb çalışır. Bilirsənmi niyə? Uşaqların saxlamaq üçün. Soruşacaqsan ki, əri yoxdu? Var niyə yoxdu ki? Fərsizin biridi, bu zülm çəkir, o kef çəkir. Hələ o birinə bax əllərinin, ayaqlarının agrısından, zənbilini yerə qoyub oturub dincəlir ki, yenidən yoluna davam etsin. O ayrılıb yoldaşından, aliment ala bilmir. Əri deyir ki, mənim pulum yoxdur, canın cıxardı boşanmazdın. Ta edmir ki, mən səni bezdirdim, xəstə saldım, “öldürdüm”. Deməz axı… Qoy hamı günahı bu biçarədə görsün. Hələ o xısın–xısın danışan qara donlu arvadlara bax. Əziliblər, döyülüblər, sevgidən uzaq “yaşayıblar”. İndi ağıl verirlər ki, sən də bizim kimi döz. Biz dözdük arvad olduq. Elə bilirsən bizim atamıza, anamıza, söyməyiblər, elə bilirsən yağ içində böyrək kimi yaşamışıq? Qocaldıqca düzələcəlkər. Hamı da elə olur. Dözmək lazımdı bala. Elə bilirsən tək uşaq saxlamaq asandı? Adını qoruya biləcəksən? Ağılını başına yığ qayıt evinə, başını sal aşagı bir tikə çörəyini ye. Niyə, nə üçün? Ölmək üçünmü doğuldumu bu qadın? Bax o qoca qadını çölə atıblar. 4 oglu var. Zülümlə, əlinin qabarıyla, danlaq götürə-götürə böyüdüb onları. Bu gün atıblar çölə. O biri tərəfdə narkotik çəkən qadına bax, onun yanındakı siqaret tüstülədənə bax, o tində adını pis yola yazdran o gözəl qadına bax… O tərəfdə 3 körpə uşaqla, uşaqların sayıdan çox zənbillə gələn o çəlimsiz qadına bax. Sevgisiz yaşayan, özünü şən göstərməyə çalışa , deyib–gülən, qəlbi qan ağlayan qadına bax. Boynunda qadınlıq damğasını asıb, bu adı nə olursa olsun qoruyub, doğrultmağa çalışan o adı saxlmaq üçün yaşamağa məhkum olan qadın. Bəxtsiz, tale yüklü qadın… Aglayıb göz yaşında bogulan qadın.. Qonşuda yenə aləm dəyib bir–birinə. Niyə? Heç ər arvad arasında olan şeydi. Ərinin ixtiyarı var. Arvadı bu gün dırnağına lak çəkib, bunu da qaynana görüb oğluna xəbər verib ki, bunun ipini yığ. Bu gün lak çəkəcək, sabah saçın rənglədəcək, o biri gün pis yola düşəcək. Belələrini biz çox görmüşük bala. Görə–görə gəlirik. Bizim ixtiyarımız nə idi qapıdan başımızı çıxardaq. Nolub bəyəm, pis arvad olmuşuq? Ər də arvadını “başa salır”. Bax, o biri evdə qız təhsil almaq istəyir. Hər gün içib gələn atasının qeyrət damarı tutub: “Qız uşağı nədi, oxumaq nədi?” Bax o birisində qızın sevdiyi oğlan var. Qardaşı bilib, gedib oglanın payını verib, gəlib bacısını “başa salır”. Gecə saat 2-də ipə paltar sərən qadındı? bax o gördüyün, uşaqlar indi yatıb, o da durub işini görür, saat 6- da ərini yola salmalıdı . Bax gecə–gündüz o evdən ağlaşma səsi gəlir. Ana oglunu şəhid verib. Ah qadın, qadın… Gecələri ağlayan, gündüzləri gülən qadın. Amansız qismətinin üzünə gülən qadın… Zərif ad altında yaşayan qadın… Adı qadın, əslində sonuncda arvad olan qadın… Əli qabarlı, üstü unlu, gözü yaşlı qadın… Xoşbəxtlik axtarışında olan qadın, səliqəli görsənməyə çalışan qadın, bütün günü istər evdə, istər işdə çalışan qiymətləndirilməyən qadın. Gecələri yatmayıb təkbaşına uşaq saxlayan qadın, tərbiyə edən qadın, Zülümlə yaşayan amma yaşadan qadın, ev quran qadın… Saymaqla bitməyən, dəyərləndirilməyən , yazılmamış vəzifələr… Sevildiyini düşünüb xəyanət görüb ayrıla bilməyən qadın. Ayrılmağa gücü çatmayan, itirməyə qorxan, yaxınlarının yaxın durmadığı, kişiyə olar deyə cəmiyyətin qınadığı qadın… Bəxtsiz qadın… Bax indi bildinmi qadın öz tale yükünü öz zərif, zəif çiyinlərində necə əzmlə, şərəflə daşıyır? Əzilərək, döyülərək, söyülərək, alçaldırılaraq “yaşayır”. Qadınlarımızın qədrini bilək, onlarsız bu həyat heç nədir.
RUHUMUN QONAĞI Budur həyət darvazası açıldı. Boylanıram. Gecədi demək olar ki… Hərdən sərin hava üzümə dəyib geri qayıdır. Bir az külək var. Küləyin gətirdiyi cücülər dişləməmiş getmirlər. Onları qova – qova bir gözüm qapıda yerimdə qurcuxuram. Aha, telefonun işigı yanır. Odu deyəsən. Axsam olanda Kürün qıragına gəzməyə gedir. Bir az hava alıb gəlir. Get gedə yaxınlaşır. Əlində çantası yavaş yavaş yellənir. – Ay qızım, niyə yatmamısan, tək burda neynirsən? Maman hanı bəs? Çagır gəlsin dondurma almışam . – Ay ata, indiyə mama qalar, çoxdan yatıb. Deyirəm gülürük. Gəlib əynini dəyişib otururur . Bir az nəfəs alıb, bir iki dittili öldürüb, uzanir divana. Nə dondurması almısan, ay ata? – Togruldan aldım, mamanın xoşu gələndəndi, şokaladlı. Hə, onun payın qoyum soyuducuya, biz yeyək. Arada pəncərədən mamamın səsi gəlir, Leyla kimlə danışırsan? Dilim tutulur, cavab verə bilmirəm. Üstündən bir az keçir. Oturub həmişəki kimi ata – bala dərdləşirik . Mən suallar verirəm. O cavabarın: geniş, izahlı… İnformasıya bazamız doludu bu gün. Çoxdandı görüşmürük axı . Heç soruşmuram uşaqlar hanı ? – yatıblar . Bir az Yusifin diliylə danışırıq. Deyirəm Yusif denən maşın , deyir ənn … deyib bərkdən gülür. Səni yaman axtarır, ay ata. Deyirəm gələcək. Deyir o gələ bilmir. İnanmır gələsən . Ortaya sükut çökür . 44 günlük müharibənin müzakirısinə başlayıram. Fikirləri mənə çox maraqlıdl. Sosial, siyasi, mədəni məsələlərin müzakirəsi bitmirki, bitmir. Arada dayanıb, a qızım neysən, sən qarışma belə məsələlərə deyir. Ay ata, elə bil agrımırsan ta? Başın yelliyir. Bir az keçir. Çay içirsən? Təzə suyumizdan qaynatmışam, bəlkə kampot içəsən? Dil bogaza qoymuram. Yox heç nə lazım deyil. Bir az uzanım burda deyib planşeti əlinə alır. Bir az səhfələri çevirib, gözlərini qaranlıga zilləyir. İlqargil yatıb yəqin. Hə. İndiyə adam qalar? Saat mürgü vurur. Əqrəbin neçənin üstündə dayandıgın seçə bilmirəm. Bir az meh gəldi deyəsən. Dittili olmasa adam burda yatardı deyib gözünü yenidən planşetə yönəldir. O qapının işigi niyə helə yanır a qızım? – nolub ki ay ata? Xarab olmuşdu Azad gəlib düzəltdi . Xarab olanda o gəlsə yaxşıdı. Sükutu pozuram yenə – ay ata, Yusif səni yuxuda görür. Deyir dədə məni dindirmədi. Gülür yenə, denən nadinclik edirsən, səndən küsüb. Elə deyirəm, pis olur. Cıqa neynir ey? ( Aylin) Yusifi döymür? Yusiflə işiniz yoxdu ha! Yusif yaxşı oglandı! Bilsə gəlmisən sevindiyindən bilməz neynəsin. Bəlkə durguzum? Cavab vermir… Sevdiyi sarı köynəyin geyib. Uzun uzadı üzünə baxıram. Ay ata, onu qoy o tərəfə gəlmişkən bir iki sual verim sənə. Ver, qulagım səndədi. Dayan ey, özün necəsən? – babatam ay ata. Sən yaxşı ol. Hə saualını ver görək… Hardaydın ay ata,hara getmişdin? Elə bildik ölmüsən.sənə yas saxladlq. 10 ay keçib ay ata… bilirdik gələcən, inanmırdıq ölmüsən. Sən gedəndən hər şey qarış quruşdu. Hər gün sənlə dərdləşirəm. Gizlində aglayıram. Amma gəlmirsən. Yaxşı ki, gəldin. Sənlə bərabər çox şeylər getdi. Heç nə demədən, danışmadan qəfil getdin. Gecənin qaranlıgına bürünüb gözünü yumdun. Aparıb qoyduq torpagın altına gəldik. Tez tez ziyarətinə gedirik. Aglayıb, şəklinlə danışıb gəlirik. Yenə də səssizliq. Mən danışıram, o susur… Gecdi çıx yuxarı yat yerində, otaq sərin olar. Kondisioneri işlədirsiniz? Necədi soyudur? Yaxşıdı ay ata, yerin məlum. Elza xalan necədi? Salam deyərsən? Haqqı çoxdu üsümdə. Bir ara ona da əziyyət verdim. Denən haqqın halal etsin. Bibin necədi? Gəlib gedir? Yoxluyur sizi? Mamanın toyuqları necədi? Yumurtlayır? Bişir Yusif yesin. Təzə çolpalar da alıb, ay ata. Bu arvad xoşu gəlir də əziyyət çəkməkdən, denən bax neynirsən. Bəs ay qızım, maman kimlə qalır? Gözüm dolur bu suala , indi mən səssiz qalmışam . Ta gəlmisən ay ata, tək qalmaz. Tək niyə olur ki? Siz varsuz. Bizlə sən birsən ay ata, elə söz danışırsanki? Bir az fikirə gedir. Düşünürəm, aha deyəsən təsir etdi. Qalacaq. Gözüm yenə saatdadı. Saatın əqrəbi mürgülüyə – mürgülüyə 05 – in üstünə birtəhər gedib çatıb. Sükutu o pozur. Qonşular necədi? Gəlib yoxluyan var sizi? – Hə ay ata, sagolsunlar. Orxan necədi? İşləri necədi? – Yaxşıdı. Sualdan yayınıram. Mənə niyə verirsən bu sualları ay ata, sabah görəcən də hamını… Dur çıxaq yuxarı mənim də yuxum gəldi ay ata, deyib özümü yuxulamış kimi göstərirəm. Bəlkə çıxa evə . Şəhla xalan necədi? – Yaxşıdı. Sənin yoxluguna çox pis olur, deyir sayan, axtaran o idi. Arxam dayagım getdi… Bir iki sual da verir… cavablarım onu bir az hirsləndirsə də təmkinlə, dalıyca gedin ay bala, haqqımı yedirtmiyin deyir. Pis oluram, büruzə vermirəm. Yaxşı mən gedim. Hara, ay ata? – deyib sanki hayqırıram… Getməliyəm qızım . İşlərim var .. Susur , soyuq gözlərində kədərlə ayaga qalxıb sagollaşır . Mamandan mugayat olun, Orxanla mehriban olun, Yusifi incitmə. Yusif yaxşı oglandı! Son sözün deyib yox olur. Oturub key key baxıram. Divana. Saata, stola stula… yoxdu getdi… niyə saxlaya bilmədim deyib hönkürürəm. Niyə getdin ay ata? Gözlərimi silib, yanımda mənə yuxulu – yuxulu baxan mamamla, Yusifi görürəm. Ay mama, atam gəlmişdi, Yusif dədə gəlmişdi. Yazıqlar üzümə baxa baxa qalıb. Özümü topalayıb, üzümə su vurub, bayaqdan atamı keçirdə bilmədiyim evə keçirəm…
