Yazarlar cameəsi adından dəyərli dostumuz, “Yazarlar jurnalı”nın və Yazarlar.Az saytının Özbəkistan üzrə təmsilçisi, Beynəlxalq əlaqələr üzrə meneceri Cahangir Namazovun qəfil ölümündən kədərləndiyimizi bildirir, mərhumun yaxınlarına, doğmalarına və bütün Cahangirsevərlərə – Türk ədəbi cameəsinə başınız sağ olsun deyirik.
Allah rəhmət eləsin. Amin.
Fotoda: Südabə Mətanətli (Məmmədova)
НАВРЎЗ!
1.
Боғларда баҳорнинг нафаси эсар,
Олам жаннатидан завқланади кўз.
Қалбларда шодиёна шукуҳи кезар,
Бошқача тус олар бу йилги Наврўз.
Яна учиб келар оппоқ лайлаклар,
Қалдирғоч айвонга ин қўяр қайта.
Бирма-бир ушалар барча тилаклар,
Ёш-қари қувонар шукрона айта.
Офтобни эркалар зангори осмон,
Булутни савалар силкитиб чақмоқ.
Ёмғир майсаларга тутқазаркан жон,
Ғафлатдан уйғотар момоқалдироқ.
Қишнинг қирқ ямоқли оқиш яктаги,
Идраб чок-чокидан кетар ситилиб.
Яшил рангга кирар қирлар этаги,
Кўпчийди пурсилдоқ ерлар етилиб.
Деҳқон шошилади қўлида кетмон,
Шудгор даласидан умидлари мўл.
Чумолилар қишдан чиқдик деб омон,
Ризқини термоққа излашади йўл.
Чуғурчуқлар шохдан шохга қўнишар,
Занжирдай тизилиб келар турналар.
Соғинганлар дийдор завқин туйишар,
Унут бўлар барча араз, гиналар.
2
Ўзгача касб этар бу йилги Наврўз,
Жонажон юртимда ажиб тароват.
Табиат кўркини қилмоқда кўз-кўз,
Беминнат кўрсатиб меҳр-саховат.
Келажак дарахти гулга кирмоқда,
Чаманзор айлади юртни ободлик.
Истиқлол ниҳоли мева бермоқда,
Инсонлар юзида табассум, шодлик.
3
Янги йил, янги кун, янгича ҳаёт,
Шу кундан бошланар борлиқ аслида.
Кексалар тилайди ёшларга сабот,
Коинот жонланар баҳор фаслида.
Кишини кун сайин ортар ҳаваси,
Бодроқдай бодраган боғларда Наврўз!
Борлиқни забт этар уйғониш саси,
Лолага бурканган тоғларда Наврўз!
Кўнгилни кўтарар гавжум сайллар,
Кўпкари от чопган қирларда Наврўз!
Миллий қадриятни қайтарди йиллар,
Юртим , деб яшаган дилларда Наврўз!
Шоирлар мадҳ этар, қўшиқчи куйлар,
Раққоса ноз ила айлайди хиром.
Бор бўлсин ўзбекча баҳорий тўйлар,
Бор бўлсин, муҳаббат, баҳор ва илҳом!
Müəllif: Зуҳра Бегим
Zuhra Begim <<<< >>>> Зуҳра Бегим
Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında
“YARADICILIQ PROSESİNDƏ İLHAM MƏLƏKLƏRİMƏ YALVARMAQDAN BAŞQA İŞİM YOXDUR
Müsahibimiz Özbəkistan Yazıçılar Birliyinin sədr müavini, Özbəkistan Respublikasının “Əməkdar mədəniyyət işçisi”, “Dostluq” ordenli şair, yazıçı dramaturq və tərcüməçi Fəridə Əfruzdur.
— Əvvəla, sizi Özbəkistan Respublikasının “Əməkdar mədəniyyət işçisi” fəxri adı ilə təltif olunmağınız münasibətilə ürəkdən təbrik edirəm!
Bu mükafatı qəbul etdiyiniz an hansı hissləri yaşadınız?
— Hər bir mükafat Allahın nemətidir.
Tanınmaqdan doğan sevinc ömrünün zinətinə, həyatının mənasına çevrilir.
Xüsusən də mükafatı Vətən başçısının öz əlindən almaq çox böyük hadisədir.
Bu cür diqqət və iltifat yalnız seçilmiş insanlara nəsib olur.
O an bir həqiqəti də dərk etdim: Prezident əlini tutub səni təbrik edəndə mükafatın növü əhəmiyyətini itirir — istər fəxri fərman olsun, istər qəhrəmanlıq adı, fərqi yoxdur.
Əsas olan Vətən atasının qarşısında dayanmaqdır; gözünün içinə baxmaq, üzündəki nurun içində yoğrulmaqdır.
Bu an insanı Vətən bağının uca bir ağacına çevirir, millət sarayının parlaq çırağı kimi nur saçmağa çağırır.
Layiq olanlar arasında layiqli olmaq şərəf tacını başına qoyur.
— Sizin bir şair və şəxsiyyət kimi formalaşmağınızda — Kokand ədəbi mühitinin, tarixi şəhər ruhunun rolu nə olub?
— Kokandın, daha doğrusu “Lətifi Kokand”ın mənim taleyimdəki yeri ölçüyəgəlməzdir.
Min dəfə şükür ki, mən belə bir torpaqda doğuldum, böyüdüm, yetkinləşdim, səadət tapdım, məhəbbət tapdım və ən əsası — poeziya tapdım.
Böyük şairəmiz Nadirabəyimin dövrü haqqında yazırlar ki: “Şəhərdə 376 məhəllə var idi və onların hər birində ən azı dörd şairə yaşayırdı.”
Bu fakt onu göstərir ki, mənim də hansısa nənələrim şairə olub. Bəlkə Nadirayi-Dəvranin poetik damarlarında axan qanda mənim əcdadlarımın da payı var.
Biz kokandlılar Kokand xanlığının şöhrətli dövrləri, sənəti və sənətkarlığı ilə içimizdə sarsılmaz bir qürurla yaşayırıq. Çünki onun misilsiz şöhrəti “İpək yolu” vasitəsilə bütün dünyaya yayılmışdı. Bu qürur və təsəlli mənim hər bir hüceyrəmdə oyaqdır.
— “Həyatın maskalar tamaşası olduğunu anlayanda, ora maskasız girdiyim üçün utandım”, — deyir Cek London.
Maskalar və müxtəlif simalar içində yaşadığımız bu dünyada əsl simaları tanımaq çətindir. Fəridə Əfruz qəlbin simasını bu tamaşa səhnələrindən necə qoruyur?
— Mən heç vaxt bu səhnələrə çıxmamışam.
Həmişə mənəvi ustadım Mövlana Ruminin “Olduğun kimi görün, göründüyün kimi ol” kəlamına sadiq qalmışam — hərçənd bəzən bu maskasızlıq mənə ağır başa gəlsə də.
Mənim şüarım budur: məni necə varamsa, elə də qəbul edin!
Maska bəzən yolları aça bilər, amma o yolun sonu çıxılmazdır. Maska — yolsuzluqdur, çarəsizlikdir, zəiflikdir.
Maskasızlıq isə mərd yaşamağın həqiqətidir!
— İllər sonra yazdığınız şeirləri yenidən oxuyanda, oradakı özünüzü tanımadığınız hallar olurmu?
— Xeyr, belə hallar olmur.
Çünki qırx il ərzində yazdığım bütün şeirlərdə Fəridə var — səhvləri və uğurları ilə yaşamağı bacaran Fəridə!
— Tərcümədə “şair səsi”ni itirmədən əsərin ruhunu və nəfəsini qorumaq nə dərəcədə çətin və zövqlüdür?
— Tərcümədə şair son dərəcə ayıq-sayıq və zəkalı olmalıdır.
İlk növbədə, tərcümə etdiyin müəllifin sənə nə qədər yaxın olması önəmlidir.
Onun ruhu sənin ruhunla qovuşmasa, tərcümə uğurlu alınmaz.
Əsərin müəllifi sənin həyatının və qəlbinin küçələrində heç olmasa bir dəfə dolaşmış olmalıdır.
Mən iranlı şair Sohrab Sipehini tərcümə edərkən onunla birlikdə Kaşanın geniş küçələrində, tarlalarında, akasiya çiçəklərinin altında gəzdim…
— Anna Axmatova və ya Marina Svetayevadan tərcümə edərkən qadın qəlbinin hansı cəhəti sizə daha çox təsir edir?
— Təkcə Anna və ya Marina deyil, Mehri Hiroti və Zahra Kabirinin əsərlərinə müraciət edəndə də qadın qəlbim onların qadın təbiəti ilə qovuşur.
“Qadını tanıyıram” deyən kişi necə min dəfə yanılırsa, “kişini tanıyıram” deyən qadın da elə min dəfə yanılır.
Qadını qadınca duymaq üçün heç olmasa bir dəfə doğuş ağrısını yaşamaq gərəkdir.
Mən bu rus şairə bacılarımı tərcümə edərkən, onlar kimi həbsxana pəncərəsindən aya baxdım.
Birlikdə ağladım, birlikdə şeir yazdım…
— 2020–2024-cü illərdə Milli Məclisin deputatı kimi fəaliyyət göstərdiniz.
Siyasi məktəb sizə şair kimi nə öyrətdi?
— Əslində şair insan — dövrün ayıq adamıdır, yəni Vətənin sözü, millətin gözü, xalqın üzüdür.
Şair — ən sadiq siyasətçidir, o ədalətsizliyə, haqsızlığa, alçaldıcı hallara qələmini qılınc kimi açaraq baş qaldıran üsyançıdır.
Mən hər halda belə olmalıyam, deyə düşünürəm.
Parlament mənə dövlətçilik siyasətini, qanunvericilik sənətini, ədalətin köklərini göstərdi. Parlament əsl mənada bir ustad oldu.
Dövlət və xalq arasında körpü olmaq sənətini öyrətdi. Düşüncəmi genişləndirdi, fikirləşmə yollarımı uzatdı.
Əsl şair öz oxu ətrafında fırlanmamalıdır; onun dedikləri xalqın dalğasında daşıya biləcək gücdə olmalıdır.
— Milli poeziyamızın dünya ədəbiyyatındakı yeri haqqında nə düşünürsünüz?
— Milli poeziyamızın yeri dünya ədəbiyyatında kifayət qədər görünmür və bu məni kədərləndirir.
Dünya ədəbiyyatının ən yaxşı, tanınmış şairləri bizim orta səviyyəli şairlərimizlə bərabər qiymətləndirilir.
Bu günlərdə onlar “Nobel” mükafatı alırlar.
Halbuki bizim 3000 illik tariximiz, 3000 illik poeziyamız var.
Bir ədəbin şeirindən Avropa bir film yarada bilər, bir hikmətli sözümüzdən onlarla ruhşünas və life-coach fayda götürür.
Ümidim gənclərdədir, çünki onlar dilləri öyrənirlər.
Amma qorxum da var: öyrəndikləri dillərə çox bağlanıb, ana dilinin həqiqi təbii gücünü, qüdrətini dünyaya göstərmək vəzifəsini unuda bilərlər.
— Qadın ürəyi ayıq və çox həssasdır.
Bu həssaslıq yaradıcılığa nə qədər qanad, nə qədər ağırlıq verir?
— Şeir — duyğular, heyrət və həyəcanlar aləmidir.
Qadının gözlərindəki yaş, qəlbindəki dərd, sevinc və bayramlar məhz bu duyğulardan doğur.
Qadın ətrafındakılardan mərhəmət və məhəbbət gözlədiyi kimi, şairə də poeziyaya diqqət və tanınma gözləyir.
Çünki o bir əlində qələm, bir əlində beşik tutaraq yaradır.
Necə ki, övladını böyüdərək cəmiyyətə hədiyyə verirsə, şairə də şeirlərini kitaba çevirib xalqın qarşısına təqdim edir.
— Yaradıcılıq prosesində özünüzə ən çox verdiyiniz sual nədir?
— Yaradıcılıq prosesində ilham mələklərimə yalvarmaqdan başqa işim yoxdur:
“Gedib qalmayın, dediklərimi deyib alım, yazacaqlarımı yazıb qoyum,” — deyirəm, sadəcə.
— Özbək ədəbiyyatının ən böyük uğuru nədədir ?
— Özbək ədəbiyyatının ən böyük uğuru — köklərinin dərinliyi, təməlinin möhkəmliyidir.
Bizdən əvvəl qələm çalan dahiyanə yaradıcılar o qədər çox və möhtəşəmdir ki, onlara heç bir tərəddüd etmədən güvənə, onlardan rəng ala, fəxr edə biləcəyimiz böyük bir məktəbimiz var.
— “İnsan övladı ən əvvəl özünə sadiq olmalıdır” fikri həyatınıza nə qədər uyğundur?
— İnsan övladı istəsə də, istəməsə də bədəninin quludur, ruhunun isə padşahıdır. Mən həyatımda bu iki şeyin yerini dəyişməsini istəyərək yaşayıram. Yəni nəfsimiz padşah olsa, ruhumuza qul olsa…
İnsanlıqda sadiqlik də elə budur, deyə düşünürəm.
— İnsan özünü nə vaxt itirir, nə vaxt tapır?
— İnsan özünü elmsizlikdə itirir, elm vasitəsilə tapır.
Bu gün gənclər arasında mənəvi boşluqlar haradan qaynaqlanır, deyə düşünürsünüz?
— Kitabsızlıq — cahillik ocağıdır. Burada yalnız nadanlıq və səfehlik alovu yanır.
— İnsanın xarakterində ən təhlükəli duyğu hansıdır, deyə bilirsiniz?
— Laqeydlik. Bu qədər gücü var ki, insanı öldürə bilər.
Ədəbiyyatda isə daha təhlükəli tərəfi odur ki, bəzi insanlar onu silah kimi istifadə edirlər: sanki yanında istedadı görmürlər; görsələr axtarmırlar; tapsalar oxumurlar; oxusalar anlamırlar; anlasalar, bu barədə heç kimə danışmaq istəmirlər.
—Azərbaycan və Özbək ədəbiyyat əlaqələri haqqında…
— Özbək və Azərbaycan xalqları əsrlər boyu şeir, hikmət və nağıl vasitəsilə bir-birinin ruhunu hiss etmişdir.
Bu bağlılıqlar təkcə ədəbiyyatı deyil, həm də milli mədəniyyətimizi və tarixi dəyərlərimizi zənginləşdirir.
Azərbaycan xalqı bizim üçün sadəcə qonşu deyil, ürəyimizin bir parçası, yaradıcılıq ruhumuzun ilham mənbəyidir.
Buna görə də bu ədəbi əlaqələrin daim davamlı olması, yeni nəsillər üçün də ilham qaynağı olaraq qalması çox önəmlidir.
Bizim şeir və hikmət vasitəsilə bu məhəbbət davam edir, xalqlarımızın qəlbləri hər zaman bir-birinə yaxın olur.
Söhbətləşdi: Cahangir NAMAZOV
“Yazarlar” jurnalının beynəlxalq əlaqələr üzrə meneceri, Özbəkistan Respublikası üzrə təmsilçi
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında
Боши аввалги: Меҳрибон Абдураҳмонова – ДАШТ ҚИССАСИ
ДАШТ ҚИССАСИ
4-қисм
Боши аввалги сонларда. Давоми
Кеч тушганда яна қиёмат бошланди.
Бироз тинчланиб, ёстиққа юзини босганча бағрини ерга бериб ётган Қирмизойни ухлаб қолди, деб ўйлаган онаизор сигир соғиб келиш учун молхона тарафга ўтди. Кечадан бери қаровининг тайини бўлмай, оч ётган моллар эгасини кўриб мўрай бошлади. Қўй-эчкилар ҳам бири қўйиб, бири маърай кетди.
Мисхол момо ичига чироқ ёқса ёришмайдиган алпозда бўлса ҳам, тирик жон тирикчилигини қилишга тутинди. Усти сомон лой билан сувалган ғарамдан ўроқ ёрдамида пичан суғура бошлади. Прессланиб кетган пичанни суғуриш муштдай кампир учун машаққат эди. У бир амаллаб суғурган бир боғ пичанни сигирнинг олдига ташлаб, емиш билан овора сигирни соғишга тутинди. Аммо яқиндагина бузоқчаси нобуд бўлган сигир тепиниб соғдирмади.
Мисхол момо ўлган бузоқнинг терисини шилиб, ичини похол билан тўлдириб тулуп ясаган эди. Боласининг ҳиди келаётган тулупни ялаб-юлқаб турган пайти сигирни соғиб олишар эди. Ҳозир эса…
Кўкси зардобга тўлган момо ноилож тулупни келтириб, сигирнинг олдига қўйди. Сигир жон-жаҳди билан тулупни ялаб-юлқай бошлади. Момонинг кўзларидан ёш тирқираб,. ўзича сигирга гапиринди.
“Сенгина ҳайвон бўлатуриб, болангга шунча куйдинг. Қизим қандай кўнади бу кўргуликка, а, жонивор?”
Момо юм-юм йиғлаганча сигирни соғиб олди. Сут челакни қозиққа илиб, қўй-эчкиларни қўтондан чиқариб юборди. Қўйлар югуриклаб пичанга тармашишди.
Куёв ҳам кела қолмади. Шундай оғир кунда Кўканбой уни нега чақиртирган экан-а?
Момо қозиқдан сут челакни олиб, уйга қараб йўналди.
Уйда Қирмизой йўқ эди.
Момо ташқарига чиққандир, деб ўйлаб, ҳовлининг уёқ-буёғига қаради. Ҳеч ким кўринмади. “Қирмизой, қаердасан, болам”, ташвишланиб чақира бошлади момо. Ҳеч ким овоз бермади. Шошилиб уйнинг пойгагига – калишлар ечиладиган жойга қаради. Қирмизойнинг калиши шундоққина пойгакда турарди.
Момо қўрқиб кетди. У ёшига ярашмаган чаққонлик билан далага қараб югурди. Қабристон томонга очилган ёлғизоёқ йўл бўйлаб кетаётган қорага кўзи тушди.
Бошяланг, эгнидаги пахтали нимчасиниг олдини очиб олган маҳсичан Қирмизой бийдай дала бўйлаб югуриб борарди.
– Қирмизой, қайт орқангга болам… Қайт, Қирмизой! – Момо энтикиб-энтикиб, нафаси оғзига тиқилиб, йиқилиб-суринганча ёлғизининг ортидан интилди.
Ёлғизи эса қор босган бийдай даланинг қоқ ўртасидан илонизи бўлиб чўзилган ёлғизоёқ йўлда ғарча-ғурч қор кечганча, ўзининг ёлғизининг ёнига ошиқарди…
Унинг фикру хаёли боласида эди. Ахир боласи қоронғиликдан қўрқарди. Бир ўзи қандай ётади?..
– Тўхта, болам, тўхта-а-а, – дея пойинтар-сойинтар, алпанг-талпанг югуриб кетаётган момонинг оёқларидан мажол кетди.
У қоқилибми, сирпанибми қор устига чўккалаб ўтириб қолди. Ич-ичидан фарёд отилиб чиқди.
– Э, Худо!.. Бу қандай жазо?.. Нима гуноҳ қилувдикки, бундай жазолаяпсан, Тангрим?..Қанча азобинг бўлса, ёлғиз ўзимга бер… Аллоҳим… Ёлғизгинамга ўзингнинг раҳминг келсин, Худойим!..,
Момо ҳўнграб йиғлаб, Аллоҳга нола қиларди…
…Кечки аёзда қабристон томондан қайтаётган учта қорани босган қора қайғу ер юзида заррача шодлик қолмагандай оғир, зил-замбил эди.
Бу қайғу шунчалар қоп-қора эдики, бутун коинот улкан мусибатдан қора совуқли зулмат оғушида қолгандек эди, гўё…
Турсунмуроддан айрилиб қолгач, бир неча кун уйларидан одам оёғи узилмади. Қишлоқнинг кайвонилари каттами, кичикми – одам боласи бу дунёдан кетгач, улардан қолган буюмлар исқоти саналиши, шу боис боладан қолган барча буюмларни асраб ўтиришнинг хосияти йўқлигини айтиб, бировларга тарқатиб юборишни маслаҳат беришларига қарамай, биронтаям буюмни бергилари келмади.
Жигарпораларидан ажраб қолганлари етмагандай уни эслатиб тургувчи кийимчаларни ҳам тортиб олишмоқчими?.. Ундан кўра Қирмизойнинг юрагини юлиб олиб торта-торт қилишсин. Аммо боласининг баданини қучган яктакчаларига, сочининг ҳидлари ўрнашиб қолган дўппичасига, ипчалари белини боғлаб турган чопончасига тегиниб кўришсинчи, кайвониликларига қарамай уйдан ҳайдаб чиқаради.
Исқоти эмиш… Исқоти-я.
Бу қишлоқнинг аёллари Қирмизойнинг биринчи бор бағри юлиняпти, деб ўйлашяпти чоғи. Эрининг қишлоғида нобуд бўлган болаларининг кийимчаларини битта қолдирмай йўқ қилиб юборишганда қандай гангиб қолганди. Лоақал биттагина яктакчасини қолдиришганда бўйнига солиб ҳидлаб-ҳидлаб юрмасмиди…
Ноинсофлар!.. Уларнинг боласи ўлмаганда, уларнинг бағри куймаганда… Нима ҳақлари бор шундай дейишга?..
Уй бурчагида йиғлаб ўтирган Қирмизойнинг ичидан ғалаён тошиб ўрнидан турди. Аммо бир сўз айта олмай ҳушидан кетиб йиқилди. Юзига сепилган сув томчиларидан ўзига келганда ҳамон қишлоқ аёллари тарқамаган, ҳамон уларнинг ғўнғир-ғўнғир овозлари миясини тинимсиз пармалар эди.
– Ё, худо, нега кетмайди булар?.. Барчасини кўришга кўзим йўқ. Жодугарлар…
Ҳуд-беҳуд бўлиб ётган Қирмизой бу гапларни пичирлаб айтди. Аммо ҳамма эшитди. Мулзам бўлган аёллар ўнғайсиз ҳолга тушиб қолдилар.
– Маҳкам бўл, болам, маҳкам бўл. Битта сенми боласини ерга берган. Мана бу аёлларнинг ҳаммасининг бағри бутун, деб юрибсанми? Ҳар қайсиси йилда биттадан бола туққан. Бири энди атак-чечак қилганда, бири отасига қўшилиб мол ҳайдашиб қолай, деганда қизамиқми, чечакми, бўғмами деган бало келиб бағридан юлиб кетаверган. Ўнталаб бола туғиб, икки-учтасигина ўзимизга тақдир қилган бағри куюклармиз биз ҳам. Бу куюкнинг нималигини бошимиздан ўтказганимиз учун силарни уй ютиб кетмасин, деган андишада ўтирибмиз, болам..
Қирмизой индамай кўзини юмиб олди.
Момо йиғлаб-йиғлаб неварасининг буюмчаларини тугунга тугиб сандиққа солиб қўйди.
Эр-хотин на ўлик ва на тирик алфозда анча вақт арвоҳдай кириб–чиқиб юришди. Яхшиям Мисхол момо бор экан. Шўрлик ҳали овқат пиширади, ҳали уй йиғиштиради, тинмайди. Дастурхонга овқат сузиб қўйиб қизи билан куёвининг қовоғига қараб бетининг сувини беш томизади.
Қанийди, улар овқатни ича қолишса… Қаёқда, куёви ярим косасини ичиб, уҳ тортиб косани нари итариб қўйса, қизи онасининг қистови билан уч-тўрт қошиқ ичган киши бўладида, юм-юм йиғлаб ўтираверади.
Унинг бирдан-бир қиладиган иши эри билан онасининг уйдан чиқиб кетишини пойлаб ўтириш бўлиб қолди. Қулай фурсат туғилди дегунча шоша -пиша сандиқни очиб, боласининг буюмчаларини бағрига босиб-босиб, ҳидлаб-ҳидлаб, бўзлаб-бўзлаб тўймасди. Бундай кезлар онаизор заққум ютаётган жигаргўшасининг ёнига кириб юпатишдан фойда йўқлигини, кириб юпатай деса, уни бундан бадтар оғир аҳволга тушириб қўйишини яхши билар, шу важдан соатлаб ҳовлида бемақсад тентираб қоларди.
Майли, тўйиб-тўйиб йиғлаб олсин, аста-секин тақдирга тан берадида. Тақдири азалга кўнмай иложи ҳам йўқ ахир. Худодан беизн битта тикан кирмайди, дейишади. Пешонамга ёлғиз шу қиз битганди. Ёлғизимга ёлғиз бўлсаям туб қозиғи берк фарзанд берсин илоҳим!.. Ахир ҳали ёш, Оллоҳим бераридан қисмасин…
Момо шундай ўйларди.
Эркак киши кўча одамида. Тошмурод ҳам бировнинг эшигидаги хизматчи. Уч кун қон ютди. Тўртинчи куни ишга чиқиб кетди. Қирмизой бундан бироз енгил тортди. Энди тўйиб-тўйиб йиғлаб олса бўлади.
Аммо бир-икки кундан сўнг Тошмурод бетобланиб қайтиб келди. Кўканбой ҳафта-ўн кун оиланг олдида бўл, деб жавоб бериб юборибди.
Уйда яна учта шарпа кезинадиган бўлди.
Ёғоч қошиқларнинг сопол идишларга тегиб тўқиллаши, узун-қисқа уф тортиш, йўтал – кичкина уйни улкан ғам босиб қолганди.
Қирмизой кўпинча индамай ичкари уйга кириб кетади.
– Кирма у ёққа. Шамоллаб қоласан ахир, – худонинг зорини қилади момо.
– Буғдой тозалайман, – дейди у бўғзини куйдириб келаётган йиғини базўр ичига ютиб.
Шундай пайтда момо билан куёви бир нималарни баҳона қилиб ҳовлига чиқиб кетишади. Биз чиқиб кетсак, у совуқ уйдан чиқиб, иссиқ уйда хуморидан чиққунча йиғлаб олсин, деган ўйда ҳовлида узоқ тентирашади.
Эшик ўрнига қалин кигиз тутиб қўйилган каталакдек ичкари хонада қишлик дон-дундан бошқа ҳеч вақо йўқ. Қиши билан музлаб қақшаб ётадиган бу жойга Қирмизой юрагининг ўтини босиш учун киради…
Аёл бу ерга энг азиз нарсаларини – ўғилчасининг чопончаси билан дўппичасини беркитиб қўйганди. Пайтини пойлаб у ерга кириб шу жонсиз буюмларни тўйиб-тўйиб ҳидлар, ҳидлагани сайин юраги бадтар ўртаниб, боласини бағрига босгандай қучоқлаб, кўксини йиртиб чиқаётган фарёдини ичига қамаб йиғларди.
Қисматига кўнмай, бошини деворга уриб-уриб, ўкириб-ўкириб, айтиб- айтиб йиғлагиси келади. Аммо эрини аяйдими, ё қўрқадими, ўзиям билмаган ҳолда сассиз кўз ёш тўкади. Баъзан эрини маҳкам қучиб, кўксига бош қўйганча ўкириб-ўкириб йиғлагиси келсада, куч билан ўзини қайтаради.
Фожианинг дастлабки кунларида дастурхон устида додлаб йиғлаб юборганда, Тошмурод мушт бўлиб тугилган қўлининг юза қисми билан сандалнинг қиррасига қайта-қайта тушириб қолганди. Муштумининг бўртиб чиққан суякларининг совуқдан ёрилиб кетган териси қонаб кетиб, дастурхонга фотиҳа ҳам ўқимасдан шаҳд билан уйдан чиқиб кетганча эртаси куни қош қорайгандагина кириб келиб бошига ёстиқни бостириб ётиб қолганди.
Ўша лаҳзаларда Қирмизой эрининг алам, армон, изтиробдан қорайиб кетган юзларида, бир нуқтага тикилганча қотиб қолаётган нигоҳларида қаҳрни кўрди. Юраги бир сесканди.
Ёлғизи қабрга қўйилган кечда муштдеккина дўнгчага бағрини бериб қучоқлаб ётган ҳуд-беҳуд ҳолатдаги аёлини, оёғини зўрға судраб босаётган қайнонасини уйга қайтариб келгунча Тошмуроднинг ичидан ўтган ирингни ўзи билади. Ўшанда кечки аёз забтига олиб, ҳар иккала аёлнинг соғлигига таъсир кўрсатганди. Икковиниям қаттиқ йўтал тутиб, анча мазаларини қочирди.
Мисхол момо бетобланиб ётиб қолмаганда бу ҳол яна анчагача давом этган бўлармиди? Ҳар ёмоннинг бир яхшиси бўларкан, онасининг ётиб қолгани Қирмизойни ўзига келтирди. Тошмурод ҳам рўзғор тебратиш пайида юриб, дарди бироз аригандай бўлди.
4-қисм тугади
Давоми бор
Давоми: Меҳрибон Абдураҳмонова – ДАШТ ҚИССАСИ
Автор: Меҳрибон Абдураҳмонова
Меҳрибон Абдураҳмонованин язилари
Меhriban xanımın digər yazıları
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında
БИР КУН
Лолақизғалдоқ бўлиб – унаман бир кун,
Ер бағрига тўкилиб – қўнаман бир кун,
Яшил- яшил ўтлар ўсгай, гумбазимдан,
Қошингизга капалак бўб – тунайман бир кун.
Шул гумбазга бошгинам- урмоқда соям,
Анор каби тарсиллаб- кўкрак; ҳамсоям,(юрак)
Кўксингиз оғритади- уқмаганингиз,
Бир қиз бўлиб кетганида – ҳур қизлик зоям.
Оққуш эдим – қанотлари қайрилиб учган,
Момо ерда – манзиллари тайрилиб учган,
Умр бўйи теппангизда – айланар бир ғам,
Чархифалак менга кўкдан – дарчасин очган.
Юз йил ўтар, минг йил ўтар- алвон шотутдек,
Шул шотутлар ўсар боғи, мангу нобутдек,
Кўзингиздан кетмас асло- йўлга термилиб,
Қай қиз ўтса, чирсиллар дил – бизнинг тобутдек.
ЭРКАЛА
Эркала жоним мени, бир бор эркала,
Эркалашинг қўмсаб учар, ҳар бор елкала,
Тарк этишсин ҳижронлию ғамли кўлкала,
Кўзларинга боқиб-боқиб, яшириб юзим.
Сендаги кўз, сендази қош – яна кимда бор,
Мендаги ишқ, мендаги ғаш – таъна кимда бор,
Бир ғарибни бошин силаб – қувнатгин бир бор,
Юзларинга боқиб-боқиб, яшириб кўзим.
Бир ҳис келди жайрондайин– пора – поралаб,
Изинг тусаб, юзинг тусаб – хўп овворалаб,
Омонат жон – ишқ гулобин туйсинлар бир лаб,
Жазларинга боқиб-боқиб, яшириб нозим.
Йил қўмсадим, сил қўмсадим – ёноқларингни,
Менинг каби, уним каби – ёнмоқларингни,
Чархга силтаб этак – буткул суймоқларингни,
Ҳисларинга боқиб- боқиб, яшириб розим.
Умр ўтар битта бахтни, туйсак не бўпди,
Рашк гуноҳин, ишқ гуноҳин- ювсак не бўпди,
Икки дилнинг жуссалари, бир- бирга ботиб,
Мастларинга боқиб- боқиб, яшириб бўзим.
Бевафо чарх, бедаво чарх- сочларим қоплар,
Юраклардан тўкилганча не сўз, хитоблар,
Умр бўйи алқаб- алқаб, этай китоблар,
Розларинга боқиб- боқиб, яшириб арзим.
ВАРРАКДЕК
Варракдек учади сизга хаёлим,
Варракнинг бурчига боғланаман – жим,
Кунда варрак учирмоқ – иштиёқ доим,
Кўксимда ишқ билан – урса юрагим.
Варрак учирмоққа – ўргандим ажаб,
Бир гўдак сингари – кунида ниқтаб,
Варрак учирмоқлик – экан зўр мактаб,
Кўксимда ишқ билан – урса юрагим.
Самони тўлдирар – учган варраклар,
Муҳаббат, маҳобат – қучган варраклар,
Маҳбубин кунда бир кўклаб дараклар,
Кўксимда ишқ билан – урса юрагим.
Оҳ, бу варраклар – ўйчан варраклар,
Изтироб, куйгуда – бўйчан варраклар,
Сўзу суханликда – чечан варраклар,
Кўксимда ишқ билан – урса юрагим.
КЕТГИМ КЕЛМАЙДИ
Ўрганиб қолибман- шому саҳарда,
Бир нафис севгига- шаҳду шакардай,
Хаёллар учганда – ўжар, занғардак,
Сиздан асло тониб кетгим келмайди.
Қуёшмисиз билмам – ердан топганим,
Кўнглимни илитган – ой деб чопганим,
Туну кун қучоқлаб – ишқий чопоним,
Сиздан асло тониб кетгим келмайди.
Шеърбозорда – сўзни ахтариб ёниб,
Не сўз келса – қоғозга юкуниб, эниб,
Юрибман ортингиздан- куйманиб, кўниб,
Сиздан асло тониб кетгим келмайди.
Қизлар ишқи асли – мардларга тушгай,
Қаландар феъллию – дарзларга тушгай,
Билмам; бу палахмон- қатларга тушгай,
Сиздан асло тониб кетгим келмайди.
Ҳайдангиз, қувингиз- энди барибир,
Навога, даъвога – тушган пари; бир,
Ахир бу муҳаббат, ахир бу тақдир,
Сиздан асло тониб кетгим келмайди.
ТУНУ КУН ОҒРИҚ
Гоҳ қараб, қарамай қуясиз — жим-жим,
Менинг эса елкамда – юрагим ғижим,
Етмай ҳам қоляпди- яшашга кучим,
Кўксимда безиллар туну кун оғриқ.
Қаттиқми шунчалик айтинг қаҳрингиз,
Кунда ҳам тунда ҳам елар заҳрингиз,
Бошдан оёққача – ишқингиз денгиз,
Бўғзимда жазиллаб туну кун оғриқ.
Кўзларим оқади – шеърият томон,
Ёнмоқ ҳам ёмондир, қолмоқ ҳам омон,
Тотли- тотли хаёлларга берилиб ҳамон,
Сўзимда бозиллар туну кун оғриқ.
Бораман дейману – йўллар қисадир,
Эмин эркин қучмоққа – қўллар қисқадир,
Рашкчию ҳасадчи- қуллар қизиқадир,
Кўзимда изиллаб туну кун оғриқ.
БОРИБ КЕЛАВЕРАМАН
Бир жаннатга соласиз, бирда дўзахга,
Бирда лолдек турганча, бирда мазахга,
Бирда бу чархда кезсам, бирда барзаҳга,
Сиз деб бориб – бориб келавераман.
Кўзингиздан ўпмоққа, ёғдулар ҳозир,
Пойингизга тиз чўкар, минг имо минг сир,
Дилимдан дилингизга этай деб таъсир,
Сўз деб бориб-бориб келавераман.
Шоира эмасман, қофиябоз холос,
Шеърим мақтов учунмас, шунчаки куй, роз,
Битта марҳамат деб-титиб минг бир сўз,
Роз деб бориб- бориб келавераман.
Юлдузи йўқ осмонни, нетганча ахир,
Райҳону, ялпизсиз, бутадек- тахир,
Тўрт фасл баҳор қўмсаб, кутганча охир,
Бўз деб бориб- бориб келавераман.
Кўнглим оқ эди; кўклам фаслидек,
Бўйимга етганча; ифор аслидек,
Ўйларим шу баҳорга, мангу қасдлидек,
Сиз деб бориб- бориб келавераман.
ШЕЪРУ ҒАВҒОЛАР
Кўксимдан ўргилай-бунча, ўйи кўп,
Гоҳ севги, гоҳ куйгу- бунча бўйи кўп,
Қанча бўлса шунча, дардларим ўпиб,
Туғилмоқда кунда, шеъру ғавғолар.
Гоҳи рўёбдадуур- гоҳи тушдадур,
Бири сароб бўлса- бири ҳушдадур,
Бариси бирма – бир, хушнудлаб татир,
Туғилмоқда кунда, шеъру ғавғолар.
Суянганим шудир – таянганим шу,
Поралаб кўксимни – бўянганим шу,
Қора соч, оқ соч – аралаш қўшув,
Туғилмоқда кунда- шеъру ғавғолар.
Ёш бола бўларкан, ўсса ҳам шоир,
Ғаму надоматин,тўсса ҳам шоир,
Бошларин хам қилиб, қусса ҳам шоир,
Туғилмоқда кунда, шеъру ғавғолар.
Дабдаба нимадир – давра бўлса бас,
Ҳур, эмин, эркин – даври бўлса бас,
Калласида янграбон- турлуклаб ҳавас,
Туғилмоқда кунда, шеъру ғавғолар.
P.S. Олдин шу расмимни бир нашриётга шеърим билан бериб юборгандим, бир ёшроқ муҳаррир болага. Шунда ўша шоирни хотини рашк қилиб расмимни тирнаб ташлабди, йиртаман деб. Зўрға қўлидан олиб қолибди. Шунинг учун расмим тирналган.
Yazar: Tursunoy Vahobova
Вахобова Турсуной (Tursunoy Vahobova)
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında