İNTİHAR GÖZƏLLƏMƏSİ 18+ (…həm də Cahangir Namazovun ruhuna sayğıyla…)
I Hər kəsin içində bir intihar istəyi var. Və bətnində bir intihar ağrısı var.
…Ölümə təslim olmaq istəməyənlərin qələbəsidi intihar; öz qanına susayanların son nidasıdı intihar; bütün etirazların haqq səsidi intihar; dipdiri duyğuların qəfil nəfəsinin kəsilməsidi intihar.
Hə, bir də canına qıyılan arzuların şərəfinə qaldırılan eşq badəsidi intihar: ancaq içilməsi zor… II
…Əcəlin intihar edənlərə ölüm borcu qalır. İnthar ölüm deyil, intihar ölmək deyil, sadəcə ayrılıqdı: ancaq geri dönülməz…
Yazarlar cameəsi adından dəyərli dostumuz, “Yazarlar jurnalı”nın və Yazarlar.Az saytının Özbəkistan üzrə təmsilçisi, Beynəlxalq əlaqələr üzrə meneceri Cahangir Namazovun qəfil ölümündən kədərləndiyimizi bildirir, mərhumun yaxınlarına, doğmalarına və bütün Cahangirsevərlərə – Türk ədəbi cameəsinə başınız sağ olsun deyirik.
Kafamız dün meydana gelen olaylardan dolayı zaten ölümlere kurgulanmışken, sabah sabah bu haberi sayfamda görmek beni inanılmaz mutsuz etti ve üzdü. Has ismi ile Cihangir Mirza NAMAZOV.
İki yıldan bu yana tanıdığım, sizlerin de neredeyse her gün sayfamda fotoğrafına ve yazılarına rastladığınız, ki paylaşmayı çok severdi. Türk Dünyası ve Özbekistan’ın, kanlı canlı, heyecan dolu ve çok genç ve başarılı, bu has evladının vefatı beni çok üzdü. Rahmetler diliyorum, ruhu şad, mekanı cennet olsun…Özbek dostlarıma başsağlığı ve sabır diliyorum…
Hayrettin YAZICI
“Gece saat 23:30’da, öğrencim bana kötü bir haber getirdi: Namanganlı yetenekli şair Jahangir Nomozov (Jahongir Mirzo)’nun vefat ettiğini söyledi.
Jahangir’i yakından tanımasam da, birbirimizi uzaktan tanıyorduk ve zaman zaman haberleşiyorduk. Yaklaşık on gün önce, İspanya’da yayımlanan AZAHAR dergisinde ikimizin de şiirleri yayımlanmıştı.
Henüz 29. baharını yeni karşılamış olan şair dostumuz bugün artık aramızda yok. Kader onun alnına kısa bir ömür yazmış… Allah rahmet eylesin.
Rabbim yakınlarına sabır versin.
Şüphesiz biz Allah’a aidiz ve sonunda O’na döneceğiz. İnnâ lillâhi ve innâ ileyhi râciûn.”
Bəzən həyatın sərt səhnələrində, titullar və vəzifələr içində saxta təbəssümlərlə gəzip-dolaşarkən, ən sadə bir həqiqəti unuduruq: biz hamımız sadəcə və sadəcə aciz insanlarıq, Allahın günahkar bəndələriyik… Bəli, elədir! Sadəcə insanıq. Vəzifəmiz olmasa da – insanıq. Titulumuz olmasa da – insanıq. Qəlbində nur, sözündə səmimiyyət, ürəyində mərhəmət və həqiqət olan sadə bir insan… Bu dünyada “yerin ən alçaq zirvələrində” gəzənlər arasında qəlbi bələdçi ulduz kimi parlayan insanlar var. Onlar heç vaxt minbərdən danışmaz, amma sözləri ürəkləri titrədir. Onlar nə məmurdur, nə də böyük bir vəzifə sahibidir. Amma onlar kamil insan, həqiqi insan – Həzrəti İnsandırlar. Çünki onlar insanlıq adlanan ən ali məqamın sahibidirlər. Amma həyatda bir bəla var. Əsrlərdir kök atmış, saf qəlblərin münasibətlərini çürütməyə başlayan bir bəla: insanı vəzifəsinə görə dəyərləndirmək. İnsan dəyərini pula, var-dövlətə, vəzifəyə və tituluna görə ölçmək… Kimsə bir qapıdan içəri girsə, baş əyərək təzim edirik, saxta və təmtəraqlı gülümsəmələrlə qarşılayırıq. Sadə bir insan içəri girsə – bəzən adi bir salamı da çox görürük… Sanki ona insanlıq şərəfini vermək üçün diplomu, kürsüsü, rəsmi statusu olmalıdır. Sanki insanlıq bizə ancaq vəzifə ilə birlikdə verilərmiş kimi. Xeyr. Bu – yanlışdır. Bu – zülmdür. İnsanın dəyəri qəlbindəki nurda, yaxşılığa meylində, başqalarının dərdini hiss etməsində ölçülür. Təsəvvüfün böyük alimləri belə deyirdi: “Əgər qəlbində insanlara hörmət yoxdursa, sənin elm və əməl, məqam və titulun torpaqdan da dəyərsizdir.” Elədir. Qəlbində hörmət olmayan insan – vəzifələrin içində dolaşıb, əslində sonsuz bir quyunun içində özünü itirmiş birisidir. Çünki vəzifə gedər, titul bitər – amma insanlıq – cənnətə aparan sonuncu pillə olaraq qalır.
Unutmayaq: İnsanlara halına görə deyil, varlığına görə münasibət göstərmək gərəkdir. Onların dəyərini tutduğu vəzifəyə görə deyil, insan kimi varlığına görə qiymətləndirməliyik. Təvazökarlıq, səmimiyyət, mərhəmət, sədaqət, halallıq – bu fəzilətlər bəzən heç bir kürsüsü olmayan sadə insanlarda daha çox olur. Əlləri zəhmətdən çatlamış bir kəndli, ürəyi mərhəmət və səmimiyyət dolu bir müəllimə, təmiz qəlbli bir süpürgəçi – bəlkə də zamanımızın ən böyük qəlbli insanlarıdır. Gəlin, insanları tutduğu vəzifəyə, tituluna, geyiminə və arxasındakı “güc”ə görə yox, qəlbinin səsinə görə dinləyək. Gəlin, insanı insan kimi sevməyi öyrənək. Çünki Allah qatında ən əziz insan – ən təqvalı, ən pak, ən mərhəmətli və ədalətli insandır. Orada kürsü yoxdur, titul yoxdur, diplom yoxdur. Orada yalnız qəlb var! Yalnız niyyət var! Yalnız insanlıq var! Böyük məqam, yüksək istedad, ali qabiliyyət – bunlar Allahdan verilən imtiyazlar, imtahan vasitələridir. Amma ən ali məqam – insanlıqdır! Ona görə də… Gəlin, vəzifə ilə deyil, mərhəmət ilə ucalaq. Gəlin, təkəbbürlə deyil, təvazö ilə dəyərlənək. Gəlin, üzümüzdəki maska ilə deyil, qəlbimizdəki həqiqət ilə yaşayaq. Gəlin, insanlara ürək gözü ilə baxaq. Qəlbin səsini dinləyək. Mərhəmət, səmimiyyət və yaxşılığı baş meyar edək. Çünki bu dünyada ən böyük məqam – qəlbin paklığı və insanlıqdır. Və bunu da unutmayaq: İnsan kimi gəldik – insan kimi yaşayaq!
Müəllif: Cahangir NAMAZOV, “Butov Azərbaycan” qəzetinin, “YAZARLAR” jurnalının redaksiya heyətinin üzvü, Özbəkistan üzrə təmsilçisi. Azerbaycan Jurnalistlar birliyinin üzvü.
—Oğlum, musiqi müəllimin Əlişircani gördüm. Səni çox tərifləyirdi. O qədər sevindim ki, az qala ağlayırdım. “Rəhimcanin şirin səsi var. Onu tərbiyə etmək lazımdır. Yaxşı bir müəllim tapmaq gərək,” dedi. Ruxsar ana, nazik boylu, isti baxışları olan, qara gözlü, qara saçları alnına düşən kiçik oğlunu qucaqlayaraq, ərköyünlədi. – Böyük müğənni olsan, sənin sayəndə Daşkəndi də gəzib görərik, oğlum. – Allahın izni ilə, anacığım! Təhsil alıb bitirəndən sonra, ilk işim sizi böyük şəhərdə gəzdirmək olacaq. Uzun zamandır bunu arzulayıram. Amma… konservatoriyaya qəbul edərlərmi, anacan? – Edərlər, oğlum, edərlər. Səsini eşidib, onlar da sənə heyran olacaqlar. – Anacan, çox böyütmüsünüz, mənə bənzəyənlər nə qədərdir? – Heç biri yoxdur. Allah hər kəsi öz rizki ilə yaradır, oğlum… Rəhimcan məktəbi bitirdikdən sonra gedə bilmədi. Yalnız anasının qazancı ilə nə olar. Musiqi məktəbinə daxil oldu. Müəllimlərinin köməyi ilə qəzəlləri düzgün oxumağı öyrəndi. – Hələ böyük müğənniləri də rahatlıqla ifa edə biləcək səviyyəyə çatacaqsan, oğlum, – deyirdi ustadı Ganibəy də, şagirdinin istedadından sevincini ifadə edərək. Məktəbi bitirəcək ili bölgədə keçiriləcək Gənclər Festivalında Nizaminin qəzəlləri ilə ifa edilən “Qara gözüm”, “Gəlmədi” mahnılarını ifa edərək birinci yerin sahibi oldu. Jüri heyətindəki tanınmış müğənnilərdən biri, özünü Müsli deyə tanıdan yaşlı, geniş bədənli kişi Rəhimcani qucaqlayaraq deyir: – Oğlum, gələcəyin çox parlaqdır. Bu – mənim ünvanım. Bakıya gedəndə məni tap. Təhsilinə başlamağa kömək edərəm, – dedi. O gün Rəhimcanin sevinci sonsuz idi. Sanki göylərdə uçurdu. Evə gələn kimi: – Anacığım, məni təbrik et, – dedi. – Birinci yer verdilər. Bir neçə aydan sonra Bakıya gedəcəyik. Əgər orada da yer alsam, konservatoriyaya imtahansız qəbul olunacam. – Özümün ağıllı oğlumdan öyrənirəm. Səsinə göz dəyərsə, Allah qorusun, oğlum. – Dediyin olsun… Festivalda ikinci yeri tutan Muhsincanin içində işıq yanıb yanmamışdı. – Bütün zəhmətlərim, əməklərim havaya uçdu mu? Bakıdakı böyük səhnələrdə mahnı oxumağı arzulayıram, axı… Muhsin evdə otura bilmədi. Anasının: – Ay, ay, gecə hara gedirsən? – dediyinə baxmayaraq, ustadının yanına yola düşdü. – Sülh olsun, Muhsincan, nə xəbər? – deyə qarşısını aldı ustadı. – Bu gün-erməni dincəl, dedim ki! – Usta, mən də yarışmaya qatılacağam. Bakıya gedirəm. Məqsədim budur. – Dostunun mahnısını özün eşitdin. Həqiqətən də onun səsi çox güclüdür. Amma sənin səsin də pis deyil. Allahın izni ilə, gələn il sən gedəcəksən. Mən bu məsələni həll edəcəyəm. İndi evə gedib dincəl. – Yox, usta, mən gedəcəyəm dedimmi, gedəcəyəm. Bu il mən də təhsil almağa başlayacağam. – Onda… Rahimjonu getməməyə inandırmalısan… O zaman sənə yol açılacaq. – İnandıraram. Əlbəttə, inandıraram… Muhsincan o günü səhnədə Rəhimcanin sevinclə parlayan gözlərini, qucağında gül dolu olduğunu xatırlayaraq, acıdan barmaqlarını sıxdı. – İndi heç vaxt bu qədər sevincli olmayacaqsan, dostum! Ertəsi gün şəhər mərkəzindəki bağda böyük ziyafət oldu. Ustazlar, şagirdlər, tanınmış musiqiçilər, müğənnilər toplanmış ziyafət daha çox tədbirə bənzəyirdi. Çünki, ətrafındakılar hər biri sevdikləri mahnıları oxuyur, maraqlı əskiyalar söyləyirdi. Növbə Rəhimcanin idi. O, anasına ithaf etdiyi mahnını ifa etdi. Alqışlar səsləndi. Hətta tətilə gələnlər də mahnı bitəndə onu alqışladılar. Hamı qədəhlərini doldurdu. Rəhimcan: – Bağışlayın, mən içmirəm, – dedi. – Bəli, bəli, bu ziyafət əslində sənin şərəfinə təşkil olunur, gəlin, bir dəfə, başqa içməyəcəksən? Rəhimcan nə edəcəyini bilmirdi, hamı onun üzünə baxırdı. Həya etdiyi üçün, əlacsızlıqdan bir dəfə qədəhi qaldırıb içdi. – İndi biz sənə inandıq. Həqiqi oğlan oldun! Lakin Rəhimcan, içkini içdiyi zaman əvvəl boğazı, sonra içi qızarmağa başladı, gözlərindən titrəyərək yaş axdı. Könlü narahat oldu. Otura bilmədi. Bağışlayıb yerindən durdu və bağın küncünə doğru getdi… Arxaya dönmədi. Evə necə çatdığını bilmədi. Oğlunun vəziyyətini görən ana isə göz yaşlarını tutaraq: – Oğlum, sənə nə olub, oğlum? Rəhimcan bir həftə yattı. Dəfələrlə öksürdü, heç bir şey yeyə bilmirdi. Demək olar ki, iki ay şəhərdəki böyük xəstəxanalardan birində müalicə olundu. Müalicənin təsiri görünməyə başlasa da, sağalmaq mümkün olmadı. Niyə belə oldu, bunu heç kim başa düşə bilmirdi… Günlər boyu xəstəxanada yatarkən, bezdikdən sonra rəngli kağızlardan gül düzəltməyi öyrəndi. Bu gözəl gülləri həkimlərə, tibb bacılarına, xəstələrə paylayardı… Rəhimcan tükənirdi. – Məni apar, anacan… sağalmayacağam. Evə gələndə xalçasının üzərindəki dutoru gətirmələrini istədi. – Çalmağa başlayacağam… Mağazanın ahənginə uyğunlaşdırmağa çalışdı, amma səsi çıxmadı. O, dutoru yerə qoyub ağlamağa başladı. – Mən artıq heç vaxt mahnı oxuya bilməyəcəyəm, anacan? Niyə, niyə?! Mənə nə oldu? Ruhsal düşkünlük, xəstəlik onu məğlub etdi. Yatdığı yerə bağlandı. Muhsinjon isə o günlərdə Təşkənddə idi. Seçimlərdə iştirak edib, yer tutduqdan sonra qəbul olundu. O çox xoşbəxt idi. – Müəllim, məqsədimə çatdım. Mən çox xoşbəxtəm, – dedi qayıdanda. – İndi yaxşı oxu. Axtarışa davam et. – Əlbəttə. – Dostunun xəstə olduğunu eşitdim. Xəbər aldınmı? – Bu gün sağlam-aman gəlib çatarsam, onu görməyə mütləq gedəcəyəm… Hazırlıqla o qədər də əlaqə qura bilmədim. – Belə et. O çox istedadlıdır. Sağalsın, inşallah… – Allahın izni ilə… Muhsincan belə dedi, amma daxili düşüncəsində: «O artıq heç vaxt mahnı oxuya bilməyəcək, sağalmayacaq», – deyə düşünürdü. Həmin vaxt etdiyi pis işi yalnız Allah və özünə məlum idi. Rəhimcan dərdinə şəfa tapılmadı. Bibilərinin gətirdiyi yaşlı həkimin dediyinə görə, arağa civə əlavə edilməsi mümkündür. Amma qana sürətlə qarışdığı üçün bunun dəqiq olub-olmaması və müalicəsi çətin idi. Gəncin canına qəsd edildiyi məlum olsa da, günahkar tapılmadı. Payız fəslinin, daha dəqiq desək, oktyabrın 28-də, Rəhimcan cavan, 20 yaşında dünyadan keçdi… Onun üçün kədərli, ağlamayan heç kim qalmadı. O gün yağış fasiləsiz yağıb… Muhsincanin şöhrəti isə artmağa başladı… Böyük toplantılara, toy məclislərinə çağırılmağa başlandı. Zənginləşdi, maşın aldı. Daşkənd ona daha yaxınlaşdı. Belə günlərin birində, qarın sıx yağan yanvarın 20-lərində işdən evə gedərkən, Muhsincan avtomobil qəzasına uğradı. Maşın uçuruma düşdü… Son nəfəsində nələr düşündüyü məlum deyil. Amma o, öz günahına uyğun cəza aldı. Bu hadisə illər əvvəl baş verdi. Rə himcanin anası da yaşlanıb dünyadan getdi. Amma həmin dutor və onun şəkli xalçada hələ də asılıdır.
Tərcüməçi: Cahangir NAMAZOV, “Butov Azərbaycan” qəzetinin, “YAZARLAR” jurnalının redaksiya heyətinin üzvü, Özbəkistan üzrə təmsilçisi. Azerbaycan Jurnalistlar birliyinin üzvü.
Bugün, Azerbaycan edebiyatının parlaq ulduzu, özünün bənzərsiz şeirlər və yüksək ideyaları ilə ədəbiyyatsevərlərin qəlbində dərin izlər buraxmış Zaur Ustacın doğum günü. Ustac yalnızca vətənpərvərliyi tərənnüm edən, insanlıq və yüksək əxlaqi dəyərləri şüar edən şeirləri ilə deyil, həmçinin özünün səmimi və təvazökar həyatı, insanlar arasında sevgi və qarşılıqlı hörmətə əsaslanan münasibətləri ilə də hər kəsin diqqətini çəkmişdir. Onun yaradıcılıq işləri, şübhəsiz ki, təkcə Azərbaycan ədəbiyyatına deyil, bütün Türk dünyasının ədəbi xəzinəsinə böyük bir töhfə olaraq tarixdə qalacaqdır.
Zaur Ustacın şeirləri hər bir oxucuda dərin düşüncələr və yüksək hisslər oyadır; onun sözlərində qəlbdən gələn səmimiyyət və özünə məxsus incəlik əks olunur. Ustacın şeirlərində insanlıq, sədaqət, vətənpərvərlik və insanlığın yüksək tərəfləri xüsusi yer tutur. Bu, onun şeirlərinin və sənətinin yalnız ədəbiyyatsevərlərə deyil, həmçinin bütün dünya mədəniyyətinə və ədəbiyyatına təsir etdiyini göstərir.
Zaur Ustac həmçinin “Yazarlar” jurnalının redaktoru kimi də geniş ictimaiyyətə tanınmışdır. Onun yaradıcılığı və mənəviyyatı bir çox gənc şairlərə ilham verir, ədəbiyyatda müasir inkişaflara etdiyi töhfə isə xüsusi tərifə layiqdir.
Bugün, onun doğum günü münasibətilə, Zaur Ustacı səmimi qəlbdən təbrik edirəm! Həyatının hər anı xoşbəxtlik, rifah və müvəffəqiyyətlə dolsun. Sağlamlıq, ailə xoşbəxtliyi, yüksək yaradıcılıq ucalıqları və yeni zirvələri fəth etməyinizi arzulayıram! Sizə uzun ömür, xoşbəxtlik və sonsuz ilham mənbələri nəsib olsun! Yaratdığınız əsərlər hər zaman yeni nəsli ilhamlandırsın və ölkəmizdə sizin şeirləriniz xüsusi şöhrət qazansın!
Hörmətlə: Cahangir NAMAZOV, “Butov Azerbaycan” qəzetinin, “YAZARLAR” jurnalının redaksiya heyətinin üzvü, Özbəkistan üzrə təmsilçisi.
Azərbaycan hava yollarının faciəyə uğradığını eşitdiyimdə dərin kədərə batdım… Bu cür faciələr insanı dərin kədərə və ümidsizliyə salır. Bundan əlavə, bizi hər birimizə ehtiyatlı və diqqətli olmağımıza çağıraraq, bir-birimizə mərhəmətli olmağımızı da xatırladır… Hər bir insanın həyatı qiymətlidir. Bu ağır faciə yalnız Azərbaycanı deyil, qardaş Özbəkistanı da kədərləndirdi. Ürəyi qardaş və dost olan birinin evində kədərli bir gün yaşanarkən, bizim də ürəyimiz yaralanır. Həqiqətən, biz bir-birimizi dəstəkləyərək, çətin anlarda bir-birimizə kömək etməliyik. Azərbaycan xalqının bu ağır sınaqdan çıxması bizim də birləşərək, sükunət, səbr və mərhəmət göstərməyimizə bağlıdır. Öz dərin hüznümü bildirərək, həyatını itirənlərin ailələrinə və yaxınlarına başsağlığı verirəm. İtirilmiş hər bir insanın ailəsi üçün çox böyük kədər hiss edirəm. Hər bir insanın ölümü, onun ailəsinə böyük izlər qoyur. Amma, bizlər bu faciələri düşündükdə, bir insanın həyatı onun zəhməti, arzuları və keçmişi ilə əlaqəlidir. Biz buna görə də bu çətin günlərdə, Azərbaycan xalqının mərhəmətini, birliyini və səbrini görmək istəyirik. Həmçinin, yaralananlara tezliklə sağalmaq, onların ailələrinə dəstək və güc diləyirəm. Onların sağalması və yenidən həyatın gözəlliklərindən bəhrələnmələri üçün hər şeyə hazırıq. Hər bir yaralı insanın arxasında o ailənin və cəmiyyətin böyük bir yükü olduğunu unutmamalıyıq. Bizim dəstəyimiz onlara güc, səbr və ümid verəcəkdir. Allahdan dualarımı bildirirəm, Azərbaycan xalqını bütün bəlalardan qorusun, onlara güc və qüvvət versin. Azərbaycanın yalnız bu gün deyil, gələcəkdə də sülhü, sabitliyi, rifahı və bəxti üçün də dua edirəm.
Dərin hüznlə:Cahangir NAMAZOV “YAZARLAR” jurnalının redaksiya heyətinin üzvü, Özbəkistan üzrə təmsilçisi.
Zaur Ustac, çağdaş Azərbaycan ədəbiyyatında özünəməxsus yeri olan bir şair, yazıçı və publisistdir. 1975-ci ildə Bakı şəhərində doğulmuş olan Zaur Ustac, 1988-ci ildən başlayaraq mətbuatda fəaliyyət göstərir və 40-dan artıq kitabın müəllifi kimi ədəbiyyat dünyasında geniş tanınır. Onun yaradıcılığı, həm milli ruhu, həm də müasir dövrün sosial və siyasi məsələlərini dərindən təsvir edən, oxucularını həm düşündürən, həm də dərindən hiss etdirən bir keyfiyyətə malikdir. Z. Ustacın şeirlərindəki milli məzmun, vətənpərvərlik və tarixə dair dərindən düşüncələr, onu müasir Azərbaycan poeziyasının aparıcı simalarından birinə çevirib. Onun şeirlərindəki əsas mövzu Azərbaycan xalqının milli kimliyi, tarixi və torpaq sevgisi ilə bağlıdır. Bu xüsusiyyətləri ən çox “Bayraq, Bizim Bayrağımız”, “Araz”, “Sevin, a Təbriz!” və “Ana Dilim” kimi şeirlərində müşahidə etmək mümkündür. Bu şeirlərdə yazar, milli mübarizə və vətənpərvərlik mövzularını bədii şəkildə işləyir.
“Bayraq, Bizim Bayrağımız”
Bu şeir, millətin vətənə, torpağa olan bağlılığını və hər bir kəsin öz kimliyini qorumağa olan vəzifəsini ön plana çıxarır. Z. Ustacın “Bayraq, Bizim Bayrağımız” şeirində, Azərbaycan bayrağı və onun dalğalanması milli mübarizənin simvolu kimi təqdim edilir.
“Üstündən yüz Araz axsın, Torpaq, bizim torpağımız!!!”
misraları, Azərbaycanın hər iki tərəfinə olan məhəbbəti və həmçinin, Araz çayının sərhəd kimi təcəssüm etdirilməsi millətə aidiyyət hissinin güclü təzahürüdür. Şeirin hər bir misrasında torpaq və bayraq, bir millətin birlik və bütünlüyünün əks-sədası kimi vurğulanır. Ustac burada həm də Azərbaycan xalqının coğrafi sərhədlərindən asılı olmayaraq, vətən sevgisini göstərməkdədir. “Araz”şeiri isə milli kədər və həmrəylik mövzusunu işləmiş bir əsərdir. Zaur bəy bu şeirində Araz çayını bir simvol kimi istifadə edərək, onun iki sahilindəki Azərbaycan torpaqlarının kədərini, ayrılığını və birliyini dilə gətirir.
“Arazı heç zaman qınamadım mən, Hər iki tərəfə məhrəmdir Araz!”
misrası ilə, həm Qərbi Azərbaycan (Güney Azərbaycan) həm də Şimali Azərbaycanla bağlı yaranmış ayrı-seçkiliyi və torpağın bölünməsinin acı təsirlərini hiss etdirir. Arazın suyu, bu dualı torpaqlara məlhəm kimi təsvir olunur; bu, həm də xalqın bölünmüşlük və acı çəkən məqamda birləşmə arzusunu göstərir. Şeirdəki “Yaralı torpağa məlhəmdir Araz!” misrası, həm də tarixən yaralanmış və mənəvi baxımdan sarsılmış bir xalqın təmizlənməsinə olan ehtiyacı işarə edir. “Sevin, a Təbriz!” şeirində isə, Azərbaycanın güneyindəki Təbriz şəhərinə olan mənəvi bağlılığı ifadə edir. Bu şəhər, Azərbaycan xalqının qədim mədəniyyətinin, dilinin və tarixinin mərkəzlərindən biri olmuşdur. Şeir, Təbrizə olan sevgini və burada yaşanan ayrı-seçkilikləri əks etdirir. Ustac burada həm də bir çağırış edir, bu dəfə biryolluq bitəcək olan ayrılıqlara, “Nə güzəşt olacaq, nə də ki, aman!” – deyərək, milli birliyin vacibliyini vurğulayır. Bu şeir, həm də müasir dövrdə yaşanan sosial və siyasi məsələlərə diqqət çəkir, ayrılığın artıq dayandırılmasının zəruriliyini göstərir. Təbrizdəki vəziyyətin təsvirində, Ustac öz xalqının birliyinin və gələcəkdəki arzularının ifadəsini tapır. Zaur Ustacın “Ana Dilim” şeiri, milli kimlik və dilin qorunmasının əhəmiyyətini vurğulayan bir digər əsəridir. Bu şeirdə dil, yalnız bir ünsiyyət vasitəsi deyil, həm də xalqın kimliyinin qorunması üçün vacib bir amil kimi təqdim edilir.
“Bu dil, Tomrisin dilidir; Layla deyib, Hökm verib…”
misralarında isə Ustac, Azərbaycan dilinin tarix boyu bu xalqın mədəniyyətini və irsini qoruyub saxladığını, xalqın dədə-baba söhbətlərini və qədim ənənələrini yaşatdığını qeyd edir. Ana dili, şairin baxış açısına görə, sadəcə bir vasitə deyil, həm də millətin sərhədini müəyyən edən bir “sərhəd” və “tabu”dur. Zaur Ustacın yaradıcılığı, müasir Azərbaycan ədəbiyyatında yalnız bir şairin poeziyasından daha çoxunu təqdim edir. Onun əsərlərindəki milli məzmun, Azərbaycan xalqının tarixinin, mədəniyyətinin və dilinin qorunması mövzusunda ciddi bir elmi yanaşma da mövcuddur. Ustacın şeirlərində, xüsusilə “Araz”, “Bayraq, Bizim Bayrağımız” və “Ana Dilim” kimi əsərlərində göstərilən milli hissiyat, Azərbaycan ədəbiyyatında ənənəvi olaraq davam etdirilən vətənpərvərlik mövzusunun müasir dövrdə də necə əhəmiyyətini qoruduğunu göstərir. Z. Ustacın yaradıcılığı həm də onun bu günkü Azərbaycan cəmiyyətinin mənəvi ehtiyaclarına cavab verən bir nümunədir. Onun şeirləri, xalqa öz tarixi kimliyini, köklərini və xalqın bütün bölgələrində yaşayan insanlarını birləşdirən güclü bir mesaj verir. Ustacın əsərlərindəki yüksək vətəndaşlıq mövqeyi, oxucuları təkcə estetik baxımdan deyil, həm də sosial, mədəni və tarixi mənada dərindən düşündürür. Bir çox digər çağdaş şairlərdən fərqli olaraq, müəllif həm müasir, həm də ənənəvi Azərbaycan ədəbiyyatını birləşdirərək, hər iki cərəyanın ən güclü tərəflərini özündə birləşdirir. Onun yaradıcılığı həm də milli dəyərləri yaşatmaqla bərabər, zamanın tələblərinə uyğun şəkildə bədii ədəbiyyatın sərhədlərini genişləndirir. Zaur Ustac, Azərbaycan poeziyasına özünəməxsus bir təsir göstərmiş, şeirləri ilə oxuculara milli birlik və mübarizə, dil və mədəniyyətin qorunması mövzusunda güclü mesajlar göndərmişdir. Onun əsərlərindəki dərindən düşünülmüş milli məzmun, Azərbaycan ədəbiyyatının inkişafına mühüm töhfədir. Onun şeirlərindəki təhlil edilən mövzular, həm müasir Azərbaycan cəmiyyətinin ehtiyaclarına uyğun gəlir, həm də tarix boyu formalaşmış Azərbaycan ruhunu yaşadır. Zaur Ustacın poeziyasını oxumaq, yalnız bir şairi deyil, həm də bir xalqın tarixini, milli kimliyini və mübarizəsini anlamanıza kömək edir. Zaur Ustaca həm yaradıcılığında, həm də həyatında böyük uğurlar arzulayıram! Onun poeziyası, həm milli dəyərləri qorumağa, həm də yeni nəsillərə ilham verməyə davam etsin.
Cahangir NAMAZOV, Dünya Talantları Beynəlxalq Birliyi üzvü, Abay medalı, Beynəlxalq Usmon Nosir xatirə nişanı sahibi, “Bütöv Azərbaycan” qəzetinin Özbəkistan üzrə təmsilçisi.
“YAZARLAR” jurnalın əziz oxucuları! Bugünkü qonağımız — tanınmış italyan şairəsi, yazıçı, tərcüməçi, ədəbiyyat tənqidçisi və jurnalist, geniş spektrli yaradıcı, bir çox ədəbiyyat mükafatları laureatı, mənəviyyat və ədəbiyyat təbliğatçısı, Elisa Mascia. Söhbətimiz ədəbiyyat, yaradıcılıq, poeziya oxu mədəniyyəti, şəxsi baxışlar, yaradıcılıq və həyat yolları barədə oldu.
— Ədəbiyyat və şe’riyətə marağınız nə vaxt başlayıb? Yaradıcı olmağınıza əsasən sizi istiqamətləndirən amillər hansılardır? —Mənim ədəbiyyata marağım uşaqlıqdan başlayıb, ibtidai məktəb illərindən oxumağa, yazmağa, eyni zamanda şeirlər oxumağa xüsusi marağım olub. Həmişə yaradıcı yazı və oxumağı inkişaf etdirməyə çalışmışam. Mənim üçün yaradıcı olmaq yalnız ədəbiyyat və sənətlə bağlı deyil, həm də əl işləri – tikiş, toxuculuq, kimi əl sənətləri ilə əlaqədardır. —İtaliyadakı ədəbiyyat mühitini necə qiymətləndirirsiniz? Orada yaradıcılar üçün hansı imkanlar mövcuddur? İtaliya haqqında “şairlər, əvliyalar və səyyahlar ölkəsi” ifadəsi məşhurdur. Lakin bu məşhur deyimə baxmayaraq, mənim fikrimcə, şair olmaq üçün yalnız düşüncələri yazmaq kifayət deyil. İlham və şe’ri üslubdan əlavə, xüsusilə fel və yazı qaydalarına riayət etmək lazımdır. Ən vacib isə oxumaqdır, çünki yalnız oxuyaraq zəngin söz ehtiyatına sahib olmaq mümkündür. Bu isə yalnız uşaqlıqdan başlayaraq davamlı təhsil və məşq yolu ilə olur. İmkanlar, şəxsi davamlı zəhmət və həmkarlarla, mədəniyyət təşkilatlarında ideya mübadiləsi ilə bağlıdır. —Ədəbiyyat prosesində hansı mərhələni ən maraqlı və həyəcanverici hesab edirsiniz? —Hər bir yazıçı öz ədəbiyyat yolunda bir neçə mərhələdən keçir. Mənim uşaqlıqdan yazıya xüsusi marağım olub və zamanla hekayələr yazmağa başladım, nəhayət ki, nəşr etdirməyə çalışdım və bu mənim arzum idi. “Hələlik” romanımın nəşrini tam başa çatdıra bilmədim, çünki hələ tamamlanmağa ehtiyacı var. Lakin bu suala cavab olaraq, geriyə baxıb öz ədəbiyyat yolumu qiymətləndirərək deyə bilərəm ki, ən maraqlı mərhələ ilhamdır, ən həyəcanverici mərhələ isə nəşr üçün gözləmə mərhələsidir. —Müasir oxuma mədəniyyətini necə qiymətləndirirsiniz? Bu mədəniyyəti inkişaf etdirmək üçün nə etməliyik? —Dünyada ən çox istifadə olunan “maye cəmiyyət” anlayışına əsasən, insanlar oxumağa daha az meyl edir. İnsanların öz vaxtlarını düzgün şəkildə ayırmağı öyrənməsi, həmçinin səbr və vaxtın dəyərini anlamağa başlaması vacibdir. Müasir dövrdə bu, şəxsi və cəmiyyətin inkişafına müsbət təsir edəcəkdir. —Fərqli ölkələrdən olan yaradıcılarla əməkdaşlıq işinizə necə təsir edib? —Mənim üçün fərqli ölkələrdən olan həmkarlarımla şeir üslubumu paylaşmaq və öyrənmək çox vacibdir. Bu, təkcə fərqli mədəniyyətlər və yaradıcı yanaşmalar vasitəsilə yeni ilham almağa kömək etmir, eyni zamanda zaman-zaman yeni şeir üslublarını, məsələn, Edwin Antonio Gaona Salinas tərəfindən ixtira edilən Gaonesa və ya Antonio Escobar Mendivez tərəfindən yaradılan Decima üslubunu sınaqdan keçirməyə təşviq edir. Mən heç kimdən təsirlənmirəm, çünki hər şey mənim davamlı araşdırma və öyrənməyim nəticəsində yaranır. —Ədəbiyyat müsabiqələrində və antologiyalarda iştirak etmək yaradıcı işinizə hansı yeni imkanlar yaratdı? —Milli və beynəlxalq antologiyalarda iştirak mənim üçün çox vacibdir. Bu, həmkarlarım ilə ideya mübadiləsi aparmaq və birlikdə işləmək, həmçinin bəzən, xeyriyyə məqsədilə satış gəlirlərinin ABEO (onkoloji xəstəliyi olan uşaqlar üçün təşkilat) kimi təşkilatlara həsr edilməsi imkanı yaradır. Bu antologiyalar vasitəsilə daha çox insana müsbət təsir göstərmək mənim yaradıcı fəaliyyətimi daha da inkişaf etdirir. —Yaradıcı uğurun əsas amilləri nələrdir? Yazar olmaq üçün davamlılıq, çox səbr və həmişə öyrənməyə hazır olmaq lazımdır. Mənim yaradıcı planlarıma qatdığım səbr və ilk addımlarda təslim olmamaq çox vacibdir. Həmçinin, nəticələrə nail olarkən sakit olmaq və həvəs göstərməmək lazımdır. Çünki çox vaxt, çətin iş nəticəsində əldə edilən mükafat daha qiymətlidir. —Sülh və mədəniyyəti təşviq etmək fəaliyyətiniz şəxsi həyatınıza və yaradıcı işinizə necə təsir göstərdi? Sülhü təşviq etmək mənim üçün təbii və daxili bir prosesdir. Mənim sülhə olan inamım uşaqlıqdan mövcuddur. Şeir və ədəbiyyat vasitəsilə sülhün yayılması, xüsusilə indi, internet vasitəsilə hər yeri əhatə edə bilər. Bu, oxucuların həyatına sülh və müsbət enerji daxil etməyə, onlarda yeni hisslər oyatmağa kömək edir. —Yaradıcı cəmiyyətə hansı rol oynayır? Ədəbiyyatın insanların həyatına təsiri haqqında nə düşünürsünüz? —Yaradıcı cəmiyyət üçün böyük və məsuliyyətli bir rol oynayır. Mənim fikrimcə, yazılarımı oxuyan insanların, onların həyatında və cəmiyyətin inkişafında özlərini tapması, mənim məqsədimdir. Mənim dünyagörüşüm, ədəbiyyat vasitəsilə insanlara müsbət mesajlar göndərməkdir, bunu həm də könüllülük, sevgi və sülhün toxumları olaraq görürəm. —Yaradıcı proses və şəxsi həyat arasında düzgün tarazlığı necə qoruyub saxlamaq lazımdır? —Yaradıcı və şəxsi həyat arasında tarazlığı qorumaq üçün gündəlik məşqlər və bir qədər oxumağa və yazmağa vaxt ayırmaq, öz stilini inkişaf etdirmək və daha çox insana təsir göstərmək vacibdir. —Azərbaycan və İtaliya arasında ədəbiyyat sahəsində əməkdaşlığı necə inkişaf etdirmək olar? —Bütün dünya ölkələri ilə əməkdaşlıqda ən effektiv yanaşma, hər bir xalqın mədəniyyətini öyrənmək və bu ölkələrin dillərinə tərcümələr vasitəsilə mədəni mübadiləni asanlaşdırmaqdır. —Azərbaycanı ziyarət etmək istəyirsinizmi? —Dünyanın bir çox ölkələrini ziyarət etmək istəyərdim, lakin mən hələ də İtaliyada olan gözəl və məşhur yerləri ziyarət etməyi istəyirəm. Əgər qismət olsa, Azərbaycana səyahət etmək niyyətindəyəm. Şərq mədəniyyəti və sənəti, zəngin tarixi və ədəbiyyatı həmişə məni özünə cəlb edib.
Söhbətləşdi: Cahangir NAMAZOV “YAZARLAR” jurnalının redaksiya heyətinin üzvü, Özbəkistan üzrə təmsilçisi.
