Dövri mətbuatda müntəzəm çıxışları ilə tanınan “Yazarlar” jurnalının redaksiya heyətinin ən gənc üzvü Nərgiz Mirzəyeva “Qarabağ uşaqların gözü ilə onlayn videoçarx” müsabiqəsində uğurla iştirak etdiyinə görə “RÖVŞƏN HÜSEYNOV” diplomu ilə təltif olunub. Laureatı bu münasibətlə təbrik edir, eyni zamanda layihdə iştirak etdiyi videoçarxı və “Şuşam” şeirini sizlərə təqdim edirik:
“QARABAĞ UŞAQLARIN GÖZÜ İLƏ” LAYİHƏSİ – NƏRGİZ MİRZƏYEVA “ŞUŞAM” ŞEİRİ
ŞUŞAM
Səni yağı düşmən qəsb edən gündən, Yaralı vətəndik, sənsiz, ay Şuşam. Solmuşdu büsbütün Xarı bülbülüm, Çiçəksiz çəməndik, sənsiz, ay Şuşam. Sən bizim döyünən ürəyimizsən, Ürəksiz bədəndik, sənsiz, ay Şuşam.
Artıq ötüb-keçdi o çətin anlar, Axır ki, tapıldı dərdin əlacı, Sən artıq bizimsən, bizimsən indi Sevin, əziz Şuşam, vuran ürəyim, Sevin, əziz Şuşam, başımın tacı.
Nəhayət yetişdi o tarixi gün, Müzəffər ordumuz ayağa qalxdı, Üçrəngli bayrağı, öz əlləri ilə Şuşa qalasının başına taxdı.
Şuşam azad oldu ağrı-acıdan Şuşam azad oldu qəmdən, kədərdən, Açıldı qaralmış göylərin üzü Yurdum işıqlandı nurlu səhərdən.
İllərdir yarımçıq qalan arzular, Bu gün nəhayətçi kamına yetdi. Bağrı dağa dönmüş Şuşamız bu gün Sevincli alqışlar, səslər eşitdi.
Bu səs qazanılan zəfər müjdəsi, Bu bir türk səsi idi, sevinc səsi idi, Bu səs buxovların qırılan səsi, Azad Şuşamızın qələbəsi idi.
Allahım, günlərdən nə gözəl bir gün, Ali Baş Komandan, eşq olsun sizə. Qələbə sevinci yaşadı xalqım, Sonsuz bir səadət bəxş etdin bizə.
8 noyabr-tarixi bir gün, Müzəffər ordumuz, görüm var olsun. Hər bir əsgərimi Allah qorusun, Hər bir əsgərimə Allah yar olsun.
Biz iki millətik, birgə dövlətik, Nə olursa, olsun ayrılmaz Turan. Var ulu Turanın iki lideri, Birisi İlhamdır, biri Ərdoğan.
Əliş bəy Sübhan oğlu Kərəmli (Kərimli) – Sirvani (onu avropada və rusiyada Şamaxılı Alis kimi də tanıyırlar) 21 aprel 1322 – ci ildə Şamaxıda anadan olubş Hal-hazırda Qobustan rayonu Ərəbşalbaş kəndində yaşayan tanınmış Kərimlilər nəslindəndir. (Bu nəslin nümayəndələri bütün dövürlərdə əl qabiliyyəti – rəngkarlıq, ustalıq, düşüncə, istedad tələb edən sahələrdə fərqlənmişlər.) Şamaxının elmin, təbabətin mərkəzi olduğu çağlarda elə orada – doğma Şamaxıdaca günümüzün universitetlərinin verə bilmədiyi mükkəmməl dini və dünyəvi təhsil almışdır. O, məşhur memar olduğu kimi, bilikli təbib, münəccim, riyaziyyatçı və ya din alimi də ola bilərdi. Ancaq, rəsm çəkməyə xüsusi marağı olan Əliş bəy üzünü o vaxt çiçəklənməkdə olan şərqə tərəf tutaraq memarlığı seçdi. Qısa müddət ərzində Dəməşqdə, Şirazda, Təbrizdə gördüyü işlərlə ad qazandı. Kırımda Bağçasarayda gördüyü işləri sorağını Rusiyaya ordan avropaya aparıb çatdırmışdı. Onun son işi dünyaca məşhur, gözəlliyin və möhkəmliyin vəhdət tapdığı, çərqlə qərbin qovuşduğu Moskva Kremlidir. (Kərəmli qalası -bürcü) 22 iyun 1371 ci ildə xəyanət – alçaqcasına sui-qəsd nəticəsində Moskva yaxınlığında öldürülmüşdür. Şamaxıda dəqiq bilinən günümüzədək qalıqları gəlib çatan işi şəhərin girişindəki köhnə körpüdür. (Bu məlumatı sonuncu dəfə 2017 -ci ilin yayında 83 yaşlı Şamaxı sakini tarixin demək olar ki, bütün çağları barədə zəngin məlumatlı Balayev Qulu baba böyük əminliklə təsdiq etmişdir.)
Əliş bəy Kərəmli Moskvaya böyük Knyazın dəvəti ilə getmişdir. Belə ki, bu məqsədlə 1366-cı ilin sonlarında Moskvanın böyük Knyazının elçiləri – Rusiya sarayından boyar İ. A. Baratinski və Şirvanşahların Moskva Knyazlığındakı səfiri Qafur bəy, Knyazlığın 10 süvarisi ilə yola çıxmışlar. Onlar uzun yolu qət edərək 1367-ci il yanvarın 5-də – şaxtalı bir qış səhərində Şirvanşahların paytaxtı Şamaxıya çatmışlar. Onlar burada ehtiramla qarşılanaraq, sarayın baş darvazasından həyətə daxil olmuşlar. Yüksək səviyyədə qarşılanma mərasimindən sonra, boyar Baratinski Moskvanın böyük Knyazının məktubunun məzmunu ilə Şirvanşah Şeyx İbrahimi bilgiləndirmiş, təcrüməçilik işini isə şahlığın Moskva Knyazlığındakı səfiri Qafur bəy həyata keçirmişdir. Həmin məktubda dünyaca məşhur olan memar-inşaatçı Əliş Kərəmli Moskvanın böyük Knyazı tərəfindən möhtəşəm tikintinin inşasına dəvət olunur. Bu, Dimitri İvanoviçin Şeyx İbrahimə ilk xahiş məktubu olub. Şeyx əvvəlcə sevimli sənətkarını göndərmək istəməsə də, Əliş bəyin razılıq ovqatını və onun şəxsi təhlükəsizliyinə dair Knyazın zəmanətini nəzərə alaraq, bu işə razılıq verir. Şirvanşahdan səfər xeyir-duasını alan ustad sənətkar yol hazırlığına başlayır və 10 yanvar 1367-ci il tarixində rus elçiləri ilə birlikdə Moskvaya yola düşür. Moskvada 7 seçmə döyüşçü onun mühafizəsinə verilir. O, isə bunların arasından Yeqor Bulıç adlı cəmi bir əsgəri seçir. 14 mart 1367-ci il tarixində Əliş bəylə Moskvanın böyük knyazı Dmitri İvanoviç arasında müqavilə bağlanır. Müqaviləyə əsasən, Əliş bəyə öz işində tam sərbəstlik verilirdi. Heç bir kəs onun işlərinə qarışa və hər hansı formada ona təsir göstərə bilməzdi. Bir kimsə özünü ondan üstün tuta bilməsin deyə Dmitri İvanoviç hətta ona boyar titulu və səlahiyyətini də verir. Müqavilədə istənilən həcmdə maliyyə təminatına söz verilir, böyük knyaz tərəfindən gizli nəzarətlərə, qəfil təftişlərə, maliyyə hesabatlarına yol verilmir; yalnız özü məqsədəuyğun hesab etdiyi vaxt yazılı hesabat təqdim olunacağı bildirilir. Memarın layihəsinə və iş zamanı bu layihəyə hər hansı əlavə və dəyişiklərə də müdaxilə edilmirdi. Bu müqaviləyə əsasən, istifadə olunacaq işçilərin sayına da məhdudiyyət qoyulmurdu. İşin həcmi, sürəti və keyfiyyəti üçün lazım gəldikdə Əliş bəy istədiyi qədər fəhlə cəlb edə bilərdi. Müqavilədə knyazın yeganə ciddi tələbi inşaat işlərinin 4 il müddətində tam başa çatdırılması idi. Əliş bəy qarşılığında nəinki buna, həm də qalanın fərqli gözəlliyə və min illərcə Moskvanı qoruyacağına, hamının zövqünü oxşayacağına, şəhərin əsas qürür və gözəllik yerinə çevriləcəyinə öz vicdanı üzərinə söz verir. Buna əmin etmək üçün əlini cibindən çıxartdığı kiçik ölçülü “Quran” kitabının üzərinə qoyaraq and da içir. Əliş bəy Kərəmli təkcə memarlıq işlərini deyil, işlər 1 il tez başa çatsın deyə tikintiyə rəislik işini də öz üzərinə götürür. Onun üçün özünün təklifi ilə yalnız görülmüş işlər tam başa çatdıqdan və hamı tərəfindən gizli səsvermə yolu ilə ən gözəl iş kimi bəyənildikdən sonra zəhmət haqqı ödənilməsi nəzərdə tutuldu. Bu isə Şərq qaydasıyla, tikintiyə sərf olunacaq bütün materialların dəyərinin tən yarısı məbləğində olmalı idi. İş bəyənilməyəcəyi təqdirdə zəhmət haqqı qəbul edilməyəcəkdi. Amma iş başa çatana kimi firavan dolanmaq və ya ailəsinə göndərmək üçün hər ay ona 300 rubl qızıl pul əmək haqqı ayrılır. Onsuz da o, böyük knyazın bacısı evində yaşayacaq, onun hər cür qida və geyim təminatı orada ödəniləcəkdi. Knyazın bacısı əri, voyevoda Bobrokovun etirazına baxmayaraq, bütün məsrəfləri böyük knyaz öz üzərinə götürür. Moskva qalasının tikintisi əsasən Moskva çayı və onun qolu olan Yauza çayının dörd yandan əhatəyə aldığı adada aparılmalı, orada möhkəm qala divarları ilə əhatələnmiş içərişəhər yaradılmalı idi. Bu qala divarlarının müəyyən hərbi və nəzarət əhəmiyyətli hissələrində isə müxtəlif ölçü və quruluşda qüllələr, bürclər ucaldılacaq, darvazalar tikilicəkdi. Əliş bəy hələlik beş qüllənin və keşikçi bürclərinin, qala divarlarının layihəsini çəkib, böyük knyaza təsdiqlədir. Daha sonra kərpic sobalarının tikintisi üçün yer müəyyənləşdirir. Bu iş memarın vəzifəsi olmasa da, Əliş bəy özü kasıblar yaşayan məhəllələri gəzir, sağlam fəhlələr seçir, onların şərtlərini qəbul edir və öz şərtlərini qoyur. Tikintiyə 1500 nəfər işçi cəlb edilir. Əliş bəy yaxşı işləyənlərə tikinti başa çatdıqdan sonra onların yaşadıqları daxmaların, köşklərin içindəki ləvazimatlarla birgə bağışlanacağına söz vermişdi. Tikinti işlərinə mart ayının 25-də– rusların “Blaqoveşeniye” bayramı günündə başlanılır. Bu bayram Məryəm ananın Müqəddəs Ruhdan nütflənməsi münasibətilə keçirilirdi. Bayram münasibətlə keçirilən təntənədə müsəlman Əliş bəy də kilsəyə gəlir və şam yandırır. Bu vaxta kimi isə, çoxları, hətta yepiskopların da bəziləri müsəlmanların İsa Məsihi peyğəmbər kimi qəbul etdiklərini bilmirdilər. Tikintinin bünövrəsi qazılarkən Əliş bəy cibindəki “Quran”ı çıxarır və bir kənarda duraraq, “Məryəm surəsi”ni avazla oxumağa başlayır. Bir kimsə onun işlərinə qarışa bilməyəcəyi üçün hətta mitropolit Aleksiy də mane olmaq iddiasında olmur. Beləcə, bir tərəfdə yepiskop yoğun səslə “İncil”-dən cümlələr, digər bir tərəfdə isə Əliş bəy avazla “Quran” surəsini oxuyur. Həmin gün qala divarları üçün qazılmış bünövrəyə yonulmuş iri, qara daşlar yığılır. İlk iş günü bu işləri hamılıqla icra edirlər. Hətta böyük knyazın özü də iş görənlərin arasında olur.
1371-ci il iyun ayının 22-də içkili vaxtı bir kazak ataman xaincəsinə arxadan qılıncla güclü zərbə endirərək, Əliş bəyin başını bədənindən ayırmışdır. Bu hadisə Moskva-Smolensk yolunun 9-cu kilometrliyində, indiki Volokolamsk yolunun başlanğıcında, soldakı meşə talasında böyük sənətkarımızın qayıtma-vida məclisi zamanı baş vermişdir. Belə bir şərəfsiz qətlin icra olunmasında başlıca məqsəd böyük memarın adını yox etmək və Kremli ucaldan sənətkarı tarixdən silmək olmuşdur. Qəddarcasına qətlə yetirilən Əliş bəy Kərəmlini elə oradaca dəfn edirlər. Bu ağır itkiyə görə ən çox üzülən böyük knyazın bacısı qızı Anna olur. Onun memara məhəbbəti qarşılıqlı olmasa da, bu itkiyə dözməmiş, saçlarını qırxdıraraq Penza rahibəxanasına yollanmış və ömrünün sonunacan memarın məzarına qulluq etmişdir.
Sergey Borodinin 1941-ci ildə yazdığı “Dmitriy Donskoy” tarixi romanında Əliş bəy və onun vətəninə dair qısa məlumatlar yer almışdır.
Əliş Kərəmli mövzusu Azərbaycanda ilk dəfə Oqtay Eldəgəz tərəfindən gündəmə gətirilmişdir. Ülfət Cavad. “Kremli Azərbaycanlı tikib.” AMEA-nın A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutun “Elmi əsərlər”i. Bakı, 2009-cu il, 28-ci cild, səh. 205.
Azərbaycan yazıçısı Hafiz Mirzə onun haqqında “Moskva Kremlinin memarı Kərəmli” adlı povest yazmışdır.Həmin povest qəzetlərdə və “Son və başlanğıc” adlı kitabında dərc olunmuşdur.
2012-ci ildə Bakıda “Zərdabi” nəşriyyatında Əli Əhmədoğlunun müəllifi olduğu 168 səhifə həcmində “Kreml memarının mükafatı” adlı kitab nəşr olunmuşdur.
Əliş bəyin anadan olandan son gününüə qədər bütün həyatını əks etdirən Zaur Ustacın “Əliş və Anna” poeması çox maraqlı alınmışdır.
Gənc musiqiçi-rəssam Gülü xanım tərəfindən üz cizgilərinin müəyyən olunduğu esgiz hazırlanmış.
Tarixi şəxsiyyətlərin simalarına ikinci həyat verən tanınmış şair-rəssam Sehran Allahverdi tərəfindən memarın yuxarıda gördüyünüz portreti yaradılmışdır.
Gənc yazar Etibar Həsənzadə “Qarabağ Azərbaycandır” adlı fərdi layihəsinə start verib. Və bu günədək qələbəmizlə, qəhrəmanlarımızla, şəhidlərimizlə bağlı şeirlərini aktyorlarımızın ifasında şəxsi Youtube.com kanalına yükləyir:
Etibarın “Gözlə bizi Qarabağım”, “Qarabaq Azərbaycandır”, şəhid generalımız Polad Həşimova həsr etdiyi “General gəlir”, “Şəhidlər”, “Xudayar səsi”, “Bayrağım” və s. şeirləri xüsusilə diqqətə layiqdir. Layihə çərçivəsində Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrimizn aprel şəhidi Emin Bağırovun həyatı haqqında yazdığı “Mən şəhid olacam, ana” kitabını da uğurlu addım hesab etmək olar. Bu işlərindən əlavə Etibarın vətənpərvər mövzularda yazdığı bir sıra hekayələri və povestləri də var. Etibarın dediyinə görə layihə hələ davam edir.
İlk olaraq 5 mart 2021-ci il tarixində Daşkəsən rayon Gənclər və İdman idarəsinin rəisi Samir Həsənov bu layihəyə diqqət göstərdi, layihə haqqında öz fikirlərini söylədi və başda Etibar olmaqla layihənin gənc iştirakçılarını Diplomla təltif etdi.
Daha sonra 13 aprel 2021-ci il tarixində qardaş Türkiyənin Anadolu Canatçılar, Şairlər və Ozanlar Birliyinin (ANASAN) Genel Başkanı Sabit İnce bəy onlayn olaraq bu layihəni təqdim etdi və başda Etibar olmaqla bütün layihə iştirakçılarını Başarı Belgesi ilə təltif etdi.
14 aprel 2021-ci il tarixində isə Bakıda Müharibə Veteranı Qadınlarına Sosial Yardım İB-nın sədri Rada xanım Abbas layihənin açılış təqdimatını etdi. Tədbir zamanı Rada xanım başda Etibar olmaqla layihənin iştirakçılarını Xarıbülbül diplomu ilə təltif etdi:
Biz Etibarın layihəsini, ümumiyyətlə yaradıcılığını maraqla izləyirik. Etibardan yeni-yeni uğurlu əsərlər, layihələr gözləyirik və bu yolda ona uğurlar arzulayırıq.
Osloda Həftəsonu Məktəbində “Mənim dilim-Ana dilim” layihəsi.
Osloda Ilqar Fəhmi və Kamal Yaşar ilə görüş olub
Osloda Həftəsonu Məktəbində “Mənim dilim-Ana dilim” layihəsinin bu dəfəki qonaqları şair,yazıçı. kinodramaturq İlqar Fəhmi və istedadlı aktyor,qiraətçi Kamal Yaşar olub. Qeyd edək ki, görüş çox maraqlı keçib. Belə ki, görüş İlqar Fəhminin 44 günlük İkinci Vətən Müharibəsinə və xalqımızın əldə etdiyi Zəfərə həsr etdiyi “Balaca kişilər” şeiri ilə başlayıb. İ.Fəhmi “ Balaca kişilər” şeirinin yaranması və xalqımızın əldə etdiyi Böyük Qələbədən danışaraq, igid oğlanlarımızın 44 günlük müharibədə göstərdiyi böyük qəhrəmanlığı yüksək qiymətləndirib. İ.Fəhmi bu müharibədə göstərdiyi qəhrəmanlıqları ilə dastan yazan oğullarımızın sücaətini ədəbi-bədii sözün köməyi ilə peşəkarcasına şeirində təsvir edərək oxuculara təqdim edib. İkinci Vətən Müharibəsində dünyada yaşayan azərbaycanlıların da birləşərək böyük həmrəylik göstərdiyini deyən, İ.Fəhmi həmvətənlilərimizin birlikdə güclü olduğunu bildirib. Görüşün davamında yazıçı “ Səndən Nigaranam” povestindən, “ Aktrisa” romanından danışıb və ona ünvanlanan sualları cavablandırıb.
Vətəninə və doğulub böyüdüyü Bakı şəhərinə çox bağlı olduğunu deyən İ.Fəhmi Bakıdan kənarda ədəbi yaradıcılıqla məşğul ola bilmədiyini deyib.
İstedadlı aktyor və qiraətçi Kamal Yaşarda Osloda uşaqlara Ana dilinin öyrədilməsini çox təqdirəlayiq olduğunu deyərək, dilin öyrənilməsi texnikası ilə bağlı öz məsləhətlərini verib. Qiraətçi K.Yaşar həftəsonu məktəbinin şagirdləri üçün İsmayıl Şıxlının hekayələrindən birini oxuyub.
Osloda həftəsonu məktəbinin layihə rəhbəri Ramil Əliyev bu cür görüşlərin keçirilməsinin şagirdlər üçün çox vacib olduğunu bildirib və ədəbiyyatımızın görkəmli nümayəndələrinin çıxışları və əsərlərini səsləndirməsi uşaqlarda sözə və ədəbiyyata marağı daha da artıracağını qeyd edib.
Məktəbin Ana dili müəlliməsi Arzu Rzayeva qeyd edib ki, İ.Fəhminin yaradıcılığındakı vətən sevgisi şagirdləri ədəbi dili öyrənməyə həvəsləndirəcək və Vətən sevgisini daha da gücləndirəcəkdir.
Şagirdlər dəyərli qonaqlarımızdan ilham alaraq İ.Fəhminin“ Balaca kişilər”şeirindən bir neçə bənd söyləyib və qonaqlara suallar veriblər.
Qeyd edək ki, Yevlax rayonu Nizami Gəncəvi adına Malbinəsi tam orta məktəbindən görüşə qoşulmuş ibtidai sinif müəlliməsi İnarə Cəfərovanın şagirdləri maraqlı çıxışları və söylədiyi şeirlər ilə tədbir işritakçılarının yaddaşında qalıb.Tədbirdən fotolar:
Adın Vüqar, adın kimi vüqarlı Mənim ilk sinfimin dəcəl şagirdi Şəhid oldun şəhadətə qovuşdun Hər zaman önündə əyilir başım * * * Şəhid oldun vətən üçün, el üçün Şəhid oldun iki gül balan üçün Şəhid oldun ana, bacılar üçün Şəhid balam, şəhadətin mübarək 16.10.2020.
Şəhadətin mübarək..!
Daxili qoşunların igid əsgəri Seymur Vətənin keşiyində dayanan məğrur oğul Şuşanın uğrunda canından keçə oğul Can şəhidim şəhadətin mübarək..! * * * Nişanlının gözü qaldı yollarda Ananın ürəyi dözməyir dərdə Düşmən necə qıydı sənin tək mərdə Can şəhidim şəhadətin mübarək..! * * * Dostların hər zaman səni yad edir Məzarın üsdünə gecələr gedir Bütün Azərbaycan sənlə fəxr edir Can şəhidim şəhadətin mübarək..! 07.10.2020.
Yurdum mənim
İşğaldan azad Qubadlım, Fizuli, Cəbrayıl, Laçın. Zəngilanım, Kəlbəcərim, Gözün aydın xalqım mənim. * * * Yolum Şuşayadır mənim Zəfər çalır Ordum mənim Gözün aydın Azərbaycan Azad olur yurdum mənim
Bu gün gözəl insan, sevimli şair Qulu Ağsəsin doğum günüdür!!! Ad günü münasibəti ilə Qulu müəllimi təbrik edir, Uca Yaradandan sağlıqlı uzun bir ömür və bütün işlərində müvəffəqiyyətlər arzu edirik!!! Uğurlarınız bol olsun, Qulu müəllim!!!
1993-cü ildə mükafat almışdır. “Avropa” qəzetində işləmişdir. Dövlət radiosunda proqramı var. “Azərbaycan qadını” jurnalının da əməkdaşıdır. Prezident təqaüdçüsüdür.
27 mart 2014-cü ildə “Ulduz” jurnalının baş redaktoru təyin olunub. Qulu Ağsəs bu təyinata qədər jurnalın baş redaktor müavini olmuşdur.
Ev əhlinin dilindən cəmiyyətdə baş verən neqativ hadisərə münasibət bildirilir. Müəyyən həcm buraxılışlar toplandıqdan sonra ən azı ildə bir dəfə xüsusi buraxılış şəklində ənənəvi qaydada kitabxanalar üçün nəşr olunur və elekton variantda yayımlanır. Bədii yaradıcılıq müşahidələrə əsaslanır. Təxəyyül məhsuludur. Qəhrəmanların dilindən Zaur Ustac təqdim edir.
Bu gün onların günü. Bu gün onların sınağa çəkildiyi, yoxlanıldığı gündür. Hər il bugünkü gündə onlar ya “Müəllim” adlı qala divarına bir qızıl kərpic qoyub bu adı bir basamaq da yüksəldir, ya da yazıq, günahsız uşaqların müəllimlərinə söydürürlər.
Nədənsə, “Müəllim” sözü eşidəndə ilk ağlıma gələn şəxs Üzeyir Hacıbəyov olur. Bu haqda söhbətə başlamazdan əvvəl dünyasını dəyişmiş müəllimlərimi rəhmətlə anmaq, sağ olanlara isə uzun ömür, cansağlığı diləmək istəyirəm. Allah Bayramov Əbdüləli, Qasımov Həsən (Ağdam rayon, Yusifcanlı kənd orta məktəbi), Orucəliyev Malik (BABKM) kimi müəllimlərə qəni-qəni rəhmət eləsin. Əmirəliyev Füzuli (BABKM), Süleymanov Rasim (BDU) kimi müəllimlərə uzun ömür, cansağlığı versin. Bir müəllim də var, hansı ki, bu yazımı ona həsr edirəm və onun haqqında geniş söhbət açacam. Ancaq onun haqqında danışmazdan əvvəl hal-hazırda müəllimlik fəaliyyəti ilə məşğul olub, hər gün 20-30 şagird və ya tələbənin olduğu sinif otaqlarına – auditoriyalara baş çəkən müəllimlərə xatırlatma olsun deyə qısa bir haşiyəyə çıxmaq istəyirəm.
HAŞİYƏ
BABKM-da oxuyanda bir “müəllim” var idi, bizə zenit silahlarının istismarı fənnindən dərs deyirdi. Dərs vaxtı orda-burda avaralanar, dərsləri boş keçərdi. İmtahan vaxtı TKM-i çağırıb deyərdi ki, bütün qrupdan filan məbləğdən yığmalısan. Ya hamı, ya heç kim. Siyahıda nə qədər kursant var, hamısı verməlidir. Mənim pul verməyəcəyimi bildikdə isə deyərdi: “Onda Mustafayev, uzağı ondan başqa da bir nəfər – Rüstəmov Elnuru nəzərdə tutardı – qiymət alacaq, qalanları kəsildi”. Uşaqları salardı üstümə: – “Sənə görə biz də kəsiləcəyik” – qəribə olsa da, reallıq belə idi. Mən də onlara yeganə çıxış yolunu göstərərdim (nə yaxşı ki, uşaq vaxtı rəhmətlik Sükeydə nənəm mənə “Cırtdanın nağılı”-nı çox danışıbmış): “Mənim üçün fərqi yoxdur, kəsilmək istəmirsinizsə, mənim də əvəzimə yığın” və onlar məcbur olub, bunu edirdilər. Bir neçə dəfə belə hal olub.
90-cı illərdə BDU-nun tələbələri Qrabağda şəhid olanda, Bakıda bir torba alçaya, almaya qiymət yazan, hətta “üçlük”, mobil telefonlar çıxandan sonra “kontur” ləqəbi qazanmış müəllimlər də var idi. Şamaxı Humanitar Kollecində isə Tədris hissə müdiri vəzifəsindən sui-istifadə edərək, bəzən fənn müəllimlərinin razılığı və xəbəri olmadan yalançı imtahanlar düzənləyib, tələbələri “kəsər”, sonra düzəltmək üçün pul yığardı. Zənn edərdi ki, heç kim bunu anlamır…
Biz orta məktəbdə oxuyanda belə söhbətlər yox idi. Əksinə, müəllimlər dəftər-qələmi olmayana evdən gətirədi, ya da anındaca şkafdan çıxarıb verərdi… Ta indikilər kimi çığırıb-bağırmaz, kiminsə, nəyinsə xatirinə bəzi həkimlərdən öyrəndikləri metodlarla lazımlı-lazımsız əlavə vəsaitləri uşaqlara bəlkə də valideyinin sonuncu 5-6 manat çörək pulu, yol pulu üçün saxladığı vəsaitə aldırıb, sonra ilboyu arasın açmadan bir küncdə yatırtmazdılar… Bunlar həqiqət olsa da, necə deyərlər, dünya təkcə bunlardan ibarət deyil. Sadəcə, sözüm bəzi müəllimlərədir ki, diqqətli olsunlar. Allah bilir bu gün onların qarşısında oturan şagird və tələbələr sabah nələr danışıb, nələr yazacaqlar. Bu qədər geniş və təfsilatlı girişin yalnız bir məqsədi var, dünya təkcə bu gündən ibarət deyil, bunun sabahı da var… Və həmişəki kimi bizim pislərlə işimiz yoxdur – pis elə pisdir, onlar həmişə olub, və olacaqlar. Sadəcə, tək-tək fərdlər yaxşılardan nümunə götürüb yaxşı olsunlar deyə, bilməzlikdən bu girdaba yuvarlanmasınlar deyə nümunəvi, nəsə öyrənilə biləcək şəxslərdən, nümunələrdən yazmaq, təbliğ etmək lazımdır. Bugünkü qəhrəmanım, haqqında söhbət açacağım şəxs Şamaxı Dövlət Regional Kollecinin direktoru iqtisad elmləri namizədi, dosent İlham Vəliyevdir.
QISA ARAYIŞ
Vəliyev İlham Əli oğlu – 7 oktyabr 1959-cu ildə Tovuzu rayonunun Əlibəyi kəndində müəllim ailəsində anadan olub. Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin riyaziyyat fakültəsini bitirib. Müəllimliklə başladığı fəaliyyəti dövründə indiyə qədər bir çox təhsil müəssisələrində müxtəlif vəzifələrdə çalışıb. İqtisad elmləri namizədi, dosentdir. Hal-hazırda Şamaxı Dövlət Regional Kollecinə rəhbərlik edir.
İlham müəllimi 2017-ci ildən – Şamaxı Dövlət Regional Kollecinə rəhbərlik etməyə başladığı ilk günlərdən tanıyıram. O vaxt diqqətimi çəkən onun kollecə rəhbərlik etməyə başladıqdan sonra təhsil müəssisəsində ab-havanın dəyişməsi və yerli camaatın onun haqqında müsbət fikirləri olmuşdur. Həmin vaxt İlham müəllimlə görüşüb ətraflı söhbət etmiş, nəticədə mətbuatda “STEREOTİPLƏRİ YOX EDƏN ADAM” adlı yazı ilə çıxış etmişdim. Bu yazı mənim 23 yazımdan 12-cisi olub, elm və təhsillə bağlı, eləcə də digər kütləvi elekton vasitələrdə yayımlanmaqla bərabər, “YARADANLA BAŞ-BAŞA” kitabıma on ikinci yazı kimi daxil edilib. Bu il (2019) sentyabrın 9-u, ya 10-u idi. Mobil telefonuma zəng gəldi – İlham müəllim idi. Salamlaşdıq, hal-əhval tutduq. İlham müəllim məni kollecdə 16 sentyabr Bilik Günü münasibəti ilə təşkil olunmuş tədbirdə bir məzun kimi çıxış etməyə dəvət etdi. Məmnuniyyətlə qəbul etdim, vədələşdik. Ayın 16-sı, səhər saat 9:00-da Şamaxıda olmalı idim. Əvvəlcədən şair-publisist “Həftə içi” qəzetinin əməkdaşı Qələndər Xaçınçaylı da mənimlə getməyi planlaşdırsa da, son anda vacib iş çıxdığına görə gedə bilməyəcəyini söylədi. Və mən ehtiyat əməkdaş, şəxsi fotoqrafım Tuncay bəylə gedəsi oldum. Vədə günü səhər saat 9-a 15 dəqiqə qalanda biz artıq hadisə yerində idik. Olduqca maraqlı tədbir keçdi. Mən də gənclərə, xüsusi ilə birinci kurs tələbələrinə bir məzun kimi tövsiyə xarakterli çıxış etdim. Eyni zamanda, onlara iştirak edə biləcəkləri davam edən “Kərəmli – 700” layihəsi barədə məlumat verdim. Ustac.az və Yazarlar.az adından İlham müəllimə layiq görüldüyü digər məşhur bir müəllimin adına olan “Vintsas” Mükafatını təqdim etdim. Tuncay bəy də çəkdi. Sonra onun kabinetində bir-neçə il əvvəl qaldığımız yerdən söhbətimizə davam etdik. İlham müəllim böyük şövqlə bu il kollecin 35 məzununun imtahansız – subbakalavr diplomu ilə ali məktəblərə qəbul olunduğunu bildirdi. (Səmimiyyətimə inanın, İlham müəllim bu nəticəyə elə sevinirdi ki, elə bil öz doğmaca övladları ali məktəbə daxil olub. Halbuki elə valideyinlər var, övladı ali məktəbə daxil olanda nəinki, sevinmir, hətta onlara mane olmağa çalışır. Örnəyi ilə elə bu ilki qəbulda da rastlaşdıq…). Sonra ümumi mənimsəmədə ən aşağı nəticənin 53%-ə çatdırıldığını bu yöndə fəaliyyətin davam etdiyini bildirdi. Söhbət zamanı hiss edirdim ki, İlham müəllim məni boş-boşuna dəvət etməyib. Əvvəlki dövrlərdən xəbərdar olan və nə olur-olsun səmimi olacaq bir şəxs kimi mənim fikrimi bilmək istəyir ki, görsün nə qədər fərq, dəyişiklik var. İlham müəllim, buradan tam səmimi olaraq demək istəyirəm ki, çox fərq var. Bu fərq artıq Şamaxıya daxil olan kimi əhalinin, tələbələrin söhbətindən, kollecdəki ab-havadan, müəllimlərin və tələbələrin davranışından hiss olunur. Rəqəmlər və nəticələr də göz qabağında. Sağollaşıb çıxanda İlham müəllim yenə ilk görüşümüzün sonundakı kimi hələ nöqsanların olduğunu və onların səylə aradan qaldırmağa çalışdıqlarını bildirdi. Haqlı olaraq qeyd etdi ki, bu iş çox vaxt rəhbərlik və müəllimlərdən asılı olmur, bəzi valideynlər, tələbələr dəfələrlə onlara “yalnız oturub oxumaq lazımdır” – deyilməsinə rəğmən yenə digər yollar axtarırlar və aldanırlar, səhv edirlər, əsassız söz-söhbətlərə səbəb olurlar. Bu yerdə lap indi dəbdə olan məktəblərdə sinif valideynlərinin “vatsap” qrupları yadıma düşdü. Təhsil naziri əmr verir, məktəb direktorları hər dəfə iclas edib az qala bir-bir hər valideynə şəxsən çatdırır. Hər küncə-divara məlumat-bildiriş yapışdırır… Bir də görürsən bir valideyn düşdü ortaya, bəs ayıbdı, “Müəllimlər günü” gəlir pul yığmaq lazımdır. Özü də nə az, nə çox, filan qədər… Nəsə mətləbdən uzaqlaşmayaq. Necə deyərlər, pislər qalsın, pis yerində…
Zaur Ustac İlham Vəliyevə “Vintsas” mükafatın təqdim edərkən
Bəli, sevinirəm ki, belə bir müəllim tanıyıram və bu gün onun da günüdür. Gününüz mübarək, İlham müəllim! Sizə uzun ömür, cansağlığı və başladığınız bütün işlərdə müvəffəqiyyətlər arzu edirik. Uğurlarınız bol olsun! Heç narahat olmayın, nəticələr əladır və kənardan olduqca gözəl görünür. Xüsusi ilə qeyd etmək istəyirəm ki, fərq çox böyükdür. Ümumi mənafeyi düşünən bütün vətənpərvər vətəndaşlarımız adından sizə çox sağ olun deyirik. Başladığınız işdə Uca Yaradan yar və yardımçınız olsun. Var olun!
19.09.2019. Şamaxı – Bakı.
QEYD:
Məqalə müxtəlif vaxtlarda fərqli saytlarda yayımlanmaqla yanaşı “TƏƏSSÜRATLAR” və “QƏLƏMDAR – 2” kitablarında İYİRMİ DÖRDÜNCÜ yazı kimi müstəqil məqalə şəklində yer almışdır. Eyni zamanda ənənəvi qaydada aşağıdakı mətbu orqanlarda dərc olunub:
1.“Bir müəllim tanıyıram”, “Təzadlar”,01.10.2019, say: 45 (2230), s,13, 2.“Bir Müəllim tanıyıram”, “Ədalət”,03.10.2019, say: 158 (5622), s,8,
Dünya malı, bu dünyada qalandı, Süleymanın hekayətin sal yada. Kimi qurdu, kimlər çapdı, taladı Elə qazan, elə ye ki, bal dada. * * * Canfəşanlıq, fitnə-fəsad faydasız, Tamahkarlıq, hiylə, büsat faydasız, Riyakarlıq, qorxu, həsəd faydasız, Şirindil ol, yeri gəlsə, al “qada”. * * * Ustac desin, bircə kəlmə, dinlə sən, Adəm bura niyə gəldi, biləsən, Həmən yerdi– cəza yeri, anla sən, Rəvamıdır, verə ömrü, mal bada!?
Ракетно-космическая отрасль — одно из немногих научно-промышленных направлений, которым по праву мог гордиться СССР.
Если по другим направлениям, Советский Союз отставал, или шел вровень со своими “вероятными противниками”, то в ракетно-космических делах, он был единоличным лидером. И это касается не только освоения Космоса.
Разработка новейших видов вооружений для ракетных войск позволяла долгие десятилетия сохранять военный паритет при значительно меньших, чем у противника, ресурсах.
Поэтому все связанное с этой отраслью было сверх секретно.
Провал разведывательной сети мог быть очень болезненным. Для ее восстановления могли потребоваться десятилетия. Уничтожения простого инженера-разработчика новейшей ракеты, могло стать невосполнимым ущербом, влияющим на обороноспособность всей страны.
Что уж говорить о Председателе Государственной комиссии по лётным испытаниям — человеке управляющим огромным комплексом, состоящим из сотен НИИ, заводов, центров подготовки и т.д.
Достаточно сказать, что в Комиссию входили министры, крупные партийные чиновники, видные ученые. Всего около 50 человек. Например, в составе комиссии обязательно был министр Обороны СССР и президент Академии наук.
А еще, в те времена, только у двух-трех высших руководителей была прямая связь с Генеральным Секретарем. В том числе, прямой телефон стоял у Председателя Госкомиссии.
Сегодня эта должность называется “Председатель Государственной комиссии по проведению лётных испытаний космических систем и комплексов”. Состоит в ней Дмитрий Рогозин.
А тогда, во времена расцвета, с 1966 по 1991 годы (практически всю историю освоения Космоса), Председателем был Керим Аббас-Алиевич Керимов — центральная фигура советской космонавтики (это энциклопедическое, а не художественное определение).
Кто же он, этот человек, который если и появлялся в кадре, то всегда со спины?
Генерал-лейтенант Керим Аббас-Алиевич Керимов
По понятным причинам сведений о Кериме Керимове нет ни в одном справочном издании советских времен. Даже Большая Советская Энциклопедия молчит.
Но зато он есть в “Британнике” — старейшей энциклопедии мира. Куда Керим Алиевич попал в 1987 году, когда был рассекречен на волне перестройки.
Керим Алиевич Керимов, советский специалист по ракетостроению (родился 14/17 ноября 1917 года, Баку, Азербайджан, Российская Империя – умер 29 марта 2003 года, Москва, Россия), в течение многих лет был центральной фигурой в советской космической программе, хотя его Имя держалось в секрете от общественности. Во время и после Второй мировой войны Керимов работал с военными ракетами, возглавив в 1959 году отдел, который наблюдал за секретными испытательными запусками.
Encyclopedia Britannica
Благо, после выхода в отставку, в 1995 году, генерал написал автобиографическую книгу «Дорога в космос (Записки председателя Государственной комиссии)» и дал достаточно много интервью , из которых мы можем узнать о его жизни.
Семья
Керим Алиевич Керимов родился 14 ноября 1917 года, на самом стыке эпох.
Уже перестала существовать Российская Империя, пала Российская Республика, только стала вступать в свои права провозглашенная Российская Социалистическая Республика, а в далекой Бакинской губернии, в Баку, появился на свет малыш — Керим.
Он родился в семье бакинских интеллигентов Аббас-Али Керимова и Сурии Ахмедовой.
Мать: Сурия Керимова (Ахмедова), выпускница женской гимназии, умерла при родах, в 24 года.
Отец: Аббас-Али Керимов, окончив Санкт-Петербурский технологический институт, работал инженером-технологом в нефтяной компании. После смерти жены посвятил себя воспитанию детей.
Братья: Средний брат — Сулейман, пошел добровольцем на фронт, погиб в первые дни войны. Младший брат — Мустафа, ученый-востоковед, кандидат филологических наук. Погиб в 37 лет в авиакатастрофе (самолет разбился при заходе на посадку в аэропорт Шереметьево).
Братья Керимовы: Керим, Мустафа, Сулейман.
Учеба
В отличие от братьев, Керим унаследовал от отца тягу к техническим наукам. Поэтому после окончания школы, следуя семейной традиции, отправился поступать в российский ВУЗ.
В 1936 году стал студентом Новочеркасского Индустриального института (энергетический факультет). В том же году женится на крымской татарке Заре (Зара Анифовна Керимова). В 1937 году у пары рождается дочь Сурия.
В 1939 году, семья переезжает обратно в Баку, а Керим переводится в Азербайджанский Государственный университет нефти и промышленности (тогда также Индустриальный институт).
С началом войны, Керим Керимов, параллельно с учебой, работает на Бакинском радиоузле, где занимается починкой и конструктивными улучшениями репродукторов.
По окончании ВУЗа в 1942 году, как один из наиболее перспективных студентов, направляется на последний курс Артиллерийской Академии имени Ф.Э. Дзержинского (факультет Вооружения).
В 1943 году, выпускается, получая звание техник-лейтенант.
Дипломная работа выпускника Керимова “Цех по изготовлению минометов”, привлекает внимание свой актуальностью и законченностью. Это буквально готовый план усовершенствованного производства.
Служба
Талантливого инженера привлекают к приему военной техники производимой на московских предприятиях. Он сразу получает внеочередное звание “старший техник-лейтенант” (приказ от 7.10.1943) и назначается старшим техником военной приёмки.
На Московском патронном заводе № 538, Керимов проверяет гвардейские реактивные минометы “Катюша” и ее твердотопливные снаряды, становясь одним из лучших специалистов по этому типу вооружений. За плодотворную работу на этой ниве, он награждается орденом Красной Звезды.
Керим Керимов в 1942 (курсант) и 1946 годах (старший техник-лейтенант).
Поэтому, когда в 1946 году возникает вопрос о исследовании секретного производства немецких ракетных снарядом ФАУ, вопрос о том, кого направить не стоит. Керимов с группой специалистов отправляется в горы под Нордхаузеном.
Американцы успели вывезти практически все, включая гениального Вернера фон Брауна, но советские специалисты смогли восстановить большую часть ценной информации.
Керим Керимов несколько раз с 1946 по 1949 год летал в Нордхаузен. В этот период получил звание “техник-капитан”.
Вплоть до 1960 года, работая на самых ответственных направлениях связанных с ракетостроением, Керим Керимов продвинулся до должности Начальника 4-го Управления Главного управления ракетного вооружения ( по современным меркам “начальник Центрального управления космических средств РВСН”).
В 1961 году, в возрасте 44 года, получил звание генерал-майор.
1960 и 1965 годы.
В это время генерал Керимов занимался новейшими межконтинентальными ракетами, поэтому, когда ему предложили заняться космическими аппаратами, воспринял это, как отставку.
Но став, в 1963 году, Начальником 3-го Управления, занимавшегося первыми системами космического вооружения (связь, метеослужба, зондирование поверхности), быстро понял, что за этим направлением будущее.
В 1964 году создается Центральное управление космических средств Ракетных войск стратегического назначения, во главе которого становится Керимов.
В 1965 году, в сверхсекретном Министерстве общего машиностроения формируется Главное космическое управление, куда главой переводят Керима Алиевича. А уже в 1966 году, параллельно, он становится Председателем Государственной комиссии по лётным испытаниям пилотируемых космических кораблей
С этого момента, и до самой отставки, на протяжении 25 лет пребывает в этой должности.
Именно он принимает решение о запуске, и несет ответственность за все пилотируемые полеты.
Начиная с 1967 года как председатель государственной комиссии лично отправлял в космос все экипажи космических кораблей. Именно ему они докладывали на космодроме о готовности к полёту и ему же отчитывались о выполнении задания после приземления. Тем не менее, самого Керимова в телерепортажах показывали только со спины, его имя не упоминалось в средствах массовой информации и было строго засекречено.
Википедия
При том, что Керим Алиевич был человеком военным, главным для него были жизни космонавтов.
Генерал Керимов.
Известен случай, когда на Совете обороны, Брежнев раскритиковал маршалов и министров за срыв запуска новой ракеты “Восход” (до этого была “Восток”). Заявив, что не намерен терпеть урон авторитету Страны Советов.
Только генерал Керимов посмел возразить Генсеку, заявив, что он не допустит полета пока все не будет отлажено до мелочей. (Как потом рассказывал Керим Алиевич, он просто не мог промолчать, т.к. провожал космонавтов в полет, и понимал, насколько и так их профессия опасна.)
Леонид Ильич был в шоке. Маршалы и министры молчат, склонив головы, а какой-то генерал-майор, ему возражает.
Больше всего Брежнева возмутила фраза “просто от ерунды” — лексику которой Кремлевские кабинеты слышали не часто. Поэтому он потребовал немедленных объяснений.
И Керимов рассказал, что космонавт Владимир Комаров, который погиб при возвращении на Землю, скончался при приземлении из-за нарушения технологии обработки контейнера, где хранился парашют. Совсем ерундовой мелочи, которая вылилась в большую трагедию.
В 1971 году генерал-майор Керимов получил звание “генерал-лейтенант”.
Керим Алиевич Керимов, оставаясь особо секретной персоной, внес неоценимый вклад в развитие советской космонавтики. Был награжден самыми высокими правительственными наградами и премиями.
Свой первый орден Ленина он получил еще в 1961 году, “за участие в подготовке первого пилотируемого полёта человека в космос”, а звезду Героя Соц.Труда “за создание многомодульной орбитальной станции «Мир» и обеспечение полётов на эту станцию”.
Генерал-лейтенант Керим Керимоа.
После отставки, он продолжал оставаться на посту. Работал консультантом Центра Управления Полетами. Незадолго до своей смерти, в 2001 году, Кериму Алиевичу пришлось наблюдать за затоплением своего детища — орбитальной станции “Мир”.
Он встал, когда станция вошла в плотные слои атмосферы. Вместе с ним встал и весь ЦУП, почтив тем самым память великих людей стоявших у истоков советской космонавтики.
Медаль учреждённая Федерацией космонавтики России.
В 2003 году, на 86 году жизни, генерал-лейтенант в отставке, самый засекреченный руководитель советских времен, скончался.
https://www.youtube.com/watch?v=gbfx38KMExQ
Керим Керимов и Октай Ахмедов
Генерал-лейтенант артиллерии, Герой Социалистического ТрудаКерим Aлиeвич Керимов и его родственник Октай Ахмедов в Баку.
