Etiket arxivi: Hüseyn İsaoğlu (Məmmədov)

Misralarla ömrü axşam edən şair – Qulu Ağsəs

Misralarla ömrü axşam edən şair – Qulu AĞSƏS

Hər şair bir kənddən, bir torpaqdan pərvazlanır, amma hamısı poeziyanın göylərində özünəməxsus, silinməz bir iz qoya bilmir. Azərbaycan ədəbiyyatının və mətbuatının son qırx illik tarixinə nəzər salsaq, fərqli intonasiyası, dərin fəlsəfi baxışı, cəsarətli ictimai mövqeyi və intiharsayağı səmimiyyəti ilə seçilən bir imza görərik: Qulu Ağsəs. 1969-cu ildə Ağdamın dilbər guşəsi, musiqi və söz beşiyi olan Gülablı kəndində dünyaya göz açan bu istedadlı qələm adamı, sözün həqiqi mənasında, həyatı poeziyaya, poeziyanı isə ömür xəritəsinə çevirməyi bacaran nadir simalardandır.
Qulu Ağsəsin yaradıcılıq cığırı çox erkən yaşlardan, hələ uşaq ikən başlayıb. İlk mətbu şeirinin 1980-ci ildə, cəmi 11 yaşında “Pioner” jurnalında dərc edilməsi gələcəyin böyük şairindən xəbər verirdi. Zaman keçdikcə bu istedad daha da cilalandı və 1990-cı ildə “Ulduz” jurnalında işıq üzü görən silsilə şeirləri ədəbi mühitdə ciddi əks-səda doğurdu. Şairin taleyi təkcə poeziya ilə deyil, həm də mətbuatla sıx bağlandı. 1991-ci ildə “168 saat” qəzetində başlayan jurnalist fəaliyyəti, sonradan “Azad Azərbaycan” qəzetində müxbir, məsul katib, baş redaktor, eləcə də Azərbaycan Dövlət Teleradio Şirkətində redaktor, şöbə müdiri və baş redaktor müavini kimi məsuliyyətli vəzifələrlə davam etdi. Onun hər bir publisistik yazısında, hər bir redaktor qeydində jurnalist itiliyi ilə şair həssaslığı bir araya gəlirdi. Nəhayət, 2004-cü ildə baş redaktor müavini kimi fəaliyyətə başladığı “Ulduz” aylıq ədəbiyyat dərgisinə 2014-cü ildən bu günə qədər baş redaktorluq etməsi, onun müasir ədəbi prosesin tən ortasında dayandığının ən bariz sübutudur.
Qulu Ağsəsin şeirlərində zaman və insan münasibətləri qeyri-adi bir bədiiliklə təqdim olunur. O, gündəlik həyatın adiliyində böyük fəlsəfəni görə bilir. Həyatın müvəqqətiliyini, gecə ilə gündüzün əbədi növbələşməsini insanın taleyi ilə elə bağlayır ki, oxucu sarsıdıcı bir vizual lövhənin şahidinə çevrilir:

Görsən ki, qaranlıq çökür aləmə,
Görsən ki, axşamdı… fikir eləmə.
Bir uçuq yuxudu gecənin boyu
Nə qədər imkan var rahatlan, uyu…
**
Qəflətən bir çağa salar hay-həşir
Səhər – körpəsidi doğan Günəşin.
Onu ovutmağa tələsər hamı,
Beləcə, salarlar yenə axşamı.

Şairin dünyagörüşündə ironiya və realizm daxili bir sızıltı ilə birləşir. O, ətrafındakı haqsızlıqlara, dünyanın gərdişinə bəzən eynəyin arxasından, bəzən ise birbaşa qəlbinin açıq yarasından baxır. Onun misralarında həyatın acı həqiqətləri belə estetik bir formaya düşür:

Çox da salıb dünyanı eynəyim gözdən – nolar
Ağız suyuyla bitir dodaqda söz də – nolar…
Ölüm nə çətin işdi, gör nə gözəl cəzan var,
Dörd tərəfin köpəksə, demək, mühafizən var…

Qulu Ağsəs lirikaşünaslıqda saf və təmənnasız sevginin tərənnümçüsü kimi çıxış edir. Lakin bu sevgi vüsalla bitən adi nağıllardan deyil; o, daxili çırpıntılarla, tənhalıqla və bəzən də intiharsayağı bir fədakarlıqla yoğrulub. Şair sevdiyinin gəlişini “başdan ayağa kimi” sevməyi, onun qoynunda bir çağatək ağlamağı arzulayır. Getməyin belə bir zərifliyi, bir dramı var onun poetik dünyasında:

Sevəsən bu gəlişi başdan ayağa kimi
Küsdürəndə ağlaya qoynunda çağa kimi…
Gedəndə könlünü də yalvar – yapış apara
Gün görməmiş dərisin gün çıxmamış apara…

Eyni zamanda, o, sevginin gətirdiyi izdihamdan qaçıb tənhalığa sığınmaq istəyir. Ürəyini yoldan ötənə açmaq bahasına olsa belə, sevgilisini o müqəddəs məkanda tək saxlamağa çalışır. Çünki onun üçün əsl sevgi gizli qalan, Allaha və bəndəyə bəyan edilməyən gizli bir dünyadır:

Bir qiz bir oğlana çoxuymuş, demə,
Sevdim təklənəsən… çoxaldın, gülüm.
Açdım ürəyimi yoldan ötənə,
Təki ordan səni çıxardım, gülüm…


Bunu bir mən bilim, bir də sən Ancaq,
Ölüncə bu gözəl sirr bəsimizdi.
Bizə nə yurd versin, nə yuva Allah,
Sənə ayırdığım yer bəsimizdi!.

Lakin illər keçdikcə sevginin mahiyyəti şairin gözündə dəyişir, fəlsəfi suallara və bəzən də bir geri çəkilməyə çevrilir. “Məni sevməklə dala çəkirsən” deyən şair, sevginin indi bəlkə də gələcəyə yox, keçmişə, xatirələrə tərəf açılan qapı olduğunu bəyan edir:

Bilmirəm dünyanın xoşbəxti deyim,
Bilmirəm dünyanın bədbəxti sənə.
Düzü, istəmirəm xətrinə dəyim,
Cavab axtarıram nə vaxtdı sənə…
**
Kimsə ayağını qoymaz içəri –
Könlümün keşiyin balam çəkirsə.
Sevgi ötən gündür məndən ötəri,
Sən məni səvməklə dala çəkirsən.

Qulu Ağsəs fildişi qülləsində oturub yalnız buludlardan yazan şair deyil. Onun poeziyası cəmiyyətin ən ağrılı yerinə toxunmağı bacarır. Müharibənin gətirdiyi fəsadlar, Vətən uğrunda canını, sağlamlığını qoyan bir insanın sosial və mənəvi dramı onun misralarında heç bir pafosa varmadan, bütün çılpaqlığı və acılığı ilə təqdim olunur. “Müharibə əlili” şeiri Azərbaycan poeziyasında bu mövzuda yazılmış ən sarsıdıcı, ən dürüst və ictimai vicdanı oyadan nümunələrdən biridir:

Üzdü ayaqlarımı Vətən yolu
qayıtdım üzüqoylu…
qayıtdım
qurşağımın yuxarı qatıyla,
qayıtdım
əlil arabasının atıyla…
İki balam gözüyaşlı
arvadım başıdaşlı…
Yazıq hər əmrə müntəzir:
həm məni gəzdirir,
həm … özü gəzir…
Süfrəmdə haram var – dinmirəm,
İki ac balam var – dinmirəm.
Dinmirəm
gül ağzı açılanda heyrətin:
«Vətəni qorudun, bəs öz qeyrətin?!»
… Üzdü ayaqlarımı Vətən yolu
bu da mənə «sağ ol»u…

Bu misralar təkcə bir qazinin taleyi deyil, həm də cəmiyyətin, insanların laqeydliyinə qarşı şairin çəkdiyi böyük bir üsyandır. Qulu Ağsəs bu ağrını öz içindən keçirərək oxucuya ötürür.
Şair yaradıcılığında sənətkarın taleyi, yaradıcılıq iztirabları da ana xətlərdən birini təşkil edir. O, şeirin sadəcə qafiyə xatirinə yazılmadığını, hər misranın arxasında bir yaşantı, bir hekayə dayandığını vurğulayır. Müasir dünyanın bozluğunu, insanların laqeydliyini “ulduzların yanmayıb, his eləməsi” kimi dərin bir bənzətmə ilə ifadə edir. Şair üçün ilham, istedad bəzən sadəcə bir bəhanədir; əsl dərd daxildəki o bitib-tükənməyən ağrılardır:

Bəzi şeirlərin hekayəsi var,
Bəzi xoşbəxtliyin qafiyəsi var.
Buludlar yağış yox, toz ələyirlər
Ulduzlar yanmır ha… His eləyirlər.
**
Beş-üç arzu etməz ömrün qalığı
Didir başımızı kəpək balığı.
Daş-daş oynanılan bir aynabəddi,
Aman umduqları amana bənddi.
**
Nə talant? Nə vergi? Nə sehr? – Adam
Günü axşam edir bikarçılıqdan.
Yaxşı pəhrizi var iztirabların
Nə özüm kökəldim, nə kitablarım…

Bu misralar şairin sənətə və həyata olan dürüst münasibətinin göstəricisidir. O, iztirabların pəhrizi ilə yaşayır, daxilən təmizlənir və bu təmizlik onun kitablarına yansıyır.
Qulu Ağsəsin təbiətə baxışı da fərqlidir. O, dağı sadəcə bir coğrafi relyef kimi görmür; onun gözündə dağ – taleyi gətirməyən, yoxsul və kimsəsiz bir insan kimidir. Bu metafora sənətkarın bədii təxəyyülünün miqyasını göstərir:

Dağa bax…sən allah
nə gündədi
Ayağı ayağına dolaşan
beş-altı ağacdı
qozbel torpağı
balatası qaçmış kündədi…
Dili yoxdu
ildırım vuranda çığıra
pulu yoxdu
özünə lift çəkdirə,
dərəni qonaq çağıra…

Şairin daxili dünyasını gəmirən dərdi fərqlidir. O dərd o qədər amansızdır ki, şair onu ilahi mərhəmətdən uzaq, “allahsız” adlandırır. Lakin bu dərdin bir gün hər kəsə bəyan olacağı günü də poetik bir intizarla gözləyir:

Rəngsizdi, tamsızdı,
ətsiz-qansızdı,
Allahsız, imansızdı,
Mən çəkən dərdlərin.
**
Nəfsi bıçaqdan iti,
içimi dağıdır, didir,
vecinə deyiləm qəti
Mən çəkən dərdlərin.
**
Dərdi nə çəkiləsidi,
nə qaçılacaq,
Mən çəkən dərdlərin.
…Bir gün “sərgisi” açılacaq,
Mən çəkən dərdlərin.

Qulu Ağsəs poeziyasının ən maraqlı, cəsarətli və bəlkə də ən çox müzakirə olunan tərəfi onun Yaradanla qurduğu səmimi, bəzən də ərkyana dialoqdur. O, insanın bu nəhəng və mürəkkəb kainatda öz yerini axtarmasındakı çarəsizliyini gizlətmir. Dünyanın nizamsızlığına qarşı daxili bir etiraz və heyranlıq eyni misrada birləşir:

Kimsən, nəçisən, ay Allah –
Heç səndən baş tapammadıq.
Özün qurduğun dünyada
Sənə bir iş tapammadıq.

Amma bu etiraz heç vaxt tam üsyana çevrilmir, əksinə, Tanrının möcüzələrinə – qışda donan ağacın yasına baharda yarpaq yazdıran uca nizamına heyranlıqla, böyük bir təslimiyyət və şükranlıqla nəticələnir:

Bir yol yatağından qalxmayan bu çay
Qoluna döyməni nə vaxt yazdırıb?
Qış günü soyuqdan ölən ağacın
Yasına mart ayı yarpaq yazdırıb…

Şükür o göydəki ismin halına,
Şükür yağışına, şükür qarına.
Şükür adımızı öz jurnalına
Əcəl adqoydudan qabaq yazdırıb…

Ölüm mövzusu Qulu Ağsəs yaradıcılıq fəlsəfəsində qorxulu bir son deyil, sirli bir yoxlanış, bəzən isə mistik bir “yuxu”dur. İnsanın ölümlə olan çarəsizliyini, Tanrının əbədiliyi qarşısındakı acizliyini şair son dərəcə sarsıdıcı misralarla ifadə edir. Bu müraciətdə həm bəşəri bir xof, həm də Allaha olan gizli bir sevgi var:

Dan yeri – gecənin göydə od tutan bağrıdı.
Xəbərin varmı? – Bilmirəm.
Hərəmiz borcludu bir can ölümə,
Ölsək də, tapmarıq əncam ölümə.
Tanrı qırmır bizi… Ancaq ölümə yoxladır.
Xəbərin varmı? – Bilmirəm…
**
Yastıq qoyub başımıza
əcəb yatırdın bizi.
Aç gözünü, qaranlığın
Qırıb batırdı bizi.
**
Milyon illərdi yeyirik
Süfrənin qırağından.
Çörək bizi tutar deyin,
Dinmirəm qabağından.
**
Nə boydasan görən heylə?
Bir ölçüyə gəlmirsən?
Baş çəkmirsən qullarına
Bizə niyə gəlmirsən?
**
…Özünü görməsək də,
Xofun yamandı, Allah!
Bizi qırıb qurtarmamış,
Ölmə, amandı, Allah!..

Şairin yaradıcılığında valideyn mövzusu, xüsusilə ana və ata obrazı o qədər təbii və kövrək işlənib ki, oxuyarkən insanın boğazı qəhərlənir. Ananın dünyadan köçməsini “atamın iş yerinə yollandı” kimi mistik və saf bir dillə təqdim edən şair, ölümün o biri üzündəki cənnəti ailə bütövlüyündə görür. Və ən nəhayət, yaşından asılı olmayaraq, valideyn qarşısında özünü uşaq hiss edən insanın o müdhiş qorxusu və həyası:

Anam bu dünya evində
tumanı qırışanacan oturdu.
Dan atdı- gün batdı,
şər qarışanacan oturdu.
**
Axşam qonşu arvad
çay süzdü, yemək çəkdi ərinə.
Anam başımız üstdən
yollandı atamın iş yerinə.

Bilirəm, tapıb onu- lap qır qazanında olsa.
Hər yer cənnətdi kişiyə- arvad yanında olsa!
Görən nə deyib məndən anam orda atama?
Bircə “yetim” deməsin- kişi utanar…

Bu misralar şairin daxili dünyasının nə qədər təmiz, ailə bağlarına necə bağlı və valideyn ruhuna necə böyük ehtiram bəslədiyinin poetik heykəlidir.
Qulu Ağsəsin bu bənzərsiz yaradıcılığı həm dövlətimiz, həm də beynəlxalq ədəbi qurumlar tərəfindən hər zaman yüksək qiymətləndirilib. O, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin təqaüdçüsü və Azərbaycanın Əməkdar jurnalistidir. Onun poeziyası hələ 1993-cü ildə Azərbaycan Tərcümə Mərkəzinin “Altay-Alp” mükafatına, sonrakı illərdə isə Şahmar Əkbərzadə, Rəsul Rza Beynəlxalq Ədəbiyyat mükafatlarına, Fikrət Sadıqın xatirəsinə təsis olunmuş “İşıq” və Mikayıl Müşfiq ədəbi mükafatlarına layiq görülüb.
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin İdarə Heyətinin və Avrasiya Yazarlar Birliyinin üzvü olan Qulu Ağsəsin səsi çoxdan ölkə hüdudlarını aşıb. Onun şeirləri türk, rus, özbək, gürcü, ukrayna və polyak dillərinə tərcümə edilərək xarici oxucuların da qəlbini fəth edib.
Qulu Ağsəs bu gün də yazır, yaradır və “Ulduz” jurnalının rəhbəri kimi gənc nəslə yol göstərir. Həyatı poeziya pəhrizində keçən şairin hər yeni misrası ədəbiyyatımızın xəzinəsinə yeni bir inci kimi daxil olur. O, öz bənzərsiz “Ağsəs”i ilə Azərbaycan poeziyasının göy üzündə həmişə parlayacaq bir ulduzdur.

Müəllif: Hüseyn İsaoğlu,

yazıçı-publisist,
AYB-nin və AJB-nin üzvü

Hüseyn İsaoğlnun yazıları

QULU AĞSƏSİN YAZILARI

ZAUR USTACIN YAZILARI

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

Göyçədən ucalan söz zirvəsi

Göyçədən ucalan söz zirvəsi 
(Aşıq Ələsgər)
     Azərbaycan aşıq poeziyası əsrlər boyu xalqın ruhunu, sevincini, kədərini və fəlsəfi dünyagörüşünü özündə yaşadan ən qədim sənət növlərindən biridir. Bu zəngin xəzinənin içərisində elə bir imza var ki, onun işığı təkcə yaşayıb yaratdığı XIX əsri və XX əsrin əvvəllərini deyil, yüzillikləri aşaraq günümüzü də aydınladır. Bu parlaq sima, Azərbaycan aşıq şeirinin ən uca zirvələrini fəth edən ustad sənətkar – Aşıq Ələsgərdir.
    Aşıq Ələsgərin ömür yolu XIX əsrin əvvəllərində, Azərbaycanın ən füsunkar guşələrindən biri olan, sazın və sözün beşiyi sayılan Göyçə mahalında başlamışdır. Gözəlliklər qoynunda dünyaya göz açsa da, gələcək ustadın uşaqlıq və gənclik illəri heç də hamar keçməmişdir. Kasıb bir ailədə doğulan Ələsgər, həyatın sərt üzü və maddi çətinlikləri ilə çox erkən yaşlarında qarşılaşmalı oldu. Lakin bu çətinliklər onun daxilindəki sənət alovunu söndürə bilmədi, əksinə, onu daha da cilaladı, xalqın dərdinə və sevincinə daha yaxından bələd olmasına şərait yaratdı. Ələsgərin daxilindəki poeziya hissi yeniyetməlik çağlarında, ətrafında gördüyü xalq sənətkarlarının, el aşıqlarının təsiri ilə baş qaldırdı. O, ilk şeirlərini məhz bu təbii, saf mühitin təsiri ilə söyləməyə başladı.
    Aşıq Ələsgər yaradıcılığının təməlində, onun başlanğıc nöqtəsində böyük və ülvi bir sevgi dayanır. Onun qoşmalarını, gəraylılarını oxuyarkən insan ruhunu ehtizaza gətirən o ecazkar səmimiyyətin sirri də məhz bu real sevgidir. Sənətkarın gənclik illərində yaşadığı nakam sevgi – Səhnəbanıdan ayrılıq dərdi onun yaradıcılığında dərin izlər buraxdı. Lakin bu ayrılıq onu sındırmadı; əksinə, gənc Ələsgərin ilhamı daha da coşub-çağladı. Səhnəbanıdan ayrılandan sonra onun çalıb-oxumağa, söz deməyə meyli, daxili axtarışları daha da çoxaldı. Aşıq Ələsgər şeirlərinin ömrünün az qala əbədi kimi görünən taleyini həmin sevgidən uzaqda təsəvvür etmək sadəcə qeyri-mümkündür. O, öz şəxsi ağrısını elin, obanın dilində dastanlaşan ümumbəşəri bir sənət əsərinə çevirməyi bacardı. Aşığın şah əsərlərindən olan “Mənim” qoşmasında bu tale yanğısı özünü aydın büruzə verir:

Bilmirəm ki, nə bəlalı qul oldum,
Əzəl qara gəldi iqbalım mənim.
Nə zaman ki, nəzərimə sataşır,
İtir ağlım, huşum, kamalım mənim.
***
Əsli-Kərəm kimi mən oda yandım,
Eşqə düşdüm, öz canımdan usandım,
Bimürvətin atəşinə qalandım,
Bir soruşan yoxdu əhvalım mənim.

    Bu mənəvi yanğının fəlsəfi zirvəsi aşığın “Yandırır” qoşmasında da bədii həllini tapır. Eşqin insan iradəsini və maddiyyatı aşan gücü burada daşları, dəmirləri əridən ilahi bir qüvvə kimi təsvir olunur:

Arif olan insafından keçməsin,
Mən fağırı qəm ataşı yandırır.
Heç kimsəni eşq oduna düşməsin,
Ahəni əridir, daşı yandırır.
***
Hər kim görmək istər yarı pünhandan,
Daim çəkər ahü-zarı pünhandan,
Atəşi ürəkdən, narı pünhandan,
Kirpiyi oxlayır, qaşı yandırır.

   Oğlundakı bu coşqun istedadı, sözə və saza olan sonsuz sevgini görən atası Alməmməd kişi, Ələsgəri dövrünün ən böyük ustadlarından biri olan qızılvəngli Aşıq Alının yanına apardı. Beləliklə, Ələsgərin həyatında keyfiyyətcə yeni bir mərhələ – peşəkar şəyirdlik dövrü başladı. Aşıq Alı kimi nəhəng bir sənətkardan dərs almaq, onun məclislərində bişmək Ələsgər üçün böyük bir məktəb oldu. Ustad sənətkar çoxşəyirdli bir ustad, şöhrəti mahalları aşan bir el sənətkarı olsa da, daxili dünyasında hər zaman ustadına minnətdarlıq hissi daşımışdır. Kamil olmağın yolunu hər zaman öyrənməkdə görən Ələsgər bu münasibəti belə vəsf edirdi:

Yazıq Ələsgərəm, azdı kamalım,
Vacibdi ki, bir ustaddan dərs alım,
Dərs aldım, öyrəndim, oldu öz malım,
Bizdən ustadlara nəfi-rəhmətdi.

   Özünü “abdal” – haqq aşiqi, söz dünyasının saflığına qovuşmuş “zülal” adlandıran dahi sənətkar, sazın dəyərini bilənlərin qarşısında öz mövqeyini ifadə edirdi:

Yazıq Ələsgərəm, abdal olmuşam,
Seçilib cövhərdən zülal olmuşam,
Sən ağ çalsan, mən də göy çal olmuşam,
Lazımdı ki, çalın qədrin çal bilə.

   Şəyirdlik dövrünü başa vurduqdan sonra Ələsgər əvvəlcə Göyçədə aşıqlıq etmiş, ağır toy məclisləri aparmışdır. Tezliklə onun şöhrəti qonşu mahallara yayılmış; İrəvana, Naxçıvana, Qazaxa, Qarabağa, Cavanşir ellərinə, Gəncəyə, Kəlbəcərə çağrılmış, hər yerdə özünün yüksək mərifəti, ədəbi, gözəl səsi, bənzərsiz ifası ilə məclisdəkiləri heyran qoymuşdur. Bu keyfiyyətlər onu Azərbaycanın hər yerində məşhurlaşdırdı. Tezliklə aşığın ətrafına çoxlu şəyirdlər toplaşdı, Ələsgər onlara aşıqlıq sənətinin sirlərini başa saldı. Bu aşıqların çoxu sonralar görkəmli sənətkar kimi tanındılar. Ustad özü şeirlərinin birində iftixarla deyirdi:

Adım Ələsgərdi, mərdi-mərdana,
On iki şəyirdim işlər hər yana.

   Aşıq Ələsgər poeziyası həm də Azərbaycan qadınının, onun milli geyim mədəniyyətinin və təbii gözəlliyinin bədii ensiklopediyasıdır. Onun məşhur “Yaraşır” qoşmasında idealizə edilən gözəl obrazı təkcə fiziki cəhətdən deyil, həm də mənəvi statusu ilə behişt məleykələrinə, huri-qılmanlara bənzədilir:
      
Sinəm dərd əlindən oldu yaralı,
Səni görənlərin çaşır xəyalı,
Bürüyüb zülfünü başının şalı,
Heratı kəlağay şala yaraşır.
***
Olmaz sənin kimi bir qönçə dəhan,
Behiştdən gəlibsən, ay huri-qılman!
Tutubsan dəstində bənövşə, reyhan,
Gülgəz yanağına lala yaraşır.

   Ustad sənətkarın yaradıcılığı təkcə sevgi tərənnümü ilə bitmir. O, həm də cəmiyyətin daxili nizamını qoruyan mənəviyyat fədaisidir. “Yaxşıdı” qoşmasında xalq müdrikliyinin, düzgünlüyün insanı ucaltması, qonşuya xor baxmağın gətirdiyi mənəvi rəzalət və ailə  bütövlüyü öz əksini tapır:

Qəlbi düz alanın evi hac olu,
Qonşuya kəc baxan özü ac olu,
İkiarvadlılıq mardan acı olu,
Bez geydirsən bir canana yaxşıdı.
***
Ələsgər Kövsərdən badə içəndə,
Gəşt eləyib, mərd iyidi seçəndə,
Güzəran xoş olub, gün xoş keçəndə,
Ağ otaqdan tövləxana yaxşıdı.

     Ələsgərin ictimai-əxlaqi fəlsəfəsində dostluq, sədaqət və ilqara sadiqlik hər şeydən uca tutulur. Maddi dünyanı mənəviyyata qurban verməyən ustad, namus və dürüstlük prinsiplərini kəskin misralarla bəyan edir:

Haqq meyi islama haram buyurub,
Dərd tüğyan eyləsə, mey içmək olar.
Dostun məzəmməti adam öldürür,
Düşmanla söyüşüb, döyüşmək olar.
***
İyid odu namusunu atmasın,
Dost ölüncə dosta yalan satmasın,
Bir baş ki ilqara qurban getməsin,
Onu bir qarpıza dəyişmək olar.

   Aşıq Ələsgər yaradıcılığının ən monumental səhifələrindən birini onun təbiət lirikası, xüsusən də məşhur “Dağlar” şeirləri təşkil edir. Göyçənin füsunkar, uca və dumanlı dağları aşığın gözündə canlı bir varlıq, sirdaş və cəmiyyətin daxili təlatümlərini əks etdirən mənəvi sığınacaqdır:

Gahdan çiskin tökər, gah duman eylər,
Gah gəlib-gedəni peşiman eylər,
Gahdan qeyzə gələr, nahaq qan eylər,
Dinşəməz haramı, halalı dağlar.
***
Köçər ellər, düşər səndən aralı,
Firqətindən gül-nərgizin saralı,
Ələsgər Məcnuntək yardan yaralı,
Gəzər səndə dərdli, nalalı, dağlar!

    Yaylaqlardan ellər köçəndə, gözəllər o seyrəngahları tərk edəndə aşığın qəlbindən qara qanlar axır. O, Həsənnənə, Həsənbaba, Xaçbulaq kimi doğma yurd yerlərinin adını çəkərək bütöv bir xalqın yaşayış tərzini mətndə əbədiləşdirir. Amma bu dağların taleyi həm də münaqişələrin gətirdiyi sərt ictimai reallıqlarla çarpazlaşır:

Hanı bu yaylaqda yaylayan ellər?
Görəndə gözümdən car oldu sellər,
Seyr etmir köysündə türfə gözəllər,
Sancılımır buxağa güllərin, dağlar!
***
…İyid nərəsindən, güllə səsindən,
Dəyməmiş tökülür kalların, dağlar!
***
Həsənnənə, Həsənbaba qoşadı,
Xaçbulaq yaylağı xoş tamaşadı,
Arsız aşıq elsiz niyə yaşadı?!
Ölsün Ələsgərtək qulların, dağlar!

   Aşığın şeirin sonunda özünü qınaması, “Arsız aşıq elsiz niyə yaşadı?!” nidası onun öz xalqına, torpağına və elinə olan sonsuz bağlılığının ən yüksək humanist və vətənpərvər ifadəsidir.
    Aşıq Ələsgərin yaşlı vaxtında qələmə aldığı, ömrünün fəlsəfi yekunu sayıla biləcək şah əsərlərindən biri də “Qoca baxtım” qoşmasıdır. Burada o, öz keçmiş günlərini, gənclik coşqusunu, sənətdə qazandığı uğurları xatırlayaraq öz baxtı, taleyi ilə təsirli bir dialoqa girir. Zamanın amansızlığı qarşısında könlünün sınıqlığını dilə gətirən ustad, qocalıq çağında belə haqq yolundan dönməməyi, halallığa sığınmağı bəyan edir:

Nə sevda tapıbsan, nəyə talıbsan,
Hansı qəflətdəsən, gəl, qoca baxtım!
Ya məndən küsübsən, ya qocalıbsan,
Bu sınıq könlümü, al, qoca baxtım!
***
Mardan şirə çəkib, daşdan keçərdin,
Dəryalardan ləlü-gövhər seçərdin,
Pərvazlanıb Qafdan-Qafa uçardın,
Keçən günü yada sal, qoca baxtım!
***
Ələsgər kəsilib səbrü-aramdan,
Oxlayıbsan, qanlar axır yaramdan,
Sövdə qıl haqq ilə, əl çək haramdan,
Halaldan mətləbin al, qoca baxtım!

     Aşıq Ələsgər Azərbaycan və ümumən türk şeirinə verdiyi misilsiz töhfələrlə ədəbiyyat tariximizdə silinməz və əbədi bir iz qoymuşdur. O, aşıq poeziyasını həm məzmun, həm forma rəngarəngliyi baxımından zənginləşdirmiş, saf, duru və axıcı xalq dilinin ən gözəl nümunələrini yaratmışdır. Qoşma, gəraylı, təcnis kimi formalar onun yaradıcılığında özünün ən kamil bədii ifadəsini tapdı. Onun irsi bu gün də milli mənliyimizin, dilimizin zənginliyinin və sazımızın ölməzliyinin ən böyük sübutudur.

Müəllif: Hüseyn İsaoğlu,

yazıçı-publisist,
AYB-nin və AJB-nin üzvü

Hüseyn İsaoğlnun yazıları

ZAUR USTACIN YAZILARI

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

Səftər Dadaşov — 65

Ömrün zirvəsində ucalan dostluq və ziyalılıq ehtiramı

Səftər Dadaşov — 65

Həyat adlandırdığımız bu uzun və dolanbaclı yolda minlərlə insanla qarşılaşırıq. Kimisi gəlib-keçici bir iz qoyur, kimisi isə sadəcə xatirəyə çevrilir. Lakin elə insanlar da var ki, onlar ömrümüzün ən etibarlı dayağına, varlığı ilə bizə güc verən uca bir dağa çevrilirlər. Xalq müdrikliyi nahaq yerə demir ki, əsl dost ya bir olar, ya iki; həqiqi dostların sayı əlin barmaqlarını keçməz. Bu baxımdan özümü bəxtiyar insan hesab edirəm ki, tale mənə Səftər Dadaşov kimi etibarlı, sadiq bir dost və qardaş bəxş edib.
Bu ilin noyabr ayında ömrünün müdriklik zirvəsinə — 65 illik yubileyinə qədəm qoyan Səftər müəllim mənim üçün sadəcə bir tələbə yoldaşı deyil; o, zamanın və sınaqların dəyişə bilmədiyi böyük bir mənəvi dəyər, sarsılmaz bir mənəviyyat qalasıdır.
Deyirlər, ən gözəl illər göz qırpımında keçən illərdir. Səftər müəllimlə ilk dəfə tanış olduğumuz 1983-cü ili xatırlayanda, sanki o unudulmaz günlər dünən olubmuş kimi gözlərim önündə canlanır. İllər bir-birini sürətlə əvəz etsə də, hər anını ehtiramla xatırladığım o tələbəlik illəri, gənclik xatirələri qəlbimdə silinmez izlər qoyub. Həyatın həm şirin, həm də acı günlərində, dərdləri və sevincləri mənimlə sonsuz bir səmimiyyətlə bölüşdüyü üçün ona hər zaman minnətdaram. İndi ötən hər ili, hər günü fərəhlə geridə qoyuruq; çünki əminəm ki, aramızdakı əsl dostluq bağları zaman keçdikcə daha da möhkəmlənir. Biz yaxşı gündə də, çətin sınaqlarda da yenə bir yerdə, çiyin-çiyinə addımlamağa davam edirik.
Səftər İsmayıl oğlu Dadaşov 14 noyabr 1961-ci ildə Azərbaycanın ən füsunkar guşələrindən birində — Talış dağlarının ətəyində yerləşən, uca zirvələri və saf təbiəti ilə seçilən Yardımlı rayonunun Ərsilə kəndində, ziyalı bir qulluqçu ailəsində dünyaya göz açıb. Doğulduğu torpağın məğrurluğu, dağların vüqarı onun xarakterinə və mənəviyyatına dərindən sirayət edib. Elə bu sarsılmaz xarakterin, elmə və təhsilə olan tükənməz bağlılığın nəticəsidir ki, o, illər sonra doğma yurduna bir nur, bir işıq kimi geri dönmüşdür.
Səftər müəllim hazırda doğulub boya-başa çatdığı Yardımlı rayonu Ərsilə kənd tam orta məktəbinin direktoru vəzifəsində çalışır. O, bir Azərbaycan dili və ədəbiyyat müəllimi, gözəl insan, təcrübəli və qayğıkeş bir pedaqoq kimi gənc nəslin təlim-tərbiyəsində misilsiz xidmətlər göstərir. O, təkcə bir təhsil ocağının rəhbəri deyil, həm də doğma dilimizin incəliklərini gənclərə sevdirən, onların gələcək yolunu aydınladan bir mayak, elinin-obasının sevilən və böyük hörmət bəslənilən baş ziyalısıdır.
Səftər müəllimin həyat fəlsəfəsini və insani keyfiyyətlərini bəlkə də ən gözəl ifadə edən bənzətmə göy üzündə bərq vuran ulduzlardır. O, ətrafına səssizcə nur çiləyən bir ulduz kimidir; hər zaman göz önündə olmasa da, varlığına sığındığın, hər an qəlbinin səninlə döyündüyünü bildiyin sadiq bir sirdaşdır. İnsan bəzən bu mürəkkəb həyatda özünü tənha və çarəsiz hiss edə bilər. Lakin belə anlarda sənə ürəyində böyük bir yer ayıran, kədərini də, sevincini də səninlə eyni səmimiyyətlə bölüşən bir dostunun varlığını bilmək ən böyük təsəllidir. Mənim çətin günlərimdə, taleyin ağır sınaqları ilə üz-üzə qaldığım anlarda Səftər bəy hər zaman fədakarlıqla yanımda oldu. Onun mənəvi dəstəyini hər an arxamda hiss etdim, qayğısını və səmimiyyətini ruhumda duydum.
Böyük mütəfəkkirlər deyirlər ki, həqiqi dostluqdan məhrum bir ömür notsuz musiqi kimidir — ruhsuz və harmoniyasızdır. Bizim 1983-cü ildən başlayan və bu gün də eyni coşqu, eyni təmizliklə davam edən dostluğumuz, qardaşlığımız mənim həyatımın ən gözəl, ən həzin melodiyasıdır. Bu gün məsafələr bizi cismanən bir-birimizdən uzaq salsa da, bu coğrafi uzaqlıq ruhlarımızın yaxınlığına heç vaxt mane ola bilməyib. Çünki əsl dostluq məsafə tanımır, sərhəd bilmir. Bu xoşbəxt yubiley günündə onun yanında fiziki olaraq olub-olmayacağımı zaman göstərəcək. Lakin bir şeyi tam əminliklə və böyük fəxrlə deyə bilərəm: o, hər zaman mənim qəlbimdədir və mənim ürəyim onun ürəyi ilə həmahəng döyünür.
İnsan yaşa dolduqca bəzən doğum günlərini sevməz, çünki illərin ötdüyünün, qocaldığının fərqinə varar. Lakin hər yaşın özünəməxsus bir gözəlliyi, ucalığı və müdrikliyi var. 65 yaş da məhz bu müdriklik zirvəsinə çatmanın ən gözəl məqamıdır. İnsan qəlbini daim gənc, gümrah və xoşbəxt saxlamağı bacararsa, heç bir təqvim, heç bir rəqəm onu qocalda bilməz. Səftər müəllim də daxilən hər zaman gənc qalan, tükənməz enerjisi və ziyalılığı ilə ətrafına nur saçan bir şəxsiyyətdir. Onun geridə qoyduğu illər sadəcə təqvim vərəqləri deyil; onlar şərəflə yaşanmış bir ömrün, qazanılmış sarsılmaz nüfuzun və cəmiyyətə bəxş edilmiş yüzlərlə işıqlı şagirdin zəngin irsidir.
Əziz dostum, dəyərli tələbə yoldaşım və qardaşım Səftər müəllim!
Səni ömrünün bu müqəddəs 65 illik yubileyi münasibətilə ürəkdən təbrik edir, sənə Uca Tanrıdan möhkəm cansağlığı, tükənməz ruzi-bərəkət və xeyirli uzun ömür arzulayıram. Arzuda hər zaman bir ümid var; diləyirəm ki, yeni yaşında və gələcək ömür yolunda ümidlərin hər zaman çini, addımların uğurlu olsun. Sağlamlıq, müvəffəqiyyət, səmimi sevgi, ailə xoşbəxtliyi və dinc günlər hər zaman səninlə addımlasın. Bir sözlə, qəlbinin təmizliyinə layiq olan bütün gözəlliklər bu yeni yaşınla bərabər həyatına naxış vursun.
Doğum günün mübarək, mənim sadiq, vəfalı dostum! Səni bir daha səmimi qəlbdən təbrik edir, bu əziz günə olan sonsuz fərəhimi dörd bəndlik bu ürək sözlərimlə, sənə ithaf etdiyim şeirimlə tamamlayıram:
65 yaşına gəlib çatmısan,
Altının yanından beşi sil, qardaş!
Hələ bundan sonra otuz beş il də,
Hər gün sevin, qardaş, hər gün gül, qardaş!
65 yaşına gəlib çatmısan,
Hələ yüz yaşına otuz beş il var.
Ömrün yoxuşunda yorulsan əgər,
Yaxşı əməllərin əlindən tutar.
65 yaşına gəlib çatmısan,
Qabaqda yetmiş var, səksən var hələ.
Hələ tükənməyən gənclik həvəslə,
Nə qədər arzular gül açar hələ.
65 yaşına gəlib çatmısan,
Sevincdən ələnir gözümdən bu yaş.
Allah adamısan bu yer üzündə,
Yüz il yaşamağa haqqın var, qardaş!

Dərin hörmətlə: Hüseyn İsaoğlu,

yazıçı-publisist,
AYB-nin və AJB-nin üzvü

Hüseyn İsaoğlnun yazıları

ƏKBƏR QOŞALININ YAZILARI

ZAUR USTACIN YAZILARI

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

Sözün və millətin xidmətində Əkbər Qoşalı fenomeni və dərviş hikməti

Sözün və millətin xidmətində
Əkbər Qoşalı fenomeni və dərviş hikməti

    Müasir Azərbaycan ədəbiyyatı və ictimai fikri sadəcə bədii təfəkkürün deyil, həm də milli-mənəvi dəyərlərin, ümumi türk coğrafiyasının birliyinin tərənnümçüsü olan parlaq imzalarla zəngindir. Bu imzalar içərisində şair, nasir, publisist və ictimai xadim Əkbər Qoşalının (Yolçuyev Əkbər Mehdi oğlu) özünəməxsus yeri, çəkisi və xidmətləri var. O, 1990-cı illərin çətin, lakin intibahla dolu ədəbi-ictimai mühitindən boy göstərərək, qısa müddətdə həm qələmi, həm də təşkilatçılıq qabiliyyəti ilə çağdaş mədəniyyət tariximizə adını yazdıran simalardan birinə çevrilmişdir.
     Əkbər Qoşalı 3 aprel 1973-cü ildə Azərbaycanın qədim saz-söz ocaqlarından biri olan Tovuz rayonunun Qoşa kəndində dünyaya göz açmışdır. Doğulduğu torpağın bədii-fəlsəfi havası, təbiətin və el-obanın ruhu onun gələcək yaradıcılığının əsas mayasını təşkil etmişdir. Sonradan götürdüyü “Qoşalı” təxəllüsü də elə doğma kəndinə, kökünə və yurduna olan sarsılmaz bağlılığın rəmzi təzahürüdür.
    Onun gənclik illəri Azərbaycanın müstəqillik uğrunda mübarizə apardığı və yeni dövlət quruculuğu mərhələsinə qədəm qoyduğu dövrə təsadüf edir. Əkbər Qoşalı təhsil illərində fərqli sahələri uğurla uzlaşdırmağı bacarmışdır. O, 1990–1995-ci illərdə Azərbaycan Texniki Universitetində dəqiq elmlərin sirlərinə yiyələnsə də, qəlbindəki yaradıcılıq alovu onu humanitar sferaya, dövlətçilik elminə sövq etmişdir. Bu məqsədlə o, 1998–2001-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasında ali təhsil alaraq, bir aydın və idarəçi kimi dünyagörüşünü daha da genişləndirmişdir. Bu mükəmməl sintez – texniki dəqiqliklə humanitar ruhun və dövlətçilik təfəkkürünün birliyi onun gələcək publisistikasında həlledici rol oynamışdır.
     Əkbər Qoşalı sadəcə masa arxasında yazıb-yaradan fərdi müəllif deyil, o, həm də bütöv bir nəslin formalaşmasında, ədəbi gəncliyin vahid platformada birləşməsində müstəsna xidmətləri olan təşkilatçıdır. 1990-cı illərdən etibarən peşəkar ədəbi fəaliyyətə başlayan ədib, qısa müddətdə mətbuatın diqqətini cəlb etmişdir. 1995-ci ildə Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin, 1998-ci ildə isə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin (AYB) üzvlüyünə qəbul edilməsi onun gənc yaşlarında qazandığı böyük etimadın göstəricisi idi.
    Onun fəaliyyətinin ən parlaq səhifələrindən biri Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyinin (DGTYB) qurulması (1998) və inkişafı ilə bağlıdır. 1998-ci ildə Qazaxıstanda keçirilən Dünya Türk Gəncləri Birliyinin VIII Qurultayında Əkbər Qoşalının Gənc Türk Yazarları Birliyinin başqanı seçilməsi təkcə onun deyil, bütövlükdə Azərbaycan ədəbi gəncliyinin türk dünyasındakı böyük uğuru idi.
    Əkbər Qoşalının tərtibçiliyi və redaktorluğu ilə işıq üzü görən “Qar çiçəyi”, “Türkün səsi”, “Bölgələrdən səslər”, “Çağdaş Azərbaycan ədəbi qurumları”, “Çağdaş Azerbaycan Şiiri” (Ankara), “Yeni nəsil Azərbaycan aşıqları”, “Yeni nəsil Qazax şeiri”, “Gənc Tatar şeiri”, “Gənc Qırğız şeiri” və digər toplular ümumi türk mədəniyyətinə xidmət edən misilsiz qaynaqlardır. Bu nəşrlər göstərir ki, Ə.Qoşalı üçün ədəbiyyat coğrafi sərhədləri aşan, Altaylardan Balkanlara qədər uzanan böyük bir mənəvi vəhdətdir.
      Əkbər Qoşalının publisist fəaliyyəti də zəngin və çoxşaxəlidir. O, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin mətbu orqanları olan tarixi “Ədəbiyyat qəzeti” və “Ulu çinar” dərgisi redaksiya heyətinin, habelə Milli Qeyri-Hökumət Təşkilatları Forumunun və CASCFEN-in İdarə Heyətinin üzvü kimi vətəndaş cəmiyyətinin və söz azadlığının qorunmasında aktiv mövqe nümayiş etdirir.
   Onun bu fədakar əməyi dövlət tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir. Müxtəlif nazirliklərin Fəxri Fərmanlarına, eləcə də “Rəsul Rza”, “Şahmar Əkbərzadə”, “Respublika Gənclər Mükafatı” və “Fəxri Gənc” mükafatlarına layiq görülən ədibin ən böyük dövlət təltiflərindən biri isə 15 iyul 2015-ci ildə ölkə Prezidenti tərəfindən kütləvi informasiya vasitələrinin inkişafındakı xidmətlərinə görə “Tərəqqi” medalı ilə təltif edilməsidir.

    Poeziyada dərviş hikməti: “Yollar gərək qutlu olsun!..”

    Əkbər Qoşalının ictimai və publisistik fəaliyyəti ilə yanaşı, onun poeziyası dərin fəlsəfi axtarışların, sufizm və dərvişlik fəlsəfəsinin müasir boyalarla ifadəsidir. Müəllifin “Yollar gərək qutlu olsun!..” adlı şeiri bu baxımdan onun poetik dünyagörüşünü, insan və zaman, haqq və yol haqqındakı fəlsəfi qənaətlərini anlamaq üçün mükəmməl bir bədii nümunədir.
   Şair əsərdə birbaşa Şərq mistisizminin və müdrikliyinin simvolu olan “dərviş” obrazına üz tutur. Şairin dərvişə verdiyi sual zahirən məişət xarakterli görünsə də, daxilən dərin fəlsəfi təzada əsaslanır:

“Bu gün mənim sualım var –
Sualım var dərvişə.
Dərviş, görüm
saqqalına qırov düşsün,
sözün yerə düşməsin…
Söylə, dərviş,
uzanınca yatağına
sən o yorğun saqqalını
yorğanın üstə qoyursan,
yoxsa yorğan altına?..”

     Dərvişin bu suala verdiyi cavab şairin zaman konsepsiyasını ortaya qoyur. Müdrik dərviş saqqalını yorğanın deyil, “illərin üstə” qoyduğunu deyir. Bu, ömür yolunun, qazanılan mənəvi təcrübənin yaddaş süzgəcindən keçərək uzanmasıdır. Ən əsası isə dərviş nə qışda, nə də yayda “naxələf söz gəzdirmədiyini” bəyan edir ki, bu da Əkbər Qoşalının özünün həyat amalı olan sözə sadiqlik prinsipinin poetik təzahürüdür:

“Qış düşüncə saqqala da
qırov düşər, gəzəryiyik;
amma nə qış, nə də yayda
naxələf söz gəzdirmədik.
Saqqalımı soruşursan –
nə yorğanın üzərinə,
nə altına qoyuram.
Mən onu qoymuşam illərin üstə…
“Uzun, incə bir yol”dursa yolumuz,
saqqal özü yaddaş kimi hey uzanar, uzanar…

    Şair dərvişin dili ilə insan xarakterinin mürəkkəbliyini və zamanın ironiyasını ustalıqla ifadə edir. “Atı tərsinə nallayan hara getsə, izi başqa səmtə çəkər” misrası dünyadakı ikiüzlülüyün, daxili və xarici dünyası tərs mütənasib olan insanların bədii ifşasıdır. Lakin bu mənzərənin qarşısında dərviş sarsılmaz bir həqiqəti xatırladır: “Amma kim aldadar yolu? Yol ayağı tanıyar…” Yolun ayağı tanıması – insanın öz taleyindən, əməllərindən və daxili niyyətindən qaçmağının qeyri-mümkünlüyünə işarədir. İnsan yolu aldada bilmez, çünki haqq yolu ancaq ona layiq olan saf addımları qəbul edir:

“Sonra, sonra nə söylədi
bizim dərviş? – Dedi dərviş:
“Atı tərsinə nallayan hara getsə,
izi başqa səmtə çəkər…
Dünya elə adamlarla doludur:
özləri bir yana gedər,
kölgələri başqa yana…
Amma kim aldadar yolu?
Yol ayağı tanıyar…”
    Şeirdə mistik və romantik ruhun birləşdiyi ən gözəl məqamlardan biri “gül suyu” metaforasıdır. Uzaq şəhərlərdə olan çox yaxın birinin göndərdiyi bu pay, əslində fiziki məsafələrin mənəvi yaxınlıq qarşısında əhəmiyyətsizliyini göstərir. Dərviş gülün və suyun hər ikisinin ayrı-ayrılıqda “haqq” olduğunu, lakin onlar qarışanda fərdi varlıqların qeyb olub vahid bir adın – eşqin, vəhdətin yarandığını vurğulayır:

“Dərviş sonra yavaş-yavaş
keçdi təzə söhbətə:
Gül suyunu soruşurdun…
Gül də haqdı öz yerində,
su da haqdır, su da haqq.
Qarışınca bir-birinə
ikisindən bir ad doğur,
qeyb olur qeyb olasılar,
qalır orda qalasılar.”

    Bu sətirlər təsəvvüfdəki “fənafillah” (haqqın içində ərimək) və əbədiyyət fəlsəfəsinin poetik dillə şərhidir. Keçici olan maddiyyat yox olur, əbədi olan mənəviyyat və sevgi isə qalır.
    Şeirin kulminasiya nöqtəsi “Dərviş elə susa bilir, dərviş elə danışır – Deyərsən ki, iki dodaq aralanan iki dünya kimidi…” Bu iki dünya arasından çıxan son nəsihət isə təkcə şeirin qəhrəmanına deyil, bütün bəşəriyyətə ünvanlanmış bir həyat fəlsəfəsidir:

“Mənim cavabımın ardınca getmə.
Özünə ver sualını;
Düz cavabı axtaranlar
bir gün, əlbət, dayanar.
Düz sualı axtaransa
ömrü boyu yol gedər…”

    Əkbər Qoşalı bu möhtəşəm sonluqla insana hazır cavablar ardınca qaçmağı deyil, daxili dünyasını sorğulamağı, daim axtarışda olmağı məsləhət görür. Çünki hazır cavab tapan insan dayanır, inkişafdan qalır. Lakin doğru sualı axtaran insan ömrü boyu təkmilləşir, mənəvi ucalığa doğru fasiləsiz bir “yol gedir”.
     Əkbər Qoşalının həm ictimai-publisistik fəaliyyəti, həm də bu şeirdə nümayiş etdirdiyi poetik təfəkkürü bütöv bir dərviş qətiyyətinin təzahürüdür. O, tərtib etdiyi kitablarla, qurduğu ədəbi körpülərlə türk dünyasının səpələnmiş dəyərlərini bir araya gətirdiyi kimi, poeziyasında da insanı öz daxili dünyası ilə üz-üzə qoyur. Yaradıcılığında həm elmi dəqiqliyi, həm də dərviş fəlsəfəsini yaşadan Əkbər Qoşalının söz yolları hər zaman qutlu, axtardığı “düz suallar” isə əbədi olsun!

Müəllif: Hüseyn İsaoğlu,

yazıçı-publisist,
AYB-nin və AJB-nin üzvü

Hüseyn İsaoğlnun yazıları

ƏKBƏR QOŞALININ YAZILARI

ZAUR USTACIN YAZILARI

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

RUHUMUZU İŞIĞA BƏLƏYƏN ŞAİR – ADİL ŞAMİLOĞLU

RUHUMUZU İŞIĞA BƏLƏYƏN ŞAİR – ADİL ŞAMİLOĞLU

…Mövzu palitrası daha əlvan, daha çoxrəngli olan, şeirləri ilə ruhumuzu işığa bələyən, dünyaya saf, təmiz məsum şair gözüylə baxan, şərəfli yaradıcılıq yolu ilə inamla addımlayan Adil Şamiloğlunun «Qaçaq Gülsüm» əsərilə (Bakı, 2025) tanışlıqdan sonra bir daha inandım ki, əsl şairlərin sözü dirilik suyudur. Bu «dirilik suyundan» içdim və Şəmkir elinin mərd və qeyrətli bir qadını ilə tanışlıqdan qürur hissi keçirdim. Qürurlandım ki, Azərbaycanın aslan təbiətli, şir ürəkli qadınları olan yerdə həmişə düzlük, saflıq, halallıq var, qeyrət, namus, şərəf var. Həm də qürurlandım ki, dünyanı dolaşan «Aslanın erkəyi, dişisi olmaz» məsəli məhz türk qadınları üçün deyilib. At belində sağa-sola ox atan, qılınc oynadan, tüfənginin gülləsi hədəfindən yayınmayan mərd və qeyrətli qadınlarımız tarix boyunca kişilərlə çiyin-çiyinə dayanaraq düşmənə qarşı igidliklə vuruşublar. Onların sayı çoxdur, saymaqla bitib-tükənməz. Həmin o cəsur, igid qadınlardan biri də Qaçaq Gülsümdür və həmin o igid, cəsur, qorxmaz Şəmkirli balasından, Odlar Yurdunun od qızından Adil Şamiloğlu bütün zamanlarda oxunacaq tarixi bir poema yazmış, həm ədəbiyyatın, həm də ədəbiyyat tarixinə yazılacaq bu əsər nəsillərdən-nəsillərə ötürülərək oxunacaqdır.
Gülsüm tarixi şəxsiyyətdir. O, 1863-ci ildə Əmirqulu kişinin evində dünyaya göz açıb və ömrünün son gününə, son anına kimi ucalıq taxtından düşməyib. Azərbaycanda Sovet hakimiyyəti qurulana qədər çar rusiyasının azğınlaşmış məmurlarına qarşı barışmaz olmuş, tüfəngini yerə qoymamış, kolxoz quruculuğu dövründə də haqsızlığa qarşı barışmaz mövqe tutmuş, özünü-sözünü bilməyən erməni milislərinin (Polisini – red.) çirkin əməllərinə görə gözünü belə qırpmadan güllələyən Qaçaq Gülsüm qaçaqlıq dövründə olduğu kimi yenə də düşmənə düşmən kimi cavab vermişdir.
Şair Adil Şamiloğlu Qaçaq Gülsümü ucalığın, əyilməzliyin, vətənpərvərliyin, yurdsevərliyin, mərdliyin…rəmzi kimi qələmə vermiş, onunla bağlı fikir və düşüncələrini, eşitdiklərini, hiss və həyəcanlarını səmimi şəkildə qələmə almışdır.
Qaçaq Gülsümün Kərəmlə dostluğundan, onun məsləhətilə Araz çayını adlayıb o taya keçməsindən, qaçaqların həbs edilməsindən və Qaçaq Kərəmin köməyi sayəsində onların azad olunmasından, Qaçaq Kərəmin qardaş tövsiyyəsilə Gülsümün qaçaqlıq həyatından əl çəkməsindən söhbət açmış, hər incə detala toxunmaqla son dərəcə təsirli bir əsər yazmağa müvəffəq ola bilmişdir.
Qaçaq Kərəm özünə bacı və silahdaş bildiyi Gülsümə müraciətlə belə deyir:

Elinə-gününə yanıb da qayıt,
Uşaq çağlarını anıb da qayıt.
Qayıt, əziz bacım, mehriban bacım,
Azalsın mənim də qoy ağrım, acım.
Bir rahat, bir azad həyat qurarsan,
Kəndə-kəsəyə də dayaq durarsan.
Sənin arzuların, əməlin haqdır,
Qadına ən ali ana olmaqdır.

Adil Şamiloğlunun bir sənətkarlıq xüsusiyyəti də odur ki, o, təkcə Qaçaq Gülsümdən söhbət açmır, həm də türkçülükdən söz salır, türkün böyüklüyünü, nəyə qadir olduğunu, tarix yazdığını dilə gətirir, həm də ikiyə bölünmüş Azərbaycanın yaralarına sözlə məlhəm olmaq istəyir.
Qaçaqlar Araz çayını keçən zaman şair Nəbi Eloğlu yada düşür. Onun Araz çayına yazmış olduğu şeiri şagirdi Əzəmət söyləməli olur və o, yanıqlı-yanıqlı Araz çayına baxıb Nəbinin şeirini dilə gətirir:

Ömür yolu qaralıdır, ağlıdır,
Bu dərd məni için-için ağladır.
Təbrizimə gedən yolum bağlıdır,
Araz çayı, aramıza girmə gəl!

Şair özü də Gülsümün dilindən ikiyə bölünmüş Azərbaycanla bağlı fikirlərini bölüşür ki, bu da oxucunu daha da təsirləndirir:

…Adını dilimdə bitirmişəm mən,
O gözüm, o, qanım, canıma candır,
O, iki bölünmüş Azərbaycandır.
Heç zaman dilimdən adı düşməyib,
Hələ Azərbaycan bütövləşməyib.

Şair Adil Şamiloğlu eyni zamanda ağır qul əməyi olan pambıq yığımından, bu bitginin vaxtilə Şəmkirdə də yetişdirilməsindən, qadınların, qocaların, uşaqların zəhərli pambıq tarlalarında günçıxandan günbatana kimi işləməsindən ürəkağrısı ilə söhbət açır. Erməni milislərinin (polis) Gülsümün hamilə gəlinini də pambıq yığımına göndərmək istəyindən, erməni milisi Hampet Aşotyanın Gülsümə qarşı hədə-qorxu gəlməsindən və s. söz açaraq yenə də Gülsümün kişi qeyrətini, mərdliyini bir daha açıqlamalı olur:

-Erməni bir az da irəli vardı,
Ağzı köpükləndi, köksü qabardı:

  • Deyəsən, hökumət-zad bilmirsiniz,
    Sürərəm Sibirə, qalmaz iziniz.
    Mənmi yığacağam çöldə pambığı?
    Birbaşa tarlaya, itin qancığı.
    Halaldır içsək də bizə qanları,
    Bitirmək gərəkdir busurmanları.

Gülsüm dözə bilmir və silaha sarılır.

Gülsüm fırlanaraq aldı tüfəngi,
Dəyişdi bir anda milisin rəngi.
Nə tərpənə bildi, nə macal tapdı,
Harda ermənini gör, əcəl tapdı.
Dolaşıb yıxıldı o ən irisi,
Qaçmağa cəhd etdi hələ birisi.
Daha nə söyür, nə şeşələnirdi,
Yekəpər yerində eşələnirdi.

Düşünürəm ki, «Qaçaq Gülsüm» poeması son 15-20 ildə yazılmış ən gözəl, ən dəyərli əsərlərdən biridir, bəlkə də birincisidir. Belə bir poemanı yazmaqla Adil Şamiloğlu hansı istedada, hansı söz qüdrətinə malik olduğunu bir daha açıb göstərmiş oldu.
Əsər haqqında geniş söhbət açmağa lüzum görmürəm, çünki poemanı oxuyan hər kəs Qaçaq Gülsüm haqqında geniş bilgi əldə edə biləcəkdir. Məhz ona görə də bəzi məqamlara toxunmaqla kiayətlənməli oluram.
Əsərində maraqlı, təsirli səhnələr yetərincədir. Qaçaq Kərəmin, Stalinin, M. C. Bağırovun, Gülsümü dəlicəsinə sevən şair Nəbi Eloğlunun, qaçaq Şirəlinin və digər tanınmışların haqqında söz açılması əsərin dəyərini daha da artırır. Oxucu istər-istəməz xəyalən ötən illərə səyahət etməli olur, Azərbaycan tarixinin hələ tam açılmamış, öyrənilməmiş səhifələrini vərəqləyir, həm qürur duyur, həm də vaxtilə əzilən xalqın taleyinə acıyır.
Söz meydanında söz köhlənini göylərə qaldıran şair Adil Şamiloğlu böyük təvazökarlıq edərək əsərin girişində Qaçaq Gülsüm haqqında məhz Səyavuş Sərxanlının, yaxud Məzahir Hüseynzadənin yazmalı olduğunu bildirir:

…Mövzu təzə mövzudur,
Duymamışdı Səyavuş.
Sərxanı vəsf etməkdən,
Doymamışdı Səyavuş.
Məzahir də bu işdən,
Bu mövzudan yan keçdi,
Aradan illər ötdü,
Gün keçdi, zaman keçdi.
Bu mövzunu vəsf etmək,
Düşdü mənim boynuma…

Ancaq buna baxmayaraq oxucu onunla razılaşmaq məcburiyyətində olmur, çünki «Qaçaq Gülsüm» poemasını, ancaq Adil Şamiloğlu yaza bilərdi, yazdı da. Yazdı və həm özünə, həm də Azərbaycanın mərd və qeyrətli bir qadınına sözlə heykəl ucalda bildi.

                                                         *

Adil Şamiloğlunun «Qaçaq Gülsüm» poemasında vətən sevgisi, yurda bağlılıq, təbətin tərənnümü, Təbriz həsrəti, Araz dərdi, ölüm haqqında fikir və düşüncələr, türkçülük, rus və erməni azğınlığı… diqqəti cəlb edən başlıca xüsusiyyətlərdən biridir. Poemada şair Vətən duyğulu, təbiət ətirli miraları ilə könlümüzü oxşayır, ruhumuza sığal çəkir.
Vətənə, təbiətə, yurd yerinə qırılmaz tellərlə bağlı olan, yurdun hər daşını, quru yarpağını belə müqəddəs bilən şair ən gözəl duyğularını sözə çevirərək Sərxan kəndinin əhatə dairəsində olan Kotan bulağından, Cəyir çayından, İlıxçı meşəsindən və s. söhbət açmaqla kifayətlənmir, həm də bir rəssam kimi o gözəl yerləri gözlərimiz önündə canlandıra bilir. Fikrimizin təsdiqi kimi bu misralara diqqət yetirək:

…Min ildir mövcuddur bu Kotan bulaq,
Bir gün gərək gedib mehmanı olaq.
Bulaq axıb gedir, indi də vardır,
Axır şırıl-şırıl, nə bəxtiyardır.

Və yaxud Sərxan kəndinə həsr edilmiş misraların sehrinə düşməmək mümkündürmü?

Yol boyunca mürgüləyir İlıxçı,
Üstümüzə meh ələyir İlıxçı.
Yarımyaylaq…Ana Cəyir…İlıxçı…
Sərxana gəl, sərxana gəl, Sərxana.

Bulağın, çayın, dağın, kəndin…obazını yüksək sənətkarlıqla yaradan, yurdun əsrarəngiz gözəlliyini məhəbbətlə itfadə edən, ən müqəddəs duyğularını qələmə alan Adil Şamiloğlunun yurd yerlərilə bağlı poetik düşüncələri olduqca maraqlıdır, orijinaldır, ideya-məzmun və sənətkarlıq cəhətdən qüvvətli olması ilə seçilir.
Poemada Sərxan kəndi cazibə qüvvəsi kimi adamı həm də ona görə özünə çəkir ki, bu kənddə şair-publisist Səyavuş Sərxanlı, tanınmış şair Məzahir Hüseynzadə, həm də əsərin baş qəhrəmanı, kişi qeyrətli Qaçaq Gülsüm dünyaya göz açıb və öz mərdliyi, igidliyi, qoçaqlığı, haqq yolçusu olması ilə Şəmkir elini yaxın-uzaq bölgələrdə tanıtdıra bilib. Peterburqda rus çarı Nikolay da Gülsümün qaçaqlıq etməsindən xəbər tutur və onun üstünə silahlı dəstə göndərir.
Poemada Qaçaq Gülsümlə təbiətin birgə tərənnümü, Gülsümün-Süleymanın da təbiətin bir parçası olduğu bədii boyalarla təsvir edilir ki, bu da əsəri daha oxunaqlı, daha təsirli, daha cazibədar etməklə yanaşı, həm də şairin özünün də vətəni, yurd yerini qanıyla, canıyla sevdiyinə şahidlik etmiş oluruq. Gülsümün xahişi ilə şair Nəbinin dilindən söylənilən, öz həzinliyi, poetik gözəlliyi ilə yaddaşa köçən bu misraları həyəcansız oxumaq mümkün deyil:

…Novlu bulaq bir ilahi biçimdə,
Sərinləyin, bir doyunca için də.
Sərxan mənim ürəyimin içində,
Sərxana gəl, Sərxana gəl, Sərxana.

Poemada Azərbaycan təbiətinin ətrini, qoxusunu duymaq, Şəmkir elinin gözəlliklərini, ürəkaçan mənzərələrini görmək mümkündür. Təbiətlə könül söhbəti eləyən, bulağın, çayın, dağın, meşələrin…gözəlliyini poeziya dilinə çevirən Adil Şamiloğlu həm də oxucuya təbiəti sevdirməyi bacaran şairdir.
Əsərdə təbiət sevgisilə yanaşı, Nəbi və Gülsüm sevgisi də qabarıq şəkildə əks olunub.
Gülsüm kişi paltarı geyinib silahlansa da, dağlara, meşələrə çəkilib qaçaq dəstəsinin başçısı kimiSüleyman adını daşısa da, yenə də ürəyi el üçün, oba üçün, doğmaları üçün döyünür. O, kəndə qayıdacağına, haqq-ədalətin bərpa olunacağına, Süleyman adının yenidən Gülsüm adıyla əvəz olunacağına inanır və ümid edir. O da ailə qurmaq, sevib-sevilmək istəyir. Dəstəyə qoşulan şair Nəbi Eloğlunun onu təmiz məhəbbətlə sevdiyini bilsə də, hələ gözləməyə üstünlük verir. Çünki o, haqq uğrunda mübarizə aparır. Sapı özümüzdən olan Bayram kimi kəndxudaların, yaddinli, yadelli pristavların, canişinlərin…özbaşınalığına son qoyulmayana qədər silahı yerə qoymayacağına and içib. Gözləri qarşısında atası Əmirqulunun kürəyinə qaynar samovar bağlatdıran pristavı o, necə bağışlaya bilər? Bu, mümkündürmü?
Poemada Gülsüm həm qaçaqdır, həm də kövrək ürəkli, incə təbiətli bir qadındır. Onun da ürəyində sevgi duyğuları, məhəbbət hissləri baş qaldırır. O da ailə qurmaq, ana olmaq istəyir, amma məzlum, kasıb adamlara, kəndlilərə… qənim kəsilən, onların son tikəsini belə əlindən alan pristavlara, kəndxudalara, çar məmurlarına qarşı olan nifrəti onun ana olmaq istəyini dəfələrlə üstələyir. Məhz ona görə də şair Nəbinin sevgisinə biganə qalmasa da, biganəlik göstərir. Şairin sevgi dolu misralarını dinləyir və ona belə cavab verir.

…Tələsmə, səbr eylə, Nəbi Eloğlu,
Bizim istəyimiz çıxacaq doğru,
Heç fikir eləmə, o gün gələcək,
Xoşbəxtlitk, qaval, toy-düyün gələcək.

Amma o gün gəlib çıxmır. Nəbi döyüşlərin birində öldürülür. Gülsüm göz yaşlarını saxlaya bilmir, ürəyi alışıb-yanır.

Gülsüm sarsılmışdı…Gülsüm ağladı,
Nəbinin gözünü özü bağladı…

                                                         *

Əsəri oxuyub başa vurandan sonra bir müddət xəyala daldım. O illərin ağrı-acılarını ürəyimdə hiss elədim. Tomiris qeyrətli, Sara Xatun düşüncəli Qaçaq Gülsümü düşündüm, ruhuna dualar oxudum. Onu da düşündüm ki, Azərbaycanın onun kimi mərd qızları, qadınları az deyil, çoxdur və təəssüf ki, o igid, döyüşkən qadınların çoxu unudulub, yaddan çıxıb. Tomiris qeyrətli qadınları unutmaq şərəfli tariximizin bir parçasını unutmaq demək deyilmi?
Nə yaxşı ki, Adil Şamiloğlu kimi vətən sevdalı bir qələm adamı varmış və o, tarixin gizli qalan səhifələrindən birini – Qaçaq Gülsüm səhifəsini arayıb-axtararaq rəhrəmanlıqlarla dolu tariximizin daha da zənginləşməsi üçün böyük əziyyət çəkmiş, hər zaman oxunacaq, bu günkü və gələcək nəsillərə örnək ola biləcək bir əsər yazaraq oxuculara ünvanlayıb.
«Qaçaq Gülsüm» poeması şairin həm də özünə ucaltdığı söz abidəsidir. Söz abidəsi qurmaq, igid bir qadına sözlə abidə ucaltmaq şair üçün qazanılan ən böyük savabdır, Allahın da xoşuna gəldiyi bir işdir. Bu işin öhdəsindən ustalıqla gələn Adil Şamiloğlu sözün əsl mənasında Qaçaq Gülsümə yaraşan, onun adına layiq bir əsər yarada bilib, o tarixi şəxsiyyəti Milli Qəhrəman kimi dəyərləndirib və düz də eləyib.
Qəhrəman Gülsümə öz adından söz abidəsi yaradan şair haqlı olaraq yazır ki, «Ən böyük abidə yaranar sözdən».

Gülsümə sözlə abidə ucaldan şair həm də bəyan eləyir ki:

Mən bu abidəni hər yerdə qurdum,
Sevən ürəklərdə, qəlblərdə qurdum.

Bəli, sevən ürəklərdə, qəlblərdə qurulan söz abidəsindən hər kəs faydalanacaq. Bu əsər zamandan zamana keçib yaşayacaq, keçmişimizi, soykökümüzü, milli qeyrətimizi, kimliyimizi, nənə və babalarımızın qəhrəmanlığını, haqq işi uğrunda mübarizə apardığını unutdurmağa qoymayacaq, bu günkü və gələcəkdə doğulacaq uşaqların qəhrəmanlıq ruhunda, vətənpərvərlik ruhunda tərbiyə almalarında önəmli rol oynayacaq, xalqımıza ərmağan edilən ən dəyərli töhfə kimi qəbul ediləcəkdir.
Bəli, bu söz abidəsi hər zaman oxunacaq və Qaçaq Gülsümü də əbədi yaşadacaqdır.
Yaşat ki, yaşayasan, deyiblər. Mən də deyirəm ki, Qaçaq Gülsüm kimi qəhrəman, vətənpərvər, xalqımıza başucalığı gətirən bir qadını sözlə yaşatdığına görə sağ ol, şair!
P.S. Şair, Adil Şamil oğlu 21 fevral 2026- cı ildə Şəmkir rayon, Məhəmməd Füzuli adına tam orta məktəb – liseydə “Qaçaq Gülsüm” kitabının təqdimatı keçirilib.

Təqdimat mərasimində Şəmkir rayon İcra hakimiyyətinin və Şəmkir rayon Bələdiyyəsinin nümayəndələri də iştirak etmişdilər. Tədbir çox yüksək səviyyədə təşkil olunmuşdur!

Müəllif: Hüseyn İSAOĞLU,
Yazıçı-publisist, AYB və AJB-nin üzvü

DAHA ÇOX YENİ MƏLUMAT

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

                                                                                                 

SƏDRƏDDİN MÜƏLLİM, 65-İN MÜBARƏK!

Səmimi dostluq – insanı həyata bağlayan ən gözəl hiss

SƏDRƏDDİN MÜƏLLİM, 65-İN MÜBARƏK!

Hamımız yaxşı bilirik ki, insan ömrü xatirələrlə zəngindir. İnstitut illəri də ömrümüzün ən şirin anlarıdır. İnsanın yaşadığı anlar yaddan çıxsa da, bəzi həqiqətlər yaddaşa möhür vurur. İnstitut illəri kimi. Biz o illəri xoş duyğu kimi dadırıq. Çünki ömrümüzün ən titrək, ən kövrək çağları məhz həmin illərə təsadüf edir. Hərənin taleyində bir səhifə açılır o illərdən sonra…

Dostlar da ulduzlar kimidir, onları hər zaman görə bilməzsən, amma bilirsən ki, onlar həmişə sənin yanındadırlar və səni düşünürlər…
Əziz Sədrəddin müəllim! Bu gün məni görə bilməsən də, bil ki, mən səninləyəm… Sənin kimi dostum olduğu üçün özümü çox xoşbəxt hiss edirəm. Qoy bütün pisliklər həyatınızdan uzaq olsun! Yaxşı dostsan! Ad günün – 65 illik yubileyin mübarək, qardaş! Özünüzü tənha hiss etdiyiniz zaman, sizi düşünən və ürəyində sizin üçün yer ayıran bir dostunuz olduğunu unutmayın.
Həyat dediyin bu qısa səfərdə çox insan tanıyırsan, amma dost dediyin adamlar barmaqla sayılır. Sən barmaqla göstəriləsi dostsan. Sənə həyatda qarşılaşacağın çətinliklərdə həmişə qalib olmağını və yeni yaşda ümidini itirməməyi arzulayıram. Sağlam, xoşbəxt və dinc günlər həmişə səninlə olsun.
Sədrəddin müəllim, sən də bilirsən, əsl dostluğun olmadığı həyat səhnələri notsuz, ya da notu pozulmuş musiqi kimidir. Qulaq asmağa cəhd edərsən, ancaq bir şey anlamazsan. Mən çox şadam ki, sənin kimi dostum, qardaşım olub və bu gün də var, aramızdakı o dostluq-qardaşlıq nə xoş ki, bu gün də davam edir.
Çətin günlərimdə həmişə yanımda oldun, dəstəyini gördüm. Allah da daim səninlə olsun!
Məsafə əsl dostluğa mane ola bilməz. Bu xoşbəxt gündə sənin yanında ola biləcəm, ya yox, onu dəqiq deyə bilmirəm, ancaq əmin ol ki, hər zaman qəlbimdəsən. Doğum günün mübarək, əziz qardaşım. Sağlamlıq, müvəffəqiyyət, sevgi, xoşbəxtlik, bir sözlə, layiq olduğun hər şey yeni yaşında sənə yoldaşlıq etsin. Həyatın sürətlə getdiyinə üzülməyək.
Deyirlər, ən yaxşı illər tez keçən illərdir. Səninlə tanış olduğumuz 1983- cü ili xatırlayanda həmin gün dünən kimi görünür. Hər saniyəsini yaxşı xatırladığım o anlarda dərdlərimi bölüşdüyün üçün sənə təşəkkür edirəm.
365 günü səbrsizliklə gözləyirəm, əminəm ki, aramızdakı əsl dostluq bağları daha da artacaq, yaxşı gündə də, pis gündə də yenidən birlikdə olacağıq. 65 yaş, yubiley təbrikləri ilə qarşındayam.


Yaşa dolduqca doğum günlərini bir çox insan sevmir. Çünki qocaldığının fərqinə varır. Lakin hər yaşın öz gözəlliyi var. Bunu unutmamalıyıq. 65 yaş da bu qəlibə daxildir. Özünü daim cavan, gümrah və xoşbəxt hiss etsən, heç bir yaş səni qocalda bilməz.

Bir xatirə köçüdü institut illəri,
İllər bizi dost edir, sonra uzaq oluruq.
Eh, o illər çox şirin, çox acıdı bəlkə də,
Biz ömür qatarında qəmə tuzaq oluruq.

Gör, nə qədər il ötüb o işıqlı həyatdan,
Yenə xatirələrdə imisti izlər qalıb.
Hərəmizin qəlbində bircə yığın xatirə,
Sabaha şövqlə baxan qıyqacı gözlər qalıb.

İnstitut dostlarımızı harda görsək, bir anlıq
Susuruq, bizdən qabaq gözlər dinir eləcə.
Düz beş il çiynimizdə yük olan şirin çağlar
Gah parıltılı olur, gah da sönür eləcə.

Tələbə olmaq necə xoşbəxt olmaqdır düzü,
O illər xatirətək hey düşdükcə eh, yada.
Bir xatirə köçüdü əziz institut illəri,
Beş il sakin oluruq o sehirli «adada».

Əziz qardaşımı – Biləsuvar şəhəri Xanlar Qafarov adına İsmətli kənd tam orta məktəbinin Azərbaycan dili və ədəbiyyat müəllimi, gözəl insan, səmimi dost, qaygıkeş və təcrübəli pedaqoq, gənc nəslin təlim-tərbiyəsində xüsusi xidmətləri olan tələbə yoldaşım Sədrəddin Əhməd oğlu Əliyevi 65 illik yubileyi münasibətilə təbrik etmək mənim üçün bir şərəfdir.
Sənə möhkəm can sağlığı arzulayıram, unudulmaz dost!

Dərin hörmətlə,
Hüseyn İsaoğlu,
tələbə yoldaşın

DAHA ÇOX YENİ MƏLUMAT

Oxuyun >> Gözündə tük var

Zaur Ustacın şeirləri haqqında

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

ANAMA DEYƏRSƏN Kİ…

ANAMA DEYƏRSƏN Kİ…
(hekayə)
Sənan nə qədər götür-qoy elədisə də bir çıxış yolu tapa bilmədi. Bir çıxış yolu tapa bilmədiyinə görə də sağ əlinin barmaqlarını yumruqlayıb divara çırpdı. Sonra da hirsindən dəli kimi bağırdı və onun bu bağırtısından anası oturduğu yerdən dik atıldı və qorxa-qorxa soruşdu: – Qadan alım, ay oğul, deysən, yenə cin atına minmisən?. – Sənan ayaq üstə yarpaq kimi titrəyən anasına baxıb hirsini boğmağa çalışdı və səsinə bir mülayimlik qatıb dilləndi:

  • Tankdan düşüb cin atına minmişəm, ana! – Zorla gülümsədi. Aybəniz başını bulayıb yenidən oturduğu yerə çökdü və üzünü yana çevirib göz yaşlarını oğlundan gizlətməyə çalışdı.
    Sənan yenidən var-gəl etməyə başladı. O, həyətdə var-gəl edə-edə yenə də bir çıxış yolu axtarmaq istəyirdi ki, anasının titrək əllərilə tumarlaya-tumarlaya köhnə şkafın üst siyirməsinə qoyduğu orden və medalları xatırladı. Sevincindən atılıb-düşmək istədi, amma onun sevinc duyğularından əsər-əlamət qalmamışdı. Müharibədən sağ-salamat qayıdanda da üz-gözündə bir kədər buludu hərlənirdi. O, həm də lal-dinməz olmuşdu, bəzən gözlərini bir nöqtəyə dikib fikrə gedirdi. Onun nə fikirləşdiyini özündən başqa heç kim bilmirdi. O, hər dəfə dərin fikrə gedəndə cəbhədə şəhid olmuş Qabil gəlib onun gözləri önündə canlanırdı. Və hər dəfə də onun dediyi sözlər qulaqlarında cingildəyirdi: – Anama deyərsən ki… – Qabil sözünü axıra kimi deyə bilməmişdi. O, Sənanın qolları üstündə canını tapşırmışdı. Qabil canını tapşıranda Sənan dəli kimi elə bağırmışdı ki, səsi Xudafərin körpüsünü keçib o tayda qoyun otaran Əhməd kişinin qulaqlarında əks-səda vermişdi və Əhməd kişi bir anlığa əlindəki çomağı yerə tullayıb Araz çayına atılaraq səs gələn tərəfə qaçmaqdan özünü güclə saxlamışdı.
    Sənan dəli kimi bağırandan sonra yaralı şir kimi nərildəyərək irəli cumub qaçmaqda olan erməni köpəyini avtomatınınq qundağı ilə yerə sərib cəhənnəmlik eləmişdi. Sonra o, tüstülənməkdə olan tankına sarı baxıb yenidən irəli cummuşdu.
  • Ay oğul, qadan alım, ürəyimi üzmə, de görüm, nə fikirləşirsən? – Aybəniz oturduğu yerdən ayağa qalxdı- Dərdin-bəlan mənə gəlin, ay bala!
    Sənan xəyaldan ayrılıb anasına yaxınlaşdı, onun boynunu qucaqlayıb dedi:
  • Heç nə fikirləşmirəm, ana! Bu yerlərdən çıxıb getmək istəyirəm.
  • Hara?
  • Heç özüm də bilmirəm. Ancaq onu bilirəm ki, daha belə yaşamaq istəmirəm.axı mən də insanam. Nə vaxta kimi qoltuqlarda sürünəcəyəm?
  • Qoltuqlarda niyə sürünürsən, oğul? – cavab gözləmədən soruşdu: «Ocaq»da işləyə bilərsən?
  • Nə işdi o? Qab yumalıyam, yoxsa müştərilərə yemək daşımalıyam? – Acıqlanan kimi oldu.
  • Ay oğul, mən neçə illərdir ki, «Ocaq»da qabları yuyuram. Muncuğum düşməyib ki? Atan da orada işləyirdi. Yazığı tok vurub öldürdü. Görünür, qismətimiz belədir.
  • Mənə belə qismət lazım deyil! – Sənan hirsindən göm-göy göyərdi. Deyəsən, yenə də cirni tuturdu. Anası da bunu hiss elədi və o dəqiqə də valı çevirib gülümsədi:
  • Nə deyirəm, ay oğul! Özün bilən məsləhətdi.
  • Ana, bir söz desəm acığın tutmaz ki?
  • Niyə tutur, ay oğul!
    Sənan əlilə boynunun ardını qaşıyıb dedi:
  • Rusetə getmək istəyirəm.
  • Hara?
  • Rusetə.
  • Ay oğul, sənin rusetdə nə işin var?
  • Ana, Rusiyanın hansı şəhərinə getsən orada ruslardan çox azərbaycanlı var.
    Aybəniz dərindən ah çəkib yenə də aşağı çömbəlib əvvəlki yerində oturdu və başını iki əlinin arasına alıb qəflətən hönkürdü.
    Sənanın anasına yazığı gəldi. Qəhər onu boğdu. Nəsə demək istədi, amma səsi içindən çıxmadı. Anası qocalmışdı. Elə bil ki, səksən-doxsan yaşlarında qoca qarıydı. Halbuki onun vur-tut 44 yaşı vardı. Sənan müharibəyə gedəndə onun boynunu qucaqlayıb demişdi: – Düşmən qabağından qaçma, oğul! Yoxsa südümü sənə halal eləmərəm.
    Sənan dava paltarını əynindən çıxarana kimi anasının bu sözlərini qulaqlarında sırğa eləmişdi. O, düşmən qabağından qaçan oğullardan deyildi, ksinə, «dəmir atını» hamıdan qabaqda «çapır», erməniləri göz açmağa imkan vermirdi. O, həm də şəhid olmaq istəyirdi. İstəyirdi ki, işləməkdən beli bükülmüş, əlləri qırış-qırış olmuş anası onun ölümündən sonra gedib «Ocaq» restoranında qab-qacaq yumasın, kipriylə od götürə-götürə böyütdüyü oğlunun «çörəyini» yesin. Amma Sənanın arzusu ürəyində qaldı, şəhid olmadı, yüzlərlə əsgərin ölümünə şahid oldu. Bu, ona əzab verirdi. Döyüşçü yoldaşlarının ölümü onun ürəyini yandırırdı, qəlbini dağlayırdı. Qolları üstündə can verdiyi Qabilin ölümü isə dünyanı onun başına dar eləmişdi. Qabilin sözlərini hər dəfə yadına salanda dəli kimi bağırmaq istəyirdi: «Anama deyərsən ki…» – Qabil sözünü tamamlaya bilməsə də Sənan onun nə demək istədiyini yaxşı bilirdi, çünki sonuncu döyüşdən bir gün əvvəl Qabil əllərini göyə qaldırıb demişdi: «Allahım, mənə şəhidlik şərbəti içirt. Anam yataq xəstəsidir. Atam dərman pulunu çatdıra bilmir. Qapılarda fəhləlik etməklə boğazını güclə saxlayır» . -Sənan ona baxıb qəhərlənmişdi. Sonra isə demişdi: « Qoy Allah, mənə də şəhidlik qismət eləsin!» – Amma Sənan şəhid olmadı. Qabil Sənanın qolları üstündə canını tapşırandan düz altı ay sonra anası onun «məvacibini» alanda gözlərinin yaşını sel kimi axıdaraq düşündü: – Görəsən, yazıq Aybəniz neyləyir? Toydan-toya gündə on beş manat almaqla necə dolanır. Hər gün evində qazan asa bilirmi? – Ancaq Qabilin anası bilmirdi ki, Aybəniz daha «Ocaq»da işləmir. Sol gözü ağlamaqdan tutulub və o, əməliyyat olunmalıdı. Əməliyyat olunmaq üçün də bir ətək pul lazım idi. Və ona görə də Sənan çıxıb Rusiyaya getmək istəyirdi. Onun özü demişkən orada yaxşı dolanışıq vardı; iş d əki, nə qədər istəsən… O, anasının gözünü əməliyyat elətdirmək üçün gedib Rusiyada işləmək istəyirdi.
    Sənan düz altı ay iş axtarmışdı, düz üç dəfə İcra başçımsının qəbulunda olmuşdu. Hər dəfə də icra başçısı onun yaxasına düzdüyü orden və medallara gözucu baxaraq demişdi: «Süpürgəçi işləyə bilərsənmi?». – Onun bu təklifindən sonra Sənanın əl-ayağı yerdən-göydən üzüldüyünə görə Rusiyaya getməyə qəti qərar vermişdi, amma yol pulu tapa bilmirdi. Bu gün isə köhnə kamodun siyirməsində saxlanan orden və medalları gözlərinin qabağına gətirib uşaq kimi sevinmişdi. Təkcə «Şuşanın azad edilməsinə görə» medalını satsaydı, təyyarəyə bilet alıb özünü Surqut şəhərinə çatdıra bilərdi.
    …Sənan anasına baxıb nəsə demək istədi. Amma heç nə demədi. İti addımlarla palçıqşdan tikilmiş otağa keçib köhnə kamoda yaxınlaşdı, siyirməni çəkib yan-yana düzülmüş orden və medallara baxdı. Sonra da Maqadan Rasimin oğlu Niyazın sözlərini xatırladı: «Sənə yaxşı pul verərəm. Yaxana düzdüyün o medallardan birini mənə satginan» – Sənan key-key onun üzünə baxıb: – Bu, sənin nəyinə lazımdır? Sən ki, müharibədə olmamısan. Heç Şuşa şəhərinin harada olduğunu da bilmirsən. – A kişi, sənə nə var? Satırsan, ya yox? – Satmıram. – Sənan onun üzünə bozarmışdı. – Özün bilərsən! – Maqadan Rvasimin oğlu onu başdan-ayağa süzüb əlavə eləmişdi: – Cinindən cin hürkür. Acından öləndə dəmir-dümürləri yeyəcəksən? – Sonra o, əlini yelləyib qara rəngli «Ronce Rover»ə yaxınlaşmışdı.
    Maqadan Rasimin oğlu onunla bir sinifdə oxumuşdu. Müharibə başlayan günü o, yağlı əppək olub göyə çıxmışdı. Yağlı əppək olub göyə çıxmışdı deyəndə müharibənin üçünqcü günü Maqadan Rasimin oğlu təyyarəyə bilet alıb özünü atasına çatdırmışdı. Bunu Sənan bilmirdi. Sənan həm də bilmirdi ki, dostu Qabilin tabutu anasının üstünə gələn günü Maqadan Rasimin oğlu on altı yaşlı Olyanı çılpaq soyundurub onun lüt bədəninibeş minlik rus pulları ilə örtürdü. Sənan onu da bilmirdi ki, Maqadan Rasimin oğlu on beş yaşlı Olyanın lüt bədənini pulla örtəndə Qabilin anası oğlunun tabutunu xonça ilə qarşılayıb qabağında oynayırdı.
    Sənan çox şeyi bilmirdi. Amma onu yaxşı bilirdi ki, çıxıb Surquta getməlidi. Getməsə ürəyi partlayar. O isə hələ yaşamaq istəyirdi. Yaşamaq istəyirdi ki, pul qazanıb anasının tutulmuş gözünü əməliyyat elətdirsin.
    …Medalların ikisini cibinə qoyub yenidən həyətə düşdü. Anası hələ də kötüyün üstündə oturub sağ gözünü bir nöqtəyə dikmişdi. O, nə fikirləşirdi? Bunu Sənan özlüyündə yəqin etmək istədi. Yəqin etdi də…
    Üç gündən sonra Sənanı kənddə görən olmadı. O, Maqadan Rasimin oğluyla görüşəndən sonra özünü Surqut şəhərinə çatdırmışdı.
  • 10 noyabr, 2025

Müəllif: Hüseyn İsaoğlu (Məmmədov)

YAZARLAR.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

Əzizova Aysel İlqar qızını təbrik edirik – Təbrik!

Bu günlərdə Azərbaycan Memarlar Universitetinin professoru Adil müəllimlə söhbət edirdik. Söhbətimiz əsnasında Adıl müəllim bildirdi ki, nəvəm Aysel Azərbaycan Slavyan Universitetinin filologiya fakültəsinin ll- ci kurs tələbəsidir. Hərdən şer yazır. Onun şeirlərindən bir neçəsini gətirim baxın. İçindən seçim edib qəzetinizdə dərc etdirin.
Biz razılaşdıq. Növbəti gün Adıl müəllim Ayselin şerlərini mənə təqdim edib bildirdi ki, özünüz seçin hansılar münasibdir qəzetdə verərsiniz. Mən şerləri diqqətlə oxudum. Demək olar ki, Aysel balamızın bütün şerləri bir – birindən gözəl idi.
Aysel balamıza yeni – yeni yaradıcılıq uğurları arzulayıram!

Təqdim edir : Hüseyn İsaoğlu (Məmmədov)

ATAMIN KÖLGƏSİ
Məni atamın kölgəsindən ayırmayın,
O,canımdır,nəfəsimdir.
Onsuz bu dünya,
Bir cəhənnəm,bir zülmətdir.
Qışda günəşim,
Yayda kölgəmdi o,
Onun nəfəsi olmasa,
Boğularam dar günümdə.
O, qolumdur-kəsməyin,sınaram,
O, yolumdur-onsuz getsəm, azaram.
Atam varsa,dünyam gözəl,
Atam yoxsa,hər şey yalan.
Almasın məndən onu Tanrı,
Atasız uşaq yarpaq kimidir,
Xəzan olub çürüyər.
Qoparmayın məni atamdan,
Ondan ayrı yaşamaq çətin.
O, gözlərimdə parlayan işıq,
Ürəyimdə döyünən qəlbdir.
O,aldığım nəfəs,
Məkkəm, Mədinəm,
Bir sözlə, Həccimdir


İLAHİ GÖZƏLLİK
Ey Tanrım, bu necə bir gözəllik,necə bir hal
Baxışlarım çaşar, sanki zaman dayanar
Hər zərrən bir ilahi sənət əsəri,
Hər addımın işlənmiş bir naxış.
Bu nə duruş, bu nə zərif əndam,
Bir baxışınla göylərə yol açdın,
Gözəlliyinə tərif necə də çətin,
Ay da, günəş də sənə bənzəməkdə aciz,
Qaranlıq gecələrdə parlayan bir nursan,
Hər yolunu itirənim açarı sənsən.
Varlığın bir möcüzədir ay, gözəl
Səni görən dünyaya yenidən gələr,
Üzərlik fırlansın başına,
Bu gözəlliyin yayılsın dünyaya .
Hər nəfəsin bir bahar , bir zərif nağıldır,
Səni tərif etməyə yetməz sözlərim,
Tanrım bu gözəllik qarşısında əriyər canım
Sən bu aləmdə bir nağıl ,bir dastansan…


NAZLI,DUZLU YAR
Axtarıram gecə-gündüz,
Həsrətin çəkirəm o nazlı gülün.
Həsrətindən külə dönən mənəm,
Dünya səfasını sürən sənsən.
De neyləsin bu gözüyaşlı yarın?
Ay nazlı,duzlu yarım.
Çıxıb hər səhər dağ döşünə,
Dərirəm gül-nərgizi,
Qoxlayıb sayıqlayıram adını,
De neyləsin bu gözüyaşlı yarın?
Ay nazlı,duzlu yarım.
Dolansın qollarım o incə belinə,
Toxunsun əllərim o ay üzünə,,
Sığal çəkim o nazlı telinə,
De neyləsin bu gözüyaşlı yarın?
Ay nazlı,duzlu yarım.
Düşünüb dəli oluram,
Fikirləşib qərqə batıram,
Qara dənizdə gəmilərim batıbdır,
De neyləsin bu gözüyaşlı yarın?
Ay nazlı, duzlu yarım.
Ağlayımmı yoxsa qapanımmı ayaqlarına,
Dön gəl desəm gələrsənmi?
Yandım töküldüm sevgi atəşindən,
De neyləsin bu gözüyaşlı yarın?
Ay nazlı,duzlu yarım.


HƏYAT
Çox güvənmə aldadarlar,
Çox sevmə ağladarlar.
İnanma heç kimə bu dünyada,
Yoxsa çox incidərlər fani dünyada.
Demə ki,səni sevir.
Sanma ki,səni səndə saxlayır.
Bu varlıq ki, insandır,
Yorar səni,ağladar səni
İnsandır ki ,insan.
Elə bilmə səni anlayır,
Elə bilmə səni sevir.
Güldürür,ətrafında dolanır,
Dünyadır dönən,a bala
Heçdir Mars,Yupiter.
Günəşi göstərər,
Ayı gizlədər,
Yerdə gəzər,
Göydə uçar.
Ulduzları sayıb,
Bəxtini bağlar.
Paxıllıq edər,
Səni gizlədər.
Özünü şah sayıb,
Səni qul edər.
Bir şeyi unutma, ay yazıq
Keçibdir dünən,
Keçibdir quldarlıq.
Yaşar bu günlər,
Yaşar gələcək.
Bir ayaq saxla,
Dinlə bu gənci,
Anla bu cavanı.
Deməki yoxdur yaşı.
Nə anlar həyatı?
Görübdür,anlayıbdır həyatı.
Budur məsləhətim sənə
Hər görməyən deyildir kor,
Hər eşitməyən deyildir kar.
Çoxdur görüb susanlar,
Çoxdur eşidib susanlar.
Aldanma hər yoldan keçənə,
Ay gözəl insan…


SÖYLƏ MƏNƏ,EY İNSAN
Həyata niyə qara baxırsan?
Niyə gülmürsən?
Sevmirsənmi həyatın gözəlliyini,möcüzəsini?
Gözlərin niyə qara görür?
Söylə mənə,ey insan.
Dərdmi götürüb səni?
Söylə mənə ,ey insan.
Gözlərin mavi
Özün həyata baxırsan qara
Niyə sevmirsən həyatı?
Pislikmi edib sənə həyat?
Söylə mənə ,ey insan.
İncidibmi həyat səni?
Söylə mənə, ey insan.


GÜNAHKAR
Gözlərin ağlımda,
Qoxun dodaqlarımda.
Unuda bilmirəm sevdiyimi,
Unuda bilmirəm sevildiyim günləri.
Oturdum düşündüm,
Nifrət etdim sevgimdən
Oturdum düşündüm,
Axan göz yaşlarımdan.
Hanı nə oldu?
Sevməyəcəkdim səni,
Yenə döndü dolaşdı,
Sənə çıxdı bu yollar.
Söylə kimdir , günahkar?
Səni sevən qəlbimmi?
Yoxsa sevməyə məcbur edən qarə gözlərinmi?
Ya ağlımı başımdan alan,
Məni bihuş edən qoxunmu,
Söylə kimdir günahkar?
Göy çəmənlikdəki gül
Bir arzum var ki, gəl görəsən
Gəzirəm hər diyarı,
Bəlkə tapdım dərmanımı
Bəzən deyirəm,
Ey könül , varmı ki, dərmanın?
Gəzərkən bir gün göy çəmənlikdə,
Onu görcək qəlbim çıxdı yerindən.
Dedim:Aman tanrım, bu nə gözəllik?
Baxdım,baxdım,
Hey tamaşa etdim.
“Ey könül, budurmu dəvan?” dedim.
İzlədim,izlədim getmək istədim.
Könlüm dedi:
Dayan, budur dəvam,
Ruhum dedi:
Hara gedirsən , ey aşiq?
Düşündüm haqlıdırlar,
Getmədim bir an,
Günlərlə izlədim, onu uzaqdan
Bir gün oyatdılar məni ,
Şirin yuxumdan
Dedilər yaxınlaşma ona sən,
Zəhərlidir,öldürər,
Dinləmədim getdim,o göy çəmənə
Yaxınlaşmaq istədim.
Dedi:”Yaxınlaşma , ey cavan,
Zəhərlərəm səni mən”.
Dedim:”Ey oğru,
Qəlbimi çalmağın nədir?
Bu sözlərin nədir?
Yaraşdırmadım sənə mən.
Mən onsuz ölmüşəm eşqindən.
O zəhərin şərbətdir mənə,
Ver içim o zəhərindən”.
Yayıldı ürəyinə bu sözlər
Elə o andaca dedi:
“Ey cavan, məndə sənin aşiqin”.
Sən demə, bu gül deyilmiş zəhərli,
O da, axtarırmış məni,
O gündən oldu,
Gündüzümün günəşi, gecəmin ayı.


ŞƏHİDİM
Vətən uğrunda canını fəda edən,
Şəhidim yerin rahatmı?
Bu gün gəldim qəbrinə,
Dinlə məni, şəhidim.
Yadındadırmı?
Hər zaman deyərdim mən,
Sən olmasan atmaz bu ürək.
Sən yoxsan artıq yanımda,
Bilmirəm niyə dayanmaz bu ürək?
Dayan,dayan atma bir daha,
Zülüm vermə mənə.
Bir zənglə yıxıldı dünyam,
Ağlaram dərdimə.
Ağlaram halıma.
Kaş qulaqlarım kar olaydı,
Eşitməzdim şəhid xəbərini.
Səni qucaqlamaq,
Qoxunu içimə çəkmək istədim,
Nəsib olmadı ,şəhidim.
Yalnız qucaqladım tabutunu,
Vurdum başımı tabutuna,
Bəlkə undaram həyatımı.
Qəlbimə vurdum-vurdum,
Bəlkə dayandı ürək,
Xeyri olmadı şəhidim.
Tək qaldım dünyada.
Hələ də unuda bilmirəm ,
O gülüşünü,o səsinə,
Bəzən dönüb baxıram,
Bəlkə səsləyərsən məni,
Boş divar görüb , sönür həyatım.
Ananı Cavidim deyib ağlatdın,
Gözündə sönməyən atəş ucaltdın,
Gözüyaşlı körpəni ağlar qoydun,
Məni də yar deyib ağlar qoydun.
Bu gün sənə söz verirəm,
Əlbət bir gün qovuşacayıq biz,
Gözlə məni, şəhidim.


YANLIŞ İNSAN
Könlümdə coşan,
Damarlarımda axan qanım,
Gözümün ağı,qarası,
Könlümün tək qübarı,
Gəl naz etmə belə,
Dərdimi dağlama belə.
O qara qaşına,
O qara gözünə,
O qara sıx telinə
Sən adlı insana,
Mən aşiq olmuşam.
O əndama,
O duruşa,
O boya, o üzə,
Mən vurulmuşam,
Səni görüb dil açmışam,
Əlimə qələm alıb,
Bitməyən hisslərimi vərəqə yazmışam.
Gəl naz etmə belə,
Qəlbimi dağlama belə.
Sən şirin-şirin danışdın,
Mənə ağ xəyallar qurdurdun,
Gözümdə yanan ümidlər ucaltdın,
Hardan biləydim yarın olduğunu,
Bir gecədə söndürdün işığımı,
Bir gecədə məhv etdin xəyalımı,
İndi deyə bilmirəm,
Gəl naz etmə belə,
Qəlbimi dağlama belə.
Sən demə başqasına aşiq imiş,
Sən demə mənə baxan gözlər yalan imiş,
Sən demə başqasının yarı imiş,
Bağışla əzizim, deyə bilmərəm sənə
Gəl naz etmə belə,
Qəlbimi dağlama belə.
Ax bu baxan gözlərim kor olsun,
Yazan əllərim yox olsun,
Döyünən qəlbim dursun,
Təki unudum səni.
Bağışla məni deyə bilmərəm,
Gəl naz etmə belə,
Qəlbimi dağlama belə.
Ancaq bunu deyə bilərəm,
Axan gözyazşları arasında,
Elə baxma mənə,
Qəlbimi dağlama belə.
Müəllif: Əzizova Aysel İlqar qızı
Bakı Slavyan Universiteti,
filologiya fakültəsinin II-ci kurs
tələbəsi

Əzizova Aysel İlqar qızının yazıları

Məsuliyyət hiss olmayanda heç bir uğura imza atılmır

Məsuliyyət hiss olmayanda heç bir uğura imza atılmır

Dövlətin daha möhkəm təməl qurmasında həlledici rol oynayan sahələrdən biri də təhsildir. Müasir Azərbaycan təhsili bizim bütün milli xüsusiyyətlərimizi özündə geniş ehtiva edir. Bu sahədə get-gedə daha müfəssəl addımlar atılır, lazımi tədbirlər həyata keçirilir.
Lakin ara-sıra təhsilimiz haqqında tənqidi, bəzən də daha artıq həddə xoşagəlməz sözlər və ifadələr eşidirik. Bu deyilənlərdə həm təhsil, həm müəllim, həm də təhsilimizi, müəllimi aşağılayanlar hədəfə alınır, müəllimin özünün də qəbahətləri bir-bir sadalanır…
Məsələn, bu günlərdə “YouTube” səhifəsində “Səngər” TV-nin aparıcı jurnalisti Aqil Alışov təhsilimizin hazırkı durumundan söhbət açmış, qonağı – uzun müddət təhsil sahəsində yüksək vəzifələrdə çalışmış təhsil eksperti Şəmsi Qoca ilə Azərbaycan təhsili barədə geniş söhbət aparmışdır. Mən də bir çoxları kimi, bu verlişə çox diqqətlə qulaq asdım, təhsilimizin durumu barədə eşitdiklərim məni bir ziyalı kimi bərk narahat etdi. Şəmsi müəllim söhbət əsnasında qeyd etdi ki, “təhsilimizə niyə London uşaqları rəhbərlik edir? Onların günahları ucbatından təhsilimiz bərbad hala düşüb”. Düçündürücüdür: hazırkı təhsildə hansı nüanslar eksperti bu qədər əsəbiləşdirib? Hələ on illər əvvəl Firudin bəy Köçərli yazıb: “Əgər bir xalqı məhv etmək, onu adam toplusuna çevirmək istəyirsinizsə, müəllimini savadsız, həkimini isə kəmsavad eləyin. Biri onun başını, o biri canını zay eləsin”. Bu deyimdə çox acı həqiqət var. Bu gün təhsilimizi və səhiyyəmizi bərbad hala salanlar gələcəkdə bir cavabdehlik, bir məsuliyyət daşımalı olacaqlar. Görəsən, bəziləri nə üçün təhsilimizi bu hala salır, uşaqları savadsız yetişdirirlər? Əgər təhsil sistemində çalışanların bir çoxu əlinə jurnal alıb sinifdə bir saat dərs kecməyibsə, onun təhsil barədə ifadə edəcəkləri doğru və inandırıcı görünmür. Çünki belə halda onun təhsildən xəbəri yoxdur və olmayacaq da. O, şəxslər heç vaxt müəllim əməyini qiymətləndirmək iqtidarında da deyillər. Təhsil sahəsinə isə ən çox pedaqoji sahədə çalışan təcrübəli şəxslər təyin edilməlidir ki, o, müəllimin qədir-qiymətini bilsin. Müəllim şagird həyatının formalaşmasında əsas rol oynayan şəxsdir. O, təkcə şagirdə akademik biliklər vermir, həm də onlarla etik dəyərləri bölüşür, onlara şəxsiyyətimizi formalaşdıran əxlaqı mənimsədir. Müəllim təkcə uşaqlara müəyyən fənləri öyrədən deyil, həm də çətin anlarda köməyə gələn, gündəlik problemlərin düzgün həllinə, düzgün davranış xəttinə sövq edən şəxsdir. Əbəs yerə müəllimin dəyəri yüksək qiymətləndirilməyib. Əbəs yerə onun haqqında müdrik sözlər deyilməyib. Məsələn, Həzrəti Məhəmməd Peyğəmbər (s.ə.a) bilik öyrətməyi hər cür ibadətdən üstün saymış, Həzrəti Əli (ə) isə “Mənə bir hərf öyrədənin qulu olmağa hazıram” demişdir. Makedoniyalı İsgəndərin müəllimi Aristotel haqqında fikirləri də maraqlıdır: “Valideynlərim məni göydən yerə endirdi, müəllimim isə yerdən göyə qaldırdı”. Dahi Nizami Gəncəvi isə müəllimi günəşə bənzədirdi. Ulu Öndər Heydər Əliyev müəllimə həmişə yüksək qiymət vermiş, müəllim haqqında gözəl sözlər söyləmişdir. Onun müəllim haqqında dediyi – “Müəllim yeganə şəxsiyyətdir ki, cəmiyyət özünün gələcəyini – uşaqların tərbiyəsini yalnız ona etibar edir”, – fikri müəllimə verilmiş ən gözəl tərif və qiymətdir. Doğrudan da, cəmiyyətin qurucusunu, onu idarə edənləri – fəhləni, mühəndisi, baytarı, alimi, həkimi və s. – hər kəsi tərbiyə edən müəllimdir. Ona görə də müəllimlik ən şərəfli, məsuliyyətli, çətin və müqəddəs peşədir. Mən bu dahilərin dediyi kəlamları bir daha Elm və Təhsil Nazirliyinin yüksək vəzifəli məmurlarına xatırlatmaq istəyirəm ki, təhsilimizi sovetlər dönəmində olduğu səviyyəyə yüksəldək, müəllimlərimizi dəyərləndirək. Ali məktəblərə qəbulu köhnə qayda ilə – dörd imtahan verməklə həyata keçirək. Kimin savadı var, o da ali məktəbə daxil olsun. Orta məktəblərdə “imla”, “ifadə”, “inşa” yoxlama yazı işləri bərpa olunsun. Biz yalnız onda biləcəyik ki, şagirdlərimiz hansı savadla yetişir.
Təhsil eksperti Şəmsi Qoca verilişdəki çıxışında qeyd etdi ki, nə qədər geç deyil, sovet təhsil sisteminə qayıtmaq lazımdır”. Burada Firidun bəy Köçərlinin də bu sözləri yada düşür: “Müəllim məktəbin canı, camaatın çırağıdır. O, öz peşəsini sevməli, şagirdlərini övladı kimi istəməli, xeyir verən biliklər aşılamaqla əhalinin rəğbət və məhəbbətini qazanmalıdır…”
Əslində, biz məsələni qəlizləşdirmək marağında deyilik; məqsədimiz odur ki, kimlərsə öz şəxsi maraqları naminə güclü Azərbaycan təhsilini hörmətdən, nüfuzdan salmasınlar. Yaxud müəllim dediyimiz uca şəxsiyyəti təhsilə biganə şəxs kimi xarakterizə etməsinlər. Bu məsələdə birinci olaraq cəmiyyət, sonra bütün təhsil sistemi və müəllimlərin özləri də böyük məsuliyyət daşımalıdır. Dövlətimiz ölkədə bütün sahələr üçün güclü potensial, lazımi şərait qurub. Təkcə o qalır ki, hər sahə üzrə cavabdeh şəxslər vicdanla öz vəzifələrini yerinə yetirsinlər, nailiyyətə imza atsınlar.
Ümidvaram ki, bu dediklərimizdən kimlərsə nəticə çıxaracaq, Azərbaycan təhsilində yaxın gələcək boyu inandırıcı yüksəliş vüsət alacaq, təhsilə, müəllimə, hətta müəllimin özünün öz peşəsinə sevgisi artacaq. Əks təqdirdə heç bir inkişafdan danışmağa dəyməz…

Hüseyn İsaoğlu (Məmmədov),
Yazıçı-publisist, AYB və AJB-nin üzvü.

Hüseyn İsaoğlu (Məmmədov)nun yazıları

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

“ULDUZ” JURNALI PDF

“XƏZAN”JURNALI PDF

WWW.KİTABEVİM.AZ

YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru

Tovuzlu Vaqif İsaqoğlu öz vəsaiti hesabına Tovuz və Tovuzlular haqqında 10 kitab yazıb, çap etdirib

Dəyərli Tovuzlular, bu günlərdə sosial şəbəkələrin birində belə bir başlığa rast gəldim. Oxudum və çox təəccübləndim. “Tovuzdan olan yazarlar nə üçün Tovuz haqqında yazmırlar“. Bu cümlə məni çox narahat etdi. Axi əslən Tovuzun Köhnəqala kəndindən olan, şair – publisist, canlı ensiklopediya olan Vaqif İsaqoğlu öz vəsaiti hesabına Tovuz və Tovuzlular haqqında 10 kitab yazıb, çap etdirib. 1.”Tovuz şəhidləri”. 2. “Dünya səndən kimlər keçdi”?… 3.”Tovuzlu həkimlər”. 4.”Tovuzdan məktublar”. 5.”Haça qaya”.6. “Tovuzum “. 7.”Tovuzun saz – söz dünyası”.8.”Qandallara bizi aparan yollar.” 9.”101 Tovuzlu “.10.”Kimlərdi Tovuzun şohrət ünvanı?!” adlı kitabların müəllifidir.

Bu yazılanları görməmək mən deyərdim ki, insafsızlıqdır!

Hüseyn İsaoğlu (Məmmədov),
Yazıçı-publisist, AYB və AJB-nin üzvü.

Hüseyn İsaoğlu (Məmmədov)nun yazıları

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana

“ƏDƏBİ OVQAT” JURNALI PDF

“YAZARLAR”  JURNALI PDF

“ULDUZ” JURNALI PDF

“XƏZAN”JURNALI PDF

WWW.KİTABEVİM.AZ

YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və  WWW.USTAC.AZ >>>> 

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93   E-mail: zauryazar@mail.ru