YÜZ ONUNCU YAZI
“JALƏ SEVGİSİ” – QƏLBİN İŞIĞI, TƏBİƏTİN NƏĞMƏSİ VƏ İNSANLIĞIN POETİK TƏRƏNNÜMÜ
Salam olsun çox dəyərli oxucum. Bu gün söhbətimizin mövzusu yenicə işıq üzü görmüş kitab barədə olacaq. Müasir Azərbaycan ədəbiyyatında bəzən elə kitablar meydana çıxır ki, onlar yalnız müəllifin duyğular toplusu deyil, həm də insanın mənəvi aləminə işıq salan poetik gündəliyə çevrilir. Firavan Mahirin “Jalə sevgisi” kitabı da məhz belə nəşrlərdəndir. İmza Nəşrlər Evinin çap etdiyi bu kitab müəllifin oxucularla ikinci görüşü olmaqla yanaşı, onun poetik dünyasının daha da kamilləşdiyini göstərən əhəmiyyətli ədəbi hadisədir. Kitabın nəşri münasibətilə müəllifin “Yazarlar” jurnalı tərəfindən “Ziyadar” mükafatına layiq görülməsi də bu yaradıcılığın ədəbi ictimaiyyət tərəfindən yüksək qiymətləndirildiyini göstərir.
Firavan Mahir peşəcə ingilis dili müəllimidir. Dillərin incəliklərini dərindən bilməsi onun poetik ifadə tərzinə də təsir etmişdir. O, sözü israf etmir, lakin az sözlə böyük fikir ifadə etməyi bacarır. Onun şeirlərində hiss və düşüncə ahəngdar şəkildə birləşir.
Kitaba filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Şakir Albalıyevin “Firavanın poetik sevgisi” adlı ön sözü daxil edilmiş, nəşr Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, “Xəzan” jurnalının baş redaktoru Əli bəy Azərinin redaktorluğu ilə ərsəyə gəlmişdir. Bu faktlar kitabın ədəbi dəyərinə əlavə sanbal qazandırır.
Kitabın adı – “Jalə sevgisi” – təsadüfi seçilməyib. Jalə müəllif üçün sadəcə təbiət hadisəsi deyil. O, paklığın, saf duyğuların, gözləməyin və sevginin rəmzidir. Eyniadlı şeirdə müəllif yazır:
“Qovuşmaq nə gözəl hissdir, ay Allah,
Jalənin üzündə günəş parlayır…”
Bu misralarda jalə ilə günəşin görüşü insan sevgisinin poetik simvoluna çevrilir.
Firavan Mahirin poeziyasında təbiət sadəcə fon deyil. Günəş, ay, bulud, su, ağac, daş, çinar, külək – hamısı danışan obrazlardır. “Günəş” şeirində müəllif yazır:
“Dünya yaranandan onun amalı
Yaşayıb, yaşatmaq Yaradan üçün.”
Bu misralar müəllifin həyata baxışını ümumiləşdirir: yaşamaq yalnız mövcud olmaq deyil, başqalarını da yaşatmaqdır.
“Su” şeirində isə həyat fəlsəfəsi daha sadə, lakin dərin məna ilə təqdim olunur:
“Su həyatın özüdür…”
Bu sadə fikir bütöv kitabın ideya xəttinə çevrilir.
Kitabın əsas mövzularından biri sevgidir. Lakin bu sevgi yalnız iki insan arasındakı hiss deyil. Burada vətən sevgisi, ana sevgisi, müəllim sevgisi, insan sevgisi, övlad sevgisi və Yaradan sevgisi bütöv bir mənəvi sistem təşkil edir.
“Düşüncəmdəsən” şeirində müəllif sevginin insan ruhunu necə dəyişdiyini belə ifadə edir:
“Səni yaşadıqca mən sən oluram…”
Bu, artıq adi məhəbbət deyil, mənəvi bütövləşmə fəlsəfəsidir.
“Səni istədim” şeirində isə sevginin mahiyyəti bir neçə misrada ümumiləşdirilir:
“Mən səndən ulduz yox,Səni istədim…”
Bu misralar göstərir ki, həqiqi sevgi maddiyyatı deyil, insanın özünü seçir.
Firavan Mahirin yaradıcılığında Vətən mövzusu xüsusi yer tutur. Şəhidlərə həsr etdiyi şeirlər emosional pafosdan uzaq, səmimi və təsirlidir.
“Tənha şəhid məzarı” şeirində müəllif yazır:
“Bu tək şəhid məzarısəfərbərlik dərsidir…”
“Müzəffər ordumuz” şeirində isə Vətən sevgisi fəxarət hissi ilə təqdim olunur.
Şəhid ailələrinə, analara və atalara həsr olunmuş şeirlərdə müəllif insan ağrısını dərin psixoloji çalarlarla təqdim edir. “Bircə ümidi var”, “Daş ürəkli atalar”, “Kədərli qadın” kimi nümunələr oxucunu düşündürür və duyğulandırır.
Firavan Mahir müəllimdir və bu peşənin müqəddəsliyini poeziyasında da yaşadır.
“Müəllimim” şeirində müəllif yazır:
“Müəllim ömrünü şamtək əridir
Nurunu yaymaqçün boş siniflərə.”
Bu misralar müəllim peşəsinin fədakarlığını poetik dillə ifadə edir.
“Ən gözəl zinətimiz” şeirində isə uşaqlar dünyanın ən qiymətli əmanəti kimi təqdim olunur. Müəllif analıq sevgisini, uşağın saflığını və gələcəyə ümid hissini böyük məhəbbətlə tərənnüm edir.
Kitabın maraqlı cəhətlərindən biri də simvolik obrazların çoxluğudur. Daş, ağac, bulud, çivi, qələm kimi adi görünən anlayışlar müəllifin poetik dünyasında fəlsəfi məna qazanır.
“Daş” şeirində deyilir:
“Sən də daş deyib keçmə…”
Bu misra insanı zahiri görünüşlə hökm verməməyə çağırır.
“Qələmim” şeirində isə müəllif yaradıcılığı həyatın ayrılmaz hissəsi kimi təqdim edir:
“Bu qələm dərdimi, sirrimi bilir…”
Firavan Mahirin dili sadədir, lakin bu sadəliyin arxasında böyük daxili zənginlik dayanır. Şeirlərdə mürəkkəb metaforalar azdır, lakin hər obraz həyatın içindən gəlir. Oxucu müəllifin yazdıqlarını oxumur, sanki yaşayır.
“Jalə sevgisi” təkcə sevgi kitabı deyil. Bu kitab insanın özünü tanıması, keçmişini xatırlaması, gələcəyinə ümidlə baxması haqqında poetik düşüncələr toplusudur. Burada təbiət də danışır, daş da, bulud da, müəllim də, şəhid də, sevən ürək də.
Firavan Mahir göstərir ki, poeziya yalnız qafiyə deyil. Poeziya insanın daxili aləminin səsidir. Bu səs bəzən jalə damlası kimi sakit, bəzən külək kimi coşqun, bəzən də şəhid məzarı qarşısındakı sükut qədər ağır olur.
“Jalə sevgisi” müasir Azərbaycan poeziyasında səmimiyyəti, mənəvi saflığı və humanist düşüncəni özündə birləşdirən dəyərli nəşrlərdən biridir. Oxucu bu kitabı bağladıqdan sonra yalnız şeirləri deyil, müəllifin dünyaya baxışını da özü ilə aparır. Elə buna görə də “Jalə sevgisi” bir kitab olmaqdan daha çox, duyğuların, düşüncələrin və insan sevgisinin poetik salnaməsi təsiri bağışlayır. Sona qədər həmsöhbət olduğunuz üçün təşəkkür edirəm. Hələlik.
30.06.2026. Bakı.
Müəllif: Zaur USTAC
AVMVİB, AJB və AYB-nin üzvü, “Yazarlar” jurnalının baş redaktoru, şair-publisist, tərcüməçi-nasir, naşir
Zaur Ustacın “Buta”sı haqqında
Oxuyun >> Gözündə tük var
