Etiket arxivi: AKİF ABBASOV

www.USTAC.az

Hikmət Əlizadənın doğum günü

Bir şərh yazın
HİKMƏT ƏLİZADƏ – “ŞÖHRƏT” ORDENLİ PROFESSOR

Sentyabr ayının ilk gününün sevinci

           Görünür həyatın, öz sirlərini insana açmadığı fəlsəfəsi var. O sentyabr ayının birində anadan olmuşdu. Yaxın keçmişə qədər  həmin gün bilik günü adlanırdı, həmin gün hamı məktəbə gedirdi. 1963-cü ildə o da hamı kimi  sentyabr ayının birində məktəbə getdi. 1973-cü ildə ali məktəbdə – Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunda (hazırda Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti) tələbə kimi ilk mühazirə məşğələsində iştirakı da sentyabr ayının 1-nə təsadüf etdi. Gecəsini gündüzünə qatıb, müəllim peşəsinə yiyələndi və 1978-ci ilin yenə sentyabr ayının 1-də əlinə jurnal alıb sinif otağına daxil oldu, şagirdlərə dərs deməyə başladı. 1994-cü ilin sentyabr ayının 1-də ali məktəb auditoriyasına girib, mühazirə deməyə, seminar məşğələləri aparmağa başladı. Bu sentyabr ayının birinci gününün Hikmət Əbdül oğlu Əlizadənin həyat yoluna gətirdiyi sevinclərdir.

Tanışlığımın tarixi

        Mənim Hikmət müəllimlə tanışlığımın önəmli tarixi var. Ondan xeyli əvvəl atası – görkəmli Azərbaycan psixoloqu, psixologiya  elmləri doktoru, professor Əbdül Əlizadə ilə tanış olmuşam. Hələ tələbəlik illərimdən, sonradan mən təyinatla Sabirabad rayonunun Şıxsalahlı və Qaragüney kənd məktəblərində ingilis dili müəllimi, sonralar Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Pedaqoji Elmlər İnstitutunda kiçik elmi işçi, elmi işçi vəzifələrində çalışarkən professor  Əbdül Əlizadənin professor Əkbər Bayramovla yazdığı “Psixologiya” dərsliyini, psixologiyanın müxtəlif məsələlərinə, o cümlədən yeniyetmələrin cinsi tərbiyəsi probleminə aid sanballı əsərlərini oxuyur, Əbdül müəllimin pedaqoji və elmi fəaliyyəti barədə ürəkaçan sözlər eşidirdim. Təhsilin müxtəlif problemlərinə həsr olunmuş tədbirlərdə, konfranslarda görüşür, bir-birimizdən hal-əhval tuturduq.

       İş elə gətirdi ki, professor Əbdül Əlizadə ilə birlikdə “Ailə” dərsliyi (IX sinif üçün), “Ailə həyatının etika və psixologiyası” (müəllim üçün vəsait), “Ailə həyatının etika və psixologiyası üzrə müntəxəbat” (şagirdlər üçün) dərs vəsaitləri, bir neçə kitab və kitabça, tədris proqramı, 15 məqalə yazdıq.

        Belə günlərin birində professor oğlunu – Hikməti mənə təqdim etdi. Biz tanış olduq. Əbdül Əlizadə oğlu Hikmətlə əllərimizi birləşdirib: “Siz bir-birinizdən muğayat olun. Hər ikiniz pedaqogika üzrə mütəxəssisiniz. Bir yerdə dərslik, məqalələr yazın” – dedi.

         40 ildən çoxdur ki, Hikmət Əlizadə ilə yaxın dost, yoldaşıq, bir-birimizə etibar edirik. Birlikdə “Pedaqogika” dərsliyi yazmışıq. Bir-birimizə “əmioğlu” deyirik. Hikmət müəllim namizədlik dissertasiyasını məndən əvvəl yazıb müdafiə etmişdi. Doktorluq dissertasiyasını isə, mən ondan əvvəl müdafiə etdim (1995), hətta “əmioğlu”mun müdafiəsi zamanı rəy yazıb, onun rəsmi opponenti kimi çıxış etdim.

Tələbəlik illəri

       Ümumtəhsil  məktəbində  oxuyarkən (1963-1973) yaşıdları kimi onun da ən böyük arzularından biri ali məktəb tələbəsi olmaq idi. Dərslərinə ciddi hazırlaşar, özündə məsuliyyət hiss edirdi. Düşünərdi: “İnstituta, universitetə daxil olmasam, utanaram, ailə üzvlərimin, müəllimlərimin ümidlərini doğrultmaram”. Bu arzu, bu diləklə orta məktəbin son siniflərindən qəbul imtahanlarına səylə hazırlaşmağa başladı.

        Zəhməti hədərə getmədi, özü də sevindı, ailəsini də, təhsil aldığı məktəbin pedaqoji kollektivini  də sevindirdi. O vaxtkı V.İ. Lenin adına Azərbaycan Pedaqoji İnstitutuna (hazırda ADPU) qəbul olundu.

       Haşiyə: Yadıma düşür, həmin illərdə böyük şairimiz Cabir Novruz “Tələbəlik illəri” adlı bir şeir yazmışdı. Bəstəkar Telman Hacıyev həmin şeirə mahnı bəstələdi, müğənni Elmira Rəhimova da mahnıya qol-qanad verdi. Qısa müddət ərzində bu mahnı az qala tələbə himninə çevrildi. Mahnı tələbə gəncləri təhsil almağa, tələbəlik illərindən bəhrələnməyə, gələcəyə səsləyirdi. Həmin mahnının sözlərini bütün tələbələr, səsi olan da-olmayan da, züm-zümə edirdi. Mahnı indi də Hikmət müəllimin qulaqlarında səslənir:

         Çox-çox adi dolanan,

         dünyaya, cahana, insana,

         Gələcəyə inanan,

         tələbə, tələbə, tələbə.

         Mahnı hamını ovsunlamışdı, o dövr tələbələri bu mahnıdan ibrət götürür, daha məsuliyyətlə təhsil almağa səy göstərirdi. Tələbə Hikmət professor oğlu olsa da, tələbəlik dövrünün qayda-qanunlarını gözləyir, elmin sirlərini səylə öyrənirdi. Çox şərəfli bir peşəni seçmişdi. Həmin peşənin layiqli nümayəndəsi olmalıydı.

         Təhsil aldığı illərdə həm də ictimai işlərlə məşğul olurdu. Sinif nümayəndəsi idi. Amma öz ictimai fəaliyyətini təkcə oxuduğu qrupda deyil, həmçinin fakültədə də davam etdirirdi. Tezliklə qrup tələbələri ilə yanaşı fakültə tələbələri arasında da hörmət qazandı, fərqlənən tələbələrdən birinə çevrildi. Fakültə və institut konfranslarında maraqlı məruzələrlə çıxış edirdi. Bunun nəticəsi idi ki, IV kursda təhsil alarkən ona respublika tələbələrinin konfransında plenar iclasda çıxış etmək şansı verildi. O özünəməxsus şövqlə öz məruzəsini təqdim etdi. III kursda təhsil alarkən fakültə komsomol təşkilatının büro üzvü, IV kursda isə sədr müavini seçildi. Beləliklə, təhsil aldığı illərdə o təkcə müəllim kimi formalaşmırdı, onda həm elmi yaradıcılıq və idarəetmə keyfiyyətləri təşəkkül tapırdı

       Ali təhsilini 1978-ci ildə başa vurdu. İnstitutu fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdi. Sevincinin hədd-hüdudu yox idi. Amma fərqlənmə diplomu almaq hələ heç nə demək deyildi, qarşısında hamı kimi onu da daha ciddi sınaqlar gözləyirdi. Nüfuzlu bir müəllim kimi özünü doğrultmalı idi. Təyinatla müəllim işləmək üçün 9 saylı internat məktəbinə göndərildi. 

Elmin enişli-yoxuşlu yollarında inamlı addımlar

       Beləliklə, o pedaqoji fəaliyyətə 9 saylı internat məktəbində başladı. Burada iki il çalışdı. İnternatda təhsil alan uşaqların çoxunun valideyni yox idi, ya dünyasını dəyişmişdi, ya da boşanmışdılar. Uşaqlar öz dəcəlliklərinə görə “fərqlənirdilər”. Bu səbəbdən internatda onlara qarşı müəllimlərin kobud münasibəti formalaşmışdı. Hikmət bir müəllim kimi bu münasibətdən razı deyildi. O, müxtəlif demoqrafik problemlərə malik olan bu uşaqlarla işləməyin pedaqoji yollarını axtarırdı. Dərs dediyi müddətdə empirik təcrübəsində bəzi yollar tapdı, tətbiq etdi. Amma bu təcrübə onu qane etmirdi. Bu məqsədlə 1980-ci ildə Azərbaycan Pedaqoji Xarici Dillər İnstitutunda pedaqogika üzrə aspiranturaya qəbul olundu və “IV-VIII sinif şagirdlərinin təlimə məsuliyyətli münasibətinin formalaşmasına demoqrafik amillərin təsirlərinin neytrallaşdırması” mövzusu üzərində  tədqiqat aparmağa başladı.

         Qeyd etmək lazımdır ki, mövzu aktuallığı ilə seçilirdi və ölkədə ilk dəfə idi ki, bu problem tədqiqata cəlb olunurdu. Problemin bu və ya digər məsələsi heç namizədlik səviyyəsində də araşdırılmamışdı. Mövzunun mürəkkəbliyini və problem istiqamətində SSRİ məkanında tədqiqat aparılmadığını nəzərə alaraq, kafedra müdiri, professor Aban Kərimovla yanaşı, 70-ci illərdə SSRİ-də ilk olaraq tərbiyənin sosioloji problemlərini tədqiq edən məşhur sovet alimi professor  Renata Qriqoryevna Qurova ona elmi rəhbər təyin edildi. Dissertasiya işinin nəzəri hissəsini və metodikasını Moskvada hazırlayan Hikmət Əlizadə Bakı və Sumqayıt məktəblərində pedaqoji eksperimentlər həyata keçirdi.  Tədqiqatda maraqlı nəticələr əldə etdi. Respublika mətbuatında tədqiqatları ilə bağlı məqalə və tezislərdən bu aydın görünürdü. Amma o təkcə Azərbaycanda deyil, SSRİ-nin müxtəlif respublika və şəhərlərində keçirilən konfranslarda məruzələri ilə çıxış edirdi. 1985-ci ildə Tbilisi şəhərində N. Qoqebaşvili adına Elmi-Tədqiqat Pedaqoji Elmlər İnstitutunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək, pedaqoji elmlər namizədi (indiki qaydalara əsasən – pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru) elmi dərəcəsi aldı.

        Aspiranturanı bitirdikdən sonra o 1984-cü ildə Bakı Dövlət Universitetinin Pedaqogika və psixologiya kafedrasında çalışmağa başladı. Kafedranın müəllimi, dosenti, professoru oldu. Onun dediyi mühazirə və seminar məşğələləri özünəməxsusluğu ilə fərqlənirdi.

        Namizədlik dissertasiyasının müdafiəsindən sonra o Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Pedaqoji Elmlər İnstitutunda (hazırda Təhsil İnstitutu) elmlər doktoru proqramı üzrə doktorant oldu. “Tərbiyənin demoqrafiq problemləri” mövzusunda tədqiqatlarını davam etdirdi. Bunun nəticəsi kimi,1996-cı ildə Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Pedaqoji Elmlər İnstitutunda “Tərbiyənin demoqrafiq problemləri” mövzusunda dissertasiya işini müdafiə edərək, pedaqogika üzrə elmlər doktoru elmi dərəcəsinə layiq görüldü. Dərslərində apardığı tədqiqatların materiallarından istifadə etdiyi üçün onunmühazirə və seminar məşğələləri həm nəzəri, həm də tətbiqi xarakter daşıyır.

         2000-ci illərdə onun elmi yaradıcılığında yeni, bənzərsiz səhifələr açıldı. Oğlunun tədqiqatlarının dərinliyindən və nəticələrindən razı qalan professor Əbdül Əlizadə ona birgə tədqiqatlar aparmağı təklif etdi. Bu, Hikmət Əlizadəyə böyük etibar idi. Onlar təxminən 15 il ərzində birlikdə psixopedaqogika istiqamətində maraqlı tədqiqatlar aparmağa başladılar. Bu tədqiqatların nəticəsi kimi, onların birlikdə bir neçə kitabı işıq üzü gördü. Əbdül Əlizadə dünyasını dəyişdikdən sonra da o, bu tədqiqatları davam etdirir. Respublika mətbuatının səhifələrində hər birimiz bu tədqiqatların nəticələri ilə tanış oluruq.

         Bu gün Hikmət Əbdül oğlu Əlizadə çağdaş Azərbaycan pedaqogikasının layiqli və ləyaqətli nümayəndəsidir. Müəllim və alim ailəsində böyüyüb boya-başa çatıb. Psixologiya elminin korifeylərindən olan, psixologiya elmləri doktoru, professor, “Şöhrət” ordenli, Əməkdar elm xadimi Əbdül Əli oğlu Əlizadənin övladıdır. Ailə özünün elmi-pedaqoji fəaliyyəti ilə fərqlənir. Əbdül müəllimin bacısı, Hikmət müəllimin bibisi Məryəm Əli qızı Əlizadə Əməkdar incəsənət xadimi, sənətşünaslıq elmləri doktoru, professordur.

        Hikmət müəllimin qızı Səbinə də babasının və atasının yolunu davam etdirir, psixologiya üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsinə yiyələnib. Hazırda elmlər doktoru proqramı üzrə doktorantdır.

         Hikmət Əlizadə həm də çox yaxşı ailə başçısıdır. İki övlad atasıdır. 4 nəvəsi var. Övladları ataları, nəvələri babaları ilə fəxr edirlər. Hikmət müəllim də  öz övladlarını, nəvələrini çox sevir, onların sevincini öz sevincləri hesab edir.

        Elmin enişli-yoxuşlu yollarında inamla irəliləyən pedaqogika elmləri doktoru, professor Hikmət Əbdül oğlu Əlizadə öz fəaliyyətini dissertasiya və elmi əsərlər yazmaqla, mühazirələr oxumaqla məhdudlaşdırmır. Elmi rəhbərliyi ilə neçə-neçə fəlsəfə doktoru  yetişdirib, fəlsəfə və elmlər doktoru proqramları ilə dissertasiya müdafiə edən bir çox gəncin rəsmi opponenti olub, dissertasiya şuralarında üzv olub, Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının pedaqogika və psixologiya ixtisası üzrə eksperti olub. O, təhsil sahəsində ictimai fəaliyyəti ilə də fərqlənir. Tez-tez məktəblərdə aktual mövzularda mühazirələr oxuyur, seminarlar keçirir.

        Professor Hikmət Əbdül oğlu Əlizadə 200-dən artıq elmi əsərin – monoqrafiyanın, kitabın, dərslik və dərs vəsaitinin, tədris proqramının,  metodik tövsiyənin, məqalə və tezisin müəllifidir.

         Əsas əsərləri bunlardır: “Tərbiyənin demoqrafik problemləri” (monoqrafiya), “Sosial pedaqogikanın aktual məsələləri”,  “Pedaqogika” (dərs vəsaiti, prof. A.N. Abbasovla), “Əsrin meqameylləri psixoloji problemləri” (monoqrafiya, III cilddə, prof. Ə.Ə. Əlizadə ilə), “Pedaqoji psixologiya (dərslik, prof. Ə.Ə. Əlizadə ilə),”Pedaqoji psixologiya (dərslik, II cilddə, prof. Ə.Ə. Əlizadə ilə), “Yeni pedaqoji təfəkkür: psixopedaqogikaya giriş” (kitab,prof. Ə.Ə. Əlizadə ilə), “Təhsilin sosial pedaqoji məsələləri (dərs vəsaiti, Q. Abbasova, R. Mahmudova ilə), Tələbələrdə “qalıq biliklərin” formalaşmasının metodologiyasına dair (kitab, A. Kazımzadə, Q. Abbasova, R. Mahmudova, R. Məmmədova ilə), “Sosial pedaqogika” (dərslik, R. Mahmudova ilə), Psixopedaqogika (Ə.Ə. Əlizadə və S.H. Əlizadə ilə) və s

Təltifləri

       Professor Hikmət Əbdül oğlu Əlizadə 2006-cı ildən son günlərədək (2022) Bakı Dövlət Universitetinin Sosial elmlər və psixologiya fakültəsinin dekanı vəzifəsində işləyib. Hazırda universitetin Pedaqogika kafedrasının professorudur.   

          Nümunəvi idarəetmə mədəniyyətinə yiyələndiyinə, təcrübəli, səriştəli ali məktəb müəllimi olduğuna görə, istər universitetin rəhbərliyi, istərsə də dövlətimiz tərəfindən Hikmət Əbdül oğlu Əlizadənin əməyi yüksək qiymətləndirilmişdir. O, “Tərəqqi” medalına, “BDU-nun 100 illiyi” medalına, “Şöhrət” ordeninə layiq görülmüşdür.

Arzumuz

        2022-ci ilin sentyabr ayı. Sentyabrın 1-i pedaqogika elmləri doktoru, professor Hikmət Əlizadənin sevincli günü. Onun üçün özəl olan bu əlamətdar günü ailə bir yerə yığışıb qeyd etdilər. Sonra da dost-tanış onu təbrik etdi.

       Bu ilin sentyabrın 1-i. Hikmət Əlizadənın doğum günü.  

        Belə xoş günlərdə professor Hikmət Əlizadənin sevincinə qoşulub deyirik:

        “Ad günün mübarək, əziz dost!”

Hörmətlə:   Akif ABBASOV                   

 Azərbaycan Respublikası Təhsil  İnstitutunun

 elmi katibi, pedaqogika   elmləri doktoru, professor.

AKİF ABBASOVUN YAZILARI

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF


YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

www.USTAC.az

AKİF ABBASOV – MUSTAFA NECƏ MUSTAFA KAMAL OLDU?

Bir şərh yazın
AKİF ABBASOVUN YAZILARI

     30 AVQUST – TÜRKİYƏNİN ZƏFƏR

                      BAYRAMIDIR!!!    

30 AĞUSTOS ZAFER BAYRAMIMIZ KUTLU OLSUN!

                                   

             MUSTAFA NECƏ MUSTAFA KAMAL OLDU?

                      (“Samsundan başlanan yol” romanından)

       Mustafa hərb sənətinin vurğunu idi. Sağlam görkəmli, çevik, düz qamətli, səliqə ilə geyinən hərbiçiləri görəndə onlara həsəd aparırdı. Türk sərkərdələrinin həyatından bəhs edən əsərləri oxumaqdan doymazdı. Türk hökmdarları Alp Ər Tunqa, Ərtoğrul, Osman qazi, Mətə, Atilla, Bilgə xaqan, Uzun Həsən, İldırım Bəyazid, Fateh Sultan Məhmət, Sültan Süleyman onun sevimli qəhrəmanları idi. Bəzən özünü onların yerində görürdü.

Qonşu Əhməd hərbi rüştiyyədə oxuyurdu. O,  əsgər forması geyinir və özünü dartırdı.

7 yaşında olarkən Mustafanın atası Əli Rza əfəndi dünyasını dəyişmiş, ailə Zübeydə xanımın ümidinə qalmışdı. Mustafa çoxdan qəlbində gəzdirdiyi arzusunu anasına bildirmək qərarına gəldi. Oğlunun dini təhsil almasını istəyən Zübeydə xanımın nə cavab verəcəyi bəlli deyildi.

O, oğlunu dinləyib dedi:

– Oğlum, mən isə deyirəm, Peyğəmbərimizin yolunu tut. Bir uca olan Allah da səndən razı qalar.

Mustafa cavabında dedi:

– Ana, Peyğəmbərimizin yolu haqq yoludur. Böyük Allaha da, Həzrəti Məhəmməd Əleyhissəlama da dərin hörmətim və sayqılarım var. Amma arzum din xadimi olmaq deyil. Mən hərbi rüştiyyədə oxumaq istəyirəm.

Zübeydə xanım oğlunu öz fikrindən daşındırmaq istəyirdi. O, Mustafanın gələcəyini düşünür, onun sakit, dinc bir peşə seçməsini arzulayırdı. Hərb sənətinin çətinliklərindən, əsgərlərin narahat həyat sürmələrindən xəbəri vardı. Zübeydə xanım Mustafadan başqa daha beş övlad dünyaya gətirmişdi: Əhməd, Ömər, Naciyə, Fatma və Məqbulə. Mustafa ilə Məqbulədən başqa qalan uşaqlar kiçik yaşlarında ikən ölmüşdülər. Hərb meydanı ölümlü-itimli idi. Osmanlı əsgəri çox vaxt sürgünlərə məruz qalırdı. Odur ki, oğlunu dilə tutmağa çalışırdı:

– Heç olmasa, atanın yolu ilə get. Atan ticarətə başladı – bacarmadı, yarımçıq qoydu. Yox, a bala, üz vurma. Sənin hərbi rüştiyyədə oxumağına razılıq verə bilmərəm. Mənə, körpə bacına rəhmin gəlsin…

Mustafa anası ilə söhbətdən bir kar aşmadığını görüb küçəyə çıxdı. Fikirli-fikirli məhəllədə gəzişirdi ki, qonşu Əhmədə rast gəldi. Dayanıb söhbət etdilər. Əhməd hal-əhval tutdu, sonra isə Mustafadan xəbər aldı ki, nə üçün əhvalı pozğundur. Mustafa əvvəlcə demək istəmədi, sonra fikirləşdi ki, necə olsa Əhmədin atası hərbiçidir, bəlkə ona köməyi dəydi. O, anası ilə aralarında olan söhbəti Əhmədə danışdı, xahiş etdi ki, bu barədə atası ilə məsləhətləşsin.

           Əhvalatı öyrənəndən sonra Əhmədin minbaşı (mayor) vəzifəsində çalışan atası həqiqətən ona öz köməyini göstərdi. Mustafa anasından xəlvəti hərbi rüştiyyədə keçirilən məşğələlərə davam etməyə başladı. Lakin az keçmiş ona bildirdilər ki, məktəbdə oxumaq üçün anasının yazılı razılığı lazımdır.

Mustafa bir daha Zübeydə xanımla söhbət etməli oldu. Anası dedi:

– Ay oğul, başa düş. Sənə etiraz etməyimin səbəbi o deyil ki, hərb sənətindən acığım gəlir. Bizə yaxşı əsgərlər lazımdır. Vətən darda olanda bu bəladan bizi onlar qurtarır. Kimsə ilə işimiz olmasa da, ölkəmizə göz dikənin sayı çoxdur. Səni gözümdən uzağa qoymaq istəmirəm. Əsgərin həyatı ağırdır. Bu gün burada, sabah Allah bilir harada. Çamadanını yığıb hazır qoyur, əmr verilən kimi götürüb düzəlir yola.

Mustafa sonuncu dəfə cəhd etdi:

– Anacan, yadındadır, mən doğulanda beşiyimin başından qılınc asmışdınız. Onu mənə kim hədiyyə etmişdi? Atam. O məni bir əsgər, bir komandan görmək istəyirdi. Demək, hərbiçi olmaq tək mənim yox, onun da arzusu olub. Xahiş edirəm, bunu da nəzərə al.

         Zübeydə xanım fikrə getdi. Oğlu ilə belə danışsa da əslində tərəddüd içərisində idi. Onun arzusunu gözündə qoymaq istəmirdi. Ötən söhbətdən sonra bütün günü hey bu barədə fikirləşirdi. Bu söhbət yuxuda da onu rahat buraxmırdı. Mustafanın xatırlatdığı qılınc əhvalatı Zübeydə xanımın yadına srağagünkü yuxusunu saldı. Yuxuda görmüşdü ki, Türkiyənin başı üzərini qara buludlar alıb. Əsgərlər düşməni yerində oturtmaq üçün toplaşıblar. Hamı gözləyir ki, bir komandir gəlib onları döyüşə aparsın. Bunu görən balaca Mustafa cəld evə qaçıb uşaq vaxtı atasının onunçun aldığı qılıncı götürür. Geri qayıdıb qoşunun qabağına keçir. Komandiri gözləyən yəhərli kəhər atın belinə qalxır.

        Zübeydə xanım baxıb görür ki, Mustafa tamam dəyişib. Birdən-birə böyüyüb, geyimi də başqadır. Hərbi forma ona özgə əzəmət verib. Mustafa birdən qılıncını çəkib irəli doğru uzadır. Zübeydə xanım görür ki, bu qılınc da atasının Mustafaya bağışladığı balaca, oyuncaq qılınc deyil. Günəşin altında par-par yanan Koroğlu qılıncıdır. Mustafa qılıncı havada oynadaraq döyüşçülərə: “Ya istiqlal, ya ölüm!” deyib atını çapır. Əsgərlər də öz növbələrində: “Türkiyənin azadlığı uğrunda irəli!” deyə qışqırıb atlarını Mustafanın ardınca çapırlar.

          Bunları xatırlayan Zübeydə xanım ayağa qalxıb Mustafaya sarı getdi və onun alnından öpərək:

         – Oğlum, əgər qərarında belə israrlısansa, sənə    xeyir-dua verirəm.

           Ertəsi gün Mustafa artıq hərbi rüştiyyədə oxuyurdu. Sarışın saçlı, mavi gözlü Mustafa hərbi formada daha əzəmətli, daha yaraşıqlı görünürdü. Dərslərinə səylə hazırlaşırdı. İti zəkaya və təfəkkürə, aydın nitqə, dərin məntiqə malik idi. İntizamı gözləyir, müəllimləri və yoldaşları ilə nəzakət və hörmətlə davranırdı. O, hərb sənətinin sirlərinə həvəslə yiyələnirdi. Rüştiyyədə hərbi fənlərdən başqa fəlsəfə, riyaziyyat, tarix, iqtisadiyyat da keçilirdi. Mustafa başa düşürdü ki, yaxşı mütəxəssis olmaq üçün gecəsini-gündüzünə qatmalı, çox oxumalı, oxuduqlarından faydalanmağı bacarmalıdır.

          Riyaziyyat Mustafanın sevdiyi və uğur qazandığı dərslərdən idi. Riyaziyyat dərslərini yüzbaşı Mustafa əfəndi aparırdı. O, yaxşı insan və savadlı müəllim idi. Şagirdləri onu çox sevirdilər. Yüzbaşı şagirdi Mustafanın qabiliyyətinə heyran qalmışdı. Oğlan təfəkkürünün çevikliyi və itiliyi ilə başqa uşaqlardan çox fərqlənirdi.

          Riyaziyyat müəlliminin adı da Mustafa idi. Bundan başqa, sinifdə Mustafa adında bir neçə şagird vardı. Bir dəfə Mustafa yoldaşlarının yerinə yetirə bilmədiyi bir məsələni həll etdikdən sonra yüzbaşı Mustafa Əfəndi əllərini bir-birinə vurub heyrət içərisində ayağa qalxdı:

          – Əhsən, mənim balam! Əhsən! Ağlıma bir fikir gəlib. Sinifdəki başqa Mustafalardan səni fərqləndirmək üçün adına bir “Kamal” sözünü də artırıram. Bundan sonra səni Mustafa Kamal çağıracağam. “Kamal” sözünün mənasını, yəqin ki, bilirsən – kamillik, bitkinlik, ağıl, idrak, mükəmməllik deməkdir. Sən bu ada layiqsən!

             İllər keçdi. Mustafa bu adı ömrünün axırına kimi şərəflə daşıdı.

Müəllif:   Akif ABBASOV                   

 Azərbaycan Respublikası Təhsil  İnstitutunun

 elmi katibi, pedaqogika   elmləri doktoru, professor.

AKİF ABBASOVUN YAZILARI

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF


YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

www.USTAC.az

Akif ABBASOV – “HAYLA GƏLƏN VAYLA GEDƏR…”

Bir şərh yazın
AKİF ABBASOVUN YAZILARI

“HAYLA GƏLƏN VAYLA GEDƏR…”

(hekayə)

Telman maşını Azneft meydanında saxlamışdı. Kürdəmirə gedəcəkdi. “Həm ziyarət, həm də ticarət!” fikrilə yola düşməyə tələsmirdi. Fikirləşirdi ki, üzü Əli Bayramlıya, Hacıqabula gedən olsa, götürər. Heç olmasa benzin pulu çıxar. O, əlindəki açarları fırlaya-fırlaya var-gəl edirdi. Onun “Jiquli”sinin arxasında, qənşərində on-on beş maşın dayanmışdı. Bu vaxt 30-35 yaşlarında bir qadın, 20-25 yaşlarında bir qız və 8-9 yaşlarında bir oğlan uşağı “Jiquli”yə yaxınlaşıb baxdılar. Sonra:

-Bu maşının sahibi kimdir? – deyə xəbər aldılar.

Telman maşının onunku olduğunu söylədi. Əyninə cinsi şalvar geyinmiş, qədd-qamətli, tökmə bədənli qız yaxın gəlib:

-Bizi Neftçalaya aparıb-gətirə bilərsən? – deyə soruşdu.

Telman saata baxdı. Dördə on dəqiqə işləyirdi. Neftçalaya gedib-gəlmək və orada azı bir saat ləngimək ən aşağısı beş-altı saat çəkəcəkdi. Sonra Bakıdan Kürdəmirə maşın sürmək onu üzüb əldən salardı. Odur ki dedi:

-Yox, bacı. Bunun üçün vaxt lazımdır.

Şalvarlı qız:

-Əvəzini lazımınca ödəyəcəyik, qorxub eləmə, – dedi.

Telman onları başdan eləmək, bir növ qorxutmaq üçün:

-Elə isə sizdən 500 manat alacağam, – dedi.

Şalvarlı qız gözlərini süzdürüb əlini yellədi:

-Otur maşına. Getdik.

Orta yaşlı qadın oğlan uşağı ilə arxa oturacaqda, cinsi şalvarlı qız Telmanın yanında əyləşdi. Qız gözlərinə gün eynəyi vurdu. Telman özünü itirdi:

-A bacı, necə yəni getdik?! Axı mən…

-Demirsən 500 manat, beş yüz manatına dur da…

Maşın tərpəndi. Şıx çimərliyini keçəndən sonra uşaq mürgü­lə­mə­yə başladı. Qızla qadın söhbətə başladılar. Onlar özlərini həd­din­dən artıq sərbəst aparırdılar. Telmanın varlığını hiss etmirlərmiş kimi açıq-saçıq danışır, kişi söyüşləri yağdırırdılar. Telmanın “Ji­quli”, “Moskviç”, yeri gəldikcə “Volqa” maşınlarını ötüb keçməyi onları sevindirirdi. Arxada oturmuş qadın:

-Hər maşın ötdükcə alacağın haqqın üzərinə on manat gələ­cək. Bir kişiliyini göstər görək.

Telman yaman yerdə axşamlamışdı. Onlardan xatasız ötüşmə­yə­cəyini bilirdi. Hər maşın ötdükcə 500 manatın üzərinə qiyabi surətdə 10 manat artırırdılar. Neftçalaya çatanadək üzünü görmədiyi 500 manat artıb 600 manat oldu. Maşını iki mərtəbəli bir evin yanına sürdürdülər.

Cinsi şalvarlı qız – yupyumru yanları cinsi şalvarı, yupyumru döşləri köynəyi dağıdan gözəl maşından düşüb darvazaya yaxın­laşdı. Darvaza dəmiryol relslərinin üzərində qərar tutmuşdu. Qız əlini qapının zənginə uzatdı. O saat darvazanın sol tərəfindəki xırda qırmızı lampa yandı. Qız o biri düyməni basdı. Qapı avtomatik açıldı. Yəni relsin üzərində sürüşüb sol tərəfə çəkildi. Arxadakı qadın maşını içəri sürməyi tapşırdı. Telman deyilənə əməl elədi. Darvaza öz-özünə bağlandı. Hündürboylu, qarışın bənizli, saçlarına dən düşmüş 45-50 yaşlarında nəhəng gövdəli bir kişi gələnlərin qabağına çıxdı. Onlarla səmimi görüşüb, içəri dəvət etdi. Telmanı da evə çağırdılar.

Stolun üstü dərhal yemək-içməklə doldu. Şahlara layiq süfrə açılmışdı. Yupyumru yanları cinsi şalvara güclə yerləşən qız güz­gü­nün qabağına keçib yanaqlarına azca pudra sürtdü, kiçik əl çantasını açıb “Malboro” siqareti çıxarıb damağına qoydu. Hamı süfrə başına keçdi. Nəhəng gövdəli kişi üzünü Telmana tutaraq:

-Cavan oğlan, nə içəcəksən? – deyə soruşdu.

Onlardan alacağı beş yüz, altı yüz manat artıq Telmanı maraq­landırmırdı. Bayaqdan, maşın Bakıdan çıxandan heç 30 kilometr belə getməmişdən sarısını udmağa başlamışdı.

-Mən … mən… içməyəcəyəm. Yol getməliyəm.

Yupyumru yanları cinsi şalvarı, yupyumru döşləri köynəyi dağıdan qız əlini yelləyərək, özünə arxayın halda:

– Gör nəyin fikrini çəkir. Qaqaş, heç nədən çəkinmə. Ürəyin nə istəyirsə iç, – dedi.

-Axı sükan arxasındayam. Hələ Kürdəmirə gedəcəyəm.

-Dedim ki, iç!

Yupyumru yanları cinsi şalvarı dağıdan qız artıq əmr etməyə başlamışdı. Telman heç Qaradağa çatmamışdan maşını saxlayıb onları düşürmək istəmişdi. Amma mənliyinə sığışdırmamışdı. Kişi tüpürdüyünü yalamaz. Söz vermişdi. Maşını candərdi sürürdü. Yolda maşın saxlatdırıb əyləşən, sonra isə sürücünü soyan, öldürən, maşını qaçıran adamlar, xüsusən qadınlar haqqında o qədər eşit­mişdi ki. Onlar bir-bir Telmanın yadına düşür, düşdükcə də daha artıq xoflanırdı. Nə isə, keçənə güzəşt deyərlər. Heç olmasa, öldürməyələr. Bir çətən külfəti var. Öz bəlandır çək, bax burada deyirlər. Artıq tamah, doğrudan da, baş yararmış!

-Nə fikrə getmisən?! Sənə demədilər ki, iç!..

Bunu orta yaşlı, badamı gözlü qadın dedi. Amma öz aramız­dır, hər ikisi yaraşıqlıdır. Düz biçimli qıçları, adamın canını alan gözləri var.

-Araq içəcəyəm.

-Bax belə! Adam qurd ürəkli olar!

Heyf belə gözəllikdən. Pis yola düşüblər. Onların küçə qadını olmalarına Telmanın şəkk-şübhəsi yox idi. Ancaq hələlik belə bir şey hiss edilmirdi. Kişi bayaq yalnız görüşəndə onların əlini sıx­mışdı. İndi heç birinə əl uzatmırdı. Süfrə başında artıq-əskik də danışıl­mırdı.

Üzə salıb Telmanı üç yüz qrama qədər içirtdilər. Sərnişinlərlə gələn oğlan da az-az konyak içirdi. Yupyumru yanları cinsi şalvarı, yupyumru döşləri köynəyi dağıdan qız Telmana:

-Keç qonşu otağa, dincini al. Səninçin yer hazırlayıblar. Maşı­nı­nın açarlarını isə bizə ver.

Telman dinməz-söyləməz onun dediklərini yerinə yetirdi, özü də qonşu otağa keçdi. Həqiqətən də onunçun yaxşı bir yataq düzəltmişdilər. Otaqdan gül iyi gəlirdi. Amma onun gözünə yuxu get­mirdi. Fikirləşdi ki, bəlkə elə divanın üstündə oturub bir az gözlə­sin, görsün ki, bu işlərin axırı necə olur. birdən yuxulayar, vurub öldürərlər.

Badamı gözlü qadın başını otağa uzadaraq:

-Sənə demədilər soyun, yat?! Özümüz səni oyadarıq.

Telman gözlərini döyməkdə idi. Bunu görən qadın:

-Bıy, başıma xeyir, bu lap arvad kimi şeymiş ki…

Telman əlacsız qalıb soyundu və çarpayıya uzandı. Lakin heç cür yuxulaya bilmirdi. Fikir-xəyaldan az qalırdı başı çatlasın: “Maşının açarını aldılar. Görəsən məqsədləri nədir? Bəlkə oğurluğa gedəcəklər? Yox, inanmıram… Burada – Neftçalada oğurluğa getmək üçün hansı ağıllı Bakıdan maşın gətirdər?”

Bu düşüncələrin pəncəsində heç özü də bilmədi ki, nə zaman yuxuya gedib. Bir müddət keçdi. Qapının astadan döyülməsi Telma­nı yuxudan ayıltdı. Tez durub geyindi. Yupyumru yanları cinsi şalvara güclə yerləşən qız dəsmal və sabun verdi. Sonra diş şotkas­ının üstünə sarımsaq suyu damızdırıb üstündən də pasta yaxıb Telmana uzatdı:

-Al, dişlərini yu. Bu ehtiyat üçündür. Yolda itə-qurda rast gəlməyək.

Telman yuyunub maşına sarı getdi. Maşının baqajı yatmışdı. Xeyli yük vurmuşdular. Onun baxdığını görən qız dilləndi:

-İçəridə nə olduğunun sənə dəxli yoxdur.

Telman yalvarmağa başladı:

-Ay bacı, mənim bir çətən külfətim var. Gözlərini mənə dikiblər. Buraxın, gedim. İstəyirsiniz sizinçin maşın tutum, lap pulunu da özüm verim.

Yupyumru yanları cinsi şalvarı, yupyumru döşləri köynəyi dağıdan qız:

-Birincisi, məni sənin bacın-zadın deyiləm. Bacın evinizdə qaldı. İkincisi, sənin kimi ağciyərin bacısı olmağı özümə təhqir sayardım. Üçüncüsü, qətiyyən qorxma, – dedi. –Yolda bizi saxlayan olsa, nə qədər pul istəsələr, tökəcəyəm. Ya pulun, ya da bunun … – O, əli ilə şalvarının qabaq tərəfinə işarə etdi. – Ya da bunun hesa­bına qurtaracağam. Qorxma.

Yolda onları saxlayan olmadı. Onlar deməsə də, Telman hiss etdi ki, maşına yüklədikləri qara kürüdür. Tariyel qara gününü qablaşdırmışdı. Tutulsaydılar, onun da azından yeddi-səkkiz ili vardı. Bakıya çata-çatda yupyumru yanları cinsi şalvarı dağıdan qız:

-Mərdəkana gedəcəyik, – dedi.

Telman bu dəfə maşını Mərdəkana sürdü. Bağlı-bağçalı bir evin darvazası artıq açıq idi. Maşın həyətə girdi. Telmanı otağa apar­dılar. İçəridə tək qalanda gözucu pəncərədən həyətə baxdı. Zən­nində yanılmamışdı. Sellafon kağızlardakı qara kürü idi. Daşıyıb zir­zəmiyə yığırdılar. Nəhayət, yarım saatdan sonra, yupyumru yanları cinsi şalvarı dağıdan qız Telmanı çağırıb ona iki şüşə “Krasnı Moskva” ətri verdi:

-Maşının baqajını tər-təmiz yu. Sonra bu ətri ora səp, – dedi. – O krant, o da şlant…

Telman qızın dediklərinə əməl etdi. Sonra yupyumru yanları cinsi şalvarı dağıdan qız maşına oturub Mərdəkan sanatoriyasına sürdürdü. Bir nəfər qadınla nə isə danışıb məni çağırdı:

-Səninçin otaq ayırıblar. Gecəni orada qal. Yorğunsan, rayona sabah yola düşərsən. Gecə yanına qız da gələcək. Sabaha qədər ota­ğında qalacaq. Utanıb eləmə. Sabah məni görməmiş heç yerə getmə.

Telman deyilən otağa getdi. Təhlükə, deyəsən, sovuşmuşdu. Telman indi əməlli-başlı dincəlmək istəyirdi. Yupyumru yanları cinsi şalvarı, yupyumru döşləri köynəyi dağıdan qızın sözləri tamam yadından çıxmışdı. Onun vəd etdiyi pulun da hayında deyildi. Allah kəssin belə pul qazanmağı! O qədər həyəcan və qorxu keçirdi ki… İndi yəqin ki, evdəkilər bərk nigarandırlar. Bu, Telman üçün axırıncı dərs olacaqdı. Yuyunub yenicə yatağa girmişdi ki, qapı döyüldü. Durub açdı. 18-19 yaşlarında gözəl bir qız qapıda dayanmışdı. Əlində bir zənbil tutmuşdu:

-Olar?

-Buyur.

Qız içəri keçib zənbili açdı. Mer-meyvəni, yemək-içməyi stolun üstünə düzməyə başladı. Telmanın key-key baxdığını görüb:

-Sənin yanında qalacağam. Məni səni yanına göndəriblər. Özün bilirsən kim. Göndəriblər ki, kefini açım.

Nə isə, Telman olub-keçənləri unutmağa çalışıb həmin qızla düz səhərə qədər əyləndi. Səhər doqquzun yarısında yupyumru yanları cinsi şalvarı dağıdan qız otağa gəldi. Üzünü qıza tutaraq:

-Dostuma heç olmasa əməlli-başlı kef verə bildin? –deyə xəbər aldı.

Qız gülümsəyib çiyinlərini çəkdi:

-Nə bilim, qoy özü desin.

Telman da gülümsədi. Yupyumru yanları cinsi şalvarı dağıdan qız çıxarıb iki əlliliyi qıza uzatdı:

-Bəsindir?

Qız minnətdarlıq əlaməti olaraq baş əydi.

Telman yupyumru yanları cinsi şalvarı, yupyumru döşləri köynəyi dağıdan qızla sanatoriyanı tərk edib maşına əyləşdi. Maşın yola düşdü. Heç beş dəqiqə belə keçməmiş qız maşını saxlatdırıb:

-İndi rayona gedə bilərsən. Məni isə tanımırsan. Şəhərdə birdən məni görüb yaxınlaşsan, yaxud salam versən, bunu görürsən … – O, qıçını göstərdi… -Xudahafiz… Mən gedirəm, sənə çatacaq pulu bardaçoka qoymuşam. Götür, halal xoşun olsun…

Yupyumru yanları cinsi şalvarı, yupyumru döşləri köynəyi dağıdan qız düşüb taksi saxlatdırdı və getdi. Telman bardaçoku açıb baxdı. Ora yeddi ədəd yüzlük qoyulmuşdu.

Maşın Mərdəkandan çıxıb şəhərə gedən yola düşdü. Telman gərginlikdən azad olmuşdu. Kefi saz idi. İki həyəcanlı gün yaşasa da, axırı yaxşı qurtarmışdı. Əli gətirmişdi. Maşın asfalt yolla şütüyürdü. Azneftdə ləngiməyə də bilərdi. Müştəri gözləyib vaxt itirməyə dəyməzdi. Ancaq bu boyda yolu müştərisiz qət etmək də insafdan deyildi. Bir-iki adam götürsə, bu hesabdan benzinin də pulu çıxar.

Fəqət yuxu onu yaman girələmişdi. Göz qapaqları qeyri-iradi yumulurdu. Axşam yaxşı yatmamışdı. Cavan, sütül qız sanatori­yadakı otağa gələndən sonra Telman göyün yeddinci qatında idi. Nə idi o qızın adı? Yox, bu yuxusuzluq ona aman vermir. Gərək maşını münasib bir yerdə saxlayıb gözünün acısını alsın…

Birdən idarə etdiyi maşın var gücü ilə nəyəsə toxundu. Güclü təkan Telmanı yolun kənarına tulladı. Özünə gələndə başının üstündə çoxlu adam gördü. Bütün bədəni ağrıyırdı. Kömək edib onu ayağa qaldırdılar. Milis xəbər tutunca toqquşduğu maşının sahibi ilə özlərini avtotəmir ustasına çatdırdılar. Günah Telmanda idi. Usta diqqətlə baxdıqdan sonra: “Düzəldərik, min manat xərci var”,- dedi. – Sonra Telmana sarı çevrilərək «Sizin maşına gəldikdə isə…”

Telman ona imkan vermədi ki, sözünü tamamlasın:

-Mənim maşınım hələ qalsın. İndi əzdiyim maşına əl gəzdir.

Telman bütün başına gələnlərin baisi olan yeddi yüz manatı çıxarıb dedi:

-Alın 700 manatı, üç yüz manatı da sonra verərəm.

O, öz maşınını da ustanın yanında qoyub Azneft meydanına gəldi. Kürdəmirə gedəcək maşın gözləməyə başladı. Öz-özünə acığı tuturdu: “Gəlmişdim saqqal dalınca, bığı da qoyub gedirəm”. Qazanc cəhənnəmə, maşınımı da əzdim. Bayaq 700 manatı görəndə sevinmişdim. Sən demə, atalar doğru deyiblər ki, “Hayla gələn vayla gedər…”

Müəllif:   Akif ABBASOV                   

 Azərbaycan Respublikası Təhsil  İnstitutunun

 elmi katibi, pedaqogika   elmləri doktoru, professor.

AKİF ABBASOVUN YAZILARI

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF


YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

www.USTAC.az

Ernest   HEMİNQUEY – HİNDU QƏSƏBƏSİ

Bir şərh yazın
AKİF ABBASOVUN YAZILARI

İNGİLİS DİLİNDƏN TƏRCÜMƏ

AKİF ABBASOVUN TƏRCÜMƏSİNDƏ

Ernest   HEMİNQUEY (Amerika)

HİNDU QƏSƏBƏSİ

(hekayə)

Gölün  sahilində başqa bir qayıq da bağlanmışdı. İki hindu dayanıb gözləyirdi. Niklə atası arxa tərəfindən atılıb qayığa mindilər. Hindular qayığı itələdilər. Onlardan biri avar çəkməyə başladı. Corc dayı da o biri qayığın  arxa hissəsində oturdu. Cavan hindu qayığı itələdi. Özü də atılıb mindi və avarları  götürdü.

Hindular eyni ahənglə cəld avar çəkirdilər. İki qayıq qaranlığı yarıb yola düşdü. Nik o biri qayığın onlardan xeyli uzaqlaşdığını gördü. Duman qoynunda suyun şappıltısı eşidilirdi. O, arxaya söykənmişdi, atasının qolları ona sarılmışdı. Avarçəkən hindu səy göstərsə də, o biri qayıq qaranlıqlara daha tez soxulur, hər dəfə onu izləyən qayığı xeyli arxada buraxırdı. Nik:

– Hara gedirik, atacan?

– Hindu qəsəbəsinə. Qadınlardan biri ağır xəstədir.

– Belə de, – Nik təəccübünü gizlətmədi.

Kiçik körfəzi keçəndən sonra o biri qayıq sahilə yan aldı. Corc dayı qaranlıqda siqar  çəkir, cavan hindu qayığı sahilə  dartırdı. Corc dayı hindulara siqar verdi. Onlar əllərində fənər tutmuş hindunu izləyərək sahildən uzaqlaşdılar.

Şehdən tamam islanmış çəmənliklə yeriyirdilər. Sonra meşənin içərisi ilə uzanıb gedən cığıra düşdülər. Cığır onları hindu daxmalarının yerləşdiyi təpəliklərə doğru aparırdı. Hər iki tərəfdən ağaclar kəsildiyindən yol çox işıqlı idi.

Cavan hindu ayaq saxlayıb fənəri söndürdü. Yollarına davam etdilər. Döngəyə çataçatda bir it hürə-hürə onlara  yaxınlaşdı. Qarşıda hindu ağacyonanlarının yaşadıqları daxmalardan işıq  gəldi.

İtlər gələnlərin üstünə tökülüşdü. İki hindu onları geriyə qaytardı. Yola yaxın daxmanın pəncərəsindən işıq gəlirdi. Qoca qadın əlində lampa astanada dayanmışdı. İçəridə – taxtın üstündə gənc hindu qadın uzanmışdı. İki gün idi ki, o, ağrı çəkirdi. Qəsəbədəki qadınların hamısı onun qulluğunda durmuşdu. Kişilər yol qırağına çəkilib qaranlıqda oturmuş, qadının qışqırtısı eşidilən yerdən xeyli kənarda siqaret çəkirdilər.

Qadın başını yana çevirmiş halda aşağı taxtda uzanmışdı. Büründüyü adyalın altından iri qarnı bilinirdi. Həkimlə Corc dayını izləyən Nik və iki hindu komaya girəndə qadın ağrının təsirindən ucadan bağırdı.

Onun əri yuxarı taxtda uzanıb çubuq çəkirdi. O, üç gün əvvəl ayağını balta ilə kəsmişdi.

Otaq dözülməz dərəcədə pis iylənirdi.

Nikin atası ocağın üstünə su qoymağı tapşırdı. Su qızına qədər Niklə söhbət etdi:

– Bu xanımın uşağı olacaq.

– Bilirəm.

Atası:

– Bilmirsən, – dedi, – mənə qulaq as. Onu sancı tutub. Uşaq istəyir doğulsun, qadın da bunu istəyir. Ananın bütün əzələləri onun azad olmasına çalışır. Ona görə belə bərkdən çığırır.

– Görürəm.

Qadın təzədən qışqırdı.

– Atacan, ağrını kəsmək üçün ona dərman verə bilməzsən?

– Yox, ağrıkəsən dərman yoxumdur. Onun çığırtısına fikir vermə. Mən heç onu eşitmirəm, belə ağrıların qorxusu yoxdur.

Yuxarı taxtdakı kişi üzünü divara sarı çevirdi. Mətbəxdəki qadın xəbər verdi ki, su qızıb. Nikin atası oraya getdi və böyük qəhvədandakı suyun yarısını ləyənə töküb, bükülü cib dəsmalını açdı, bəzi tibb alətlərini qəhvədanda qalan suya boşaltdı.

– Qoy qaynasın, – dedi və qəsəbədən gətirdiyi bir parça sabunla əllərini ləyənin içərisində – isti su ilə yumağa başladı. Nik atasının sabun tutan əllərini bir-birinə sürtüşdürməsinə tamaşa edirdi. Həkim çox diqqətlə və səliqə ilə yuyunur, eyni zamanda söhbətindən qalmırdı:

– Bilirsən, Nik, qadın doğanda, adətən birinci uşağın başı gəlir, bəzən isə bunun əksi olur. Belə olan halda hamı təlaşa düşür. Qadın isə o dünyaya gedib qayıdır. Deyəsən, operasiya etməli olacağam. Başqa əlac yoxdur…

Əllərini yuyub razılıq etdi və içəri keçib, işə başladı.

– Corc, adyalı aşağı çək, – dedi. – Mən toxunmaq istəmirəm.

Bir azdan o, əməliyyata  başlayanda Corc dayı və üç hindu kişi qadının əl-ayağını tutdu. Qadın Corc dayının qolunu dişlədi. Dayı “Lənətə gəlmiş hindu qancıq”, –  deyə söydü.

Corc dayını qayıqla gətirən cavan hindu bunu eşidib gülməkdən uğundu.

Nik də atasına kömək edirdi. O, ləyəni tutmuşdu. Cərrahiyyə əməliyyatı uzun çəkdi. Həkim körpəni qucağına götürüb yanına şappıldatdı ki, nəfəs alsın. Sonra onu qoca qadına uzatdı:

– Bax, Nik, oğlandır… Mənim assistentim olmaq istərsən?

Nik çiyinlərini çəkdi:

– Nə bilim…

O, atasının hərəkətlərini görməməkçin yana baxırdı. Ata:

– Allahın köməkliyi ilə qurtararıq, – deyə nəyisə ləyənə tulladı. Nik baxmadı.

– İndi isə… yarığı tikmək lazımdır. Nik, öz işindir, baxa da bilərsən, baxmaya da. Bayaq kəsdiyim yeri indi tikəcəyəm.

Nik baxmadı. Onun marağı çoxdan sönmüşdü. Atası işini qurtarıb başını qaldırdı. Corc dayı və üç hindu kişi bellərini dikəltdilər. Nik ləyəni mətbəxə apardı. Corc dayı qoluna baxdı. Cavan hindu xatırlayaraq güldü. Həkim:

– Darıxma, Corc, yaranın üstünə peroksid tökərəm, – dedi. – Sonra o,  hindu qadına sarı əyildi. O artıq sakitləşmişdi. Gözləri qapanmış, sifətinin qanı qaçmışdı. Körpədən, ümumiyyətlə, ətraf aləmdən xəbərsizdi. Həkim ayağa qalxaraq:

-Mən sabah səhər qayıdacağam, – dedi. – Günorta Seyni-İqnasdan şəfqət bacısı gələcək, özü ilə lazım olan bütün dərmanları gətirəcək.

O, oyundan sonra geyinmə otağına toplaşmış futbolçular sayağı həyəcanlı və çoxdanışan olmuşdu.

– Bunu tibb jurnalına yazmağa dəyər, Corc. İri qatlama bıçaqla qeysər əməliyyatı aparmaq, sonra yarığı nazik bağırsaqdan düzəldilmiş doqquz futluq sapla tikmək.

Corc dayı divara söykənib qoluna baxırdı:

– Siz əvəzedilməz adamsınız. Doğru sözümdür.

–        Xoşbəxt ataya baxmaq lazımdır. Adətən belə xırda-xuruş hadisələrdə atalar çox əzabçəkən olurlar. Öz aramızdır, o bunları çox sakit qarşıladı. Soyuqqanlı adama oxşayır.

O, hindu kişinin öz başına bürüdüyü adyalı çəkdi. Əli islandı. Tez aşağı taxtın qırağına çıxıb bir əlində lampa tutaraq onun sifətinə baxdı. Hindu yönü divara uzanmış, boğazı bir qulağından digər qulağına kimi kəsilmişdi. Bədəninin ağırlığı altında əyilmiş taxtın çökək yerinə qan yığılmışdı. Başı qolunun üstünə düşmüşdü. İti tərəfi yuxarıya çevrilmiş ağzı açıq ülgüc adyalın altında qalmışdı. Bunu görən həkim çığırdı:

– Niki komadan çıxart, Corc!

Buna ehtiyac yox idi. Mətbəxin qapısı ağzında dayanmış Nik atasının bir əlində lampa yuxarı taxta çıxdığını, ehmalca hindunun başını yana çevirdiyini açıq-aydın görmüşdü.

…Onlar daxmalardan uzaqlaşan yolla gölə tərəf enəndə dan yerinə qan sızırdı. Nikin atası:

– Səni nahaq gətirdim, – deyə dilləndi. Onda əvvəlki şən əhval-ruhiyyədən əsər-əlamət qalmamışdı. – Sənin orda iştirakın ağılsızlıq idi. Mən buna nahaqdan yol  verdim.

Nik soruşdu:

– Doğanda qadınlar həmişə belə əzab çəkir?

– Yox, bu, bir təsadüfdür. 

– Atacan, o kişi özünü niyə öldürdü?

– Bilmirəm, Nik, bilmirəm. Yəqin dözmədi.

– Atacan, kişilərin çoxu özünü öldürür?

– Yox, Nik.

– Bəs qadınlar necə?

– Nadir hallarda.

– Yəni heç öldürmürlər?

– Hərdənbir.

– Atacan?

– Hə…

– Corc dayı hara getdi?

– Harada olsa bu saat qayıdar.

– Atacan, ölmək çətindir?

– Yox, lap asan. Şəraitdən asılıdır.

Onlar qayığa mindilər. Nik arxaya keçdi. Atası avarları götürdü. Günəş dağların dalından boylanırdı. Cökə ağacından hazırlanmış avarlar suya baş vurub çıxır, dairə cızırdı. Nik əlini suya saldı. Su səhərin sazağında ilıq idi.

Səhər erkən göldə atasının avar çəkdiyi qayığın arxasında oturan Nikə birdən-birə elə gəldi ki, o heç vaxt ölməyəcək.

İngilis dilindən tərcümə edən:   Akif ABBASOV                   

 Azərbaycan Respublikası Təhsil  İnstitutunun

 elmi katibi, pedaqogika   elmləri doktoru, professor.

AKİF ABBASOVUN YAZILARI

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF


YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

www.USTAC.az

Ernest HEMİNQUEY – YAĞIŞ ALTINDA PİŞİK

Bir şərh yazın
a

İNGİLİS DİLİNDƏN TƏRCÜMƏ
AKİF ABBASOVUN TƏRCÜMƏSİNDƏ
Ernest Miller Heminquey Çikaqo yaxınlığındakı Ouk-Park şəhərciyində dünyaya gəlmiş, 1961-ci ildə vəfat etmişdi. O, ailədə altı uşaqdan ən böyüyü idi. Anası opera müğənnisi, 1928-ci ildə intihar etmiş atası həkim idi.
Görkəmli Amerika yazıçısı Ernest Miller Heminquey Nobel mükafatı laureatı idi.
Əsərləri:
• Yaz selləri (ing. The Torrents of Spring) (1926)
• Günəş çıxır (1926)
• Əlvida, silah! (1929)
• Olmaq ya olmamaq (1937)
• Zəng kimin üçün çalınır? (1940)
• Çayın o tayında, ağacların kölgəsində (1950)
• Qoca və dəniz (1952)
•
Ernest HEMİNQUEY (AMERIKA)
YAĞIŞ ALTINDA PİŞİK
(HEKAYƏ)
Mehmanxanada iki nəfər amerikalı qalırdı. Onlar otaqlarından çıxarkən və geriyə qayıdarkən pilləkənlərdə rastlaşdıqları adamları tanımırdılar. Otaqları ikinci mərtəbədə dənizlə üzbəüz idi. Buradan ictimai bağ, bir də müharibədə həlak olanların xatirəsini əbədiləşdirən abidə görünürdü.
İctimai bağda hündür palmalar və yaşıl rəngli oturacaqlar vardı. Ürəkaçan havalarda buralarda əli molbertli bir rəssam görünərdi. Rəssamlar palmaların boy atmasını və parlaq rəngli mehmanxanaların bağlarla, dənizlə üzbəüz durmasını xoşlayırdılar.
İtalyanlar uzun məsafəni qət edib buraya ona görə gəlirdilər ki, müharibə abidəsinə baxsınlar. O, bürüncdən düzəldilmişdi və yağış altında par-par yanırdı.
Yenə də yağırdı. Palma ağaclarından damcılar süzülürdü. Çınqıl döşənmiş cığırlarda gölməçələr yaranmışdı. Coşqun dal¬ğa¬lar sahilə çırpılır, sonra geri çəkilir, yenidən sahilə hücum çəkirdilər.
Müharibə abidəsinin qarşısında dayanmış maşınlar artıq getmişdi. Meydanla üzbəüz kafenin qapısı ağzında duran xörəkpaylayan kişi boş meydana baxırdı.
Amerikalı qadın isə pəncərə önündə dayanıb ətrafı seyr edirdi. Bir qədər aralıda – pəncərənin tuşunda, üzərinə yağış damcılayan yaşıl stollarının birinin altında pişik gizlənmişdi. Yağışdan islanacağından qorxub büzülmüş, yumağa dönmüşdü. Amerikalı qadın:
– Düşüb pişik balasını götürəcəyəm, – deyə dilləndi.
Çarpayıda uzanmış əri:
– Mən gedərəm, – deyə təklif etdi.
– Yox, mən özüm. Yazıq pişikciyəz hey çalışır ki, stolun altında quru qalsın.
Əri oxumağına davam etdi. O, çarpayının ayaq tərəfində iki balışa dirsəklənmişdi.
– Gözlə islanmayasan…
Qadın aşağı mərtəbəyə endi. Mehmanxana sahibinin otağı qarşısından keçəndə kişi ayağa qalxdı və qadına baş əydi. Onun yazı masası otağın qurtaracağında qoyulmuşdu. Sahib hündürboylu və qoca kişiydi.
Qadın:
– Piove , – dedi.
Mehmanxana sahibi onun xoşuna gəlmişdi.
– Si, si, Signora, brutto tempo . Çox pis.
Kişi stolun arxasında dayanmışdı. Otaq bir qədər qaranlıq idi. Mehmanxananın sahibi çox nəzakətli və hörmətcil idi.
Müsahibinin giley-güzarına təmkinlə qulaq asırdı. O, son dərəcə nəzakətli idi. Davranış və cəhdlərindən görünürdü ki, qadının xidmətində durmaq istəyir. Bir mehmanxana sahibi kimi özündə məsuliyyət hissi duyurdu. Qadın əlüstü bunu başa düşdü. Onun bütün keyfiyyətləri, üstəlik mərd kişilərə məxsus qırış kəsmiş böyük sifəti, iri əlləri qadına xoş gəldi və onu bəyənərək qapını açdı. Ətrafını nəzərdən keçirdi.
Möhkəm yağırdı. Rezin plaş geymiş bir kişi boş meydanı keçib kafeyə tələsirdi.
Pişik sağ tərəfdə olmalı idi. İslanmamaq üçün divarın dibi ilə gedə bilərdi. Qapı ağzında dayanıb tərəddüd edərkən başı üzərində çətir açıldı. Bu, onların otağına xidmət edən qulluqçu idi. Onun çöhrəsi gülümsər ifadə almışdı. O, italyan dilində:
– Çalışın islanmayasınız, sinyora… – dedi.
Hə, şübhəsiz, qulluqçunu onun ardınca mehmanxana sahibi göndərmişdi.
O, başı üzərində çətir tutmuş qulluqçu ilə birlikdə çınqıl döşənmiş cığırla addımladı. Bu minvalla pəncərələrinin tuşuna kimi getdi. Yağış altında yuyulan parlaq və yaşıl rəngli stol yerində idi. Pişiksə gözə dəymirdi. Qadının əhvalı pozuldu. Qulluqçu ona baxaraq:
– Ha perduto qualque cosa, Signora, – dedi.
– Burada pişik vardı.
– Pişik?
– Si, il gatto…
Qulluqçu gülərək:
– Pişik? – deyə təkrar xəbər aldı. – Yağış altında pişik?
Qadın:
– Bəli, – dedi. – Stolun altında idi. – Sonra isə, – Oh, yarı canım qalıb o pişiyin yanında, – deyə əlavə etdi.
O, ingiliscə danışırdı. Onun bərk narahat olduğunu, təşviş hissi keçirdiyini görən qulluqçunun sifəti haldan-hala düşürdü. O:
– Gedək, sinyora, gedək, – dedi. – İçəri keçək. İslanarsınız.
– Yaxşı.
Amerikalı qız onunla razılaşdı.
Onlar çınqıl döşənmiş cığırla geriyə qayıtdılar. Qulluqçu çətiri yığmaq üçün çöldə dayandı. Amerikalı qız sahibin otağı qarşısından keçəndə qoca stolun arxasından təzim etdi. Qız daxilində nə isə bir boşluq hiss etdi.. Sahib mehribanlığı və nəzakəti ilə məcbur edirdi ki, qadın özünün nə qədər dəyərli və kiməsə lazım olduğunu başa düşsün, həyatda sadəlövh olmasın.
O, pilləkənləri qalxıb qapını açdı. Corc hələ də çarpayıda uzanmışdı… Oxuyurdu. O, kitabı yerə qoyaraq:
– Gətirdin? – deyə xəbər aldı.
– Çıxıb getmişdi.
Corc gözlərinə dinclik verərək:
– Görəsən hara getmiş olar? – deyə xəbər aldı.
Qadın çarpayıda əyləşdi:
– Ürəyim onu yaman istəyir, – dedi. – Heç özüm də bilmirəm niyə. O yazıq pişikciyəzi istəyirəm. Pişikciyəz yağış altında qalıb.
Corc təzədən oxumağa başladı.
Qadın ayağa qalxıb bədənnüma güzgünün qarşısında əyləşdi. Bir xeyli özünə tamaşa etdi. Aynanı götürüb hər iki yandan sifətinə, daha sonra başının və boynunun ardına baxdı:
– Necə fikirdir, istəyirəm saçımı uzadım, – deyə üz-gözünə baxmaqda davam edərək xəbər aldı.
Corc qaşını qaldırıb onun boynunun ardını gördü. Oğlan saçı kimi qısa vurulmuşdu.
– Bu forma mənə daha xoş gəlir.
– Mənsə saçımı belə kəsdirməkdən yorulmuşam! Oğlana oxşamaqdan təngə gəlmişəm!
Corc çarpayıda vəziyyətini dəyişdi. Qadın danışıb qurtarana qədər baxışları onun sifətinə dikili qaldı. Sonra:
– Əzizim, sən ki mələksən! – dedi.
Qadın güzgünü stolun üzərinə qoyub pəncərəyə doğru addımladı və baxdı. Qaranlıq düşürdü.
– İstəyirəm saçlarımı geriyə darayım. Qoy onlar sıx olsun, boynumun ardında əməlli-başlı düyünlənsin. Əlimi vuranda hiss edim ki, mənim də saçım var. İstəyirəm dizim üstə pişik balası otursun və mən onu incidəndə miyoldasın…
– Hə… hə… – Corc çarpayıdan söz atdı.
– İstəyirəm gümüş qab-qacaqda yemək yeyim, çoxlu şamım olsun. İstəyirəm yaz gəlsin, saçımı güzgü qabağında darayım. Pişik balası istəyirəm. Təzə paltarlar istəyirəm!
Corc:
– Bəsdir, az çərənlə! Götür bir şey oxu, – deyə ona acıqlandı. Və oxumağından qalmadı.
Qadın çölə baxırdı. Hava lap qaralmışdı. Palma ağaclarından hələ də su süzülürdü. Qadın küskün əda ilə:
– Axı mən pişik istəyirəm, – dedi. – Pişik istəyirəm, pi…şik… Əgər saçımı uzada bilmirəmsə, onda, heç olmasa, pişiyim olsun.
Corc qulaq asmırdı. Mütaliə edirdi. Qadın həyətə baxırdı. Artıq meydançanın işıqları yandırılmışdı. Kimsə qapını tıqqıldatdı.
Corc:
– Avanti , -dedi və baxışlarını kitabdan ayırdı.
Qulluqçu qız qapı ağzında dayanmış, xallı pişiyi bərk-bərk bağrına basmışdı. Pişik onun bədəninə sığınmışdı. O:
– Bağışlayın, – dedi, – sahib mənə tapşırdı ki, bunu sinyora üçün gətirim…

İngilis dilindən tərcümə edən:   Akif ABBASOV                   

 Azərbaycan Respublikası Təhsil  İnstitutunun

 elmi katibi, pedaqogika   elmləri doktoru, professor.

AKİF ABBASOVUN YAZILARI

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF


YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

www.USTAC.az

Qreys Oqot – ELİZABET

Bir şərh yazın
QREYS OQOT  /  QRACE OQOT

Akİf ABBASOVUN TƏRCÜMƏSİNDƏ


Qreys Oqot  /  Qrace Oqot

Qreys Oqot 1932-ci ildə Keniyanın Nyanza vilayətinin Asembo kəndində anadan olmuş, 2015-ci ildə vəfat etmişdir.

Qreys Oqot məşhur Keniya yazıçısı olmaqla yanaşı, eyni zamanda tibb bacısı, jurnalist, dəyərli siyasətçi və diplomat kimi də tanınırdı.

O, Keniyanın ilk parlament üzvlərindən biri, o vaxtkı prezident  Daniel Arapa Moinin kabinetində  yeganə qadın nazir köməkçisi olmuşdur. Atası  Jozef  Nyanduqa Asembo kəndində Qərb təhsili alan ilk şəxs idi.  Nqii Kilsəsində Qızlar məktəbində dərs deyirdi. Qreys Oqot da əvvəlcə bu məktəbdə, sonra isə Buterdə orta məktəbdə təhsil almışdı.  O, nənəsindən xalq nağıllarını öyrənmişdi. Londonda Müqəddəs Tomas anaları və uşaqları üçün xəstəxanada çalışmışdı.

Qreys Oqot Uqandada tibb bacıları hazırlayan xəstəxanada  təhsil almışdı. Sonradan Qreys Oqot ingilis dilində əsərləri nəşr olunan Keniyalı ilk qadın idi. O, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının  Baş Assableyasında Keniyadan olan deputat kimi fəaliyyət göstərmişdir (1975). YUNESKOda Keniya nümayəndə heyətinin üzvü olmuşdu.

Keniyada Yazıçılar Assosiasiyasının əsasının qoyulmasında yaxından iştirak etmişdir.

Qreys Oqot  /  Qrace Oqot (Keniya yazıçısı)

ELİZABET

(hekayə)

Səhər saat səkkiz tamamda Elizabet kon­­­torun qapısını açdı. Bundan belə o, burada qulluq edə­cəkdi. Bu ara telefon zəng çal­dı. Elizabet tələsik dəstəyi qal­dırdı:

– Allo.

– Cənab Cimbonun katibəsidir?

– Bəli, eşidirəm. – Elizabet dəstəyi çənəsi ilə sıxıb stolun gözündən bloknot və karandaş çıxartdı.

– Məni şeflə calaşdırın.

– Təəssüf ki, hələ gəlməyib. Zəhmət olmasa, yarım saatdan sonra zəng edin.

– Telefonda qırıq bir səs eşidildi:

-Yaxşı.

Elizabet əsəbi halda dəstəyi tulladı:

 – Heç özünü də təqdim etmədi.

Cənab Cimbonun kabinetinə açılan qapı azca aralı idi. Elizabet otağa nəzər saldı. Otaq çox böyük idi. İçəridə qızıl ağacından qayırılmış böyük yazı masası qoyulmuş, döşəməyə tüklü yaşıl xalça salınmışdı. Pəncərələrin jalüziləri qaldırılmışdı. Bu, o demək idi ki, səhərlər kabinetə günəş şüası düşmür. Bütün əşyalar ciddi bir səliqə ilə düzülmüş, stolun üstündə qəşəng bir qadınla iki uşaq şəkli qoyulmuşdu. Elizabet fotoşəklə baxıb sonra onu yerinə qoydu. Qəbul otağına qayıdıb çox da böyük olmayan pəncərəyə yaxınlaşdı, küçəyə baxdı. Küçədə saysız-hesabsız maşın görünürdü. Sağa və sola doğru şütüyürdü.Maraqlıydı, təzə iş yerində çoxmu qərar tutacaqdı? Son yarım ildə bu, üçüncü iş yeri idi. O, dörd ay Amerikanın böyük idarələrinin birində qulluq etmiş, sonra topdansatış ticarət firmasında bir ingilisin katibəsi olmuşdu. Görəcəyi işdən çox şefini Elizabetin gözəlliyi maraqlandırırdı. İki ay birtəhər işlədikdən sonra qız xəbərdarlıq etmədən çıxıb getdi…

Təzə iş yerində ona ildə 790 funt təklif etmişdilər, halbuki əvvəllər o, 850 funt alırdı.

Pilləkəndə eşidilən addım səsləri onu düşüncələrdən ayırdı. Qız stolun arxasına keçdi və makinadakı kağızı düzəltdi. Qapı açıldı. Cənab Cimbo astanada göründü. Elizabet cəld yerindən sıçrayıb kabinetin qapısını taybatay açdı:

– Sabahınız xeyir, ser!

Şef bir müddət başdan ayağadək onu süzüb tələsmədən özünü yırğalanan kürsüyə yaydı, Elizabet üsulluca qapını örtüb makinada yazmağa başladı. Az sonra zəng çalındı və telefonun işığı yandı. Elizabet dəstəyi qaldırdı.

– Bura gəl. Məktub diktə edəcəyəm.

Elizabet:

– Baş üstə, ser! – deyib stenoqrafiya üçün bloknot və karandaş götürdü və kabinetə keçdi.

– Əyləş.

Şefin stolu üzərindəki telefon səsləndi. Cənab Cimbo etinasız halda dəstəyi qaldırdı. Bədənini geriyə atıb kürsüyə söykəndi.

Elizabet oğrun-oğrun yeni müdirinə baxdı. Onun yaşı qırxa yaxın olardı. Hündürboylu, kök və qarabuğdayı adam idi. Üzü tərtəmiz qırxılmışdı. Sir-sifətindən sağlam adam olduğu bilinirdi. Dişləri o qədər ağ idi ki, adam onların süni olduğunu zənn edirdi. Gur səsi ilə qıza müraciət edəndə səsində bir ata qayğısı duyulurdu. Və onu qadınların tumanı ardınca sürünən o biri şeflərə bənzətmək olmurdu… Nə eybi, gələcək göstərər.

– Deməli, arvadınızla saat səkkizdə sizi gözləyirəm. Hələlik.

Şef dəstəyi  asıb diqtə etməyə başladı. Saat on birə yaxın Elizabet bütün məktubları makinada yazıb imzalatmaq üçün cənab Cimboya apardı. Cənab Cimbo heyrət içərisində gözlərini qıydı:

– Maşallah, nə tez yazmısan!

Elizabet gülümsədi və çıxdı. Ona xəbərdarlıq etmişdilər ki, cənab Cimbonun işi çox olur, lakin qız onların öhdəsindən gələcəyinə inanırdı. Birə on beş dəqiqə işləmiş o, stolun üstünü yığışdırıb nahara getdi.

Bazar ertəsi cənab Cimbonun qəbuluna bir qadın gəldi. Elizabetə elə gəldi ki, haradasa onu görüb, ancaq xatırlaya bilmədi.

Qadın hündürboylu və tökməbədənli idi, dərisi süd qarışıq şokolad rənginə çalırdı və səliqəli saç düzümü vardı. Qadın ehti­yatla:

– Məşğuldur? – deyə soruşdu.

– Bəli. İclas gedir. Zəhmət olmazsa, adınızı deyin. Daxili telefonla xəbər verim.

Qadın mehribancasına gülümsəyib:

– Mən onun arvadıyam, – dedi.

– Hə, yadıma düşdü. Sizin şəklinizi onun kabinetində görmüşəm. Əyləşin, missis Cimbo. Bu saat gəlişinizi bildirərəm.

Elizabet düyməciyi basıb dəsətəyə pıçıldadı:

– Arvadınız gəlib. Xahiş edim gözləsin?

– Yox. Bu saat çıxıram.

Elizabet sözünü qurtarmamış cənab Cimbo kandarda göründü.

– Ami, əzizim, bağışla. İclasım var. Sürücü səni evə aparar. İclas qurtaran kimi zəng edərəm.

– Yaxşı, gözlərəm.

Qadın Elizabetə sarı dönüb gülümsədi:

– Təşəkkür edirəm.

Ami Cimbonun görünüşündən hiss edilirdi ki, həyatından razıdır. Elizabet onların xoşbəxt nikahına inanır və ürəyində sevinirdi ki, bu idarəyə düşməkdə bəxti gətirib. O, ah çəkib Amerikaya oxumağa getmiş nişanlısını xatırladı. Sonra kədərli fikirləri başından qovub yenə işlə məşğul oldu.

Həftələr, aylar sezilmədən ötüb keçdi. Nəhayət, Milad bayramı gəlib çıxdı. Elizabet iki rəfiqəsi ilə bayramı keçirmək üçün Mombasaya getdi. Onlar çimərlikdə üzdülər, isti qum üzərində nazlandılar, şirniyyat yedilər.

Elizabet Allahı qəzəbləndirsəydi, günaha batardı. Odur ki, öz yalvarışları, duaları ilə xudavəndi-aləmin dərgahına pənah apardı: onunla işləyən adamların hamısı qıza qarşı mərhəmətli olublar. Nə cənab Cimbo, nə də klerklər onun qadınlıq heysiyyatına toxunacaq xırda bir cəhd də göstərməyiblər. Doğrudur, gər­gin işləmək lazım gəlirdi, bəzən işdən sonra da saatlarla qalmalı olurdu. Axşamlar tək-tənha idarədə oturmaq dəhşətdir. Amma Cimbo hiss edilmədən qızda rəğbət hissi oyatmışdı, onunla davranışında heç bir qüsura yol verməmişdi.

Bir dəfə qıza müraciətlə: “Səni belə gec yalqız evə buraxmaq istəməzdim, – dedi. – Amma ötürmək fikrində də deyiləm. Bu söz-söhbətə səbəb olar. Nahaqdan böhtana düşərsən. Səninsə bütün həyatın hələ öndədir. Öz gözəl ləyaqətini qoru, mənim balam”.

Qızlar gecə qatarına minib bazar ertəsi səhər tezdən Mombasadan qayıtdılar və vağzaldan birbaşa işə yollandılar.

Nayrombidə ümumdünya konfransı keçirilirdi. Cənab Cimbonun stolunun üstü kağızlarla dolu idi. Elizabet hər axşam idarədə ləngiyirdi. Qız xoflanmasın deyə cənab Cimbo gözətçiyə tapşırmışdı ki, kontorun həndəvərindən uzağa getməsin.

Şənbə günü bərk isti idi. Elizabet saatına baxanda artıq ikinin yarısı idi. Nahara gecikməmək üçün tələsməli idi. Bu vaxt cənab Cimbo qapının ağzında göründü. Onun sifətinə xoş bir təbəssüm qonmuşdu:

– Yazıq qız, sən hələ də işləyirsən? Qoy qalan işlər bazar ertəsinə qalsın.

-Təşəkkür edirəm, ser. Mən artıq getməyə hazırlaşıram. Konfrans qurtarandan sonra dincələrəm.

Cimbo öz kabinetinə keçdi. Elizabet çantasını və jurnal götürüb qapıya sarı addımladı:

– Mən gedirəm, ser.

– Bir dəqiqə.

Cimbo gözdən keçirdiyi sənədlərdən ayrılıb qıza baxdı.

– Səhər yeməyində mənə kömək edərsənmi? O qədər çoxdur ki, təkbaşına öhdəsindən gələ bilmərəm.

Qız etiraz etmək qərarına gəldi. Axı Cənab Cimbonun bu təklifi nəzakət xətirinə idi.

– Təşəkkür edirəm, ser. Rəfiqələrim yataqxanada oturub məni gözləyirlər.

– Boyun qaçırma, rica edirəm.

Qız kabinetə girib divanda əyləşdi. O, şefin sözünü yerə salıb nəzakətsiz adam təsiri bağışlamaq istəmirdi. Şef həmişə onunla çox nəzakətli davranmışdı. Cənab Cimbo yeməyi ona sarı çəkdi. Qız yumurtalı buterbrod götürdü. şef ağır-ağır nəfəs alıb onun yanında əyləşdi.

– Səndən olduqca razıyam, mənim balam. Sən bura gələndən hər şey dəyişib. Yaxşı katibədən çox şey asılıdır.

O susdu və əlini buterbroda uzatdı:

– Minnətdaram, ser. Mən də sizdən olduqca razıyam. Sizinlə işləmək xoşdur.

– Bunu eşitməyimə şadam. Məni bir məsələ narahat edir, mənim balam.

O, Elizabetin sol əlindəki brilyant nişan üzüyünə toxundu:

– Səni  itirmək istəməzdim.

– Ah, ser, hələ toya azı iki il var. O vaxta qədər çox şey baş verə bilər.

– O xoşbəxt kimdir? Nə ilə məşğul olur?

– Hələ oxuyur…

 Elizabetin səsində ovqattəlxlik duyulurdu.

– Bəxtəvər onun başına. Sən elə işgüzar, elə incə və qə­şəng­sən ki…

Ağır əl möhkəmcə Elizabetin bədənindən yapışdı.

– Oy… xahiş edirəm, ser. Yalvarıram, lazım deyil…

O, yaxasını zorla şefin əlindən qoparıb ayağa sıçradı. Cənab Cimbo, demək olar ki, qışqıraraq:

– Qulaq as, Liz, – dedi. – Sənə heç bir yamanlıq etmərəm, and içirəm.

O, ehtiraslı nəzərlərlə qızı süzdü. Elizabet özündə-sözündə deyildi, havası çatışmırdı.

– Rica edirəm, ser, izn verin gedim. Mən dua etmişəm. Arvadınızı, uşaqlarınızı düşünün.

Hıçqırıqlar onu boğurdu. Cənab Cimbo:

– Di sakitləş. Eşidən olar, heç bir yamanlıq etmərəm, – deyə təkrar edə-edə qapını qıfıllayıb açarı pencəyin cibinə qoydu.

Qız cəld stolun arxasında gizləndi, sonra pəncərəyə sarı yüyürdü, sonra yenə qapıya, daha sonra stola doğru qaçdı. Cimbo onu yaxaladı və divana tərəf apardı. O, qızın dodaqlarını gəzdi, amma qız yumaq kimi büzülüb donunun ətəkləri ilə sifətini örtdü.

Cimbo:

– Liz! – deyib qızın qulaqlarını, yanaqlarını, əllərini öpdü. – Sən elə qəşəngsən ki… – O pıçıldadı. -Sənin dərin hamar və qı­zıl­gül ləçəyi kimi zərifdir. Mən heç bir pis iş tutmaram.

Qız ondan yaxasını qurtarmaq üçün bir xeyli çabaladı, nəhayət, ixtiyarı əldən getdi. Və… hər şey… xoşagəlməz yuxuda olduğu kimi baş verdi…

… Qaş qaralanda o, yataqxanadakı çarpayısında uzanmışdı. Yastıq göz yaşlarından tamam islanmışdı. Nişanlısının əzik-üzük edilmiş şəkli döşəməyə düşüb qalmışdı. O, ağır-ağır qalxıb pəncərəyə sarı getdi. küçə bom-boş idi, avtomobillər ötüb keçirdi.

Elizabet pərdəni çəkdi. Şəhər həyatı onun üçün deyildi. Öyrəşə bilmirdi. Qız kənddəki evlərindən, böyük və səmimi ailəsindən ötrü darıxdı. O özünü yalnız orada təhlükəsiz hiss edə bilərdi. Onun dincliyi, rahatlığı pozuldu, qəlbinə qüssə və kədər çökdü.

Bazar ertəsi səhər tezdən həmişə olduğu kimi yataqxanadan çıxdı. Ancaq avtobusa əyləşmək əvəzinə parkın içərisiylə pay-piyada vağzala sarı yollandı. Saat səkkizə az qalmış artıq əmək birjasının qarşısında idi. Yüzlərlə qadın, qoca və cavan dayanıb idarənin açılmasını gözləyirdi. Ağsaçlı qarılar dövrə vurub oturmuşdular. Astadan söhbət edirdilər. Qüssə və əzab onların sifətlərində hamarlanması mümkün olmayan qırışlar açmışdı. Elizabetin ürəyi ağrıdı, onların halına acıdı.

Adamlar get-gedə çoxalırdı. Qəmgin çöhrəli bu adamlar Allaha inanan, dua etmək üçün ağzına qədər dolmuş kilsəyə gələn adamları xatırladırdı.

O vaxt uşaq idi… Allah, yəqin ki, artıq ondan üz döndərib. O günahkardır…

Kimsə əlini onun çiyninə qoydu. Qız səksəndi və cəld çevrildi.

– Liz, burada nə edirsən? Bir bəri gəl, görüm.

O, miss Kimanininin ardınca arakəsmənin yanındakı kabinetə keçdi və ona təklif edilən stulda əyləşdi.

– Yenə işsizsən?

Elizabet dinməzcə başını yırğaladı.

– Bu dəfə nolub?

Elizabet cavab vermədi.

Ortayaşlı missis Kimanininin birjada çoxdan işləyirdi və arif adam idi. Əlüstü məsələni başa düşdü.

– Nə isə, təkid etməyəcəyəm, mənim balam. Sadəcə, bu şəhərdə qadınların həddindən ziyadə əziyyət çəkdiyini görəndə adamın ürəyi ağrıyır. Rüsvayçılıqdır. Oradakı qızları görürsən? Onlar hamısı işsiz katibə və stenoqrafçıdır.

Elizabet missis Kimaninin  iti və ağıllı gözlərinə baxdı:

– Elə buna görə də yanınıza gəlmişəm. Mənə başqa iş tapın, eybi yox, qoyun lap iki dəfə az maaş alım.

– Liz, axı sən şəhərdəki  ən yaxşı katibələrdən birisən. Yaxşı, eybi yox, gəl kilsədə və xeyriyyə cəmiyyətində iş axtaraq. Di, ruhdan düşmə.

Missis Kimanini xeyirxah qadın idi. Qızların çoxuna kömək etmişdi. O, Lizin də xoşuna gəlirdi.

– Keçən dəfə deyirdiniz  mənim şefim afrikalı olacaq. Yadınıza düşür? Bu tamam başqa məsələdir. Ona görə ki, o, ölkə qarşısında öz məsuliyyətini hiss edəcək. Gördünüz? O heç də ağlardan yaxşı deyilmiş. Qorxuram kilsə idarələrindən  də bir şey çıxmasın. Bütün kişilər bir bezin qırağındandırlar.

– Hər halda cəhd göstərək. Bir yer var, zəng çalım, get, bax. Sonra xoşuna gəlib-gəlmədiyini mənə bildirərsən.

Həftənin axırında Elizabet kiçik yetimxanadan zəhmət haqqı olaraq bir qədər qəpik-quruş aldı. İş ondan dözüm və səbir tələb edirdi. Yetimxananın sahibəsi rahibə Yelena bacı ona dırnaqlarını qısa kəsdirməyi buyurdu. Qıza ağ xalat, ağ ləçək və dabansız tufli geyindirdilər. Güzgüyə nəzər salan Elizabet özünü güclə tanıdı. O, ləçəyin altından çıxan tellərini düzəldib Yelena bacının ardınca uşaqların oynadığı böyük zala keçdi. Uşaqların bir qismi şəkil çəkir, lap balacaları isə kubiklərdən ev qururdular. Rahibə astaca:

– Yazıqlar ana məhəbbətindən və nəvazişindən məhrum olublar, – deyə sözə başladı. – Başqa uşaqların ata-anaları, bacı-qardaşları var, bunların isə heç kimi yoxdur. Onlara nə veririksə, qane olur, bütün həyatları boyu unutmurlar.

Qayğıya möhtac olan otuz cüt göz Elizabetin sifətinə zilləndi. Göz yaşları onun gözlərinə tor gətirdi. Özü çirkab içərisində olduğu halda onlara nə təlqin edəcəkdi?! Nə bilmək olar? Bəlkə də o, günahsız uşaqların arasında təsəlli, dinclik və sakitlik tapa bildi. Onlar yalvarıcı nəzərlərlə qadına baxırdılar. O, bu gözlərdən: “Bizim gələcəyimiz sənin əllərindədir. Bizə elə məhəbbət bəxş et ki, hələ heç kimdən beləsini görməmiş olaq” sözlərini oxuyurdu.

Elizabet həyəcanını bir təhər özündən kənar edib:

– Bacı, siz böyük və müqəddəs bir iş görürsünüz, – dedi. – Mən sizə kömək etməyə çalışacağam.

Birinci həftənin sonunda qız tam ümidsizliyə qapılmışdı. Uşaqlar onu ələ salır, hirsləndirir, sözünə qulaq asmırdılar. O, kömək üçün missis Kimaniniyə müraciət etmək qərarına gəldi, lakin özündə qüvvə tapmadı. Bir ay keçdi və uşaqlar Elizabetə isinişdilər. Onların həyəcan oyadan məhəbbəti qızın iqtidarını əlindən aldı. Balacaların ona böyük ehtiyacı olduğunu anladı və ona qüvvə versin deyə Allaha yalvardı.

İyunun ortalarında birdən-birə Elizabet yatağa düşdü. Yelena bacı öz qayğısını qızdan əsirgəmədi. Bir gün, iki gün keçdi. Qızın halı daha da xarablaşdı. Onu xəstəxanaya aparmaq lazım gəldi. Xəstəxanada o, üç gün yuxusuz və narahat gün keçirdi. Dördüncü gün halı bir qədər yaxşılaşdı və Yelena bacıya xəstəyə baş çəkməyə  icazə verildi. Rahibə onun əlini ovcunun içərisində sıxıb üzünü yana çevirdi:

– Oh, Elizabet, həkim dedi ki, sənin uşağın olacaq….

Gənc qadının ürəyi tez-tez döyündü, sifəti qıpqırmızı kəsildi. O, hamilədir. Rahibə tənə ilə ona nəzər saldı. Bu baxış: “Yetimin biri də artacaq” deyirdi.

liz hələ xəstəxanada ikən başa düşdü ki, onu tez, ya gec yetimxanadan qovacaqlar. Odlu məhəbbətlə sevdiyi nişanlısı onu bağışlamayacaq. O, evə – valideynlərinin, nənəsinin yanına qayıtmağa ürək etmədi. Hamilə olanları işə də götürmürdülər. Birdən gözü qarşısında Ami Cimbonun surəti canlandı. bu neçə vaxtda ilk dəfə həmin qadın haqqında düşündü. Xoşbəxt, məmnun və tamamilə təmin olunmuş bu qadın onun tam əksi idi. Yox, bu, ədalətsizlikdir. Cimbo onunla – Elizabetlə gör necə də amansızcasına davranmış, onu biabırçı vəziyyətdə qoymuş, dilənçiliyə məhkum etmişdi. Öz məxsusi arvadını isə mələk kimi bəsləyir.

Nahardan sonra Elizabet uşaqları yatırıb bərbərxanaya yollandı. Onun saçlarını düzəldən usta:

– Sənin gözlərin elə belə də parlaqdır, – dedi. – Görüşə hazırlaşırsan?

Liz:

 – Bəli, – deyə pıçıltı ilə cavab verib kürsünün arxasına söykəndi və gözlərini qıydı.

– Sən qəşəngsən. Onun bəxti gətirib.

– Təşəkkür edirəm. O özü də çox yaraşıqlı və xeyirxahdır.

Açıq sezilən istehzadan Lizin gözləri bir az da parladı. axşam o, Yelena bacıya bazar gününü qohumlarıgildə keçirəcəyini bildirmişdi. rahibə ilə xudahafizləşib avtobus dayanacığına yollandı.

Cənab Cimbonun evində heç kim yox idi. Bərk külək əsirdi. O, ayaqları keyləşənə qədər darvazanın kiçik qapısı ağzında gözlədi. Yağış başladı. Həyətdə qarajla yanaşı gözünə kiçik saray dəydi. Sarayın qapısı açıq idi. Çantasından bloknot çıxarıb bir parça kağıza: “Sizinlə görüşməyə gəlmişəm. Küçədə soyuqdur. Sarayda gözləmək qərarına gəldim” sözlərini yazıb qeydi qapının dəstəyinə keçirdi.

Cimbonun ailəsi evə xeyli gec qayıtdı. Ami bükülü qeydi açaraq:

– Bizdə kimsə olub, – dedi. Sonra ucadan onu oxudu. Cənab Cimbo kağızı arvadının əlindən qapıb nəyisə izah etməyə çalışdı. Lakin rabitəsiz sözlər yığınından heç kim heç nə anlamadı. O, cəld saraya doğru getdi. Arvadı və uşaqları çaşqın halda onu izlədilər.

Cimbo qapını taybatay açdı. Və qorxudan dizləri büküldü. Elizabet boğazında qırmızı şərf ilgəkdə yırğalanırdı. Cimbo: “Bir Allah şahiddir ki, mənim heç bir günahım yoxdur. Nədən qorx­malıyam ki…” – deyə həyəcanla düşündü: “Bircə bu hadisə firmanın mənafeyinə xələl gətirməsin”.

Elizabetin ölümündən xəbər tutan Yelena bacı onun unudub yetimxanada qoyduğu qeyd kitabçasını polis idarəsinə apardı. Kilsə intiharı pisləsə də, rahibə ürəkdən bədbəxt qız üçün kədərləndi.

İngilis dilindən çevirəni:  Akif ABBASOV                   

 Azərbaycan Respublikası Təhsil  İnstitutunun

 elmi katibi, pedaqogika   elmləri doktoru, professor.

AKİF ABBASOVUN YAZILARI

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF


YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

www.USTAC.az

Erskin KOLDUELL – KRİSTİ  TÖKERİN  ÖLÜMÜ

Bir şərh yazın
ERSKİN KOLDUELL – ERSKİNE PRESTON CALDWELL

AKİF ABBASOVUN TƏRCÜMƏSİNDƏ

Erskin KOLDUELL

Amerika

Erskin Preston Kolduell – ədəbiyyatda realist yönümün nümayəndəsidir. Amerika yazıçısıdır. 1903-cü ildə  Corciya ştatının Uayt-Ouk şəhərində ruhani ailəsində  anadan olmuş, 1987-ci ildə dünyasını dəyişmişdir. Yazıçılığa 1931-ci ildə “Amerika torpağı” ( ingiliscə: American Earth) novellalar toplusu ilə başlamışdır. Sonralar “Tütün yolu” (“Tobacco Road”, 1932), ”Allahın payı” (“God’s Little Acre”, 1933) romanlarını yazmışdır. 1941-ci ildən Moskvada  müxbir olmuş, təəssüratları əsasında  “Moskva od içində” (“Moscow Under Fire”) kitabını, “Bütün gecə boyu” (“All Night Long”, 1942) romanını qələmə almışdır.

Erskin KOLDUELL

KRİSTİ  TÖKERİN  ÖLÜMÜ

                                         (hekayə)

Kristi Töker axşamtərəfi qatırın tərkində plantasiya şəhərciyinə gedirdi. O,  bütün günü yaşadığı evin ətrafını səliqəyə salmış, təzə payalar yonub çəpərin uçuq-sökük yerlərini düzəltmişdi. Öz işindən yerdən-göyə qədər razı qaldığından indi kefi ala buludlarda idi. Yol boyu fit  çalırdı. O, plantasiya şəhərciyinə az-az gedirdi. Amma bir iş üçün çağırılanda vaxt itirmir, tez yola düşürdü. Kristi qatırı dükanın arxasındakı mıxçaya bağladı. Zəncilər bu gün nədənsə onunla görüşməyə tələsmirdilər.

Kristi üç ay olardı ki, arvadını da götürüb bu yerlərə köçmüşdü. O vaxtdan rəngi rənglərinə, taleyi talelərinə bənzəyən qara dərililərlə mehriban münasibətdə idi. İndi isə zəncilər nədənsə özlərini görməməzliyə vurub ona yaxın düşmürdülər. Kristi heyrət içərisində və tələsmədən plantasiya idarəsinə sarı yollandı. Froqqi Miller onun qarşısına çıxdı. Froqqi dönməyə macal tapmamış Kristi onun əlindən yapışdı.

– Başa düşmürəm, siz camaata nə olub?

Froqqi Miller onun evindən bir mil aralıda – üzbəüz evdə yaşayırdı. Onların evlərini uzanıb gedən pambıq plantasiyaları ayırırdı. Qonşuluqda yaşadığından  hamıdan çox onu tanıyırdı.

– Nə olub, Froqqi?

Froqqi hündürboylu, saçlarını qısa vurdurmuş zənci idi. O, bir ayağını qaçaraq qoymuşdu. Kristi yenidən onu tutub saxladı. Həyəcanlı halda:

– Qulaq as,- dedi. – Özünüzü niyə belə qəribə aparırsınız?

Froqqi:                                                                         

– Cənab Li Krossmən sənin dalınca adam göndərib?  – deyə soruşdu.

– Hə, göndərib, nə olsun ki?  Yəqin təsərrüfatla əlaqədar nə isə demək istəyir. Başa düşmürəm siz…

O, sözünü qurtarmamış Froqqi aralandı və yola düzəldi. Kristi onu narahat edən suallara         cavab almaq üçün tələsik plantasiya idarəsinə girdi. Plantasiyanın mühasibi Hendriks və Li Krossmənin kiçik qardaşı Morqan birinci otaqda əyləşib ayaqlarını pəncərənin artırmasına qoymuşdular. Hendriks Kristini görən kimi  qalxıb o biri otağa keçdi. Mühasib gələnədək Morqan Krossmən sakit və davamlı nəzərlərlə zəncini süzdü. Qonşu otaqdan mühasibin səsi eşidildi:

– Bura gəl!

Kristi çevriləndə plantasiyanın sahibi və bossu Li Krossməni astanada dayanmış  gördü. Kristi:

– Eşidirəm, ser, – dedi.

Li Krossmən əyninə kip tikilmiş bozumtul minici şalvar – brici, mixəyi rəngli köynək və dizlərinə qədər gəlib çatan uzunboğaz çəkmə geyinmişdi. O, kənara çəkilib otağa keçmək üçün Kristiyə yol verdi, sonra arxa tərəfdən qapını bağladı. Kristi otağın ortasında dayanıb Li Krossməni gözləməyə başladı.

Kristi plantasiyaya ilin birinci yarısında – üç ay əvvəl gəlmişdi. O ilk dəfə idi ki, Corciyada olurdu. Həmin yerlər onun xoşuna bu vaxta qədər yaşadığı Alabamadan daha çox gəlirdi. Arvadı ilə onu Corciyaya köçməyə vadar edən torpağın məhsuldar, maldarlıq işinin əlverişli olması idi. Kristinin dediyinə görə,

onlar bir qarın tox, bir qarın ac dolanırdılar. Buraya isə xoş gün həsrəti ilə gəlib çıxmışdılar.

Li Krossmən qayıtmaq bilmirdi. Kristi stulların birində əyləşdi. Yenicə yanını yerə qoymuşdu ki, qapı açıldı. O, ayağa sıçradı. Gülümsünərək:

– Hər vaxtınız xeyir, cənab Li, – dedi. – Torpağı yoxladım. Əgər bir dənə də qatırım və çox gavahınlı kotanım olsaydı, çalardım. Belə kotanla iki qat artıq pambıq yetişdirərdim. Torpağa söz ola bilməz. Ovcumun içi kimi təmizdir. Nə kötük var, nə də bir qamış. Kol-kos sarıdan da nigarançılıq yoxdur. Heç yerdə çala-çuxura rast gəlmədim. Əgər mənə bir dənə də qatır və kotan verilsə, iki yardardan çox pambıq becərərdim.

Kristi danışıb qurtaranadək Li Krossmən gözlədi. Sonra qapını möhkəmcə örtüb otaqda var-gəl etdi:

– Zəncini mən sənin dalınca göndərmişəm, yoxsa sən mənim?

– Elədir, cənab, Li, siz göndərmisiniz…

– Elə isə sənə icazə verilməmiş heyvərə ağzını az açıb-yum!

– Günahkaram, ser, cənab Li, – deyə Kristi arxası divara söykənənədək dalı-dalı çəkildi. Li Krossmən stulda əyləşib nəzərləri ilə onu «yedi».

– Günahkaram, ser, cənab Li,- deyə Kristi tutuquşu kimi təkrar etdi.

– Sən də o heyvərə zəncilərin tayısan, haradan peyda oldun, bilmirəm. Sən ki, Corciya zəncilərindən deyilsən.

Kristi başını yırğalayaraq:

– Xeyr, ser, cənab Li, – dedi,- mən  Alabamada doğulub boya-başa çatmışam.

–  Orada  özünü  yaxşı aparmağı sənə öyrətməyiblər?

– Öyrədiblər,  ser, cənab Li.

– Bəs niyə  Corciyada   qudurğanlıq edirsən?

– Bilmirəm, cənab Li.

Kristi ovcunun içərisilə  üzünü sildi. Başa düşmədi ki, nə üçün Li Krossmənin   ona acığı tutub. Bayaq zəncilərin  yaxın gəlib onunla kəlmə kəsməmələrinin səbəbi yalnız indi  ona aydın oldu.  Onlar bilidilər ki, Kristi Li Krossmənin qəzəbinə düçar olub və ser öz adamını onun dalınca göndərib. Plantasiya sahibinin  və bossun gözündən düşmüş adamla söhbət etmək isə özünü  diri-diri  oda atmaq demək idi.

– Özünə radio almısan?- deyə Li soruşdu.

– Bəli, ser.

– Haradan almısan?

– Möhlətlə  almışam.

– Sənin pulun haradan idi?

– Bir az varım idi. Arvadım da cücə saxlayır.

– Nə üçün radionu plantasiyadakı mağazadan götürməmisən?

– Başqa yerdən almaq daha münasib idi. Orada bir qədər ucuzdur.

– Plantasiyada  yaşayan zəncilər  lazımi  şeyləri buradakı mağazadan alırlar.

– Sizə borclu qalmaq istəmədim, cənab Li. İstəyirəm ilin axırında plantasiyadan mənə  çatacaq məbləği tam alım.

Li Krossmən  arxasını kresloya söykəyib ayağını ayağının   üstünə aşırdı. Cib bıçağını çıxarıb dırnağını təmizləməyə başladı. Otaqda bir müddət sakitlik oldu. Kristi divara söykənmişdi. Bunu görən Li:

– Düz dayan, zənci!- deyə  bağırdı.

– Baş üstə,  ser,- deyə Kristi qəddini düz saxlamağa çalışdı.

– Çəpərini nə ilə təmir etmisən? Mənim  meşəmə girmişdin? 

– Bəli, ser, cənab Li.

– Bəs nə üçün icazə almamısan?

– Axı mən o yerdə yaşayıram. Gördüm çəpər amana-məəttəldir, uça bilər. Fikirləşdim ki, köhnə payaları yeniləri ilə əvəz etsəm, yaxşı olar.

– Özünü pis aparırsan! Çox pis! Demək, məni saymırsan?  İstədiyini edirsən. Özünü mənim torpağımın və evimin sahibi kimi aparırsan? Öz kefinə iş görür, özünü ağ adam kimi ləyaqətli hesab edirsən?

– Xeyr, ser, cənab Li, – Kristi etirazını bildirdi.  – Belə şeylər yatar-yuxuma da girməz. Sadəcə, bekar oturmaqla aram yoxdur. Əyilmiş çəpəri düzəltməyincə, odunu doğramayınca, pambığı yığıb qurtarmayınca rahatlıq tapmıram. Bu günün işini sabaha qoymuram, ser.

– Xəbərin var ki, sənin kimi qudurğan zəncilərin başına nə oyun açırlar?

– Xeyr, ser.

– Biz onlara öz burunlarını hər yerə soxmamağı, öz yerlərini bilməyi öyrədirik.

Li Krossmən ayağa qalxıb şkafa sarı getdi. Şkafın qapısını açıb əlini içəri saldı. O, geri dönəndə əlində uzun dəri qamçı tutmuşdu. Qamçıya ağır mis toqqa bənd edilmişdi. Li otaqda gəzişərək qamçını uzunboğaz çəkməsinin yanına çırpmağa başladı.

– Mənim plantasiyamda cücə saxlamağa sənin arvadına kim icazə verib?

– Heç kim, cənab Li,- Kristi dedi,- sizin etiraz edəcəyinizi bilmirdik. Həyətdə bunun üçün şərait var. Mən balaca hin də düzəltmişəm.

– Mənimlə mübahisəyə girişmə, zənci!

– Göz üstə, ser.

– Elə bilirdin məhsulun cücələr tərəfindən tərg edilməsi mənim xoşuma gələcək?

– Xeyr, ser.

– Radionun pulunu necə ödəmisən?

– Qurduğum tələyə bir-iki dovşan düşmüşdü. Onların dərisini satıb bir az pul əldə etdim.

– Mən istəmirəm ki, mənim plantasiyamdakı dovşanlara toxunsunlar.

O, ağır qamçını qaldırıb çəkməsinə vurdu:

– Nə üçün bizim mağazanın kitabında sənin adına heç nə yazılmayıb?

– Mən borca düşmək istəmirəm. İlin axırında plantasiyadan mənə çatacaq məbləği tam almaq fikrindəyəm.

Krossmən:

– Sənin bəri başdan, yaxud o başdan borclu qalacağın artıq mənim öz  işimdir,- deyib döşəmədəki sökük yeri Kristiyə göstərdi:

– Köynəyini çıxart, şalvarını aşağı sal. – Ağ adam sözünə davam edib, – Dizi üstə orada dayan!

– Fikriniz nədir, cənab Li?

– Darıxma, görəcəksən. Köynəyini, şalvarını çıxart, dediyim şəkildə dayan.

– Cənab Li, razı olmaram ki, məni döyəsiniz. Xeyr, ser, cənab Li. Mənimlə belə rəftar etməyinizə icazə vermərəm. Yox, nə danışırsınız?!

Li Krossmən acığından gömgöy göyərdi. Onun bağırtısı otağı başına götürdü:

–  Qaraağızlı, qarakürəkli köpək!!! – deyib  ağır mis toqqalı qamçını qaldırdı və Kristini döyməyə başladı.

Kristi yaxasını qurtarmağa çalışdı. Li ikinci dəfə qamçını  endirəndə zənci havada tutub buraxmadı. Li əvvəlcə çaşqın nəzərlərlə ona baxdı, sonra qamçını dartdı, almaq istədi.   

– Cənab Li, mənim sizə  heç bir  yamanlığım keçməyib. Yalnız bir-iki  dovşan tutmuşam, bir-iki cücə  saxlayıram. Sizə qarşı pis fikrə düşməmişəm. Elə bilmişəm bir-iki paya ilə   çəpəri təmir etməyimdən narazı qalmazsınız.

– Mumla, dediyimə əməl elə. Köynəyini, şalvarını çıxart!- deyə Li əsib-coşdu.- Dartıb əlindən almamış qamçını burax!

Kristi tərpənmədi. Qamçını ovcunda daha möhkəm sıxdı. Li  o qədər qəzəblənmişdi ki, dili söz tutmurdu. O, şkafa sarı qaçıb tapançanı götürdü .  Kristiyə sarı dönüb üç dəfə atəş açdı. Kristinin qamçı tutan əli boşaldı və  o, yerə sərildi.

Linin qardaşı Morqan və mühasib Hendriks  qaçaraq arxa otağa gəldilər.  Linin qardaşı Kristi Tökeri  döşəmədə sərəli görüb:

– Nə olub?- deyə xəbər aldı.

Li boğula-boğula:

– Sən bir buna bax! Məni hədələyirdi!- deyib şkafa sarı getdi, tapançanı oraya qoydu. – O heyvərə məni öldürməklə hədələyirdi. Hendrikslə sən bunun canlı şahidisiniz. Öz həyatımı xilas etmək üçün zəncini o dünyaya göndərdim!

Onlar arxa otağı tərk edib idarəyə keçdilər. Plantasiya mağazasından qaçaraq bir neçə klerk gəldi. Nə hadisə baş verməsi ilə maraqlandılar. Li əlini krantın altında yuya-yuya:

– Qudurmuş zənci idi. – dedi. – İki-üç ay əvvəl Alabamadan gəlmişdi. Bu gün onun dalınca adam göndərmişdim. Dedim gəlib izah etsin, görüm. məndən icazəsiz evinin ətrafındakı çəpərə niyə təzə payalar basdırıb. Sorğu-suala tutanda başladı mənə qara-qorxu gəlməyə. Yaman yaramaz zənci idi!

Klerklər qayıdıb plantasiya mağazasına getdilər. Hendriks kitablarını açıb plantasiyanın haqq-hesab işləri ilə məşğul olmağa başladı. Li qardaşına:

– Arxa qapını aç,- dedi. Qoy hamı görsün ki, Alabamadan gələn zənci kimi qudurğanların aqibəti necə olur!

Morqan arxa qapını açıb yola sarı boylandı. Zəncilər gözə dəymirdilər. Yalnız Kristi Tökerin bayaq minib plantasiya şəhərciyinə gəldiyi qatır dayanıb öz sahibini gözləyirdi.

                    ERSKİNE PRESTON CALDWELL                  

İngilis dilindən çevirəni:  Akif ABBASOV                   

 Azərbaycan Respublikası Təhsil  İnstitutunun

 elmi katibi, pedaqogika   elmləri doktoru, professor.

AKİF ABBASOVUN YAZILARI

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF


YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

www.USTAC.az

AKİF ABBASOV – CƏMİ BİR İRAD

Bir şərh yazın
AKİF ABBASOVUN YAZILARI

CƏMİ BİR İRAD

(hekayə)

Təhsil Nazirliyindən inspektor gəlmişdi. Həsən­qulu müəllimin fizika dərsində əyləşmişdi. Əliqu­ru­muş kimsə Həsənqulu müəllimdən yazmışdı. İnspek­tor da məktubu götürüb gəlmişdi Həsənqulunun canından ötrü. Həsənqulu müəllim inspektoru tanı­yır­dı. Yaxşı fizika müəllimi idi. Özü də elmlər namizədi idi.

Zəng vuruldu. Dərs başlandı. Həsənqulu müəl­lim hazır qayıb edib yerində əyləşdi. Dərsdə nazir­liyin inspektoru ilə yanaşı məktəbin direktoru və onun tədris işləri üzrə müavini də iştirak edirdi.

Artıq dərsin başlamasından 10 dəqiqə keçirdi. Müəllim yalnız bircə dəfə:

-Uşaqlar, dərsimizdə qonaqlar iştirak edir. Təh­sil Nazirliyindən də gələn var. Qonağa hörmət la­zımdır. Sakit oturun. Danışmaq olmaz.

Şagirdlər də, müəllim də on beş dəqiqə idi ki, lal-dinməz oturmuşdular. Məktəb direktoru dillən­mək istədi. Nazirliyin inspektoru əlinin işarəsi ilə onu saxladı. Sakitcə:

-Müdaxilə etməyin. Sonunu gözləyək.

45 dəqiqə başa çatdı. Zəng vuruldu. Həsənqulu mü­əllim ayağa qalxıb şagirdlərlə xudahafizləşib çıx­dı. Qonaqlar da onun dalınca. Müəllimlər otağına gəl­dilər.

Məktəbin direktoru özünü birtəhər ələ alıb xəbər aldı:

  • Həsənqulu müəllim, bu nə oyun idi çıxart­dın?!

O da öz növbəsində heç nə olmayıbmış kimi:

  • Başa düşmədim, nə oyun? – deyə soruşdu.

Məktəbin direktoru davam etdi:

-Dərsdə nə üçün bir kəlmə danışmadın?

Nazirliyin inspektoru söhbətə qarışmadan onun nə cavab verəcəyini gözləyirdi.

Həsənqulu müəllim dedi:

-Danışsaydım, yüz dənə, min dənə irad tutacaq­dınız. İndiki halda vur-tut bir irada yol verdim: danışmadım.

 Müəllif:   Akif ABBASOV                   

 Azərbaycan Respublikası Təhsil  İnstitutunun

 elmi katibi, pedaqogika   elmləri doktoru, professor.

AKİF ABBASOVUN YAZILARI

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF


YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

www.USTAC.az

Akif    ABBASOV – AKADEMİK HÜSEYN MUSTAFA OĞLU ƏHMƏDOV – 96

1 Şərh
Şəkildə (soldan): akademik Hüseyn Əhmədov, ortada, ayaq üstə professor Akif Abbasov və  professor Əbülfət Pələngov.


 

AKADEMİK HÜSEYN MUSTAFA OĞLU ƏHMƏDOV – 96

  PEDAQOGİKA ELMİNİN QÜDRƏTLİ NÜMAYƏNDƏSİ 

17 iyun –  görkəmli pedaqoq, Azərbaycanda pedaqoji fikrin və məktəb tarixinin yorulmaz tədqiqatçısı, gənc pedaqoq-alimlərin yol göstərəni və xeyirxahı  pedaqogika üzrə elmlər doktoru, professor, Rusiya Dövlət Təhsil Akademiyasının həqiqi üzvü Hüseyn Mustafa oğlu Əhmədovun anadan olduğu günüdür. Yaşasaydı   96 yaşı olardı.

Amma dolu, mənalı ömür sürdü. 93 yaşında dünyasını dəyişdi.

 Böyük pedaqoq nəinki aspirant, dissertant və doktorantların, habelə bir çox həmyaşıdlarının və müəyyən yaş həddinə çatmış təcrübəli pedaqoqların da yaxın məsləhətçisi idi.

Onlarla aspirant və dissertanta elmi rəhbər, neçə-neçə elmlər doktoru proqramı üzrə tədqiqat aparan şəxsə elmi məsləhətçi olub, çox saylı əsərlər – məqalələr, tezislər, kitab və kitabçalar, monoqrafiyalar, dərsliklər yazıb, çoxcildli “Seçilmiş əsələri”ni çap etdirib  

Akademik Hüseyn Əhmədovun şəxsiyyəti və elmi yaradıcılığı haqqında çox yazılıb, çox deyilib. Professorlar Fərrux Rüstəmov və  Həsən Bayramoğlu bu böyük alimə bir neçə kitab həsr etmişlər. Onun yubileylərinə aid kitablarda da respublikamızın onlarla tanınmış alimi öz ürək sözlərini demişdir. Çapa hazırlanan kitablarda  Hüseyn Əhmədovun həyatı, elmi yaradıcılığı, elmi nailiyyətləri, pedaqoji fəaliyyəti diqqət mərkəzinə gətirilmişdir.   

Odur ki, təkrarlara yol verməmək üçün biz onun yalnız “Nəriman Nərimanovun pedaqoji fikirləri” monoqrafiyası üzərində dayanmaq, öz təəssüratlarımızı bölüşmək istəyirik.

          Hər şeydən əvvəl onu deyim ki, Nəriman Nərimanovun pedaqoji fikirləri barədə çox pedaqoqlar söz deyib, məqalələr yazıb. Fəqət akademik Hüseyn Əhmədovun araşdırmaları xüsusilə diqqətəlayiqdir, daha sanballıdır, mötəbərdir.

Məlum olduğu kimi, müxtəlif dövrlərdə Nəriman Nərimanova münasibət müxtəlif şəkildə olub. Gah onun şəxsiyyəti, xidmətləri göylərə qaldırılıb,  təqdir edilib, gah bu böyük insan, görkəmli  dövlət və ictimai xadim, məşhur yazıçı və dramaturq diqqət mərkəzindən kənarda, kölgədə qalıb, onun haqqında bir çox həqiqətləri meydana çıxarmaq və yaxud onlardan danışmaq yaxşı qarşılanmayıb, qadağalar da istisna deyil. Bütün bunlar bir vaxtlar daxil olduğumuz ittifaqın üzdəniraq siyasəti ilə tənzimlənib.

Hamımıza məlumdur ki, Nəriman Nərimanov həqiqi vətənpərvər, Azərbaycan xalqının tərəqqisi və inkişafı, respublikamızın öncül yer tutması üçün əlindən gələni edib, həm bir dövlət xadimi, həm də yazıçı kimi xalqımızın maariflənməsi, yüksək mədəniyyətə yiyələnməsi istiqamətində böyük işlər görüb. Həm  sağlığında, həm də sonralar – müəyyən dövrlərdə ona “millətçi” damğası vurulub. Halbuki Nəriman Nərimanov beynəlmiləlçi bir insan idi, digər xalqlara dərin hörmət və məhəbbətlə yanaşır, öz millətini isə çox sevirdi. Həm də öz millətini sevmədən digər millətləri necə sevmək olar? Bu Sovetlər İttifaqının siyasəti idi. Millətini çox sevirdin, damğalayırdılar ki, millətçidir. Odur ki, tələb belə idi ki, millətini sevməzdən əvvəl beynəlmiləlçi olmalısan. Qəribə məntiq və siyasət idi!

Nəriman Nərimanov “Ucqarlarımızda inqilabımızın tarixinə dair” kitabını İ.V. Stalinə ünvanlamışdı. Bu əsərlə tanış olmaqla doktor Nərimanın nə qədər məhrumiyyətlərlə, maneələrlə qarşılaşdığının, xalqımız üçün necə böyük işlər gördüyünün, həyatını belə təhlükəyə atdığının, erməni-daşnaklarının onunçun necə tor qurduğunun   şahidi oluruq.

Bütün yuxarıdakı məsələlərdən təsadüfi olaraq bəhs etmədik. Akademik Hüseyn Əhmədovun “Nəriman Nərimanovun pedaqoji fikirləri” monoqrafiyası əslində 1975-ic ildə nəşr olunmalı idi, lakin dörd il ləngidi. Kitab müəllifin fikri öyrənilmədən senzura tərəfindən insafsızcasına kəsilib-doğranılaraq, insafsızcasına “redaktə” olunaraq ilk dəfə 1979-cu ildə işıq üzü gördü.

Əsər yenidən 2000-ci ildə nəşr edildi. Bu nəşrdə 1979-cu ildə aparılmış ixtisarlar bərpa olunmuş, yersiz redaktələr aradan qaldırılımış, bir növ 1975-ci il variantı bərpa  edilmişdir.

        Akademik Hüseyn Əhmədov monoqrafiyada Nəriman Nərimanovun pedaqoji fikirlərini son dərəcə ustalıqla, diqqətlə, ətraflı şəkildə araşdırmış və çox qiymətli vəsait meydana gətirmişdir. Filologiya üzrə elmlər doktoru, professor Alxan Bayramoğlunun “Şikəst edilmiş övlad”, yaxud milli elmi düşüncənin repressiyası” adlı ön sözü monoqrafiyanın taleyinə aydınlıq gətirir. Alxan Bayramoğlu öz yazısında N. Nərimanovla bağlı hansı məsələlərin monoqrafiyadan çıxarıldığını göstərmiş, dərin təhlillər aparmışdır.

Hüseyn müəllim monoqrafiyanı yazıya alarkən Nərimanovun məqalə və kitablarından, habelə bədii əsərlərindən faydalanmışdır. Bəzi nümunələrə müraciət edək. Məsələn,  monoqrafiyanın “Əqli təhsil haqqında” paraqrafında oxuyuruq: “Nəriman Nərimanov istər təhsilin  rus dilində verildiyi dövlət məktəblərinin, istərsə də ənənəvi məscid məktəblərinin tədris planı və proqramlarını ciddi tənqid edir, xüsusilə ruhani məktəblərində təlim üsullarının  yaramadığını, bu məktəblərin xalqa xeyir vermədiyini dönə-dönə qeyd edirdi. O yazırdı ki, “bu vaxtadək millətin balalarını kor edən, hər şeydən avara salan, vaxtlarını əbəs yerə puç edən məktəblərimizdə nuhun əsrindən qalan üsul ilə dərs deməkdir”.

Həmin sözlərdə dərin həqiqət var.

Hüseyn müəllim bu qiymətli tədqiqat əsərində Nəriman Nərimanovun həyatı və maarifçilik fəaliyyəti;  Nərimanovun müəllim kadrları hazırlanması problemi; əqli təhsil; ana dili və onun tədrisi məsələləri; qadın təhsili; şəxsiyyətin fıormalaşmasında tərbiyənin məqsədi və rolu; xalqlar dostluğu və beynəlmiləlçilik tərbiyəsi; vətən və vətənpərvərlik; əmək və əmək tərbiyəsi məsələləri haqqında;  onun dini baxış və gənc nəslin tərbiyəsi problemləri ilə bağlı fikirləri üzərində dayanmış, onların əhəmiyyəti və böyüyən nəslin təşəkkül tapıb formalaşmasında rolu göstərilir.

Akademik Hüseyn Əhmədov haqq dünyasındadır. Fəqət o, yalnız cismən aramızda deyildir. Həmişə onu anırıq. Hüseyn müəllim bizə zəngin pedaqoji irs  qoyub getmişdir. Pedaqogikanın tarixinə və nəzəriyyəsinə dair fikirləri biz p0edaqoqlar üçün qiymətli mənbələrdir.

Bu gün pedaqoqlar, doktorant və dissertantlar, magistrantlar və magistrlər, müəllimlər akademik Hüseyn Əhmədovun əsərlərindən faydalanırlar.

Anadan olduğu bu gün bu böyük şəxsiyyəti nəzərdə tutaraq: “Allah sənə rəhmət eləsin, dəyərli insan!” deyirik.

                                Müəllif:   Akif ABBASOV                   

                   Azərbaycan Respublikası Təhsil  İnstitutunun

                    elmi katibi, pedaqogika   elmləri doktoru, professor.

AKİF ABBASOVUN YAZILARI

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF


YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

"YAZARLAR" j., Akif Abbasov, DOĞUM GÜNLƏRİ, www.USTAC.az, YAZARLAR, YAZARLAR JURNALI

28 MAY – PROFESSOR AKİF ABBASOVUNANADAN OLDUĞU GÜNDÜR

Bir şərh yazın
ALİM, YAZIÇI, DRAMATURQ, TƏRCÜMƏÇİ, JURNALİST, DƏYƏRLİ İNSAN

Akif Nurağa oğlu Abbasov çağdaş pedaqogika elminin və Azərbaycan nəsrinin tanınmış nümayəndələrindən biridir. 1950-ci il mayın 28-də Şirvan (keçmiş Əli Bayramlı) şəhərində müəllim ailəsində anadan olmuşdur.
Pedaqogika üzrə elmlər doktoru, professor, Pedaqoji və Sosial Elmlər Akademiyasının (Moskva) həqiqi üzvü, Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər birliklərinin üzvüdür.
Əli Bayramlı şəhər 1 və 2 nömrəli məktəblərində (1957- 1967), Azərbaycan Pedaqoji Dillər İnstitutunda (hazırda Azərbaycan Dillər Universiteti, 1968-1973) təhsil almışdır. Əli Bayramlı şəhərində çıxan “İşıq” qəzeti redaksiyasında müxbir (1967-1968), Sabirabad rayonunun Şıxsalahlı və Qaragüney kənd məktəblərində ingilis dili müəllimi (1973-1975), Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Pedaqoji Elmlər İnstitutunda kiçik elmi işçi, baş elmi işçi, şöbə müdiri (1975-2001), Bakı Ali Pedaqoji Qızlar Seminariyasında (hazırda Bakı Qızlar Universiteti) elmi işlər və tərbiyə işlər üzrə prorektor vəzifələrində işləmişdir. Hazırda Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutunun elmi katibidir.
Professor Akif Abbasovun yaradıcılığı çoxistiqamətlidir. Hər şeydən əvvəl müəllimdir, orta məktəbdə ingilis dili, ali məktəbdə pedaqogika fənnindən dərs deyib. İkinci istiqamət elmi fəaliyyətidir. Akif Abbasov elmlər doktoru, professor, akademik olmaqla yanaşı onun elmi rəhbərliyi və elmi məsləhətçiliyi ilə 35 nəfər elmlər doktoru və fəlsəfə doktoru yetişib.
Elmlər doktoru (11 nəfər) və fəlsəfə doktoru (32 nəfər) proqramları üzrə çoxsaylı dissertasiyaların müdafiəsi zamanı rəsmi opponent kimi çıxış etmişdir.
Akif Abbasov ümumtəhsil məktəbləri üçün 5 dərslik və dərs vəsaitinin [“Ailə”, “Ailə həyatının etika və psixologiyası”, ”Ailə həyatının etika və psixologiyası üzrə müntəxəbat” (prof. Ə. Əlizadə ilə); “ABC Book”: I sinif üçün ingilis dili dərs vəsaiti (M. Məmmədova ilə); “İngilis dilindən imla və ifadə mətnləri məcmuəsi” (V-XI siniflər üçün)]; ali məktəblər üçün 3 dərsliyin [“Pedaqogika”, “Ailə pedaqogikası”, “Milli əxlaq və ailə etikası”] və 2 dərs vəsaitinin [“Pedaqogika: müxtəsər konspekt və sxemlər”, “İxtisasa giriş”], xüsusi məktəblər üçün 4 dərsliyin (“Oxu-2”, “Oxu-3”, “Oxu-4”, “Oxu-5”)], kolleclər üçün “Milli əxlaq və ailə etikası” və “Pedaqogika” dərsliklərinin və proqramlarının, 40-dan artıq kitab və kitabçanın, 200-dən artıq elmi məqalənin, çoxsaylı konfrans materiallarının müəllifidir.
Akif Abbasovun yaradıcılığında diqqəti cəlb edən digər istiqamət lüğətçilik fəaliyyətidir. O, “İngiliscə-azərbaycanca pedaqoji-psixoloji lüğət” [1999] və “Azərbaycanca-ingiliscə pedaqoji-psixoloji terminlər lüğəti” [2006, 2019] tərtib edərək nəşrinə nail olmuşdur.
Akif Abbasov elmi yaradıcılıqda olduğu kimi, bədii yaradıcılıqda da eyni uğurla fəaliyyət göstərir. Bir yazıçı kimi də özünü təsdiq etmişdir. O, “Atatürk” “Yaxşı dost” pyeslərinin; “Aldanma sözlərə”, “Samsundan başlanan yol”, “Acı xatirələr” və “Sultan II Murad”, “Fateh Sultan Məhmət” və “Fəth” romanlarının müəllifidir. Onun qələmindən “Lələşin ayaqqabısı”, “Qız gəlin köçür”, “Xəyanət”, “Qaş düzəltdiyi yerdə”, “Dədəmə oxşayırsan”, “Gəl Məliyin dovğasına”, “Gəlin”, “Xallı kəpənək”, “Müdirin ayağı”, “Bir qıçlı öz atasıdır”, “Dar günün dostu”, “Geydirmə araq”, “Banu və babası”, “Pyeslər”, “Əsərləri. 10 cilddə. 1-10-cu cildlər”, “Roman, povest və hekayələr”, “Atilla və babası”, “Yumruq”, “Yumurta”, “Sənə quzu kəsim”, “Pensiya pulu”, “Hekayələr”, “Uşaqlar üçün hekayələr”, “Töhmət”, “Taxta qaşıq” kimi hekayə kitabları çıxmışdır.
Atatürk mövzusu Akif Abbasov yaradıcılığını qırmızı xətlə kəsib keçir. O, türk dünyasının şərəfi və iftixarı, əfsanəvi sərkərdə, dövlət xadimi, Türkiyə Respublikasının yaradıcısı və ilk Prezidenti Mustafa Kamal Atatürkün həyat və fəaliyyətindən bəhs edən 6 kitab qələmə almışdır.
Onlardan “Samsundan başlanan yol” romanının, “Atatürk haqqında hekayələr”in (birinci və ikinci kitab), “Atatürk” pyesinin, “Böyük türk” (uşaqlar üçün hekayələr) və “Xallı kəpənək” hekayələr kitabının adları qeyd oluna bilər. Babək Abbaszadə “Atatürk” pyesi əsasında libretto yazmış, bəstəkar, professor, Prezident təqaüdçüsü Oqtay Rəcəbov “Atatürk” operasını bəstələmişdir. Bundan başqa, “Atatürk” pyesi türk dilinə çevrilmiş, 2015-ci ildə Ankarada nəşr edilmişdir [Akif Abbasov. Atatürk (piyes). Ankara: Özel Der Yayınları, 2015]. Akif Abbasovun yaradıcılığını məhsuldar edən həm də tərcüməçilik sahəsindəki fəaliyyətidir.
O, ingilis, Amerika, İrlandiya, Kanada, Keniya, rus, Moldova, qırğız, türkmən, gürcü, osetin ədəbiyyatından diqqətəlayiq tərcümələr edir. Onun həm ingilis, həm də rus dilindən etdiyi bədii tərcümələr istər orijinala yaxınlıq və istərsə də bədiilik baxımından önəmlidir.
Tərcümələri “Azərbaycan” və “Mütərcim” jurnallarında, “Dünya” və “Bağban” bədii toplularında; “Ədəbiyyat”, “Sovet kəndi”, “İdman”, “Təhsil problemləri”, “Azərbaycan müəllimi”, “525-ci qəzet”, “Təhsil və zaman”, “İşıq” (Şirvan şəhərində çıxan), “Muğan” (Sabirabadda çıxan) və b. qəzetlərdə dərc olunmuşdur. İngilis və rus dillərindən tərcümələri 11 kitabda toplanmış və nəşr edilmişdir. “Kristi Tökerin ölümü”, “Yağış altında pişik”, “Tiflissayağı boşanma”, “Küçə tinində hadisə”, “Andro və Sandro” (müəllif: G. Xuqayev), “Ali təhsilli arvad” (müəllif: T. Esenova), “Duel” (müəllif: M. Bayciyev), “Yolagəlməz qadın” (müəllif: U.S. Moem), “Yağış” (müəllif: U.S. Moem) və “Edvard Barnardın ruh düşkünlüyü” (müəllif: U.S. Moem) kimi pyes, povest və hekayələrdən ibarət tərcümə kitabları oxucular tərəfindən rəğbətlə qarşılanmışdır.
İngilis yazıçısı Qrehem Qrinin “Canlılar yaşayan otaq” pyesini də London nəşrindən dilimizə Akif Abbasov çevirmişdir. Bundan başqa, onun tərcümə etdiyi 6 pyes (“Səhra”, “Nənə gələndə”, “Uğurlu skamya”, “Buzda ehtiyatlı ol”, “İstəkli adamlar üçün hədiyyə”, “Duel”, “Andro və Sandro” və s.) respublika radiosunda tanınmış aktyorların, Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti tələbələrinin ifasında səslənmişdir. “Andro və Sandro” pyesi Həsən Əblucun 11 rejissorluğu ilə radioda səslənmiş [1987], əsas rolları Sofa Bəsirzadə, İlham Namiq Kamal, Bürcəli Əsgərov, Məhluqə Sadıqova, Muxtar Avşarov ifa etmişlər. Akif Abbasovun jurnalistik fəaliyyəti də diqqət mərkəzində dayanır.
O, 1967-68-ci illərdə Əli Bayramlı (hazırda Şirvan) şəhərində çıxan “İşıq” qəzeti redaksiyasında müxbir kimi fəaliyyətə başlamış, ilk jurnalistlik, ilk qələm təcrübəsini bu qəzetin redaksiyasında keçmişdir. Bir jurnalist kimi formalaşmasında həmin qəzetin yaradıcı heyətinin üzvlərindən Möhsün Xəlilovun (redaktor), Tapdıq Xudayevin, Sabir Gözəlovun, Çingiz Ələkbərzadənin, Fərmail Əsədovun, Tofiq Hüseynin, Vaqif Abbasovun rolu olmuşdur.
Akif Abbasov hazırda Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutunun “Elmi əsərləri”nin baş redaktoru, Bakı Qızlar Universitetinin “Elmi əsərləri”nin baş redaktorunun müavinidir. 2000-2006-cı illərdə həm də “Təhsil, mədəniyyət, incəsənət” jurnalının redaktoru olmuşdur. Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutunun “Elmi əsərləri” beynəlxalq qrif almışdır, ildə 6 nömrəsi işıq üzü görür. Professor hazırda Ukrayna Milli Müdafiə Universitetinin orqanı olan “Viiskova osvita” jurnalının, Azərbaycanda nəşr olunan “Mütərcim” ədəbi-bədii və tərcümə jurnalının, “Humanitar fənlərin öyrənilməsinin aktual problemləri”, “Pedaqogika”, Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunun “Elmi xəbərlər”inin, “Azərbaycanda xarici dillər” jurnallarının redaksiya heyətlərinin üzvüdür.
Akif müəllim Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutunun xətti ilə keçirilən respublika və beynəlxalq səviyyəli elmi konfransların materiallarının redaktə olunub çapa hazırlanmasında xüsusi fəallıq göstərir, konfrans materiallarını özündə birləşdirən toplunun ya elmi redaktoru, yaxud da buraxılışına məsul olur. Professorun tərtibçilik istiqamətindəki fəaliyyəti də diqqəti cəlb edir. İyirmi çap vərəqi həcmində olan “Az söylə, söz söylə” (Şərqin şifahi və yazılı abidələrində tərbiyəvi fikirlər”, həmçinin “Qız gəlin köçür”, “Toydan əvvəl və sonra” və s. nəşrlər də pedaqoji ictimaiyyətin stolüstü kitablarına çevrilmişdir.
Akif Abbasovun “Portret cizgiləri”, “Müqəddəs şəxslərin tərbiyəvi fikirləri”, “Pedaqoji internatura”, “Şagirdlərin hüquq tərbiyəsi” və s. bir çox kitabları maraqla oxunur. Professorun elmi redaktorluq fəaliyyəti də önəmlidir. O, 150-dən artıq monoqrafiya, dərslik, dərs vəsaiti, kitab və kitabçanın, metodik vəsaitin, tədris proqramının elmi redaktoru, bir çox bədii əsərin redaktoru, onlarla əsərin rəyçisi olmuş, çoxsaylı dissertasiyalara, avtoreferatlara rəy vermişdir.
Professor Akif Abbasovun yaradıcılığının bir istiqaməti də kino yaradıcılığı ilə bağlıdır. O, “Canavar balası” (1997) və “Qırmızı qar” (1998) bədii filmlərinin redaktorudur (hər iki filmin ssenari müəllifi Ağarəhim, quruluşçu rejissoru xalq artisti Mərahim Fərzəlibəylidir).
Qəzet və jurnallarda, “Pedaqogika”dan dərsliklərdə, kitablarda A.N. Abbasovun əsərlərinə istinad edilib, özü və əsərləri barədə materiallar dərc olunub. Azərbaycan Milli Ensiklopediyanın birinci cildində haqqında yazı verilib. Bundan başqa, Sahib Sailovun “Muğanın övladları”, Əjdər Olun “Şirvana binə gəlləm” və b. kitablarda, prof. Teymur Əhmədovun “XX əsr Azərbaycan yazıçıları: ensiklopedik məlumat” və “Azərbaycan yazıçıları XX-XXI yüzilliklərdə: ensiklopedik məlumat” kitablarında dəyərli bir şəxsiyyət, istedadlı alim və yazıçı kimi onun həyat və fəaliyyəti işıqlandırılıb.
Professor A.N. Abbasovun tədqiqatları təlim və tərbiyə prosesinin optimallaşdırılması, ümumtəhsil və ali məktəblərdə pedaqoji prosesinin səmərəli təşkili və idarəolunması, pedaqoji diaqnostika və pedaqoji ekspertiza, interaktiv metodların tətbiqi, təhsil alanların mənəvi və hüquq tərbiyəsi, gənc nəslin ailə həyatına və uğurlu nikaha mənəvi və psixoloji baxımdan hazırlanması, təlim və tərbiyə texnologiyalarından istifadə və s. problemlərinə həsr olunmuşdur. Yaradıcı insanın həyatı qaynar qazana bənzəyir.
Onun rahatlığı, dincliyi olmur, bitib-tükənməyən yuxusuz gecələr, narahat gündüzlər keçirir. Belə çətinliklər, məhrumiyyətlər professor Akif Abbasovun da payına düşüb. Lakin insana təsəlli verən budur ki, həmin günlər, anlar hədər keçməyib, nəticəsi fərəhli və xoş, sevindirici olub. Özü üçün, ailəsi üçün, dost-tanışları üçün, cəmiyyətimiz üçün, xalqımız üçün. Akif müəllimin əməyinə də qiymət verilib. Əməkdar müəllim fəxri adına, “Tərəqqi” medalına, “Qızıl qələm” mükafatına, “Qabaqcıl təhsil işçisi” döş nişanına layiq görülüb.
Müəllif: İNTİQAM CƏBRAYILOV ,
pedaqogika üzrə elmlər doktoru, professor

İNTİQAM CƏBRAYILOVUN YAZILARI

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>>ZAUR USTAC – “BB” HEKAYƏLƏR

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev – 150

“Tərəfsiz ədəbiyyat tarixdir” layihəsi

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<< WWW.YAZARLAR.AZ  və  WWW.USTAC.AZ >>>>>>

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru