Azərbaycan ədəbiyyatında təbiət motivləri həmişə xüsusi yer tutub. Çünki bu torpağın dağları, düzləri, çayları, meşələri yalnız coğrafi məkan deyil, həm də milli kimliyimizin, yaddaşımızın ayrılmaz hissəsidir. Xalqımız əsrlər boyu dağlarla nəfəs alıb, dağlara söykənib, dağlardan güc alıb. Bu baxımdan müasir ədəbiyyatımızda dağ obrazını canlı şəkildə yaşadan şairlərdən biri də Zaur Ustacdır.
Zaur Ustac üçün dağ yalnız fiziki məkan deyil, həm də milli dirənişin, əzəmətin, ucalığın və əbədi mövcudluğun simvoludur. Onun poetik dünyasında dağlar həm qəhrəmanlıq tariximizin şahidi, həm də xalqımızın sərt, dözümlü xarakterinin təcəssümüdür. O, dağlara baxanda yalnız qayaları, zirvələri deyil, həm də o zirvələrin qoynunda yaşanan həyat hekayələrini, unudulmaz taleləri, igidlik dastanlarını görür:
Haqqa nisbət tutub ulu Ələsgər, Andırıb, tanıdıb, bilib pərisgar, Hər səngər məbəddi, pirdi hər əsgər, Şuşa tək ocağın mübarək, dağlar!
Ustacın dağlara yanaşmasında publisistik ruh da hiss olunur. Çünki o, dağlara təkcə şair gözü ilə baxmır, həm də ictimai-siyasi məna axtarır. Azərbaycan reallığında dağ həm işğalın acısını, həm də azadlığın sevincini simvolizə edir. Bu baxımdan Zaur Ustacın yaradıcılığında dağ obrazı bir çağırışdır – “özünə qayıt, gücünü tanı, dağların təkcə daşdan yox, ruhdan ibarət olduğunu unutma!”
Ədəbiyyatın gücü ondan ibarətdir ki, oxucunun hisslərinə toxunaraq onu düşündürür. Zaur Ustac dağları vəsf etməklə oxucunu həm təbiətlə, həm tarixlə, həm də öz mənəvi kökləri ilə birləşdirir. Onun qələmi ilə yazılan dağ obrazı təkcə gözəlliyin təsviri deyil, həm də dirənişin fəlsəfəsidir.
Beləliklə, Zaur Ustacın yaradıcılığında dağlar milli yaddaşın, vətən sevgisinin, mübarizə əzminin canlı simvolu kimi təqdim olunur. Bu dağlar yalnız təbiət mənzərəsi yox, həm də xalqın ruhunu daşıyan əbədi dayaqlardır.
Yazar Etibar Həsənzadə Barış Elçisi ödülüne layiq görülmüşdür
Yazar Etibar Həsənzadə İmaj Media Magazin qurumunun keçirdiyi 26 il Uluslarası İmaj Media Magazin Sanat Ödülleri töreninde İmaj Media Magazin qurumu tərəfindən Vətənpərvərlik ruhunda yazdığı əsərlərə görə Barış Elçisi ödülüne layiq görülmüşdür. Bu barədə Yazar Etibar Həsənzadə öz rəsmi sosial media hesablarında məlumat vermişdir O bildirmişdir Mənim də fəaliyyətimi dəyərləndirdiyinə görə İmaj Media Magazin qurumunun rəhbəri dəyərli dostum Gündüz Şutanrikulu bəyə və əməyi keçən hər kəsə təşəkkürümü bildirirəm. Məni layiqincə təmsil etdiyinə görə Qardaş Türkiye’de yaşayıb yaradan dəyərli həmkarım Türk Dünyası’nın Barış Elçisi ve eyni zamanda Türk Dünyası’nın Kültür Elçisi . Gənç Türkşunas , Ardırmaçı Yazar və Şair Sənan Səbuhi Şəmkiri Səfəvi bəyə təşəkkürümü bildirirəm.
Bundan əvvəldə imaj Media Magazin qurumunun keçirdiyi ödül törenlerinde Sanat Ödülleri 25 yıl və imaj Media Magazin Altin Sanat Ödüllerine layiq görülmüşdür.
Darıxma, yadına düşərəm mən də, Peşman olub ürəyini üzərsən. Səni gəzib axtardığım dünyada, Sən də məni mənsən betər formada, Qapı-qapı, küçə-küçə gəzərsən.
Axtararsan, soruşarsan hamıdan, “İncirmərəm”, “küsdürmərəm” deyərsən. Əhd edərsən, məni tapsan haçansa, Əlimdən tut, üzümdən öp, qucaqla, Başıma da bir az sığal çəkərsən.
Qapınl döyərlər, – deyərsən mənəm, Açarsan küləkdi, arzun boş gələr. Tufan döyəcləyər pəncərəni də, Çəkilərsən bir otağın küncünə Onda məni Allah-Allah gəzərsən.
İndi icazə ver, rahat yaşayım, Ya da ki, dünyamı rahat dəyişim. Mən sənin ömrünü nizama saldım, Sən mənim dünyamı alt-üst elədin, Alt olan dünyamın üstün gəzərsən… Haçansa ağlın başına gələr, Onda həyatından küsüb bezərsən.
Zaur Ustac yaradıcılığında Azərbaycan təbiəti xüsusi bir yer tutur. Onun şeirlərində, poemalarında, publisist yazılarında insanla təbiət arasında dərin bir bağlılıq hiss olunur. Bu bağlılıq yalnız gözəlliyin təsviri ilə məhdudlaşmır, həm də milli kimliyin, vətən sevgisinin ifadəsinə çevrilir.
Azərbaycan təbiəti qədim dağların əzəməti, Xəzərin sonsuz mavi suları, aran torpaqlarının genişliyi, dağ çaylarının səsi və meşələrin yaşıllığı ilə zəngindir. Zaur Ustac bu zənginliyi sadəcə fon kimi göstərmir, əksinə, qəhrəmanlarının, obrazlarının taleyi ilə birləşdirir. Onun poeziyasında dağ – məğrurluğun, Xəzər – dərin düşüncələrin, Dağdağan ağacı – köklülüyün, qədimliyin və davamlılığın simvoluna çevrilir.
Şairin yaradıcılığında təbiət həm də milli yaddaşın qoruyucusudur. Ustac yazılarında kəndlərin, yaylaqların, bulaqların, bağların adını çəkərkən sanki oxucunu uşaqlıq xatirələrinə qaytarır. Təbiət obrazı vasitəsilə xalqın ruhu, onun tarixi və dəyərləri əbədiləşir.
Zaur Ustac üçün təbiət həm də ilham mənbəyidir:
Gəzdim, bu torpağı, mən oymaq-oymaq, Ən adi daşa da olmuşam qonaq, Hər otun, çiçəyin halın soraraq, Sinəmə yığdığım, sözüm var mənim!!!
Onun poetik təsvirlərində günəşin doğuşu yeni ümidlərin simvolu, axşamın qürubu isə həyatın faniliyinə işarədir. Yağış, külək, qar kimi təbii hadisələr bəzən sevgi duyğularını, bəzən də müharibə ağrılarını ifadə etmək üçün bədii vasitə kimi çıxış edir.
Nəticə etibarilə, Zaur Ustacın yaradıcılığında Azərbaycan təbiəti sadəcə bir mövzu deyil, milli ruhun, vətən sevgisinin və bədii düşüncənin canlı ifadəsidir. O, təbiəti tərənnüm etməklə yanaşı, onun hər bir mənzərəsində xalqın taleyini, keçmişini və gələcəyini oxucuya duyurmağı bacarır.
Müharibə — hər bir xalqın taleyində ən ağır, ən faciəli, amma bəzən də ən qürurlu səhifələrdən biridir. Azərbaycan xalqının yaddaşında Qarabağ savaşı, şəhidlərin müqəddəs adı, torpaq uğrunda gedən mübarizə heç vaxt silinməz izlər buraxıb. Bu izləri sözə çevirən, qələmi ilə xalqının dərdini, kədərini, həm də qürurunu yaşadan sənətkarlarımızdan biri də Zaur Ustacdır.
Zaur Ustacın yaradıcılığında müharibə yalnız güllə səsi, top gurultusu, qan və göz yaşları ilə təsvir edilmir. Onun şeirlərində müharibə həm də milli kimliyin, vətən sevgisinin, haqqın müdafiəsinin rəmzi kimi təqdim olunur. O, döyüş meydanında şəhid olmuş igidləri sadəcə bir insan kimi deyil, bütöv bir xalqın qeyrətini ucaldan qəhrəmanlar kimi görür. Hər şəhid onun sətirlərində bir ulduza, hər qazimiz bir dastan qəhrəmanına çevrilir.
Zaur Ustac müharibəni həm faciə, həm də qəhrəmanlıq kimi dəyərləndirir. Onun misralarında dağılan evlərin, yurd-yuvaların ağrısı ilə yanaşı, işğaldan azad edilən torpaqların sevinci də var. Bu, bir yazıçının deyil, həm də bir vətəndaşın, bir Azərbaycan övladının mövqeyidir. Çünki o, yaxşı bilir: müharibə sadəcə tarix kitablarının səhifəsində qalmır, bu gün də şəhid analarının göz yaşında, qazilərin yarasında, azad olunmuş kəndlərin torpağında yaşayır.
Zaur Ustacın poeziyası müharibənin insanlıq üçün böyük bir dərs olduğunu göstərir. O, sözləri ilə həm gənclərə, həm də böyüklərə bir mesaj verir: “Müharibəni unutmamalıyıq, çünki unutsaq, təkrar yaşaya bilərik. Amma biz onu həm də qəhrəmanlıq salnaməsi kimi yaşatmalıyıq ki, gələcək nəsillər torpağın hansı bədəllə azad olunduğunu heç vaxt unutmasınlar.”
Onun qələmi ilə yazılan misralar bir növ milli yaddaşın qorunması, tarixi unudulmamaq üçündür. Bu mənada, Zaur Ustac müharibəni yalnız bədii obrazlarla yox, həm də publisistik çağırışlarla təsvir edir: xalqına ümid, gənclərə vətən sevgisi, şəhidlərə ehtiram, gələcəyə isə güvən bəxş edir.
Müharibə mövzusu Zaur Ustacın yaradıcılığında həm dərsdir, həm də and. O, yazır ki, bu torpaqlar uğrunda canını verənlərin ruhu qarşısında borcumuz var – yaşamaq, qorumaq, sevmək və daha gözəl bir Azərbaycan qurmaq!
Biz bilirik ki, sükut nə sözlərin manipulyatorudur, nə də işgənəçi. O, hörmət oyadan ağrıya bənzəyir; biləyimizin çayı, damarlarımızın dənizi kimidir. O, bizi müşahidə edən və bizə saf enerji qaytaran dosta oxşayır; sümüklərə işləyən pası yumşaldan bir yağlayıcıdır, kölgəyə çevrilənədək. Çox vaxt detektiv rolunu oynayır: “kukla”nın ipini toplayır, zamanı yükləyir və peşmanlıqları ilə birlikdə geri qaytarır, rejissorun əfsanəvi səhnəni çəkdiyi kimi onu dəyişdirir. Yazıçı, əzab, ağrı və gözlənti ilə söz arasında həqiqi bir bağ yaranır, əgər işıq sehrli fənər kimi çıxış edirsə və onun intensivliyini tutub şeirə, nəqlə, fabula və şah əsərə çevirirsə. Qaranlıq qanımızın çırpınmasını hiss edir və bizi nigarançılıqdan uzaqlaşdırır; o, daxili vaxtımız, xarizmatik bir varlıq olur. Şübhənin sübhü qapını döyür; ən dərin çapıq cazibədar bir varlığa çevrilir; göy üzü bədənimizi və düşüncəmizin düyünlərini çılpaq göstərən bir ekranın işığını daşıyır. O gizli profilimiz, uzun müddət – hətta ictimai və mədəni mühitdə də – taxdığı “maskadan” nəhayət azad olur.
“İskelet”, hadisələrin vəhşiliyinə baxmayaraq, yavaş-yavaş yenidən çiçəkləməyə başlayır; sanki yabanı küləkdən döyülmüş, baltayla budaqları kəsilmiş ağacın qol-budaqları kimi. Söz bir ikonaya çevrilir, oxucularının qarşısına zərifliklə çıxır; onun baxışı aydındır, şəxsi izi, təbii istedadı vardır: incə texnika, qafiyələrin zərifliyi, həyatın ağırlığı, illər boyu şöhrətin zərbəsinə dözmək məcburiyyəti, həm də paxıllığın soyuqluğu. Zaman keçdikcə insan anlayır ki, yanlış ata bel bağlayıb, amma yenə də mübarizə aparmaq, məğlubiyyətdən sonra rinqdə ayağa qalxmağı bacarmaq lazımdır. Heç vaxt duyğularımızın etimadını satmamaq, “ölü” və keçici hüceyrələrdən qurtulmaq. Uzun illər boyu çəkilmiş pislikləri “tabuta” möhürləmək – zəriflik və təmkinlə. Zaman hər zaman düşmən deyil; o, sabahımızdır, bu günümüz və keçmişimizdir, həm də bir ata kimidir – əgər şeirə olan heyranlıq öz kimliyimizi yaratmaq istəyilə qarışırsa. Xəyal – yaradıcılığın rəng palitrasıdır; zamanla sevinclə sevilən bir tabloya çevrilir. O, sözdən qabaq doğulur və ona həyat verir. Onu qarşımıza alanda yeni hekayələrin qapısı açılır, sanki pəncərəni küləyə açıb otağı işıqla doldurmaq kimi. Xəyalın özü də qaranlıqdan qorxmur, əksinə, qaranlığın sinəsini yararaq ona nəfəs olur. O, bizə unudulmuş səsləri xatırladır: babamızın yorğun barmaqlarıyla tar çalmasını, bir ananın dizində yatarkən eşidilən ninni səsini, uşaqlıqda küləyə qarşı qoyulmuş çığırtımızı. Hər bir xəyal, sükutun qaranlıq bədənində doğulmuş işıqdır. O işıq sözə toxunduqda, şeir olur; musiqiyə qarışanda, ahəngə çevrilir; daşın üstündə dayananda, abidəyə dönür. Amma ən dərin xəyallar çox vaxt qovulmuş qaçqın kimidir: bizdən uzaqlaşmaq istəsə də, içimizdə gizlənərək yaşamağa davam edir. Onlar gündüzün işığında görünməsə də, gecənin ən tənha çağında birdən qarşımıza çıxır, bizi öz güzgümüzə baxmağa məcbur edir. Yazıçı üçün isə bu xəyallar – həm dost, həm də düşməndir. Dostdurlar, çünki bizə yazmaq üçün qanad verirlər; düşməndirlər, çünki gecələrimizi oğurlayır, qəlbimizi parçalayır, bizdən həmişə daha çox səmimiyyət tələb edirlər. Tarix – sadəcə daş kitabələrdə oyulmuş yazı deyil, o həm də insan ruhunun əbədi xəyallarında yaşayır. Bir millətin xatirəsi, əslində, onun gördüyü və qoruduğu yuxulardan ibarətdir. Əgər xəyal olmasaydı, qədim şəhərlərin qapıları yenidən açıla bilməzdi; şairlər öz səslərini gələcəyə əmanət edə bilməzdilər. Xəyal – zamanın dərinliyində gizlənmiş bir körpüdür: dünənlə sabahı birləşdirən, bizi özümüzə qaytaran gizli yol. O, bəzən susar, amma heç vaxt ölməz. Bir uşaq təbəssümündə, bir qoca baxışında, bir qadının dualarında yenidən boy göstərir. Elə bil, hər bir xəyal – tarixin öz qəlbindən bizə ötürdüyü səssiz məktubdur. Biz oxuduqca, o məktubun sözləri genişlənir: bir gün şeirə çevrilir, başqa gün musiqiyə, və bir gün gələcək nəsillərin yaddaşına hopur. Beləcə, tarix – keçmişin daş yaddaşı deyil yalnız; tarix – insan xəyalının heç vaxt sönməyən alovudur.
Maria Teresa Liuzzo, italyan şairəsi, yazıçı, jurnalist, tərcüməçi və nəşriyyatçı, “P. Benintende” Lirik-Drama Assosiasiyasının Prezidenti, “LE MUSE” ədəbi jurnalının baş redaktoru
Tərcümə və təqdimat: Cahangir NAMAZOV, “Butov Azərbaycan” qəzetinin, “YAZARLAR” jurnalının redaksiya heyətinin üzvü, Özbəkistan üzrə təmsilçisi, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü.
Ədəbiyyat dünyasında hər bir yaradıcı insanı müəyyən bir simvol, bir obrazla təsəvvür etmək olar. Kimisə şeir adamı, kimisə qələm adamı, kimisə də söz adamı adlandırırıq. Zaur Ustac isə bütün bunlarla yanaşı, xüsusilə “Kitab Adam” obrazı ilə seçilir. Bu təsadüfi deyildir. Çünki onun yaradıcılığına, həyatına və ictimai fəaliyyətinə diqqət yetirdikdə, kitab anlayışının onun üçün sadəcə yazılı söz deyil, bütöv bir yaşam fəlsəfəsi olduğu aydın görünür.
Zaur Ustac kitabı həm müəllif, həm oxucu, həm də təbliğatçı mövqeyində yaşadır. O, yazdığı əsərləri ilə oxucunu düşündürür, klassik irsi təbliğ etməklə milli-mənəvi dəyərləri qoruyur, gənclərin kitaba marağını artırmaqla isə gələcəyin maarifçi yolunu işıqlandırır. Bu baxımdan “Kitab Adam” ifadəsi onun şəxsiyyətini və yaradıcılıq missiyasını ən dolğun xarakterizə edən anlayışdır.
Onun qələmindən çıxan əsərlər müxtəlif mövzuları əhatə etsə də, hər birinin mərkəzində insan, insanlıq və milli kimlik dayanır. Kitab onun üçün sadəcə oxunacaq mətn deyil, həm də gəncliyin mənəvi mayası, düşüncənin güzgüsü, yaddaşın qoruyucusudur. O, bu amal uğrunda çalışaraq, kitabın sadəcə rəfdə qalmasına razı olmur, onu oxucu ilə ünsiyyətə gətirir, canlı dialoqa çevirir.
Zaur Ustacın “kitab adamlığı” həm də bir maarifçilik missiyasıdır. O, müasir dövrdə informasiyanın sürətlə dəyişdiyi, virtual dünyanın insan şüuruna hökm etdiyi bir zamanda kitabın əhəmiyyətini xatırladır, onu əbədi dəyər kimi təqdim edir. Onun fəaliyyəti göstərir ki, kitabdan uzaqlaşmaq insanı öz kökündən, öz yaddaşından uzaqlaşdırmaq deməkdir.
Obrazlı şəkildə desək, Zaur Ustac kitabı sadəcə oxumaz, kitabla nəfəs alar, kitabla danışar, kitabla düşünər. Onun hər bir çıxışı, yazısı, təşəbbüsü sanki bir çağırışdır: “Kitab oxu, çünki kitab insanın özü qədər vacibdir.” Bu mövqeyi ilə o, həm müəllif, həm oxucu, həm də təbliğatçı olaraq kitabı yaşadan bir şəxsiyyət kimi cəmiyyətə nümunə olur.
Beləliklə, Zaur Ustacın “Kitab Adam” adlandırılması sadəcə bir metafora deyil, onun həyat tərzini, yaradıcı yolunu və milli-ictimai fəaliyyətini əks etdirən reallıqdır. Çünki o, sözün, qələmin və kitabın gücünə inanır və bu inamla cəmiyyətin düşüncə sərhədlərini genişləndirir.
