Yenə uçur səmada, taxtında ağ göyərçin, Tarixə yazılan gün sənin ilin, Zəngəzur! Ağ evdə yazılacaq bəxtin də ağ göyərsin, Atılan imzalar da düz əməlin, Zəngəzur!
Artıq qatar yoldadır, yolunu açdı İmza, Sərnişin intizarda, qolunu açdı İmza, Açılmayan dillərin dilini açdı İmza, Getmədiyim yolları silir əlin, Zəngəzur!
Mən sonuncu qatarın sonuncu sərnişini, Otuz ildir sıxmışam ürəyimə dişimi, Gözlə, sənin qoynuna əbədi gəlişimi, Taleyimə, bəxtimə gülür üzüm, Zəngəzur!
Sən bir Zəfər andısan, möhürün şəhid qanı, Üçrəngli bayrağım tək, de, gözəl bayraq hanı?, Düşmənin qəfəsdədir zəhər tək şirin canı, Həm zəfərə, həm sülhə dolan dilim Zəngəzur!
Zəfərin beş ilində nə gözəl hədiyyəsən, Sən dünyanın gözündə, dünyanın dilindəsən, Necə mərd dayanmısan hər kəsin önündə sən, Harda olsa sevinir xalqım, elim, Zəngəzur!
Naxçıvandan dünyaya sən damarda qanımsan, Sən adi bir yol deyil, durulan vicdanımsan İllərdir gözlədiyim ən müqəddəs anımsan, Yenilməz qürurumsan, düz əməlim, Zəngəzur! Tarixə yazılan gün sənin günün, Zəngəzur! 08.08. 2025
Tanınmış şair-jurnalist Təranə xanım Arifqızının “Keçidlər” , “Payızın zəfər rəngi” kitablarının və “Yüz ilimin sədası” antologiyasının təqdimat mərasimi keçirilib
12 iyun 2025- ci il. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin “Nətavan” klubu. Ənənəvi olaraq bu müqəddəs ocaqda yenə də söz, şeir bayramıdır, desək ifrata varmarıq. Bu dəfə Naxçıvanda yaşayıb-yaradan, Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliyinin üzvü, tanınmış şair-jurnalist Təranə xanım Arifqızının “Keçidlər” , “Payızın zəfər rəngi” kitablarının və “Yüz ilimin sədası” antologiyasının təqdimat mərasimi keçirildi. Tədbirdə şairə xanımın qələm dostları, oxucuları, yaxınları iştirak edirdi. Təqdimatı giriş sözü ilə açan Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin əməkdaşı, şair-publisist Güləmail Murad açaraq tədbir iştirakçılarını salamladı. Öncə Vətənin azadlığı uğrunda canından keçən şəhidlərimizin ruhu bir dəqiqəlik sükutla yad edildi. G.Murad qeyd etdi ki, bu gün ulu, qədim diyarımızda, ulu öndərin doğulduğu torpaqdan ədəbi mühitə ayaq basan, fərqli janrlarda yazıb-yaradan Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliyinin üzvü, yazıçı -publisist Təranə Arifqızının işığına toplaşmışıq. “Keçidlər” kitabı müəllifin poeziyasından bəhs edən yeddi kitabından sonra nəsr və publisistikasını əhatə edən ilk kitabıdır. İndiyə kimi Təranə Arifqızının “Mən şair olsaydım”, “Nə qədər ki insan var”, “Sözün bayatı rəngi”, “Qarabağda 44 gün”, “İçimdəki səs”, “Qələbəyə tələsən şəhid”, “Payızın zəfər rəngi” kitablarının müəllifidir. Naxçıvan Muxtar respublikasının 100 illiyinə həsr olunmuş “Yüz ilimin sədası “antologiyasının ideya müəllifi və tərtibçisidir”. Əməkdar İncəsənət Xadimi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin katibi, yazıçı Elçin Hüseynbəyli, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin beynəlxalq əlaqələr və tərcümə məsələləri üzrə katibi, şair-tərçüməçi Səlim Babullaoğlu, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Lütfiyyə Əsgərzadə, Millət vəkili, Azərbaycanın Əməkdar rəssamı Ülviyyə Həmzəyeva, ədəbiyyatşünas, tərcüməçi, “525-qəzet”in baş redaktor müavini Seyfəddin Hüseynli, Mədəniyyət Nazirliyi Mədəniyyət üzrə Elmi-Metodiki və İxtisasartırma Mərkəzinin sektor müdiri Fariz Yunisli, şairlərdən İbrahim Yusifoglu, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, şair Adilə Nəzər, sair-nasir Arzu Nehrəmli, Aləmzər Sadiqqızı, “Nur ocağı” Ədəbi Məclisini təmsil edən şair Ramilə Əliyeva, “Mirvarid Dilbazi Poeziya Məclisi”İctimai birliyinin sədri, şair-publisist Güllü Tomarlı və digər tədbir iştirakçıları yazarın yaradıcılığı haqqında fikirlərini bölüşüb, yeni kitabi münasibətilə təbrik ediblər. Ədəbiyyatşünas, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, “Keçidlər”kitabına ön söz yazan Mətanət Vahid kitab haqqında dəyərli fikirlərini bölüşərək, qeyd edib ki, Təranə xanımın bu kitabı başdan-ayağa Vətən eposudur. Keçmişlə müasirlik onun bütün yazılarında birlikdə inkişaf edir. Mətnlərinə fərqli yanaşmalarla rəng qataraq, oxucunu cəlb edə bilir. Müəllifin nəsr və publisistikasını və digər janrda olan yazılarının toplandığı bu kitab geniş oxucu auditoriyası üçündür”. “Yazarlar” jurnalının baş redaktoru Zaur Ustac müəllifi ədəbi yaradıcılıq sahəsində qazandığı ardıcıl uğurlarına görə Müstəqil Yazarlar Konfederasiyasının “Fəxri yazar” diplomunu təqdim edərək təbrik edib. Xanım şairə tədbirlə bağlı fikirlərini oxucuları ilə bölüşüb: Tədbir başlayan saata qədər çox həyəcanlı idim. Naxçıvanda kitab təqdimatlarım olanda rahat olurdum. Burada keçirilən tədbirə isə əksəriyyəti illərlə qiyabi olaraq tanıdığım, virtual əlaqədə olduğum insanları dəvət etmişdim. Mənim üçün fərəhli və sevincli gün oldu . Gəlməmək üçün yox, gəlmək üçün bəhanə arayanlar yanımda oldular. İş gününə düşdüyü üçün icazə ala bilməyənlərin, dövlət səviyyəsində tədbiri olanların, bir sözlə üzürlü səbəbi olanların üzürünü qəbul edirəm. Nə yaxşı ki varsınız. Mənim yaradıcılığım üçün yaddaqalan tarix olan bu günü mənə yaşadanlara, hər şey könlünüzcə olsun, deyirəm. Hər kəsə təşəkkür edirəm. Ruhən, cismən yanımda olanların hamısına. Naxçıvandan mərkəzə üz tutan əyalət şairinə qol qanad açdığı üçün Azərbaycan Yazıçılar Birliyinə, tədbiri lentə alan doğma Naxçıvan televiziyasına, Mədəniyyət kanalına minnətdarlığımı bildirirəm . Nə yaxşı ki həyatda işıqlı insanlar var. Həyat onlara görə ayaq üstədir…” Təranə Arifqızı Azərbaycan Yazıçılar Birliyinə, təqdimatın keçirilməsində əməyi olan hər kəsə minnətdarlığını bildirib. Şeirlərindən nümunələr səsləndirib. Sonda xatirə şəkilləri çəkdirilib. Fotolar:
YAZARLAR olaraq, TƏRANƏ xanımı bu münasibətilə təbrik edir, qarşıdakı bütün həyat və fəaliyyətində yeni-yeni nailiyyətlər arzulayırıq! Uğurlarınız bol olsun!
OYAN ŞƏHƏRİM, OYAN *** Daş evlər…daşlaşan evlər, yanan divarlar, yalan divarlar… dedilər, Qafqazın Xirosiması, ruhlar şəhəri… günahsız ahlar şəhəri… iyirmi yeddi ildir boğazına tıxanıb qəhəri… gülüşünə toz səpilib, yarasına duz səpilib… bu şəhərdə, teatr divarları arasında əsrin faciəsi oynanılıb. Baş rolda iblisin özü və övladları, xain, barbar, vəhşi dabanyalayan, dünyanın ən iyrənc adları… Xatirələr xəncərlə doğranıb, Toplarla anılıb… Hər binanın , hər divarın yeri qalıb, Talan olub, soyulub, Bir sümük, bir dəri qalıb… Dərindən nəfəs almağa Ürəyinin pəri qalıb… Yiyəsi diri, özü ölü şəhərim… onu sevən ürəklərin sevgisiylə dolu şəhərim…
*** Otuz illik həsrətdən özünü asan şəhər. Oyan, nəfəsin gəlib, Daş olub, susan şəhər…
Qoynunda uyutduğun Şahların diriləcək. Sənsiz nəfəs almayan Ruhların diriləcək.
Qəlbini əsir edib, Şux qəddini əyiblər. Daşın düşmən başına, Xatirinə dəyiblər.
Bəzəksiz otaqların Yenidən bəzənəcək. Xan qızı Nətavanın Türbəsi diriləcək.
Böyük rus yazıçısı N.Q. Çernışevskinin məşhur “Nə etməli?” əsərindən bu sitatı məqaləmiz üçün epiqraf seçməyimiz təsadüfi deyil. Düzdür, N.Q.Çernışevskidən əvvəl də Azərbaycanın fəlsəfi düşüncəsində qadına çox böyük qiymət verilmiş, qadın zəkası, qadın düşüncəsi yüksək dəyərləndirilmişdir. (ən azından Nizaminin məşhur “Erkək tinətliyəm, olsam da qadın, Hər işi bəllidir mənə dünyanın. Mən də bir aslanam, düşünsən bir az, Aslanın erkəyi, dişisi olmaz” bəndinə, H.Cavidin məşhur “Qadın” şeirinə nəzər salmaq kifayətdir). Lakin bizim məqsədimiz N.Q. Çernışevskinin “…Bu ağıl rədd olunmasaydı, öldürülməsəydi, fəaliyyət göstərsəydi bəşəriyyətin tarixi on dəfə sürətlə gedərdi” fikrinin həqiqət olmasına şərik çıxmaqdır.
Lakin zaman-zaman ədəbi prosesimizdə hiss olunan bu boşluq, xüsusilə, müstəqillik qazanıldıqdan sonra yavaş-yavaş dolmaqdadır. Belə bir zəruri ehtiyacın ödənilməsində Naxçıvan ədəbi mühitinin yetirməsi şair, nasir, publisist, tele-jurnalist və bəzi məqamlarda tənqidçi-tədqiqatçı kimi tanınan Təranə Arifqızının özünəməxsus rolu və imzası var. Təranənin yaradıcılığında, göründüyü kimi, ədəbi prosesin bir neçə janrı bu və digər səviyyədə özünü göstərsə də, şairlik onun yaradıcılığının əsas meyarıdır.
Həqiqətən də, qadın zəkası zaman-zaman əzilməsəydi, öldürülməsəydi,çox da uzağa getməyək, elə bizim ədəbiyyatda qadın yazarların sayı heç də azlıq təşkil etməzdi.
T.Arifqızı ədəbiyyata, demək olar ki, əsrimizin əvvəllərində gəlmiş və bu çağa qədər də onun “Mən şair olsaydım”,”Nə qədər ki, insan var”, ”Sözün bayatı rəngi”, ”İçimdəki səs”, ” Qarabağda 44 gün”, “Qələbəyə tələsən şəhid” kimi kitabları nəşr olunaraq elmi-ədəbi ictimaiyyətə təqdim edilib. “Payızın zəfər rəngi” kitabı isə şairənin oxucularla yeni görüşüdür.
Təranə Naxçıvan torpağının zaman-zaman yetirdiyi Heyran xanım, Qönçəbəyim, Kəmalə Ağayeva, Elmira Qasımova,Validə Hüseynova, Rahilə Elçin, Mətanət Hüseynxanqızı … kimi qadın şairləri sırasında öz imzası, öz səsi ilə seçilən şairdir. Onun şeirlərinə də zamanın axarı, ictimai mühitin dəyişkənliyi, şair və dünya kimi bəşəri mövzular aparıcı rol oynayır. şairlik təkcə şeir yazmaq deyil, şairlik hər şeydən əvvəl Tanrının, yaşadığın dövrün, zamanın və mənsub olduğun Vətənin, xalqın qarşısında cavabdehlikdir, məsuliyyətdir. Buna görə də şair yaşadığı zamanın, ictimai mühitin barometridir, bir az da dəqiq desək, bir yazımda dediyim kimi, qara qutusudur. Necə ki, təyyarənin qəza törətmə səbəbi təyyarəyə yerləşdirilmiş qara qutular oxunandan sonra müəyyənləşdirilir, müəyyən bir zaman kəsiyinin səciyyəvi xüsusiyyətləri də zamanında yaşamış söz adamlarının yaradıcılığı əsasında aşkarlanır, ictimailəşir. Bu nöqteyi-nəzərdən yanaşanda Təranə Arifqızının bir çox şeirləri zamanımızın xarakterik cizgilərini sabah üçün saxlanc edən şeirlərdir. Xüsusilə, onun yuxarıda adını çəkdiyim “Qarabağda 44 gün” şeirlər kitabı yaşadığımız yaxın keçmişimizin-44 günlük Vətən savaşımızın iftixar doğuran qalibiyyət anlarını sözün yaddaşına köçürən uğurlu poetik nümunələr toplusudu.
Təranənin şeirlərində bir qadın səliqə-səhmanı və həm də hər əzaba dözüm inadkarlığı var. O nədən, hansı mövzudan yazırsa yazsın, orada qadın ürəyinin hərarəti, sevinci, fərəhi, bəzən də, təbii olaraq, hıçqırıq və sarsıntıları da duyulmaqdadır. Bu da ondan irəli gəlir ki, hər bir şeir bir ovqatın, bir təbii düşüncə və duyğunun məhsuludur. İnsan təbiəti də həmişə dəyişkən, dyğusal və mütəhərrik olur. O daima yeni-yeni çalarlar, yeni-yeni hiss və duyğularla zənginləşir və bu zənginlik də zamanında şeirə, rəsmə, musiqiyə … çevrilir, bu sənət əsərləri də məqamında kiminsə ruhunu təzələyir, ona yeni ovqat, zövq və yaşamaq stimulu verir.“Etiraf” şeirində olduğu kimi:
Etirafın ən gözəli-
Yadların yadı olmaqdı.
Səndə səni tapmayana
Həsrətin dadı olmaqdı.
Yaxud da:
Etirafın ən gözəli
İçimizdə oturubdu.
Dili yoxdu,amma səsi
Bu dünyanı götürübdü.
Nümunə gətirdiyimiz bu iki bənddə təkcə bir şair ürəyinin çırpıntıları yox, həm də sevən, amma sevgisi “sevilməyən” bir qadın tənhalığının dilsiz etirafı diqqəti çəkməkdədir. O qadının ki, onun sevgisi və insani duyğusu pak və müqəddəs ol-duğu kimi, həm də “lal”dı, haray- həşirsizdi. Bəlkə də bu etiraf mövzusu bir qadın şairin yox, deyək ki, bir kişi şairin qələmindən çıxsaydı bu qədər səmimi və duyğusal təsir bağışlamazdı.
“Darıxır” şeirində isə insan tənhalığının acılarından doğan bir intizar və bir az da dəqiq desək bitməyən həsrət var:
Günü bitməyən günlərim,
Gəlməyən yaşım darıxır.
Arxamca kimlər atacaq?
Köksümdə daşım darıxır.
Bəlkə də bu kimi misralar kimlər üçünsə mücərrəd, anlaşılmaz görünər. Təbiidir. Hər kəsin bir baxış bucağı var. Lakin həsrətin köz kimi yandırdığı duyğusal oxucu üçün bu hisslər çox doğmadır. Ümumiyyətlə, Təranənin bu səpkili şeirlərində, belə demək mümkünsə, işıqlı bir kədər, bənzərsiz bir həsrət var ki, bunların da sonu vüsala qovuşmaqdır…Sonu sonsuzluğa qovuşmaq olsa belə…
Kitabdakı şeirlər mövzu baxımından rəngarəng və müxtəlif çeşidlidirlər.Vətən, zaman, sevgi və bu kimi digər mövzulu şeirlər şairin vətəndaşlıq duyğularının və məsuliyyətinin təzahürü kimi diqqəti çəkir.Yəni şeirlər nə qədər mövzu, hiss və üslub baxımından müxtəlif olsa da, onları bir-birinə küll halında bağlayan vahid bir amal, vahid bir məqsəd var:oxucunu insan kimi formalaşdırmaq, Vətənə, Millətə layiqli vətəndaş etmək. Buna görə də Təranə xanımın şeirlərində müqəddəs Ana nəfəsinin və Vətən torpağının hərarəti duyulmaqdadır. Bu duyğular da təbii ki, şairin Anaya,Vətənə qırılmaz tellərlə bağlılığından irəli gələn səbəblərdəndir.
Şairin vətənpərvərlik mövzusunda yazdığı onlarla şeirdən birinin adı “Zəfər payız” adlanır. Şeirdə illərlə yola saldığımız ənənəvi payızlardan fərqli olaraq millətimizə,Vətənimizə zəfər sevinci gətirən və tariximizin yaddaşına tarix kimi yazılan bir payız rəngi öyülərək vəsf edilir:
Mən sevirəm payız səni…
Oğlum payız,qızım payız!..
Möhtəşəmsən,qızıl payız!..
Poladların qıy səsini,
düşmənimin məğlub olan
“vay” səsini
qızıl,zərli rənglərində
gətirdin sən…
Şuşa dolu,Laçın dolu
ətirsən sən.
Namərdlərin yazdığını poza-poza,
yeni tarix,yeni era yaza-yaza
gələcəyə tələsirsən…
Elə buna görə də şair bu payızı illərin bütövlük həsrətinə son qoyan “Zəfər payız”ı adlandırır və bu qənaətində də yanılmır. “Payızın zəfər rəngi” dastanını igid oğullarımız al qanlarıyla yazıb. Ona görə o rəng əbədidir, unudulmazdır.
“Nağıl kimi,amma nağıl deyil ki…”,”Sədərəkdən Şuşayacan” kimi şeirlərində də şair yaşadığımız və qəhrəmanlıqlarla dolu olan tariximizin yadda qalan anlarını qələmə almışdır.
Oxuculara təqdim olunacaq “Payızın zəfər rəngi” kitabında şairin ilk baxışda təbiət şeirlərini andıran “Qar ətri”,”Qış nağılı”,”Mən zərif bir çobanyastığı” kimi şeirləri də toplanıb. Ancaq bu tipli şeirlərin özəlliyi ondadır ki, burada təbiət elementləri şair üçün ictimai ağrılarını, sosial qayğılarını oxucularla bölüşmək amalına xidmət edir. Daha doğrusu təbiət təbii obrazdan çox sosial duyğu və düşüncələrin ifadəçisinə çevrilir. Bu da şairin öz fərdi yazı üslubundan və yaradıcılıq manerasından irəli gəlir.“Qar ətri” şeirində bu duyğunu aydın sezmək müm-kündür:
İlıq dodaqların buz təbəssümün
asın, budaqların yalın əlindən.
Dəniz gözlərində qar ətri qalıb,
söylə, hara gedim sənin əlindən?
…Təbii ki, deyilən, yazılan hər bir söz, hər bir şeir nəbzi döyünən,ürək çırpıntıları hiss olunan İnsan adlanan canlı bir varlığın ruhsal aləminin təzahürüdür. Bu aləm nə qədər əxlaqi, mənəvi baxımdan duyğusaldırsa, zəngindirsə, onun ortaya qoyduğu söz süfrəsi də bir o qədər duyğusal və zəngin olacaq. M.Füzuli demişkən: ”Kim nə miqdar olsa, əhlin eylər ol miqdar söz”. Təranə Arifqızı da “öz miqdarında” olan şairdir. Onu bir şair kimi fərqləndirən və sevdirən də elə budur.
Sözün də rəngarəng duyğu çalarlarına bələnib öz havasını yaratmaq, bu havanın sirli-sehrli mənzərəsində şeir olmaq istəyinə misra-misra, bənd-bənd qovuşmaq və yaşam vermək qüdrəti var. Sözün çiçək dilli baharından xəzəl güllü payızınacan yaratdığı poetik tablolar elə təbiət hadisələri kimi möcüzələrlə dolu olur.
Havası özündən baslanıb özündə qurtaran yollar kimi sonsuz olan təlatümlü şair ürəyi fikir yükündə dolub-daşan kövrək çırpıntıların duyğu-duyğu şeir düzənini yaradır.
Bu düzən kövrək görüşlərin, uzun-uzun ayrılıqların, həzin qəribliyin, ömürdən xəzəl-xəzəl uçub gedən illərin sapsarı xatirələr məcmusudur, ömür pəncərəsini döyəcləyən yağış damlalarının poetik qoxusudur.
Təranə Arifqızının da özünəməxsus poeziya havası var, şair öz içini sözün baharıyla doldura bilir, sonra öz baharından süzülüb gələn havanın poetikasını yaradır. Bu havada nələr yoxdu,- “sözün içində doğulan noyabr günəşi”, “buz tutmuş qaranlıqlar”, “cənub istisində şimal qışı”, “gedənlərin gəlişinə anaların gözlərindən axıb gedən gülüşlər”, “yaralı daşların sarğıları, dörd divarın harayı”, “ağ olsun deyə gecəni ağartmaq, gündüzün isə üzünə qara çəkmək”, daha nələr, nələr. Bütün bu fikir düzümünün başında şairin şeir olmaq istəyi mövcuddur:
Şeir olmaq istəyirəm,
Ağdam kimi, Şuşa kimi.
Qırx dörd gündə bir körpənin
Böyüdüyü yaşa kimi.
Qürur hissi ilə qeyd edim ki, “Qırx dörd gün” ifadəsi dünyanın döyüş tarixinə qızıl hərflərlə yazılan bir ifadədir və bu ifadəni yazan və yazdıran oğullarımızın qarşısında baş əyirik. Ədəbiyyatımızın da əbədi və ədəbi obrazına çevrilən bu döyüş Təranə Aifqızının yaradıcılığında mühüm yer tutur. Şair bu kitabında yer alan bir çox şeirində Ağdam kimi, Şuşa kimi, Suqovuşan, Xudafərin, İsa bulağı, Cıdır düzü, Xarı bülbül kimi şeir olmaq istəyir.
Vətən mövzusu, Vətənə həsr edilən şeirlərin uğurlu şair ömründən keçən ana xəttdir. Bu xəttin üstündə sətirlənən ana yurdun gözəllikləri, şairin ruhunu yerindən oynadan gürşad bulaqlar, şaqraq nəğməli şəlalələr, füsunkar yamacların tül örpəyi, dən-dən sünbüllənən dalğalı zəmilər, xəyalların yel qanadındakı uçuşuna heyrətamiz baxışlar, xatirələrə sarınan kövrəklik, xiffətli torpaq duyğuları poeziya işığında daha da böyüyür, öz poetik məcrasını tapır.
Dövrümüzün bu günki Zəfər havasını poeziya aləmində, fikir məkanında daha da rövnəqləndirmək, sözün oxucu bazarında bədii çəkisini qoruyub saxlamaq, şeirsevərləri öz ürək çırpıntılarının daimi qonağı edə bilmək hər şairə nəsib olmur. Ölməz oğullarımızın ölümsüzlük obrazını yarada bilmək üçün gərək bu misrslardan keçə biləsən:
Şəhid olmaq-bu torpağı ürəyində qucaqlamaq,
Düşmənini yox etməyə gözündə qılınc saxlamaq!
Təranə Aifqızının nəzmə çəkilmiş düşüncələri obrazlı şəkildə ifadə edə bilmək, dolğun və bədii çalarlarla zənginləşdirərək misralara düzmək qabiliyyəti onun uğurlu ədəbi taleyindən xəbər verir. Bu məziyyətlər Təranə Aifqızının şeirlərində bir az da dəyər tapır, genişlənir və Azərbaycan adlı məmləkətin bütün ərazilərindən keçən rəngarəng mənzərəyə çevrilir. Şair bu bədii rəngarəngliyin adını çox düzgün seçib: “Payızın zəfər rəngi”.
Şairin yaratdığı payızın zəfər rəngi çox şaxəlidir, mövzular rəngarəng və düşüncələr səmimidir. Şeirlər oxunaqlı olmaqla bərabər oxucuda təlatümlü ovqat yaradır.
Dağ altından sızır Şapur bulağı,
Su üzündə gülür quzuqulağı,
Ayağıma sığal çəkir alağı,
Möcüzə danışır dilim, a dağlar.
Bu yerlərin bənzərsiz təbiətindən tutmuş zəhmətkeş insanlarınadək bütöv bir Vətəni vəsf edən şairin ilhamı Haçadağın havası kimi saf, Batabatın suyu kimi dumdurudur.
Dolana-dolana qalxdım yaylağa,
Bir dərəyə baxdım, bir də oylağa,
Ətək saldı yanğım buz Zorbulağa,
Göynədi dişlərim, deyim, Batabat.
“İçindəki ağrıyla sükütu yandıran və tüstüsü gözündən çıxan, eyni zamanda baxışı buza dönən” şairin poetik dilinin rəvanlığı, bu rəvanlığın içindəki şipşirin dialektin dadlı-duzlu tamı oxucunu sehrləyir. Bu sehrin qədim söz eli olan Naxçıvandan qaynaqlanan mənbəyi ər-ərənlərin cəngində, dədə-babaların sazlı-sözlü dünyasında qərar tutmaqla yanaşı bənd-bənd, sətir-sətir bütün Azərbaycanı dolaşır, öz poetik izlərini söz-sənət məkanına əbədi həkk etməyə çalışır:
Mən yolu tutub getdim,
Sənsə mənim izimi.
Mən səni qırıb getdim,
Sənsə mənim dizimi.
Günəşi saldıq tora,
Aya kələk gəldik biz.
Gah iblisin özüydük,
Gah da mələk gəldik biz.
Şairin bu şeirini oxuyanda göz önündə “ürəkdən yıxılan” və “daş kimi ovcunda sıxılan” duyğulu anların qərib və pərişan halı canlanır, ”bu isti havanın əlindən tutub sərin sevgiləri yola salmaq” istəyirsən və hər kəsin bu dünyada qərib yolçu olduğunu duyunca yenə də öz könül dünyanla baş-başa qalırsan.
Hər kəs bu dünyada qərib yolçudu,
Doğma ürəklərdə arzular qərib…
Getməyə yer yoxdu, sevməyə insan,
Sevilən də qərib, sevən də qərib…
Sözümün əvvəlinə qayıdıram. Əminliklə deyə bilərəm ki, payızın zəfər rəngini vəsf edənTəranə Arifqızının şeir olmaq istəyi çin çıxıb. “Payızın zəfər rəngi” bir şairin öz halal istedadının qanadlarıyla poeziya kəhkəşanında dövrə vurur, sözü sükutlu, sükutu sözlü olan şeiriyyət tufanından keçib haysız-küysüz, məzmunlu və dupduru sənət peyzajı yaradıb. Şair söz payızından boylanan tablolarındakı təxəyyülünü kövrək duyğuların saf havasında göyüm-göyüm göyərdə bilib.
Mən Təranə Arifqızının poeziyasındakı payızın zəfər rəngləri ilə doğmalaşa bildiyim üçün məmnunam, mənə yaşada bildiyi sözün ölməz havasına görə ona minnətdaram.
