USTACAM Müzəffər ordunun şanlı əsgəri, Ərənlər yurdunun ər övladıyam! Zalımın zülmünə təhəmmülüm yox, Babəklər yurdunun hürr övladıyam! * * * Ustadım Nəsimi, sözümüz sözdü, Ədalət, həqiqət bağrımda közdü, Ziyadar dühası bir deyil, yüzdü, Mövlalar yurdunun nur övladıyam! * * * Dərvişəm, müqqəddəs sayılır təkkəm, Hülqumdan yuxarı dayanır öfkəm, Od, ocaq diyarı tanınır ölkəm, Alovlar yurdunun nar övladıyam! * * * Unutma, şah babam Xətai başdı, Nadir şah, mətədə tərpənməz daşdı, İlham, nə keçilməz sədləri aşdı, İgidlər yurdunun nər övladıyam! * * * Tarixdə Nəbisi, Koroğlusu var, Gen dünya yağıya daim olub dar, Düşmən qarşımızda yenə oldu xar, Aslanlar yurdunun şir övladıyam! * * * Göydən Yer üzünə ərmağan, payam, Gündüzlər Günəşəm, gecələr Ayam, Ən parlaq ulduzdan törəyən boyam, Ozanlar yurdunun sirr övladıyam! * * * Ustacam, vətənim vətən içində, Axıb duruluruq zaman köçündə, Min bir anlamı var, adi “heç”in də, Aqillər yurdunun pir övladıyam! 13.11.2020. Bakı.
Əməkdar müəllim Zülfiyyə Vəliyevanın yeni kitabı bu addadır
II Qarabağ müharibəsindəki qələbəmizdən qürurlanan VƏTƏN SEVDALI Azərbaycan xanımının ürək döyüntüləri kitab səhifələrində bu kəlmələrdə sətirlənib: “Cənnətməkan Qarabağ torpaqlarının işğaldan azad edilməsi, sərhədlərimizin bərpası, torpaqlarımızın mənfur düşmən tapdağından təmizlənməsi yeni tarixin yazılması, xalqın, ordunun, güclü liderin birliyinin təntənəsidir!”
İlk təqdim olunan “Tarix yazan sərkərdə” adlı məqalədə Ali Baş Komandanın öz xalqı haqqında düşüncələri sətirlənib: “Biz Azərbaycan xalqını qürurlu, cəsarətli, yenilməz xalq kimi təsdiqlədik”. Müəllif diqqəti bu kəlmələrin açıqlaması olan aşağıdakı fikrə istiqamətləndirir: “Dünya Azərbaycanın hərbi qüdrətinə, XXI əsrin müharibə taktikasına heyrət etdi”.
Və elə bu məqamdaca “Qarabağ müharibəsi xalqımız üçün nə deməkdir?” anlamını cavablandırılır: “Azərbaycan dövlətinin zəfər yürüşüdür, Qayıdışının başlanmasının nəticəsidir Qələbə!” … “Qarabağ müharibəsi Azərbaycanın qızıl hərflərlə yazılan yeni tarixinin təməli oldu. Bu müharibədə əsgər və zabitlərimiz düşmənin canlı qüvvəsini və texnikasını məhv edərək, xalqımıza qələbə sevincini yaşatdı. Vətən sevdalı Vətən oğulları xalqımızın 30 illik Qarabağ həsrətinə son qoydu”.
Bu tarixi qələbədən qürurlanan Z.Vəliyeva xalqına cözaydınlığı verməyi də unutmur: “Gözün aydın, Azərbaycan dünyası, Azərbaycan bayrağı Qarabağda dalğalanir! Eşit dünya, Qarabağ Azərbaycandır! Bunu Ali Baş Komandan deyir, Azərbaycan xalqı, qüdrətli ordumuz deyir! … Gəncəmiz, Bərdəmiz,Tərtərimiz – bütöv Azərbaycan, gözlərin aydın, bayrağımız Şusada, Ağdərədə, Xocalıda, Xocavənddə, Xankəndidə dalğalanır!”
Müəllif “Qarabağ müharibəsi xalqımız üçün nə deməkdir?” sualını özünəməxsusu cavablandırır: “Qarabağ müharibəsi Azərbaycanın qızıl hərflərlə yazılan yeni tarixinin təməli oldu. Bu müharibədə əsgər və zabitlərimiz düşmənin canlı qüvvəsini və texnikasını məhv edərək xalqımıza qələbə sevincini yaşatdı”.
***
Nəticə etibarı ilə kitabda iki istiqamət diqqət çəkir: 44 günlük Zəfər yürüşündən bəhs edən publisistika nümunələri və Qarabağ müharibəsi qəhrəmanlarının döyüş yolundan söz açan yazılar.
“Müstəqilliyimiz əbədidir, dönməzdir” yazısı ölkə prezidenti, Ali Baş Komandan İlham Əliyevin bu yöndəki fəaliyyətinə işıq salır.
Kitabda Qarabağ, Şuşa, Ağdam haqqında geniş informasiyalı yazılar da (“Qələbəmiz sərvətimiz, xalqımızın, dövlətimizin varlığıdır”, “Mədəniyyətin mərkəzi, Qarabağın döyünən qəlbi Şuşa”, “Yanar çırağın heç zaman sönməsin, Ağdamım, Qarabağın ağ incisi, Qafqazın Xirosiması Ağdam”, “Ağdam, qaydışın mübarək olsun!) yer alıb. Bu yazılarda oxucu Şuşanın,Ağdamın, bütövlükdə Qarabağın tarixi və özəllikləri, eləcə də “Şuşa Azərbaycan xalqı üçün niyə bu qədər əzizdir?” sualına cavab tapmaq imkanı əldə edir,
“Ordum var – yurdum var” kimi məzmunlu məqalələrdə 44 günlük Zəfər yürüşünün sirlərinə aydınlıq gətirilir, igid Azərbaycan oğullarından Milli qəhrəman Mübariz İbrahimovu, leytenant Əmrulla Əliyevi, Suqovuşan fatehi Babək Şəmdillini, döyüşçü Sərdar Rəsulovu, Sübhan Abdurahmanlını, Cəbrayıl Dövlətzadəni, Mirmusa Hüseynzadəni və Asim Camalzadəni şəhadət zirvəsinə ucaldan məqamlardan söhbət açılır.
Kitabda həmçinin döyüş yolu Füzuli, Qubadlı və Şuşa uğrunda əməliyyatlarda iştirakına görə və “Cəsur döyüşçü” medalları ilə dəyərləndirilən II Qarabağ müharibəsi veteranı kərbəlayi Fail İsgəndərovun və I Qarabağ müharibəsi veteranı usta Ceyhun Nuriyevin də döyüş yoluna işıq salınır.
Sonda təqdim olunan “Vətən və insan sevdalı Zülfiyyə xanım” yazısında oxucular kitabın müəllifi ilə tanış olmaq imkanı əldə edirlər.
KIMDIR ZÜLFİYYƏ ƏLSAAB QIZI VƏLIYEVA?
Göyçay şəhərində dogulub. BDU-nun Tarix fakültəsinin (qiyabi, 1975-ci il) və Pedaqoji Kadrların İxtisasartırma və Yenidənhazırlama İnstitutunun İqtisadiyyat fakültəsinin (1996-cı il) məzunudur. 1971-1973-cü illərdə Göyçay şəhər 7 saylı orta məktəbində müəllim işləyib. 1973-1978-ci illərdə Göyçay rayon Komsomol Komitəsinin məktəblər üzrə katibi, II katibi, 1978-1996-cı illərdə Göyçay rayon 1 saylı orta məktəbində müəllim işləyib. 1990-cı ildə “Əməkdar müəllim” fəxri adına layiq ğörülüb. 1998–2016-cı illərdə APKİA və YHİ-da metodist, Azərbaycan Müəllimlər İnstitutunda metodist, kabinet müdiri, “Təhsildə araşdırmalar və innovasiyalar” mərkəzində metodist işləyib. 2016-cı ildən “Pedaqoji təhsilin problemləri” elmi tədqiqat laboratoriyasında kiçik elmi işçi vəzifəsində çalışıb. SSRİ Təhsil Nazirliyinin “Krupskaya medalı”na layiq görülüb. Akademik M.Mehdizadə mükafatı laureatı, “XXI əsrin tanınmış maarifçisi” beynəlxalq diplomçusu, “VEKTOR” Elmi Mərkəzi mükafat komissiyasının “Azərbaycanın tanınmış maarifçiləri” beynəlxalq layihəsinin qalibidir Elm və Təhsil Nazirliyinin ”Müəllimlərin peşəkarlıq səviyyəsinin inkişaf etdirilməsi” layihəsi üzrə Milli məsləhətcisi olub. Çoxsaylı əsərlərin və elmi məqalələrin müəllifidir. Hazırda ADPU Elmi Tədqiqat Mərkəzinin elmi işçisi, ”Zəfər” İnformasiya Mərkəzinin-zefer.info.az saytının redaktorudur.
***
Məsuliyyətli, bağışlamağı bacaranxarakter insan, səbr-hövsələ sahibi
Bu dörd cəhət Zülfiyyə xanımın kimliyinə açar sala biləcək keyfiyyətlərdir. İlk iki dəyərində Zülfiyyə xanım özünün kimliyii təsdiq edir, Sonuncularda isə… Sözünün əvvəli də-axırı da ünsiyyətdə olduğu, hətta heç tanımadıqlarına da tövsiyəsi budur ki, hər hansı çətinliyinizdə SƏNİ YARADANINDAN kömək dilə, mövqe göstərə biləcəyin hər hansı əməlində nəfsini-izzətini, abrını, ləyaqətini qoru.
Xanım üçün “xarakter insan” olmaq mümkünsiz dərəcədə çətindir. Sözünün sahibi, mövqeyində dəyişilməz, insanlar arasında həmişə səmimiyyət toxumları səpən, doğmalığa səy göstərən – bu gün cəmiyyətimiz bu qism insanlara ehtiyacdadır.
Ömür yolunu səhifələdikcə önündə qat-qat zəngin informasiya qalareyası açılır. Elə mövzu yoxdur ki, Zülfiyyə xanımın söz kəhkəşanında əksini tapmasın. Görüb-bildiyi, təmasda olduğu elə bir tədbir, hadisə, yaxud tarixin təqvim gününü xatırlamazsan ki, Zülfiyyə xanımın mövzu obyektinə düşməsin. Bu rəngarənglikdə başlıca yeri müəllim, müəllim sənəti, pedaqoji işə vurğunluq, vətən, torpaq məhəbbəti, vətənpərvərlik mövzuları tutur. Onun üçün həyatda ən müqəddəs “müəlim” və “insan” adı, ölçü vahidi – insana insanlıq münasibətidir.
Zülfiyyə xanım bu adların müqəddəsliyini qoruya bilmək imkanlarından həmişə qürur duyub. Deyir:
– Müəllim olmaq, bu adı layiqincə daşımaq şərəfdir, şərəfli olduğu qədər də məsuliyyətlidir, çətindir;
– Mənən pak, böyük ürək sahibi, gənc nəslin mənəvi aləminin memarı, cəmiyyətin etibar etdiyi ali sima, böyük nüfuz sahibidir müəllim. Bu sıralarda olmaq qürurvericidir. Gənc müəllimlərə tövsiyəm budur ki, daim yaradıcı, məsuliyyətli, Vətən sevdalı, azərbaycançılıq ideyalarına sadiq olsunlar;
– Müəllim gənclərə bilmədiklərini öyrədən elm saxlancı deyil, bu iş – kitabın işidir, bilmədiklərimizi kitabxanalarda tapmaq mümkündür, müəllim – ruhumuzan memarıdır;
– Allahın dəyər verdiyi insan öz əməli, xidməti, dürüstlüyü və xisləti ilə hörmət qazanır, özünü təsdiq edir.
Zülfiyyə xanımın həyat kredosu: – Təmənnasız yaxşılıq etmək, kimə isə əl tutmaq, hətta tanımadığın kəs olsa belə…
Zülfiyyə xanım ictimai auditoriyada da fəal ziyalı, mübariz “əsgərdir”. Yazmış olduğu çoxsaylı elmi əsərləri ilə, xalqımızı zəfərə aparan 44 gün boyunca duaları, çağırışları, ictimaiyyətə müraciətləri ilə bunu bir daha sübut etdi. Qələmə almış olduğu “Zəfərimiz mübarək” adlı kitabını böyük sevgi, ehtiram və əzmlə Zəfərimizə borclu olduğumuz şəhid və qazilərimizin döyüş qəhrəmanlığını qələmə almaqla Vətən qarşısında “əsgəri” xidmətini ehtiva etmişdir! Vətəni sevmək imandan gəlir – Zülfiyyə xanım həyat devizi belədir.
***
Zülfiyyə Vəliyeva belə mənalı-məzmunlu ömür sahibidir.
Həyatda kimliyimizin təsdiqi üçün Zülfiyyə xanımdan görüb-götürməyiniz kifayər edər zənnimcə.
Bir ailə kimi böyüdüyümüz, doğmalaşdığımız 1N-li fizika-riyaziyyat təmayüllü internat məktəbindəki (1978-1980) sinif yoldaşlarıma…
Sabahınız işıqlı, Gözünüz aydın olsun. Hər biri yaraşıqlı Dostlarım Ay, Gün olsun. Sevinci bayraq kimi Ürəyinizdən asın. Qoruyaq doğmaları, Arzumdu qırılmasın Heç vaxt dostluq bağları, İnternat uşaqları.
Elm adlı bir qazanda Qaynadınız, daşdınız. Yorulmadan fəth edib Zirvələri aşdınız. Dəyişmədi heç zaman Məsləkiniz, andınız. Kor olsun paxıl, yaman, Arxa, dayaq sandınız Uca-uca dağları, İnternat uşaqları.
Xatirələrsiz ömür Ya havayı, ya heçdi. Tanımadıq şər, xata, İllər yel kimi keçdi. Gənclik qaldı arxada, Bənzərsiz günlərimiz Bir-bir düşürlər yada. Unutmayaq o xoşbəxt, O qayğısız çağları, İnternat uşaqları.
Məsuliyyət hiss olmayanda heç bir uğura imza atılmır
Dövlətin daha möhkəm təməl qurmasında həlledici rol oynayan sahələrdən biri də təhsildir. Müasir Azərbaycan təhsili bizim bütün milli xüsusiyyətlərimizi özündə geniş ehtiva edir. Bu sahədə get-gedə daha müfəssəl addımlar atılır, lazımi tədbirlər həyata keçirilir. Lakin ara-sıra təhsilimiz haqqında tənqidi, bəzən də daha artıq həddə xoşagəlməz sözlər və ifadələr eşidirik. Bu deyilənlərdə həm təhsil, həm müəllim, həm də təhsilimizi, müəllimi aşağılayanlar hədəfə alınır, müəllimin özünün də qəbahətləri bir-bir sadalanır… Məsələn, bu günlərdə “YouTube” səhifəsində “Səngər” TV-nin aparıcı jurnalisti Aqil Alışov təhsilimizin hazırkı durumundan söhbət açmış, qonağı – uzun müddət təhsil sahəsində yüksək vəzifələrdə çalışmış təhsil eksperti Şəmsi Qoca ilə Azərbaycan təhsili barədə geniş söhbət aparmışdır. Mən də bir çoxları kimi, bu verlişə çox diqqətlə qulaq asdım, təhsilimizin durumu barədə eşitdiklərim məni bir ziyalı kimi bərk narahat etdi. Şəmsi müəllim söhbət əsnasında qeyd etdi ki, “təhsilimizə niyə London uşaqları rəhbərlik edir? Onların günahları ucbatından təhsilimiz bərbad hala düşüb”. Düçündürücüdür: hazırkı təhsildə hansı nüanslar eksperti bu qədər əsəbiləşdirib? Hələ on illər əvvəl Firudin bəy Köçərli yazıb: “Əgər bir xalqı məhv etmək, onu adam toplusuna çevirmək istəyirsinizsə, müəllimini savadsız, həkimini isə kəmsavad eləyin. Biri onun başını, o biri canını zay eləsin”. Bu deyimdə çox acı həqiqət var. Bu gün təhsilimizi və səhiyyəmizi bərbad hala salanlar gələcəkdə bir cavabdehlik, bir məsuliyyət daşımalı olacaqlar. Görəsən, bəziləri nə üçün təhsilimizi bu hala salır, uşaqları savadsız yetişdirirlər? Əgər təhsil sistemində çalışanların bir çoxu əlinə jurnal alıb sinifdə bir saat dərs kecməyibsə, onun təhsil barədə ifadə edəcəkləri doğru və inandırıcı görünmür. Çünki belə halda onun təhsildən xəbəri yoxdur və olmayacaq da. O, şəxslər heç vaxt müəllim əməyini qiymətləndirmək iqtidarında da deyillər. Təhsil sahəsinə isə ən çox pedaqoji sahədə çalışan təcrübəli şəxslər təyin edilməlidir ki, o, müəllimin qədir-qiymətini bilsin. Müəllim şagird həyatının formalaşmasında əsas rol oynayan şəxsdir. O, təkcə şagirdə akademik biliklər vermir, həm də onlarla etik dəyərləri bölüşür, onlara şəxsiyyətimizi formalaşdıran əxlaqı mənimsədir. Müəllim təkcə uşaqlara müəyyən fənləri öyrədən deyil, həm də çətin anlarda köməyə gələn, gündəlik problemlərin düzgün həllinə, düzgün davranış xəttinə sövq edən şəxsdir. Əbəs yerə müəllimin dəyəri yüksək qiymətləndirilməyib. Əbəs yerə onun haqqında müdrik sözlər deyilməyib. Məsələn, Həzrəti Məhəmməd Peyğəmbər (s.ə.a) bilik öyrətməyi hər cür ibadətdən üstün saymış, Həzrəti Əli (ə) isə “Mənə bir hərf öyrədənin qulu olmağa hazıram” demişdir. Makedoniyalı İsgəndərin müəllimi Aristotel haqqında fikirləri də maraqlıdır: “Valideynlərim məni göydən yerə endirdi, müəllimim isə yerdən göyə qaldırdı”. Dahi Nizami Gəncəvi isə müəllimi günəşə bənzədirdi. Ulu Öndər Heydər Əliyev müəllimə həmişə yüksək qiymət vermiş, müəllim haqqında gözəl sözlər söyləmişdir. Onun müəllim haqqında dediyi – “Müəllim yeganə şəxsiyyətdir ki, cəmiyyət özünün gələcəyini – uşaqların tərbiyəsini yalnız ona etibar edir”, – fikri müəllimə verilmiş ən gözəl tərif və qiymətdir. Doğrudan da, cəmiyyətin qurucusunu, onu idarə edənləri – fəhləni, mühəndisi, baytarı, alimi, həkimi və s. – hər kəsi tərbiyə edən müəllimdir. Ona görə də müəllimlik ən şərəfli, məsuliyyətli, çətin və müqəddəs peşədir. Mən bu dahilərin dediyi kəlamları bir daha Elm və Təhsil Nazirliyinin yüksək vəzifəli məmurlarına xatırlatmaq istəyirəm ki, təhsilimizi sovetlər dönəmində olduğu səviyyəyə yüksəldək, müəllimlərimizi dəyərləndirək. Ali məktəblərə qəbulu köhnə qayda ilə – dörd imtahan verməklə həyata keçirək. Kimin savadı var, o da ali məktəbə daxil olsun. Orta məktəblərdə “imla”, “ifadə”, “inşa” yoxlama yazı işləri bərpa olunsun. Biz yalnız onda biləcəyik ki, şagirdlərimiz hansı savadla yetişir. Təhsil eksperti Şəmsi Qoca verilişdəki çıxışında qeyd etdi ki, nə qədər geç deyil, sovet təhsil sisteminə qayıtmaq lazımdır”. Burada Firidun bəy Köçərlinin də bu sözləri yada düşür: “Müəllim məktəbin canı, camaatın çırağıdır. O, öz peşəsini sevməli, şagirdlərini övladı kimi istəməli, xeyir verən biliklər aşılamaqla əhalinin rəğbət və məhəbbətini qazanmalıdır…” Əslində, biz məsələni qəlizləşdirmək marağında deyilik; məqsədimiz odur ki, kimlərsə öz şəxsi maraqları naminə güclü Azərbaycan təhsilini hörmətdən, nüfuzdan salmasınlar. Yaxud müəllim dediyimiz uca şəxsiyyəti təhsilə biganə şəxs kimi xarakterizə etməsinlər. Bu məsələdə birinci olaraq cəmiyyət, sonra bütün təhsil sistemi və müəllimlərin özləri də böyük məsuliyyət daşımalıdır. Dövlətimiz ölkədə bütün sahələr üçün güclü potensial, lazımi şərait qurub. Təkcə o qalır ki, hər sahə üzrə cavabdeh şəxslər vicdanla öz vəzifələrini yerinə yetirsinlər, nailiyyətə imza atsınlar. Ümidvaram ki, bu dediklərimizdən kimlərsə nəticə çıxaracaq, Azərbaycan təhsilində yaxın gələcək boyu inandırıcı yüksəliş vüsət alacaq, təhsilə, müəllimə, hətta müəllimin özünün öz peşəsinə sevgisi artacaq. Əks təqdirdə heç bir inkişafdan danışmağa dəyməz…
Adətən jurnalistlər məqalələr yazır, kütlə oxuyur.Ancaq jurnalistikadan yazmaq bir az çətindir.Buna yalnız dilçilik prizmasından baxdıqda cürətlənib yazmaq mümkündür. Doğrusu bütün elmlərin terminologiyasında sirli aləm açılmamış qalmaqdadır.Bunun səbəbləri müxtəlifdir.Əsasən hamı tərəfindən başa düşülən terminlərin izahının gərəkliyinə ehtiyac duyulmur.Doğrudanmı bu belədir? Jurnalistlərin peşə işlərindən olan “mətbuat toplantısı” və “press konfrans” terminləri haqda fikirlərimi təqdim etmək istərdim. Çox vaxt bir sıra mütəxəssislər bu iki termininin təyinatını ayırmağa çalışır.Mətbuat toplantısını ümümi, press konfransı isə xüsusi rəhbər orqanlar üçün təyinatlı olduğunu iddia edərək bunlar arasında sərhəd yaratmağa çalışırlar. Həqiqətən bu belədirmi? Hər hansı bir elm sahəsinin özünəməxsus terminlər toplusu vardır.Bu terminlərin hər biri hansı dildən yaranıbsa, məhz həmin dildə bu terminlərin orfoqrafik qaydada mənaları da vardır. Ilk anda mətbuat toplantısı və ya mətbuat konfransı terminlərini eşitdikdə bunun mənası bizim üçün tam aydın olur.Türklərin mətbuat toplantısı termininin türkcə ” basın toplantısı” ifadəsi son illərdə leksikonumuza daxil olmuşdur və ara-sıra işlənməkdədir.Məhz türk dilində bu terminin leksik mənası digər dillərdə olan terminlərin açılmasına istiqamət verir. Ta qədimdə çap üsulu ” daş basma” üsulu kimi nominativləşmişdir.Bu üsulun texniki məzmunu hərf və ya hər hansı bir əlamətin surətini sürətlə tirajlamaq üçün bu üsuldan istifadə edilmişdir.Yəni bugünkü müxbirlərin yazdıqları məqaləĺərin çap edilməsi forması olmuşdur. latın mənşəli ” press” sözü də öz növbəsində “basın” mənasını bildirir.Yəni təzyiq tətbiqetmə metodu ilə. Ərəb dilindən dilimizə keçən ” mətbuat” sozü də eyni paralellikdədir.Mətbuat sözü ərəb dilində “təb¹” sözündəndir.(sonda apostrof)” Mətbu” sözü də buradandır. Ərəb dilində bu söz bir neçə mənada işlənsə də onun bir mənası da ” basın” (basılmış, çap edilmiş) anlamına gəlir.Təbaət, təbgah, təbxanə sözləri də bu qəbildəndir.Hətta ” təbaşir” sözü də ərəb- fars mənşəli sözlərdən yaranmadır.”Şir” fars dilində ” süd” mənasında “ağ”, “təb” isə ərəbcə basma mənasıni bildirir.Soz yaradıcılığının psixolinqvistik hadisəsinin məhsuludur Maraqlıdır bəs “çap” sözü hansı sözün orfoqrafik mənasındandır?(təsvir yox, orfoqrafik mütləqdir) Əgər lüğətlərə müracıət olunarsa dilçi mütəxəssislərin hamısı bu sözün lüğətə əsasən fars mənşəli “çap” sözündən keçdiyini əminliklə izah edərlər. Mən deyərdim ki, əsla yox.(əslində ” mən” sözünün burada təvazökarlığa bənzəməsi mənbənin olmamasından irəli gəlir) Fars dilində ” çap” sözünün mənası ” çap etmək, çapxana, at çapmaq, çapar” mənalarını bildirir.Bu səbəbdən də mənbəyə əsaslanmış sayılır. Həqiqətdə isə bu belə deyildir. “Klassik ədəbiyyatda işlənən ərəb və fars dili lüğəti” kitabinda (EA-nın nəşridır) “çalak, çapuk, çapuksuvar” sözləri fars dilində olsa da qeyd olunmuşdur ki, bu sözlərin əsli azərbaycancadandır.Eyni zamanda “Türkcə- Rusca” lüğətdə də ” çabuk, çabucacıq, çabukça, çabukluk” sözləri fars dilində olduğu kimi türk dilində də ” cəld, iti, yeyin” mənalarını bildirir. Sual oluna bilər ki, ” çabuk” sözünün nəşr mənasını verən “çap” sözü ilə nə əlaqəsi vardır.Ümumiyyətlə bütün xalqların dillərində olan ilkin sözdən yaranan derivativlərin hamışı psixolinqvistikanın məhsuludur.Çox təəssüf ki, bu sahə də teolinqvistika kimi öyrənilməmişdir.Sözlərin ilkin kökü tanrı adlarından, derivativlər isə psixolinqvistikadan yaranmadır.Əgər dilçilik elmi sözdən başlayırsa, onun nəzəriyyəsinin əsası məhz budur.Bu nəzəriyyənin tətbiqi gecikdikcə dilçilik elmində leksika sahəsi qüsurlu olaraq qalacaqdır. Qədim dövrlərdə padşahlar yazdıqları məktubları çaparlar vasitəsi ilə yola salırdılar.Yol üstlərində çaparların at dəyişdirmə məntəqələri karvansaraylarda icra olunurdu.Bunun əhəmiyyəti onda idi ki, çapar atı sürətlə sürdüyündən uzun yola at tab gətirə bilmirdi. ” Çap” sözünün “çapmaq” sözündən nominativləşməsi psixolinqvistik hadişədir. Qədim Oğuz dilindən yaranan bu termin eyni zamanda müasir poçt xidmətinin məhz türklər tərəfindən yarandığını məlum edir. “Çap” sözünün “çapmaq” feilindən yaranması məntiqi cəhətdən onun təcililiyi anlamından alınmadır. Hətta oğuzların “çəpik çalmaq” sözü də bu sözdəndir.Yəni çəpiyin alınması üçün əlləri sürətlə biri birinə vurmaqdan alınır.Çap sözünün yazı məhsuluna çevrilmə prosesi məktubun yazı məhsulu olması ilə əlaqədardır. P.S.Mənim yazi stilimdə hazır yazılmış materiallardan istifadə etmək praktikası yoxdur.Bu yazıları ona görə yazıram ki, oxucu rast gəlmədiyi məlumatları oxusun. Yəqin ki, mənim yazdıqlarımı da onlar yeni mənbə kimi qəbul edirlər. Hər zaman olduğu kimi təşəkkürümü bildirirəm.
Söz müdriklərindən olan Pablo Nerudanın dəyərli bir frazasını xatırlayıram: “Şeir yazan üçün deyil, ona ehtiyac hiss edən oxucu üçündür” Rüstəm Behrudi də hər vaxt özünü, öz qanadlı düşüncələrini qələmə alsa da, sevimli oxucusunu, onun ruhi rahatlığını düşünüb. Rüstəm nəhəng şairdir, onun hüdudsuz, intəhasız poetik dünyası var. Onun poeziyası nadir nüsxələrdəndir. Özünəməxsus, bənzərsiz bədii üslubu, cilalı dili, geniş nəfəsi ilə poeziyanın dərin qatlarına enib Rüstəm… Hələ neçə illər qabaq mərhum professor, ədəbiyyat bilicisi Tofiq Haciyev yazırdı: …”Dədə Qorqud” kitabından sonra heç kəsdə etnik tariximiz Rüstəm Behrudi poeziyasında olduğu qədər bədiilik predmetinə çevrilməyib. Əhməd Bican Ərcilasun isə deyir: “Əslində o, qopuzuyla, davuluyla, duasıyla zamanı tilsimləyən bir Şaman nəvəsidir. Sehrli misralarıyla zamanı düyünləmiş, zamanın axışı dupdurulmuşdur…” Təkcə “Salam, dar ağacı” şeirini yazmaq bəs edərdi ki, Rüstəm uludan ulu şeirimizin ən üst qatında yer alsın. Sözə bir baxın:
…Rəngi bayrağımda yarpağlarının Salam, dar ağacı! Əleyküm-salam!
Böyük ruh şairinin elə bu şeirinə Ramiz Rövşənin qiyməti yetərlidir: “Dar ağacına salam verən çox şair olub, ancaq dar ağacının salamını aldığı yeganə şair Rüstəm Behrudidir” Rüstəm Behrudi Şaman dualarıyla Turan yolçuluğuna çıxan şairdir. Rüstəm Behrudi- zamanın fövqündə yaşayan bu böyük şair həm də mənim dostumdur, qürur duyduğum dostum! O, alicənab və səmimidir, bütöv xarakterdir. Rüstəm o qədər mərhəmətlidir ki, son pencəyini çıxarıb üşüyən bir ağacın çiyninə də ata bilər… Rüstəm böyük poeziyaya kitabdan, mütaliədən yox, tanrıdan gəlir- Tanrı şairidir Rüstəm Behrudi! Poeziyası ilahi heyrətdən doğan şair, Tanrı səni və qələmini qorusun! “Heç bir insanın ömrü Bodlerin bir misrasına dəyməz” deyirdi Aqutaqava. Arxayın ol, Rüstəm, bu dünyada heç bir zənginlik sənin poeziyanın bədəli deyil!
Aşıq Ələsgərin İrsi ilə Böyüyən Şəxsiyyət: “Elm və təhsil Mərkəzi”nin filologiya üzrə Fəxri Doktoru Sima Azadqızı Göyçəli. Dədə Ələsgər nəslinin davamçısı, özündə həm elmin işığını, həm də ədəbiyyatın sehrini birləşdirən, görkəmli alim və şair Sima xanım Azərbaycan, Türkiyə və İraq-Türkmən Yazıçılar Birliyinin fəxri üzvü, böyük mədəni irsimizin daşıyıcısı və qoruyucusudur. O elmi nailiyyətləri ilə yanaşı, bədii yaradıcılığı ilə də seçilir. Onun müəllifi olduğu kitab və çoxsaylı şeirlər, eləcə də mənzum əsərlər oxucuların könlünü fəth etmişdir. O, təkcə söz sənətinin yox, həm də milli-mənəvi dəyərlərimizin təbliğində böyük bir məktəb yaradan şəxsiyyətdir. Uzun illərdir qürbətdə yaşamasına baxmayaraq, qoşma, gəraylı, qıfılbənd, təcnis, dodaqdəyməz təcnis, dodaqdəyməz cığalı təcnis və s. şeir nümunələri ilə ana dilimizin zənginliyini qoruyub saxlamışdır. Bu görkəmli insanın irsi yalnız Aşıq Ələsgərin ruhunu yaşatmaqla kifayətlənmir, həm də müasir dövrün elmi və bədii ehtiyaclarına cavab verir. Onun sözləri təkcə qəlbimizi oxşamır, həm də düşüncələrimizi zənginləşdirir. Ədəbi-bədii yaradıcılığı müxtəlif qurumlar tərəfindən qiymətləndirilən Sima Azadqızı Göyçəli “Qızıl qələm”, “Xəlil Rza Ulutürk, “Ulu Öndər”, “Səməd Behrəngi” və “Ziyadar” mükafatlarının laureatıdır. Eyni zamanda, ulu babasına həsr etdiyi “Əbədi zirvədə qaldı Ələsgər” adlı şeirinə görə 2020-ci ildə “İlin Ən Yaxşı Qadın şairi” adını qazanaraq, Türkiyədə KHA tərəfindən “OSCAR -2020” mükafatına layiq görülmüşdür. 2024-cü ildə “Dədə Ələsgər Ocağı” İctimai Birliyi tərəfindən “AŞIQ ƏLƏSGƏR – 200” Yubiley Medalı və Fəxri Diplomu ilə də təltif olunmuşdur. Sima Azadqızı Göyçəli ASKEF-in Moskva üzrə təmsilçisidir. Hörmətli Sima xanım siz bizim milli sərvətimizsiniz. Sizin kimi insanlar sayəsində mədəniyyətimiz və tariximiz nəsildən-nəslə ötürülür, gələcəyə işıq saçır. Qələminiz həmişə iti, ilhamınız bol olsun! Bu paylaşımla dəyərli dostlarımı da bu böyük şəxsiyyətlə tanış etməyi özümə borc bildim. Gəlin, Aşıq Ələsgər irsini yaşadan bu dəyərli insanın fəaliyyətinə dəstək olaq və qiymət verək!
MƏNİ
Toxunmayın sarı simə! Kim deyir: “əsdirin” məni… Kimdir fərman verən kimə, Kim deyir: küsdürün məni?!
Çarmıxa çəkin özümü, Şər desə, oyun gözümü. Hərraca qoyun sözümü, Dilimdən asdırın məni.
Qorxu bürüsə simamı, Fətva versin “köy imamı”. Şahid tutun “Göy imam”ı, Haqq ilə susdurun məni.
Kürsüdə salın yerimi, Səbr ilə soyun dərimi. Kim bağlasa əllərimi, Önündə kəsdirin məni.
El yasıma etsin axın, Qohum-qonşu, uzaq-yaxın… Canımı rahat buraxın, Ruhumla basdırın məni!09.
