Etiket arxivi: ADİLƏ NƏZƏR

www.USTAC.az

Adilə Nəzər – Həvva

Bir şərh yazın

HƏVVA

Sən idin birnəfəsə o sirri pıçıldayıb
Bir nəsilin, bir kökün yazısını dəyişən.
Sən idin qaranlığı işıq tək yarıb çıxıb,
Bəlkə də o ilk qadın, cəhalətlə döyüşən.

Sənin doğuluşunla cana gəldi bu həyat,
Qopdu al-qara tufan, ətrafda sükut öldü…
Amma qurtulammadı dörd min illik töhmətdən,
Hər gün o köhnə ləkə qadının alnın öpdü.

Kim bilir, neçə Leyli öz içində ağlayır,
Hər gün, hər an zülm var, işgəncə… və dahası…
Neçə Şirin kədərlə ürəyini dağlayır,
Artır günü-gündən də xəyanətin bahası…

İlk günaha söykənib günahların həvəsi,
Hər udqunan sükutun altında dərd doğulur.
Sən zəfərin anası, məğlubiyyətin səsi,
Nəfsinin şax yolunda neçə həya boğulur!

Bilirsən, Həvva ana, diləyi var hər kəsin,
Yetim arzularda bir qırıq cənnət gizlənir.
Möhrlü yazı kimi həqiqət donub qalır,
Sevənlər, sevilənlər cani kimi izlənir.

Adəmin ayağından sürüşən cənnət kimi,
Əldən çıxır həyatlar – cavan, qoca çırpınır.
Layiq olduqları da acı bir minnət kimi
Biçarə qadınların gicgahına çırpılır.

Min dəfə tövbə edib yenidən eyni yola
Qayıdan bəşəriyyət – köhnə qüsur köləsi.
Sənə bağlanmayan şey yağışsız göy kimidir,
Sənə bağlanan kölgə sevgimizin nəşəsi.

Nə qədər yol boylanır, boylanacaqdır daha,
Nəfs adında günahın əzəli, həm əbədi…
Hər gün qurbanlar gedir səndən qalan günaha,
Bax, gör necə bahadır bu “səadət” məbədi.

Həvva! Sən ki dünyada zəhərli bir noğuldun,
İstəyin ilk ağrı tək Adəmin belindədir.
Elə ki atəşlə su arasında doğuldun,
Atmaq istədin yükü.. – vəbalı dilindədir.

Həvva! Səni suçlayan dillərin hökmü nədir?
Kimdir axı günahkar, nəyədir bu kinayə?
Qırmızı yalanların altda qalan qadınlar –
Hərəsi bir yarımçıq, bir qaranlıq hekayə…

Çıxarsam söhbətlərin içindən boğularaq,-
İlk qadın, ilk sevgili, aç qolunu qucaqla.
Rəbbimin ilk göz ağı, bir ümid doğuraraq
Al yanına qonaqla bir ilahi ocaqda…

Sən ki həm yaranansan, həm yaradan, ay ana,
Heç bilmirəm mən niyə, ya kimə duaçıyam?!
Həqiqəti görmədən səni yalan sayana,
Öz içimdə sükuta dönməyimə acıyam?!

Həvva! Səni anlayan nəsil gərək yenidən,
Yoxsa sirlər hələ çox döydürəcək dizlərə…
Riyalarla süsləmə sevgimizi, İlahi,
Züleyxanın sonrakı eşqini ver bizlərə.

18.11.2025
Müəllif: ADİLƏ NƏZƏR
Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutunun aparıcı elmi işçisi,
filologiya üzrə fəlsəfə doktoru

ADİLƏ NƏZƏRİN YAZILARI

AKİF ABBASOVUN YAZILARI

AKİF ABBASOV HAQQINDA

www.USTAC.az

Adilə Nəzər yazır

Bir şərh yazın

“Ədəbiyyat Qəzeti”ndə hörmətli Akif Abbasov un 4 hekayəsi verilib. Hekayələrin qısa təhlilini təqdim edirəm:

CƏMİ BİR İRAD

Hekayədə məktəb mühitindəki bürokratiya, formalizm və mənasız iradlar tənqid olunur. Direktor və inspektorun “cami bir irad” tapmaq üçün süni şəkildə qüsur axtarması müəllifin ironiyasını gücləndirir. Müəllimin işi ilə deyil, “protokol” və “kağız üzərindəki qayda” ilə ölçülən sistemin absurdluğu göstərilir. Hekayə həm təhsil sistemindəki mexaniki yanaşmanı, həm də insan amilinin itib getməsini tənqid edir. Sonda müəllimin “bir iradın tapılması” uğrunda yaşanan gülünc səylər satirik effekt yaradır.

DƏRMAN

Hekayədə iki gəncin Tofiqi aldatmaq üçün qurduqları ucuz, amma effektli yalan təsvir edilir. Onlardan biri “anam ağır xəstədir, bu dərmanı indi almalıyam, sən ver, pulunu gətirəcəyəm” kimi emosional bəhanə ilə Tofiqin mərhəmət hissini oyadır və ondan 20 manatı “qoparır”. Tofiqin sadəlövhlüyü, başqasının dərdinə inanmağa həmişə hazır olması onu aldadılmağa aparır. Hekayə insanın mərhəmətindən sui-istifadə edənlərin psixologiyasını və məişət fırıldaqçılığını realist şəkildə göstərir.

ƏTİN SÜMÜYÜ

Hekayənin mərkəzində İslam – savadlı, elmi işlərlə məşğul olan, fəlsəfə doktoru bir adam dayanır. Dostu Mansur ondan tanışının dissertasiyasını redaktə etməyi xahiş edir və qarşılığında 500 manat söz verir. İş bitəndə Mansur yalnız 400 manat verir, qalan 100 manatı isə “ətin sümüyü də olur” kimi yarızarafat, yarıciddiliklə əsaslandırır – yəni, guya hər işin “sümüyü”, yəni itməli hissəsi olur. Müəllif bu ifadəni metafora kimi quraraq cəmiyyətdə xidmətin dəyərinin kiçildilməsini, intellektual əməyin gözdən salınmasını yumoristik, amma acı ironiya ilə göstərir. Hekayə həm də dostluq münasibətlərindəki hörmət çatışmazlığını və “haqqı kəsmək” kimi sosial vərdişlərin tənqidini daşıyır.

HAZIR YEMƏK

Hekayədə Xudayarın hiyləgərliyi və gündəlik məişətdəki xırda fırıldaqlar yumorla təqdim olunur. O, qonşusu Məmmədağını özünə araq aldırmaq üçün “hazır yemək var, araq al, gəl yeyək” deyə aldadır. Məmmədağa arağı alıb gələndə isə süfrədə yalnız şor, göyərti kimi adi məhsulların olduğunu görür — yəni Xudayar heç bir “hazır yemək” hazırlamamış, sadəcə arağı “havayı” əldə etməyə çalışmışdır. Bu detal cəmiyyətdə yayılmış “qonaqlıq adı ilə nəsə qoparmaq” davranışının satirik tənqididir. Hekayə həm də Məmmədağanın sadəlövhlüyünü, Xudayarın isə mətbəx yox, məqsədini hazır saxladığını göstərir.

Müəllif: ADİLƏ NƏZƏR
Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutunun aparıcı elmi işçisi,
filologiya üzrə fəlsəfə doktoru

ADİLƏ NƏZƏRİN YAZILARI

AKİF ABBASOVUN YAZILARI

AKİF ABBASOV HAQQINDA

www.USTAC.az

Adilə Nəzər – DAŞ DA ÇİÇƏK AÇAR…

Bir şərh yazın

DAŞ DA ÇİÇƏK AÇAR…

Məhəbbət çay.. – hərdən suyu kəsilər,
Quruyar dil-dodaq, qəlbin səs elər,
Bir damla su göydən yağış səsiylə
Enər üzərinə, cana bəs elər…
Daş da çiçək açar Allah istəsə…

Sis-duman qəfildən yolu alarsa,
Əllərin sinəndə yetim qalarsa,
Ümidin ürəkdə közə dönəndə-
Qaranlıq içinə işıq salarsa,
Daş da çiçək açar Allah istəsə…

Yaşlanan ağaclar mamır bağlayar,
Quru budağında sükut ağlayar.
Bir yaz nəfəsiylə dirilər yenə,
Torpaq canlandıqca könül çağlayar,
Daş da çiçək açar Allah istəsə…

Divardan asılan o saz lal olar,
Havalı nəğmələr yaslanar, solar.
Bir yeni pıçıltı, bir təzəcə səs
Ürəkdən süzülüb ürəyə dolar,
Daş da çiçək açar Allah istəsə…

14.11.2025

Müəllif: ADİLƏ NƏZƏR
Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutunun aparıcı elmi işçisi,
filologiya üzrə fəlsəfə doktoru

ADİLƏ NƏZƏRİN YAZILARI

www.USTAC.az

Adilə Nəzər – Payız

Bir şərh yazın

PAYIZ

Bir gülün yarpağında barmaq izini gördüm,
Demək, sən toxunubsan, rəngləri dəyişən “qız”.
Titrək ləçəklərində soyuq bir hüzün vardı,
Küsdürüb göndərmisən kəpənəyini, payız.

Soyudubsan Günəşin qızıl rəngli gözünü,
Ağaclarda budaqlar ayrılığı oxuyur.
Səssiz-səssiz fəth edir buludlar göy üzünü,
Həzin rüzgar ruhuma sarı köynək toxuyur.

Quşlar köç yolundadır, vida qanadı çalır,
Torpaq islaq, hava nəm, duyğular axınlaşır.
O kollar, sarmaşıqlar məni yadıma salır,
Baharım keçb gedir, payızım yaxınlaşır.

03.10.2025.

Müəllif: ADİLƏ NƏZƏR
Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutunun aparıcı elmi işçisi,
filologiya üzrə fəlsəfə doktoru

ADİLƏ NƏZƏRİN YAZILARI

www.USTAC.az

Adilə Nəzər – … nə fərqi …

Bir şərh yazın

Bu şəhərdə birinin qapısı yoxdu,
nə fərqi?
Döyəcək adamı da qalmayıb…
Birinin gözündə işıq ölüb,
nə fərqi?
qaranlıqla barışıb onsuz da…

Birinin cibində ümid cücərib,
torpağı daşdı, susuzdu…
Birinin gülüşü təntənə,
birinin nəfəsi yarım…
bu da adidi, Şair –
sözü məqsədlidirsə…

Bu şəhərdə yollar da
“butulka effekti”ndədir –
birdən daralıb sıxır boğazını…

Çox uzatma, şair,
Susma, amma
bir az asta,
qələmi gəzdir ürəyinə…
Həmişəki kimi özünlə danış.

Səsin olmasa da,
sözün öz yolunu tapacaq,
sükutunu belə
dinləyən tapılacaq.

02.10.2025

Müəllif: ADİLƏ NƏZƏR
Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutunun aparıcı elmi işçisi,
filologiya üzrə fəlsəfə doktoru

ADİLƏ NƏZƏRİN YAZILARI

www.USTAC.az

Adilə Nəzər – Bir arzu könlümdə yaman darıxır

Bir şərh yazın

Bir arzu könlümdə yaman darıxır,
Boynumun həsrəti qoldan boylanır.
Ümidə bələnib hər yol, hər cığır,
Olmayan xəyallar “ol”dan boylanır.

Əhdimi, vəfamı sınandırmışam,
Hamını sevgiyə inandırmışam,
Bir eşqin uğruna şam yandırmışam,
Könül pərvanəsi soldan boylanır.

Qəlbindən keçəni de, mən də bilim,
Dinmək istəyirəm tutulur dilim,
Payız da tez gəlir – dəyişir iqlim,
Yay acı həsrətlə yoldan boylanır.

Nə bağda gül qalır, nə güldə ətir,
Ağaclar soyunur, kölgəsi itir,
Güllü yaylaqların nəşəsi bitir,
Bənövşə xəyalım koldan boylanır.

Hicran toxumunun barı nə olar?!
Gülşənsiz, çəmənsiz arı nə olar?!
Bilən bilir eşqin narı nə olar,
Qığılcım daima küldən boylanır.

Baxma dilimdəki giley-güzara,
Nə bilək bu yollar aparır hara,
Sevilsən sağalar ən dərin yara,
Sevginin açarı güldən boylanır.

Di, durma, qayıt gəl, burax təşvişi,
Sevməkdir dünyanın ən gözəl işi,
Qəlbimin əbədi kirayənişi,
Yaxın uzaq olan eldən boylanır.

13.09.2025

Müəllif: ADİLƏ NƏZƏR
Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutunun aparıcı elmi işçisi,
filologiya üzrə fəlsəfə doktoru

ADİLƏ NƏZƏRİN YAZILARI

www.USTAC.az

Adilə Nəzər – SƏN NECƏSƏN

Bir şərh yazın

SƏN NECƏSƏN

Neçə ulduz dəstəsi keçibdi ayrılıqdan,
Neçə səhərlərimiz açılıbdı “salam”sız.
Dostlar dostluqdan “itib”, doğmalar doğmalıqdan,
Həyatın rəngi qaçıb, günlər keçir anlamsız.

Sovrulub xəyalımda canlandırdığım nə var,
Yaşıl-yaşıl ümidlər birdən xəzələ batıb.
Üzərimə uçubdu qapı, pəncərə, divar,
Güzgülərdən qaçandan sənə həsrətim artıb…

Unudacağam, -deyib, yaddaşıma daş atdım,
Ləkəli görün deyə, şüşələri silmədim.
Necə oldusa elə hər gün “biz”i yaşatdım,
Unutmaq istəmədim, ya unuda bilmədim?!

Gözlərim yelkən açdı qeyri-müəyyənliyə,
Düşündüm, qəlbim yükü kaş ki, götürməsəydi.
Mən də gəlib çıxmazdım bu cavabsız tənliyə,
O vaxt, orda sevginin bəxti gətirməsəydi…

Səni də qınamıram, qılınc adlı qısqanclıq
Yeri gəldi-gəlmədi ürək paralayırmış.
İtirmək qorxusu da deyirlər buna, ancaq
Qorxular məhəbbəti ağır yaralayırmış.

..Sən də qapıldınmı heç həsrət adlı sellərə,
Səs-səmirin duyulmur, ey çağlayan dənizim.
Baxıb ağladınmı heç danışan şəkillərə,
Mən heç yaxşı deyiləm, sən necəsən, əzizim?

Müəllif: ADİLƏ NƏZƏR
Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutunun aparıcı elmi işçisi,
filologiya üzrə fəlsəfə doktoru

ADİLƏ NƏZƏRİN YAZILARI


www.USTAC.az

Adilə Nəzər – Görüm

Bir şərh yazın

GÖRÜM

Mən ta əzəldən var idim,
Getdim, gəldim məni görüm.
Dini, dili dəyişdirdim,
Dünyada çox qəni görüm…

Zərdüştdən düşən işığı,
Məhəmməd tək haqq aşığı,
Araya çökən boşluğu,
Boşluqdakı çəni görüm.

Gəldim gəlinməz yolunan,
Əsdim dərədə yelinən,
Həyat ağacı bilinən,
Sünbüldəki dəni görüm.

Ruhda partlayan mərmilər,
Canda min ümidə dəyər,
Gül, gülə bilirsən əgər,
Gül, üzündə şəni görüm.

Ağırdı yüküm, çox ağır,
Sömürülür vicdan fağır.
Özün də bilirsən axı
Nə var, nə yox, yəni.. görüm.

Aşkar elmdir həqiqət,
Yuxuda etdik yolu qət,
Oyanaq, qopsun qiyamət,
Aramızda təni görüm.

Göz yaşıdı zəmzəm suyu,
Sükut ariflərin küyü..
At üstümdən bu örtüyü,
İlahi, qoy səni görüm.


www.USTAC.az

Адиле Незер – Зажги свечу и освети мой путь

Bir şərh yazın

FLORA NACİ TƏQDİM EDİR:

Çox gözəl şair, ADİLƏ NƏZƏRin daha bir şeirini rus dilinə tərcümə etməyə cəhd göstərdim.

Я постаралась перевести на русский язык ещё одно стихотворение прекрасной поэтессы Адиле Незер.

Bir şam yandır yollarımı aydınlat

Dörd tərəfim qaranlıqdır, İlahi,
Bir şam yandır yollarımı aydınlat.
Açammıram düsturunu həyatın,
İzahını gəl mənə də bir anlat.

Bugün yenə qırılmışam hamıdan,
Qoy getsinlər, bu gecə qal yanımda.
Sabah özüm yaracağam zülməti,
Dan üzünün şəfəqi var canımda.

Bir quş kimi təsəllinə uçuram,
Yükləmişəm qanadıma səmanı.
Hansısa bir möcüzənin xətrinə,
Saatlarda aldadıram zamanı.

Yollar məni apardıqca aparır,
Bunca yükü daşımaq da çətindir.
Axı belə ağrılarla baş-başa,
İnsan kimi yaşamaq da çətindir.

Əyrilər var, çoxusu düz biçimdə..
Həddim deyil sual verim, İlahi.
Bu yolsuzlar, bu yersizlər içində,
Haradadır mənim yerim, İlahi.

Bilirsən ki, zülümlərlə yaşatdım,
İçi doğru, çölü yalan ömrümü.
Qoyma bir də qaranlıqlar aparsın,
İşıqlandır geri qalan ömrümü.

Зажги свечу и освети мой путь

Мой Бог, погружена я в темноту,
Зажги свечу и освети мой путь.
Познать я тайны жизни не могу,
Ты помоги понять, в чём жизни суть.

Сегодня вновь одна осталась я,
Побыть со мною ночью я прошу.
А завтра тьму я разгоню сама,
Знаю, я утра свет в себе ношу.

К тебе за утешением лечу,
На крылья небо водрузила.
И словно чуда некоего жду,
На часах обманывая время

Дороги куда-то ведут меня,
С ношей на плечах так труден путь.
Но, боль свою в одиночку терпя,
Человеку нельзя никак прожить.

Кто-то жизнь под маской проживает,
Осмелившись, хочу просить, о Боже,
Среди тех, что суть свою скрывает,
Укажи моё место, о Боже.

Ты знаешь, жизнь моя была трудна –
Внешне ложная, верная внутри.
Не дай ты мгле вновь поглотить меня
И освети оставшиеся дни.

Перевод на русский язык: Флора Наджи
Rus dilinə tərcümə: FLORA NACİ

Автор: Адиле Незер

Müəllif: ADİLƏ NƏZƏR
Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutunun aparıcı elmi işçisi,
filologiya üzrə fəlsəfə doktoru

ADİLƏ NƏZƏRİN YAZILARI

FLORA NACİNİN YAZILARI

www.USTAC.az

Adilə Nəzər – Səbr ocağında ümid dəmlədim

Bir şərh yazın

Bilmirəm, əhvalım necədir indi,
Sol yanım ağlayır, sağ yanım gülür.
Bir yarım bahardır, təzə çiçəkli,
Bir yarım payızdır, yarpağı ölür.

Qəlbimdə yağış var, başımda külək,
Fikrimdə xeyirlə şərin davası,
Ayrılıq ağladır, qoymur ki, gülək,
Uzaqdır vüsalın isti havası.

Səbr ocağında ümid dəmlədim,
Bəzən yaşamaqdan usandım, bezdim.
Gözləmək uğura yeni həmlədir –
Dedilər, gecədə səhəri sezdim.

Dünya bir tərəzi, mən onun daşı,
Hisslərim çəkilsə, çəkisi min ton,
Fələk oyunçudur, mənsə bir naşı,
Bilmirəm başlanğıc yoldur, yoxsa son.

Həyat elə budur — qaranlıq, işıq,
Sevinc ilə kədər birgə toxunur.
Hər sirri Eşqdən öyrənir aşiq,
Duyulan fəryadlar səssiz oxunur.

Hər kəs öz taleyin daşır sinədə,
Cəsarət də gərək, yol qorxusu da..
Aşiq hər qoxuya gərək sinə də,-
Gül qoxusu da gözəl, kül qoxusu da.

14.08.2025


Müəllif: ADİLƏ NƏZƏR
Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutunun aparıcı elmi işçisi,
filologiya üzrə fəlsəfə doktoru

ADİLƏ NƏZƏRİN YAZILARI