Şairlərə aldanan şair – Tanrıverdi Əliyev

TANRIVERDİ ƏLİYEVİN YAZILARI

Şairlərə aldanan şair

Soyuq qış axşamı idi. Roterdam şəhərinə ağ-appaq qar yorğan kimi örtülmüşdü. Soyuqdan paltosuna bürünən Sorel Yakov depressiv halda evə qayıdırdı. Qulağında airpods, əlində siqaret ağlaya-ağlaya evə gedən Sorel istədiyi qız Lusianı düşünürdü. O, bütün yaradıcılığını Lusiaya həsr etmiş, ədəbiyyatın bütün növ, janr, vəzn və cərəyanlarında şeirlər yazmışdır. Sorel özü deyirdi ki, “fəlsəfənin mərkəzində insan dayanır və bütün fəlsəfi cərəyanlar o insanın problematikası üstündə cərəyan edir, mənim fəlsəfəmin mərkəzində isə Lusia dayanırdı”. Lakin, Lusiya Soreli sevmir, sevməməklə yanaşı onu insan yerinə qoyub, saymırdı. Roterdam universitetində Yakov Sorel şair kimi tanınırdı, Lusianın gözündə isə heçkim idi.

  Evinə çatan Sorel bir stəkan kofe dəmlədi və kofe içə-içə şeir yazmağa başladı. Yazdığı şeir əruz vəzninin vafir bəhrində olduğu üçün 5 saat onun üstündə işlədi,lakin sonuncu bəndi tamamlaya bilmədi. Həm ruh düşkünlüyü, həm zehni yorğunluqdan əziyyət çəkən gənc şair elə stolun üstündə də yuxuya getdi. Yuxuda olan zaman gözünün önünə mefistofel gəldi və Sorelin əlini qandalladı. Sorel mefistofeli görən kimi tanıdı. Dedi ki, sən Doktor Faustla görüşən mefistofel deyilsənmi ey şeytan?!

 Mefistofel Sorel Yakovun üzünə dərin baxışlarla baxdı və “Bəli” cavabını verdi. Ardınca dedi ki, “Sorel sən öz ruhunu Lusiyaya görə məhv etmisən, səni ilahi fəlsəfə və ədəbiyyat məhkəməsinə aparıram orda sən mühakimə olunmalısam!” Sorel səssiz qaldı, heçbir şey demədi. Bir müddət sonra məhkəməyə gəldilər. Məhkəmə Renessans ədəbiyyatının mərkəzi Florensiya şəhərində idi. Və məhkəmənin hakimi Şah İsmayıl Xətayi, köməkçiləri isə Viliyam Şekspir və Hafiz Şirazi idi. Məhkəmə zalında isə həm şərq intibahı həm qərb renesansının ədibləri eyni zamanda fəlsəfi cərəyanların ataları əyləşmişdilər. Bunlardan ən önəmlisi Cəlaləddin Rumi, Soren Kyerkeqor, Aristotel, Konfutsi və.s dahilər var idi. Məhkəmə başladı.

Hafiz Şirazi ayağa qalxdı və söylədi :

Müddəhim bildiyimiz kimi gənc şairdir və rəngarəng şeirlər yazıb, yaradır, lakin o öz şeirlərini Tanrıya deyil, öz istədiyi qıza edir. Söz yox kimə vəsf edir, etsin. Lakin, onun sevdiyi qız onu sevmir. Məhz bitərəf məhəbbətə görə iztirab çəkib, şeir yazmaq dəyməz. Təklif edirəm ki, Sorelin əlindən şairlik məqamını alaq!

Hafizin çıxışından sonra Şekspir danışmağa başlayır. O, söyləyir ki, Sorelin əlindən şairlik məqamını almaq lazım deyil, lakin sevgi bucağını dəyişmək lazımdır. Getsin daşı- divarı sevsin, lakin Lusiadan əl çəksin.

Yerdən məsələyə Məhəmməd Füzuli müdaxilə edir. O qeyd edir ki, heç kimin əlindən şairlik məqamını almaq mümkün deyil, ey Hafiz və heç kimin sevgisini dəyişmək mümkün deyil, ey Şekspir. Vaxtında mənə də dəli deyirdilər və cavab olaraq mən belə əsər yazdım:

Füzuli rindü-şeydadır xəlqə həmişə rüsfadır,

Sorun ki, bu nə sevdadır, bu sevdadan uzanmazmı?!

Məhkəmə zalında Leonardo Da Vinçi Füzulinin sözünü ayaq üstə alqışladı, lakin Sorelə üz tutub söylədi ki, “oğlum mümkün olmayan şeyi arzulama”.

Sorel Hafizə üz tutub dedi ki, ustad vaxtında sən bir Şiraz gözəli üçün Səmərqəndi və Buxaranı qurban verirdin, nə oldu?!

Əgər on tork-e şirazi bedǝst ared del-e mara

Bexal-e hinduyǝş baxşəm Səmərqəndu Buxarara.

Sən Şiraz gözəlinə şərqin iki böyük şəhərini bağışlayırsan, ancaq mənim sevgimə qarşı çıxırsan.

 Bu sözdən sonra Hafiz Şirazi bir söz demədi.

Sorel üzünü Şekspirə tutub dedi, ey şair bəs sən?! 66-cı sonetdə yazırsan ki,

Ölüm istəyirəm çarə budur bax

Səni tək qoymağa qorxuram ancaq

Sən öz sevdiyini tək qoymamaq üçün ölümdən imtina edirsən? Niyə izin vermirsən mən də belə eşqi Luisa ilə yaşayım?!

 Şekspir gözündən yaşı silərək üzünü dekadentist Aleksandr Bloka və absurdist Kamyuya tutdu.

 Kamyu dedi ki, “sənin sevgin mənasızdır, Lusia səni sevmir. Yadda saxla sənin onun üçün ölüb, ölməməyinin Lusiaya heç bir təsiri yoxdur, o yenə öz həyatını yaşayacaq.

Blok da Kamyunu təstiqlədi və söylədi ki, Sorel sənin dostun Tanrıdır, ondan qardaşyana məsləhət al, ancaq sənə bir söz deyim sənin problemin həll olası deyil, tək çarə ölümdür, lakin Lusiaya üçün yox, eşq əzabından qurtulmaq üçün öl!

Xətayi Blokun sözünü qəbul eləmədi. Dedi ki, vaxtında mən Taclıya deyirdim ki,

Qızılgül bağı-bustanım nə dersən

Fəda olsun sənə canım nə desən?!

Biz aşiqlərin fitrətində yarımız üçün canımızdan keçmək var, o bizi saysa da saymasa da.

Məhkəmə də aləm bir-birinə dəyir. Hər bir alim, filosof, ədib öz cərəyanını müdafiə edir. Cəlaləddin Rumi deyir ki, Sorel, sən Tanrıya görə sev, çünki hər bir yaranmış Tanrıdan qopan nişanədir. Nəsimi Rumiyə təstiq olaraq deyir ki, Sorel əslində nə sən varsan nə də Lusiaya, siz ikiniz də Tanrını aşkar etmək üçün yaranmışlarsınız, sən isə Lusiyaya bağlanmısan. Olmaz. Sən Tanrıda fənafillah olub, vəhdətə qovuşmalısan, Lusiyanın ruhunda yox.

Mən o vaxtı demişdim:

Gənci-nihan mənəm mən uş, eyni-əyan mənəm, mən uş,

Gövhəri-kan mənəm mən uş, bəhrəvu kanə sığmazam.

Yerdən Benedik Spinoza Nəsimiyə təstiq olaraq fikrini bildirir. Daha sonra Puşkin çıxış edir. Deyir ki, ay Sorel özün bilirsən ki, qəlblə beyin qum saatı kimidi, məhəbbət qəlbə dolanda baş boşalır, gəl ağlını başına yığ, qardaş…

 Sözü Lermontov kəsir. Deyir ki, Sorel, hörmətin müəyyən hüdudu olur, məhəbbətin isə hüdudu yoxdur. Sən hüdudlu olan dünyada hüdudsuz bir şeyi necə sevirsən?!

Sözü Aristotel tamamlayır. Deyir, ey balaca Yakov, xoşbəxtliyi bu məhdud dünyada və məhdud ömürlü olan insanlarda axtarma…

Emmanuel Kant Aristoteli təstiq edir, deyir. Əxlaq. Əxlaq. Əxlaq. Əsas məsələ budur! Sorel sən çalışmalısan ki, əxlaqlı olasan, öz əxlaqın ilə kamillik səviyyəsinə çatasan, bəlkə hansısa əxlaqsız bir hərəkət etmisən deyə Lusiyanın səndən zəhləsi gedir?! Ona görə əxlaqlı ol, ilk öncə özünün etikasını və estetikasını düşün. Etikan gözəl olsa, estetikan gözəl olar.

Məsələyə Füzuli müdaxilə edir və Kantı bu sözlərlə təstiq edir. “Gözəllik olmasa,eşqin mənası yoxdur. Eşq olmasa gözəlliyin mənası yoxdur.

Sorel yavaş-yavaş bu çaxnaşmaya əsəbləşir. Lakin, sözünü deyə bilmir.

Şəms Təbrizi ayağa qalxaraq buyurur ki,” Aşiq odur ki, Allahdan aldığı eşq əmanətini Allaha qaytarar “. Və eşq yolu ilə Allahda əriyər. Mürşidim Sorel, sən gərək Allaha məvəddət et! Onun ruhunda vahid ol. Lusiyada yox. Çünki sən və Lusiya Allahın müqəddəs ruhundan gəlmisiniz və Allaha da geri dönüb ruhları təhvil verəcəksiniz. Sən Lusiyadan aslı deyilsən, Tanrıdan aslısan.

Təbrizinin sözünə Soren Kyerkoqard müsbət rəy bildirir o deyir ki, mən Təbrizlinin sufi fəlsəfəsini bilmirəm, lakin mən öz eksiztensializm fəlsəfəmə görə deyə bilərəm ki, sən Tanrıya aşiq olsan, azad olarsan, Lusiyaya aşiq olsan dustaq olarsan. Azadlıq Tanrının yaratdığı muxtariyyət daxilindədir və sən o muxtariyyəti aşsan, başqasının azadlığını əlindən alarsan. Bu Tanrının qoyduğu qanundur, Lusiyanın yox, sən ondan aslı deyilsən!

Məhkəmədə bir anlıq səssizlik olur. Dante Algeyri və Nizami Gəncəvi danışmağa başlayırlar.

Nizami deyir ki, Sorel, sən Lusiyanın xarici görünüşünə vurulmusan. Şekspirin dediyi kimi, xoşunuza gələn görünüşdə olan insana təsəvvürünüzəki xasiyyətləri yükləyirsiniz elə bilirsiniz ki, aşiqsiz. Halbuki, sən aşiq deyilsən, sən sadecə bağlanmısan. Sən Lusiyanın xasiyyətinə bələ olsan, onu sevməzsən. Ümumiyyətlə, məhəbbət saf birşeyə yapışır, sən də Lusiyanı öz beynində saflaşdırmısan. Qınamıram! Çünki bu xasiyyətin Allahdan gəlir. Sən Allahı saf olduğu üçün bütöv qəbul edirsən, Lusiyanı da elə qəbul etmək istəyirsən.

Yadda saxla.

Aldanma insanın gözəlliyinə

Gözəllik insanın daxilindədir.

Nizami yerinə əyləşdi və Dante ayağa qalxdı və nitqə başladı :

Sorel, oğlum sən Lusiyanı ilahiləşdirdin! Az qala ona Allah deyəsən. Ona görə də Allah onu sənin əlindən aldı və elə bir hala gətirdi ki, sevdiyin insan sənə nifrətlə baxır. Sənin bütpərəstlərdən fərqin yoxdur! Sadecə bir fərqin var onlar 1000 bütə sitayiş edirlər, sən 1 bütə. Ehtiyyatlı ol, Allahı Allah,Lusiyanı insan kimi qəbul et! Allaha olan eşqin ilə Lusiyaya olan məhəbbəti ayır!

Məhkəmə zalında iştirakçılar razılığa gəlirlər ki, Sorel Yakov tədricən Lusiyanı unutsun! Lakin, şeir yazmağa davam etsin. Bir tək irrasionalistlər bu fikirlə razı olmurlar. Onlar deyirlər ki, qəlb beyin deyil ki, bir şeyi ora yerləşdirəsən,ona uyğun hərəkət edəsən.

Sonda Sorel əsəbi halda ayağa qalxır və möhkəm səslə monoloqa başlayır.

Siz bütün ədiblər hamınız yalançısınız! İşiniz gücünüz bizi aldatmaqdır, özünüz yaşaya bilmədiyiniz sevgini optimist olaraq əsərlərə yazırsınız və bizə ümid verirsiniz! Biriniz sevgini ilahi formada tanıdırsınız, biriniz eşqi beyindən ayırırsınız, hələ sürreallara bax, realistlərdən üst baxırlar guya. Romantiklər ümumiyyətlə danışılası deyil. Aralarında normal olan realistlərdi, lakin onlar da çox vaxt ağını çıxardırlar. Siz filosoflar hamınız sevginin necəliyini izah edirsiniz. Heç birinizin savadınız çatmadı ki, izah edəsiniz ki, kimi sevək?!

 Mənim bu günə qalmağımın səbəbkarı sizlərsiz. Siz şairlər bu gənc şairi öz kitablarınızla aldatdınız! Elə deyilmi  Servantes?! Sən bunu yaxşı bilirsən. Don Alonso cəngavər kitablarının hesabına Don  Kixot olmadımı?!

 Mən də sizin əsərləri oxudum bir gün özümü Romeo kimi , bir gün də Məcnun kimi hiss elədim. Ümidlərim var idi ki, Lusiyam da ya Leyli ya da Cüliyyetta olar. Lakin, olmadı… Siz söz ustadları mənim psixologiyamı alt-üst etdiniz.

Sorel dərin nəfəs alır və monoloquni bitirir. İki dəqiqə hamı sakit qalır, heçkim danışmır. Sonra hakim Xətayi, Sorelə üzünü tutub deyir ki, Sorel, bəlkə sən də hər hansısa bir ədibin qələmindən axan bir mürəkkəbin məhsulusan?!

  Sorel qəfil gözünü açır və yuxudan dik atılır. Saat 6:35-idi. Əl – üzünü yuyur, soyuq su içir. Şeirini tamamlayır və yuxuda gördüyü məhkəməni qələmə almağa başlayır. Xətayinin dediyi söz Sorelə təsir etmişdi və o söz gənc şairin həyatında geri dönüş nöqtəsi etdi, Sorel özü üstündə çalışmağa başladı və püxtələşmiş şair oldu. Kim bilir bəlkə Xətayi o sözü Sorelə bilərəkdən dedi…

Müəllif: TANRIVERDİ ƏLİYEV

TANRIVERDİ ƏLİYEVİN YAZILARI

MÜSABİQƏ ELAN OLUNDU 


“SÖZÜN AĞ RƏNGİ” LAYİHƏSİ

ŞAHMAR ƏKBƏRZADƏNİN YAZILARI

İlkin mənbə: Karabakhmedia.az– :`Sizin yerinizə utanıram mən` – Şahmar Əkbərzadənin şeirləri

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Ни слова о любви не сказав

“Sevgidən danışmayaq”

Nə vaxt desən görüşək,
Yeri, göyü bölüşək.
Biz eləcə sevişək
Sevgidən danışmayaq

Ruhum acdı,qəlbim ac,
Gəl bu eşqə qapı aç.
Yoxdu sözə ehtiyac
Sevgidən danışmayaq.

Ulduz-ulduz alışaq,
Ulduzlara qarışaq.
Gəl hər şeydən danışaq
Sevgidən danışmayaq.

“Ни слова о любви не сказав”

Хочешь, встретимся с тобой,
Мир поделим меж собой.
Будем только лишь любить,
О любви не будем говорить.

Сердце и душа мои тоскуют,
У двери любовь поджидают.
Слова в любви мы можем утопить,
О любви не будем говорить.

Можем, как звезды, на небе мерцать,
Со звездами вместе по небу летать.
Ни слова о любви не сказав,
Мы можем обо всем рассказать

MUSA ƏLƏKBƏRLİDƏN RUS DİLİNƏ

TƏRCÜMƏ EDƏN TƏRANƏ MƏMMƏD


MÜSABİQƏ ELAN OLUNDU 


“SÖZÜN AĞ RƏNGİ” LAYİHƏSİ

ŞAHMAR ƏKBƏRZADƏNİN YAZILARI

İlkin mənbə: Karabakhmedia.az– :`Sizin yerinizə utanıram mən` – Şahmar Əkbərzadənin şeirləri

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

“Xəzan” jurnalının yeni (43) sayı çapdan çıxıb

“XƏZAN” JURNALI PDF:

“XƏZAN” – 43

“XƏZAN” ədəbi-bədii jurnalının yeni (sentyabr-oktyabr, 2022) sayı çapdan çıxıb. Dərginin sözügedən sayı Əli bəy Azərinin redaktor guşəsində yerləşdirilən “Ədəbiyyatda QAZİ obrazı” məqaləsi ilə başlayır. Sıra sayına görə 43-cü hesab olunan 112 səhifəlik jurnalın yeni sayı da poeziya, nəsr nümunələri və publisistik yazılarla zəngindir.

Publisistika

Fərhad ƏSGƏROV – “Tələbkarlıq və ədalətli yol tutduqda”

Xaliq AZADİ – “İslam dünyasında elm və təhsil”

Mətanət DUYĞULU – “Polad ruhlu leytenant” (Şəhid Həmid Qasımovun əziz xatirəsinə)

Vaqif OSMANOV – “Qarğıdalı və qarpız” (xatirə-yumoreska)

Poeziya

Ələsgər TALIBOĞLU – “Dərələyəzdə”, “Gəlmişdim, gedirəm, ay ata yurdum”, “Çağırır”, “Ayın şirin gülüşü”, “Şad ol, könül”, “Necə əl çəkim”, “Qərib-qərib”, “Həsrətin dünən çağı”, “Nəyini sevmədim ki…”, “Yazıqlar olsun”, “Hər gün bir az da”, “Ayrılıq çiçəkləyib gözlərimdə” (şeirlər)

Hafiz ƏLİMƏRDANLI – “Qəsidə, rübai, qəzəl və məsnəvilər”

Damət SALMANOĞLU – “Nəvəsiyəm mən”, “Yağış saçlarına tumar çəkibdir”, “Dostum”, “Laçın”, “Çavuşoğlu”, “Eşqin payızı”, “Dənizə baxarkən”, “Şeh saçlarına”, “Arazım”, “Sənsiz düşüncələrim”, “Sən gəlmədin”, “Qocalıq”, “Nə deyim?” (şeirlər)

Mərkəz ŞƏMKİRLİ – “Gəzir, dolaşır”, “Doğulmuşam mən”, “Sayılır”, “Doymuram”, “Canidir dünya”, “Çarə bilmirəm”, “Suyulan çoxdur”, “Qaraldı”, “Gəlir”, “Məhəbbət” (şeirlər)

Nəriman MAHMUD – “Qarabağ harayı”, “Gözünü gözlə, sənəm”, “Vətən səsi – haqq səsi”, “Vəfasız gözələ”, “Gözlərim” (şeirlər)

Minarə SIXNAQ – “Məni”, “Görüm”, “Dərmanım”, “Deyirdin”, “Şəhidlər”, “Batıram”, “Gəl”, “Adam adamıyam”, “Laçına”, “Dəymə”, “Payıza tərəf” (şeirlər)

Ramiz İSMAYIL – “Gördüm”, “Oğlanam”, “”, “Axır ki”, “Olmadı”, “Səndə, məndə”, “Səni”, “Məni” (şeirlər)

Budaq TƏHMƏZ – “Naxçıvan şəhərinin gözüdü gözlərimdə”, “Könüllərdə sözün qalsın”, “Demə bu dağlarda dəfn edin məni”, “Deyişmə” (şeirlər)

Məzahir İSGƏNDƏR – “Ağlayan məzar” (poema), (davamı – əvvəli ötən saylarda, ardı var)

Gülşən AYDINQIZI – “Əsma”, “Gizlən-qaç”, “Balaca Mətin”, “Göy qurşağı”, “Dəcəl Toplan”, “Balaca Ayan”, “Dovşanım”, “Kəpənək”, “Tapmacalar” (uşaq şeirləri)

Casim BABAOĞLU – “İlimizdi bu”, “Dosta bir namə”, “Gətirmiş”, “Darıxdım”, “İzzətdir Vətən” (şeirlər)

Nəsr

Ayaz İMRANOĞLU – “Yurda keşikçi şəhid” (hekayə)

Eyvaz ZEYNALOV – “Plastilin pişik” (uşaqlar üçün nağıl)

Naibə YUSUBLU – “Görüş” (hekayə)

Zaur USTAC – “Mələk” (hekayə)

Əli BƏY AZƏRİ – “Adsız döyüş” (roman), (davamı – əvvəli ötən saylarda, ardı var)

OXUMAĞA DƏYƏR!


MÜSABİQƏ ELAN OLUNDU 


“SÖZÜN AĞ RƏNGİ” LAYİHƏSİ

ŞAHMAR ƏKBƏRZADƏNİN YAZILARI

İlkin mənbə: Karabakhmedia.az– :`Sizin yerinizə utanıram mən` – Şahmar Əkbərzadənin şeirləri

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Tanrıverdi Əliyev. Allahla söhbət.

TANRIVERDİ ƏLİYEVİN YAZILARI

Allahla söhbət

Salam əziz dostum,tənha yoldaşım

 Bizi xəlq eyləyən uca Allahım

 İztirab çəkirəm şikayətim var

 Sənin hüzurunda xəcalətim var

Sən bizi yaratdın aşkar olmaqçün

 Biz səni rədd edib aşkar etmədik

 Eşq toxumun əkdin qəlb torpağına

 Biz onu sulayıb heç cücərtmədik

Qoy gəlim yanına biz söhbətləşək

Dərdimi faş edim sənlə dərdləşək

Sən dərdsiz xaliqsən

 Mən dərdli şairəm

Verdiyin bəladır şairə nemət

Mən sənin yanında inan borcluyam

Sənin hüzurunda başı aşağıyam

Mən səndən ilhamı havayı almışam

Bilmirəm borcumu necə ödəyim.

Yadında olardı o vaxt adını

Sözlərlə bəzəyib nəzmə çəkərdim

Hər rəngli sözlə  saf sifətini

Qələmlə rəngləyib rəsmə çəkərdim

Sən elə dostumsan sözü sevirsən

Yazdığım hər şe’rə tərif deyirsən

Bəzi şəxslər kimi qəzəldən bezib

Üzünü döndərib nifrət etmirsən

Bax sənə qul olan o dönük insana

Sanki o ağadır hökm edir cahana

Bir fincan şeirdən iyrənib içməz

Qəzəldən neməti ölsə də yeməz

Sən necə sevirsən bu insanları

Yara dönük çıxan o cananları

Nə yaxşı mən sənin yerində deyiləm

Yoxsa mən neylərəm

Özüm də bilmirəm

Səndən söz soruşum mənim Allahım

Tufanlar, küləklər səninmi ahın?!

İnsanın zülmünə necə dözürsən?!,

Bəs bütün bəşəri necə sevirsən?!

Həqiqətən heyranam sənin sevginə

Sən sənə dönükləri necə sevirsən?

Səni tərk elədilər

Sevmədilər

Zatını rədd edib

Qəbul etmədilər

Bu qəlbi sönükləri necə sevirsən?

Sənə bağlı idim onda azaddım

İndi bir insana bağlı dustağam

Həbs edib qəlbində ey tək Allahım

Gəl çıxar məhbəsdən məni azad et

Bağışla sən məni rəhimli dostum

Bir anlıq xar olub səni unutdum

Amma sən duamı yolda qoymadın

Çatdı mənzilinə məni unutmadın

Səndən istəyirəm

Səndən diləyirəm

Mələklər şahiddir

Sənə deyirəm

Canə can olmağı mən can, cani-canandan dilərdim.

Yarə yar, yar olsa şövq iylən “mən” in yardan dilərdim

Bəlkə al canımı gəlim yanına

Bir vaxtlar olmuşam sənin yanında

Ölüm ki, nemətdir şairlər üçün

Qədrim də bilinər öləndən sonra

Müəllif: TANRIVERDİ ƏLİYEV

TANRIVERDİ ƏLİYEVİN YAZILARI

MÜSABİQƏ ELAN OLUNDU 


“SÖZÜN AĞ RƏNGİ” LAYİHƏSİ

ŞAHMAR ƏKBƏRZADƏNİN YAZILARI

İlkin mənbə: Karabakhmedia.az– :`Sizin yerinizə utanıram mən` – Şahmar Əkbərzadənin şeirləri

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

Göyərçin Kərimi. Qadınlar.

Göyərçin KƏRİMİ

«Parerga und Paralipomena»
XVII başlıq: Qadınlar haqqında
A. Şopenhauerdən tərcümə

Mətnlə müxalifət təşkil edən fikirlərimi
“Psixoloji anlaşmazlığın bədii ədəbiyyata təsiri”
məqaləmdə göstərmişəm. Mənbə: “Məhəbbət
və doqquz görüş” kitabı.
Mütərcimdən

§ 362
Viktor-Jozef Eten de Juidən bir neçə söz: “Sans les femmes, le commencement de notre vie serait prive de secours, de milieu de plaisirs, et la fin de consolation”[1] ifadəsi daha yaxşıdır, nəinki Şillerin antiteza və ziddiyyət əsasında yazılmış “Wurde der Fraue”[2] şeiri ki, qadınları ürəkdən tərifləyir. Bundan daha təsirli şəkildə Bayron “Sardanapal” [akt 1, səhnə 2] pyesində deyir:
The very first
Of human life must spring from woman’s breast,
Your first small words are thought you from her lips,
Your first tears quench’d by her, and your last sighs
Too often breathed out in a woman’s hearing,
When men have shrunk from the ignoble care
Of watching the last hour of him who led them. [3]
Bu və ya digər parçalarda qadının qiyməti düzgün tərənnüm olunmuşdur.
§ 363
Qadının görünüşündən nə böyük zehni, nə də fiziki əmək üçün yaranmadığı bəllidir. O, həyati borcunu müəyyən fəaliyyətlə yox, doğuş əzab-əziyyətilə, uşağa baxmaqla, ərinə tabe olmaqla, hansı ki, ona səbr və ruhlandırıcı həmrahlıq etməlidir, ödəyir. Böyük sevinc və kədər, güc nümayişi qadın təbiətinə uyğun deyil; onun ömrü kişiyə nisbətən sakitcə, nəzərə çarpmadan, mahiyyətcə, nə çox xoşbəxt, nə də çox bədbəxt, iddiasız axıb keçməlidir.
§ 364
İlk uşaqlıq illərimizdən qayğımıza qalmaq və bizi tərbiyə etmək qadına xas xüsusiyyətdir, məhz ona görə ki, özləri də uşaq kimidir: deyingən və korafəhm, bir sözlə, ömürləri boyu uşaqla əsl insan olan kişinin arasında uşaq kimi də qalırlar. Bir qızın bütün günü uşaqla necə oynayıb, əylənib mahnı oxumağına nəzər salın və sonra da onun yerində, ən xoş niyyətli olsa belə, bir kişini təsəvvür edin.
§ 365
Təbiət qızların, buna dramaturq dillə “gurultulu effekt” də deyirlər, ömürlərinin bir neçə ilini qalan illəri müqabilində gözəllik, məlahət, füsunkarlıqla bolluca təmin edib ki, bu illər ərzində kişi təxəyyülünü əhatə edib doldursunlar və onları bir ömür öz qayğılarına qalacaq qədər həvəsləndirsənlər: görünür, bu addım düşüncənin məhsulu deyil, əks halda bu qədər zəmanətlə təmin ola bilməzdi. Beləliklə, təbiət qadını da ehtiyacı olduğu müddətcə öz varlığını qorumaqdan ötrü başqa varlıqlar kimi silah və vasitələrlə yaradıb, əks halda özlərinəməxsus qənaətcillikləri olardı. Eynilə döllənmədən sonra dişi qarışqalar artıq onlara lazım olmayan və yumurtalara qulluq göstərməyə maneə yaradan qanadlarını itirir, çox güman ki, eyni səbəbdən, qadınların da əksəriyyəti bir, ya iki doğuşdan sonra gözəlliklərini qoruyub saxlaya bilmirlər. Buna görə də, gənc qızlar ürəklərinin dərinliklərində ev və əl işlərinə nəsə ikinci dərəcəli münasibət bəsləyir, ola bilsin, hətta onları bir əyləncə hesab edirlər, yeganə olaraq üstünlüyü, məhəbbəti, ancaq bunlarla bağlı olan hər şeyi ciddi qəbul edirlər, məsələn, geyim, rəqs və s.
§ 366
Hər hansı yaradılış nə qədər alicənab və nöqsansız olarsa, o qədər də gec kamilləşər. Kişi zehni yetkinliyə və mənəvi qüdrətə iyirmi səkkiz yaşında güclə çatır, qadın isə on səkkiz. Lakin onun bu yetginliyi son dərəcə zəif ölçülü ağla mütabiq olur. Bu səbəbdən qadınlar bütün ömürləri boyu uşaq kimi qalırlar, ancaq yaxını görürlər, bu gündən yapışırlar, şeylərin mahiyyətinə varmaqdansa, mühüm hesab etdikləri xırdalıqlara üstünlük verirlər. Ağıl məhz odur ki, sayəsində insan heyvandan fərqli olaraq yalnız indiki zamanda yaşamır, diqqətlə keçmişi və gələcəyi də düşünür; onun ehtiyatlılığı, qayğıkeşliyi, vaxtaşırı narahatlığı da bununla bağlıdır. Qadın öz ağlınin zəifliyindən bu kimi üstünlük və ya çatışmazlıqlarda nisbətən az iştirak edir; amma mənəvi cəhətdən korafəhm varlıq sayılsa da, hissi qavrama və onun məntiqi əsasında yaxını yaxşı görür, əlbəttə, görüş dairəsi məhdud olur, uzaq hədəfi nişan ala bilmir, buna görə də, bütün yerində olmayanlar, keçmişdə qalanlar, gələcəkdə olacaqlar onlara bizlərdən az təsir edir; zərif cinsdə tez-tez, bəzən ağılsızlıq həddinə qədər baş verən israfçılıq həvəsi də eyni Δαπανηρά φύσει γυνή [4] mənşədən qaynaqlanır. Qadınlar ürəklərinin dərinliklərində əmindirlər ki, kişinin təyinatı pul qazanmaq, özlərinin işi, əksinə, mümkün olduğu qədər ərinin sağlığında, olmasa, ölümündən sonra onları xərcləməkdir. Kişinin təsərrüfatın idarəçiliyi üçün pul ayırması onlardakı bu inamı daha da qüvvətləndirir. Bütün bunlar özlüyündə ziyanla nəticələnsə də, hər halda üstün cəhəti də var: onlara zamandan daha çox istifadə etmək imkanı yaranır, nəinki bizə və buna görə də, qadınlar bir az ehtiyatla tərpənsələr, daha çox zövqə sahib olarlar ki, ehtiyac zamanı narahat bir kişiyə istirahət vermək, təsəlli bəxş etmək kimi işə yarayan qadın sevincinin əsasını məhz bu təşkil edir.
Qədim almanların çətin vəziyyətlərdə qadınları məşvərətə çağırmaları kimi adətlərinə laqeyd yanaşmaq olmaz: sonuncuların gerçək hadisələri qavramaq qabiliyyəti bizim eyni cəhətimizdən fərqlidir, ən əsası da odur ki, qadınlar məqsədə yaxın yolu tez mənimsəyirlər, ümumiyyətlə, yaxında olana diqqət yetirirlər, halbuki biz burnumuzun ucunda baş verən hadisələrin böyük hissəsini görə bilmirik, sadə və uyğun nöqteyi-nəzər əldə etməkdən ötrü yenidən geriyə qayıtmağımız lazım gəlir. Nəticə etibarı ilə qadınlar gerçəkliyi bizdən daha ayıq seyr edirlər, eyni vaxtda biz baş verənləri, ya ayıq ehtirasla böyüdür, ya da asanlıqla təxəyyülümüzün məhsuluna çeviririk.
Eyni səbəbdən qadınlar, kişilərə nisbətən, daha çox rəhmli, insansevər və bədbəxtlərə qarşı mərhəmətli olurlar, əlbəttə, ləyaqətli, düzgün, vicdanlı olmaq məsələsində ikincilərdən geri qalmaq şərtilə. Ona görə ki, düşüncə qabiliyyətinin zəifliyinə görə onların üzərində bu günki, əyani, vasitəsiz gerçəkliklər daha çox hökmə sahibdir; mücərrəd fikirlər, daimi məqsədlər, qəti qəbul edilmiş qərarlar, ümumiyyətlə, keçmiş və gələcək, gözlə görünməyən, uzaqda olanlar haqqında düşüncələr nadir hallarda uyğun təsirə malik olur. Buna görə də, qadınlar yaxşılıqlar üçün əsl mövcudiyyət olaraq birinci yeri tutsalar da, ikinci dərəcəli, lazımi vasitələrdən məhrumdurlar. Uyğun səbəbə görə onları ödü olmayan qaraciyərə bənzətmək olar. Bu məsələyə görə oxuculara “Əxlaqın əsasları haqqında” yazımın 17-ci paraqrafına nəzər salmağı məsləhət görürəm. Qadın xüsusiyyətinin əsas çatışmazlıqlarından biri də ədalət hissinin yoxluğudur. O, dərrakəli və düşüncəli olmamaqla yanaşı zəif təbiətinə uyğun xüsusiyyətilə güc göstərməyə yox, hiyləgərliyə meyilidir ki, instinktiv məkrliliyə və dəf olunmayan yalana səy göstərməsi məhz bu cəhətindən qaynaqlanır. Necə ki, təbiət şiri caynaq və dişlə, fili xortumla, qabanı çığırtı ilə, öküzü buynuzlarıyla, mürəkkəbbalığını suyu bulandıran maye ilə təchiz edib, buna oxşar olaraq qadını da qorunma və özünümüdafiə üçün hiyləgər yaradıb və bütün bu qabiliyyətlər kişidə cismani möhkəmlik və dərrakə şəklində təzahür edirsə, qadında danışmaq istedadı ilə özünü göstərir. Demək olar ki, riyakarlıq qadının təbiətindədir, ağılsızında olduğu qədər də ağıllısındadır. Ondan hər fürsətdə istifadə etmələri hücum qaşısında heyvanların öz müdafiə silahlarını işə salmaları qədər təbiidir və bu anlarda özlərini hüquqlarından müəyyən həddə qədər yararlanırmış kimi hiss edirlər. Bu mənada qadının tamamilə ədalətli, yaxud səmimi olması kafi həddə deyil. Bəlkə də bu səbəbdən qadınlar yalanı daha asan aşkarlayırlar; hər kəs ki, aidatmaq kimi cəhdlərlə onlara yaxın düşmək istəyir, nəticəsi yaxşı olmur. Yalançılıq, sədaqətsizlik, xəyanət, nankorluq və s. kimi cəhətlər yuxarıda göstərilən dezavantajdan irəli gəlir. Qadınlar, kişilərlə müqayisədə andlarını daha çox pozurlar. Vaxtaşırı şahidi olduğumuz hadisələrdən biri də qadının ehtiyacı olmadığı təqdirdə mağazadan gizli (Əlbəttə, kişilər oğurluq etməyəcək qədər müqəddəsdir. G. K) nəsə götürməsidir.
§367
Təbiət insan nəslinin davam etməsi, degenerasiyanın əngəllənməsi üçün gənc, sağlam və gözəl kişilər yaradır. Təbiətin qəti iradəsi bununla izah olunur; qadın ehtirası isə bu iradəyə xidmət edir. Bu qanun güc və uzunömürlülüyünə görə digərlərindən üstündür. Kədərlisi odur ki, qadınlar qarşılarında kimin haqq və maraqlarını hiss etsələr, nə təəssüf, ola-olmaya, danışıla-danışılmaya, onu ilk lazımi şəraitdə rəhmsizcəsinə ayaq altına alırlar. Çünki qadının gizli, ağlasığmaz, düşünülməmiş fitri əxlaqı belədir: “Fərd olaraq bir az qayğımıza qaldıqlarına görə növün üzərində ağalıq etmək fikrinə düşənləri aldatmaqda haqlıyıq. Qohumluq və bu səbəbə görə növün doğmalar vasitəsilə rifahı baxımından özümüzdən əmələ gələn nəsli bizim ixtiyarımıza, qayğımıza əmanət edirlər: biz onu vicdanla yerinə yetiririk”. Lakin qadınlar bu yüksək əsas qanunu in conkreto olaraq dərk edir, heç bir halda in absrtacto kimi başa düşmürlər, münasib şəraitlərdə baş verən davranışlarını nəzərə almasaq, ifadə etməyə ayrıca sözləri belə yoxdur; buna baxmayaraq vicdanları bizim təsəvvür etdiyimizdən daha rahatdır, yəni onlar ürəklərinin dərinliyində anlayırlar ki, individə münasibətdə öz öhdəliyinə laqeydlik göstərməklə daha geniş hüquqa sahib olan növə nisbətən öz işlərini yaxşı yerinə yetirirlər. Bu barədə daha ətraflı məlumatı mənim əsas sayılan əsərimin ikinci cildinin 44-cü paraqrafından əldə etmək olar.
Qadınlar mahiyyətcə nəslin çoxalması üçün nəzərdə tutulublar, hansı ki, təyinatları bununla da tamamlanır, eyni səbəbdən də onlar həmişə individdən çox, nəsil üçün yaşayırlar, nəslin tələblərini özlərinə daha yaxın hiss edirlər, nəinki fərdin. Bu isə onların bütün mövcuddiyyətinə, özlərini sadələövh aparmalarına kişidən əsaslı şəkildə fərqlənən bir istiqamət verir ki, hətta normal hesab edilən çoxsaylı boşanmaların və kəbin mübahisələrinin əmələ gəlməsinə də səbəb yaradır.
§368
Kişilər arasında təbiətən laqeydlik, qadınlar arasında anadangəlmə düşmənçilik hökm sürür. Yəqin ki, bunun səbəbi odium figulinum [5] (peşəkar bədxahlıq) sənətinə sahib insanların kişilər arasında məhdud olmasıdır, qadınlarda isə bu bütün cinsi əhatə edir, çünki onların hamısı eyni peşəlidir. Artıq küçədə görüşdükləri zaman onlar bir-birinə gvelflər və gibelinlər (İtaliyada XII–XV əsrlərdə müxalif siyasi hərəkatlar) kimi nəzər salırlar. Dəqiqi belədir ki, birinci tanışlıqda iki qadından biri digərinə tam sərhəd çərçivəsində və artıq dərəcədə qeyri-səmimi yanaşır, nəinki uyğun şəraitdə iki kişi. Eyni səbəbdən iki qadın arasında qarşılıqlı komplementlər də gülməli alınır, kişilər arasında təbii. Digər tərəfdən istənilən kişi, hətta fərq olunacaq qədər özündən aşağı olan birilə humanizm və qaydalara uyğun hörmətlə danışır, lakin əksər hadisələrdə kübar qadının özündən aşağıda olanla, xidmətçiləri olmadıqlarına rəğmən, dözülməz şəkildə təkəbbür və nifrətlə danışmasının şahidi oluruq. Bu, ona görə baş verir ki, mövqe sahibi olmaq kişilərə rəğmən qadınlar üçün daha çətindir; mövcud fərq çox tez-tez dəyişə, yox da ola bilər, çünki bizim fikrimizi yüzlərlə məsələnin miqyası dolduran vaxt onlarda həlledici amil kimi hansı kişinin xoşuna gəlmək istəyi çıxış edir; xanımlar mövqe fərqliliyini əqidələ baxımından bir-birinə kişilərdən daha yaxın olduqları üçün qabardırlar.
§369
Balacaboy, çiyni dar, genişombalı, qısa qıçlı cinsi ancaq cinsi instinktdən beyni dumanlanmış bir kişi gözəl adlandıra bilər: elə bu instinktlə də qadının keyfiyyəti tamamlanır. Qadın cinsini ecazkar və qeyri-estetik adlandırmamaq böyük haqla mümkündür. Onlar musiqiyə, poeziyaya, heykəltəraşlığa həqiqi meyil və həssaslıqla yanaşmırlar; əgər incəsənətin növlərindən həyəcana gəldiklərini göstərməyə çalışırlarsa, bu ədabazlıq, gözə kül üfürmək istəyindən savayı heç nə deyil. Nəticə etibarı ilə qadınlar, nə olursa, olsun, obyektiv düşünə bilmirlər, bunun səbəbini, fikrimcə, növbəti cümlədə axtarmaq olar. Kişi, həqiqətən, hər kəsin və hər şeyin üzərində onları başa düşdüyünə, yaxud üstün olduğuna görə ağalıq etməyə cəhd göstərir. Qadın isə həmişə və hər yerdə dolayısı, yəni məhz kişinin köməyilə ağalıq etməyə məcburdur, çünki yalnız onlar vasitəsiz göstərişlər verə bilirlər. Buna görə də qadınlar təbiətən hər şeyə kişiləri fəth etmək vasitəsi kimi nəzər salmağa meyillidir; onların başqalarına maraqları istehzalı, ikibaşlıdır və s. Həmişə də naz-qəmzə, əzilib-büzülməklə başa gəlir. Artıq Russonun da qeyd etdiyi kimi: “Les femmes, en général, n’aiment aucun art, ne se connaissent à aucun, et n’ont aucun génie” [6] (letter à d’Alembert, note XX). Hər kəs ki, aldadıcı görkəmdən uzaq görür, yəqin ki, söylənənlərin fərqindədir. Fikrin doğruluğunu bilmək üçün onların konsertdə, operada və teatrdakı davranışına, əsərlərin çox gözəl yerində uşaqcasına söhbət aparmalarına nəzər salmaq kifayət edər. Əgər yunanlar, həqiqətən, öz teatrlarına qadınları buraxmırdılarsa, onlar tərəfindən bu, çox müsbət hərəkət sayılmalıdır, azından sözü gedən tamaşalarda nəsə eşitmək mümkün olurmuş. Bizim zəmanəmizdə «Taceat mulier in ecdesia» [7] cümləsi «Taceat mulier in theatro» [8] cümləsilə əvəz edilməli və böyük hərflərlə səhnənin pərdəsi üzərinə həkk olunmalıdır. Diqqət etsək ki, qadınların ən zəkalıları belə incəsənət sahəsində gerçəkdən gözəl, orijinal, həqiqi heç nə yaratmayıblar, ümumiyyətlə, dünyaya bir dəfə də olsa, ölməz əsər bəxş etməyiblər, deməli onlardan bundan artıq nəsə gözləmək düzgün deyil; hətta səylə məşğul olduqları və sənət texnikası baxımından kişilərdən o qədər də geri qalmadıqları nəqqaşlıqda belə, ortaya böyük rəsm əsəri çıxarmayıblar; çünki subyektivlikdən uzaqlaşa bilmədiklərindən rəssamlıqda daha çox tələb olunan obyektivlik hissindən məhrumdurlar. Buna uyğun olaraq kütləşüurlu qadınların, hətta rəssamlığı dəyərləndirmək qabiiyyəti də yoxdur: çünki natura non facit saltus. [9] Budur, Huarte üç yüz il bundan əvvəl məhşurlaşan “Examen de ingenios para las sdendas” (Amberes, 1603) kitabında qadınların ali qabiliyyətə malik olmalarına mübahisəli yanaşır. Hətta giriş (p.6) hissədə o, deyir: “La compostura natural, que la mujer tiene en el celebro, no es capaz de mudio ingenio ni de mucha sabiduria”. [10] Daha sonra 15-ci başlıqda filosof davam edir(p. 382): “Quedando la mujer en su disposition natural, todo genero de letras y sabiduria, es repugnante a su ingenio” [11]; (p. 397, 398) : “Las hembras (por razoh de la frialdad y humedd de su sexo) profundo: solo veemos que hablan con alguna aparencia de habilidad, en materias livianas y faciles” etc.[12] Tək-tək, natamam istisnalar məsələni dəyişmir, belə ki, qadınlar ən dərin və sağalmayan münafiqlərimiz olaraq qalırlar. Bu səbəbdən də onlar qüvvədə olan son dərəcə axmaq qanuna görə adını və mövqeyini bölüşməklə kişilərin layiq olmadıqları şöhrətpərəstliyin həmişəlik törədicisinə çevrilirlər; uyğun xüsusiyyətlər baxımından müasir cəmiyyətdə qazandıqları ağalıq və ton sonradan həmin cəmiyyətlərin korlanmasına bais olur. Bir qayda olaraq mövcud olana nisbətən Napoleonun hökmünə riayət etmək lazım gəlir: “Les femmes n`ont pas de rang”[13], amma Şamfor bu məsələyə daha ədalətli yanaşır: “Elles sont faites pour commercer aves nos faiblesses, avec notre folie, mais non aves notre raison”. II existe entre elles et les hommes des sympathies d`epiderme, et trés-peu de sympathies d`esprit, d`ame et de caractére6.[14] Onlar sexus sequior, [15] bütün münasibətlərdə geri qalmış ikinci cinsdirlər, hansı ki, zəifliklərinə ehtiyatla yanaşmalıyıq, lakin qadınlara nə zaman həddən çox ehtiram bəsləyirik, bu bizi gülməli edir və onların gözündə alçaldır. İnsan cinsini ikiyə ayıranda təbiət xətti ortadan çəkməyib. Bütün əksliklərdə müsbət qütb ilə mənfi arasındakı fərq təkcə keyfiyyət deyil, həm də kəmiyyət baxımından inkişaf edir. Bu keyfiyyətləri nəzərə alaraq həm qədim xalqlar, həm də Şərq əks cinsin nümayəndələrinə layiq olduqları yeri daha düzgün göstəriblər, nəinki qədim fransız nəzakəti və gülünc qadın ehtiramı ilə biz; xristian-alman səfehliyinin belə yüksək şəkildə çiçəklənməsi onların daha da xudbin və təkəbbürlü olmasına xidmət göstərib ki, yadımıza tez-tez ülvilik, toxunulmazlıq düşüncəsilə özlərinə hər işi rəva bilən müqəddəs Benares meymunları düşür.
Qadın Qərbdə, xüsusilə də, “xanım” fause position [16], çünki onlar qədimilərin haqlı olaraq adlandırdıqları kimi ancaq sexus sequior cinsdir, heç vəchlə şərəf və hörmətimizin predmeti olmamalı, başlarını kişilərdən uca tutmamalı, bizimlə eyni hüquqları bölüşməməlidirər. Biz bu fausse position ifadəsinin nəticəsini kifayət qədər görürük. Buna görə yaxşı olardı ki, ikinci dərəcəli hesab edilən insan cinsinin Avropada da təbii yerini təyin edib, qadın ifratçılığına son qoysunlar; hansı ki, buna nəinki bütün Asiya, hətta Yunanıstan, Roma da gülər, təklif olunan tədbir ictimai yerlərdə, mülki və siyasi münasibətlərdə saysız-hesabsız fayda verə bilər. Necə ki, sali qanunlarında artıq truism`e [17] tamamilə ehtiyac yoxdur. Əslində avropa qadınları adlandırılan varlıqlar belə tanınmalı deyillər, ev sahibəsi, yaxud ev sahibəsi olmaq istəyən qızlar olmalıdırlar ki, onlara da təkəbbür yox, evdarlıq, təvəzökarlıq öyrətmək lazımdır. Xüsusilə, ona görə ki, Avropada aşağı sinifdən olan xanımların, daha doğrusu, qadınların əksəriyyəti Şərqə nisbətən müqayisə olunmaz dərəcədə pis şəraitdə yaşayırlar. Lord Bayrona (Letters and Journals – Məktub və jurnallar by Th. Moore, vol.2, p. 399) diqqət edək: “Thought of the state of üomen under the ancient Greeks – convenient enough. Present state, a remmant of the barbarism of the chivarlry and feudal ages – artificial and unnatural. They ought to mind home – and be üell fed and clothed – but not mixed in society. Well educated, too in religion – but to read neither poetru nor politics – nothing but books of piety and cookery. I have seen them mending the roads in Epirus with good success. Why not, as well as hay-making and milking?” [18]
§370
Evlənmək bizim dünyanın təkarvadlılıq hissəsində hüquqların yarıya bölünməsi, cavabdehliyin iki dəfə çoxalması deməkdir. Bir halda ki, qadına kişilə eyni hüquq verilir, o zaman onlar kişi zehni ilə də təmin olunmalıdır. Təcrübədə isə qadınlar üçün qəbul edilmiş qanunlar şərəf və hüquqdan çox onların təbiətini üstələyir, xüsüsilə də, bu öz üstünlüklərdən həqiqi mənada istifadə edənlərin sayını o dərəcədə azaldır ki, layiq olmayanlar layiq olanların haqqını mənimsəmiş olurlar. Çünki qadının qeyri-təbii tək arvadlılıq, yaxud qanuni nigahla ona əlavə olunan əlverişli mövqeyi, hansı ki, kişilə qadına eyni prizmadan yanaşılır, uyğun əlaqədə olmayan ağıllı və ehtiyatlı kişiləri qeyri-bərabər şərtlərlə yekunlaşan böyük qurbanvermələrdən çəkindirir. [19] Çoxarvadlılığın geniş yayıldığı xalqlarda istənilən qadın özünə müdafiəçi tapa bilir, lakin təkarvadlılığın hökm sürdüyü xalqlarda nigahlı qadınların sayı məhduddur və bu mənada nigahda olmayan çoxluq köməksiz qalır, hansılar ki, yuxarı təbəqələrdə qarımış qız timsalında məqsədsiz ömür sürür, aşağılarda ağır zəhmət, ya da onun ağırlığı qədər çətin olan fahişəliklə məşğul olurlar; şərəfsiz olduğu qədər də sevincsiz, lakin eyni səbəbdən mötəbər sinif kimi tanınan, xüsusilə də, taleyin məhvolma təhlükəsilə üz-üzə qalan ərli, ya da özünə ər seçmək ümidində olan xoşbəxt qadınları mühafizə etmək məqsədilə rəsmi şəkildə kişilərə lazım olan həyatı yaşayırlar. Təkcə elə Londonda 80 min fahişə var. Onlar qadın kimi yox, monoqamiyanın dəhşətli şəkildə cəzalandırdığı məhkumlar kimi təmsil olunurlar; bunlar monoqomiya qurbangahına gətirilmiş həqiqi qurbanlardır. Qeyd edildiyi kimi, belə axmaq vəziyyətə düşən qadınlar avropa qadınlarına qarşı onların təkəbbür və iddiaları ilə yanaşı qaçılmaz müxalifət yaradırlar. Ümumiyyətlə, poliqamiya qadın cinsinə qarşı xeyirxah əməldir. Digər tərəfdən, bunun ağlabatan izahı yoxdur ki, arvadı xroniki xəstəlikdən əziyyət çəkən, yaxud sonsuz olan, yaxud da onun üçün tədrici qocalığa məruz qalan kişi nəyə görə ikinci qadınla evlənə bilməz? Mənim fikrimə görə, mormonluğu qəbul edənlər başqa tərəfdarları kimi qeyri-təbii saydıqları monoqomiyanı aradan qaldırmağa çalışırlar. [20] Eləcə də, qadınlara qeyri-təbii hüquqların tətbiqi onların üzərinə qeyri-təbii ökdəliklərin qoyulması deməkdir ki, pozulması, heç nəyə baxmadan, bədbəxtliyə səbəb olur. Bu mənada əksəriyyət kişilər üçün nigah, əgər vəziyyəti yüngülləşdirən hər hansı amil yoxdursa, sinfi və maddi baxımdan arzuedilən deyil. Bu sayaq kişilər şəxsi imkanlarına münasib – ehtiyaclarını ödəyən, özünün və uşaqlarının yaxşı təmin olunması şərtlərinə uyğun gələn qadınla bir arada olmağa çalışırlar. Tutaq ki, bu şərtlər ədalətli, münasib, ağıllı olsun, yaxud qadın nigahın onlara vəd etdiyi əndazəsiz hüquqlardan istifadə etməsin, yenə də vətəndaş cəmiyyətinin əsasını təşkil edən evlilik şərəfsiz bir şəkildə sevincsiz bir həyata gətirib çıxaracaq; axı insan başqalarının fikrinə həddən ziyadə əhəmiyyət verəcək bir təbiətdə doğulub. Əgər qadın nigahdan kənar münasibətlərlə razılaşmasa, onu qanuni şəkildə sevmədiyi kişiyə arvad olmaq, ya da qarımış qız kimi qocalmaq təhlükəsi gözləyir: çünki mövqeni müəyyənləşdirmək üçün tələb olunan vaxt çox qısadır. Bu cəhətin təfsilatına varmaqdan ötrü bizim monoqamiya institunun böyük alimi Tomazinin yüksək səviyyədə yazılmış “De conncubinatu” əsərini oxumaq lazımdır: oradan görünür ki, konkubinat bütün mədəni xalqlarda həmişə olmuş, lüter Reformasiyasına qədər qanuni sayılmışdır, yəni qanunla tanınmışdır və institut tərəfindən şərəfsizlik kimi dəyərləndirilməmişdir, lakin lüter Reformasiyası onu öz pilləsindən aşağı endirmişdir, Lüter bunu din xadimlərinin evliliyinə haqq qazandırmaq kimi qəbul etdiyindən katolik tərəf öz işini onun əksinə davam etdirməyi münasib saymamışdı.
Poliqamiyanı müzakirə etmək yox, hər yerdə baş verən fakt kimi qəbul etmək lazımdır; məsələ onun düzgün tənzim olunmasındadır. Həqiqətən, monoqom olan kimsə varmı? Biz hamımız həmişə əsas hissəsini poliqamiya təşkil edən müəyyən vaxtlarda yaşayırıq. Əgər kişi çox qadınla münasibətdə olursa, bu onlara verilən azadlıq, hətta çox qadının qayğısına qalmaq vəzifəsi kimi ədalətli işdir. Bu zaman qadın da öz təbii və həqiqi – tabe olan varlıq vəziyyətini bərpa edəcək ki, avropa sivilizasiyasın möcüzəsi və xristian-alman səfehliyinin nəticəsində yaranan ehtiram və hörmətlə bağlı gülünc iddialı xanımlar yer üzündən yox olacaq, ancaq qadınlar qalacaq, daha bütün Avropanı ağzına alan bədbəxt qadınlar olmayacaq. Mormonlar haqlıdır.
§ 371
Hindistanda asılı olmayan qadın yoxdur, orada istənilən qadın, Manu, başlıq 5, səh.148 qanununa uyğun olaraq atasının, qardaşının, oğlunun, yaxud ərinin himayəsində yaşayır. Əlbəttə, qadınların ərlərinin cəsədi ilə birlikdə yandırılması zalımanədir, daha dəhşətlisi isə onların sevgililərilə ölmüş ərlərinin sərvətini israf etmələridir ki, ömürləri boyu çətin zəhmət hesabına uşaqları üçün toplayıblar. Mediam tenuere beati. [21] Ana məhəbbəti ilkin vəziyyətində eynən heyvanlarda olduğu kimi instinktivdir və bu o zamana qədər davam edir ki, uşaqlarda fiziki cəhətdən köməksizlik başa çatır. Bu vaxtdan başlayaraq onun yerini vərdiş və zehnə əsaslanan məhəbbət tutur ki, bu da öz növbəsində ərini sevməyən qadınla həmişə baş vermir. Atanın övladına sevgisi onu öz daxili varlığı kimi tanıdığı üçün tamamilə fərqli və müqayisəedilməz dərəcədə möhkəmdir: metafizikidir.
Demək olar ki, bütün qədim və müasir xalaqlarda, hətta hottentotlarda da [22] torpaq, mülkiyyət məhz kişi irsilə mirasa yetişir; zadəganlıq xaric, təkcə Avropa bu adətdən yayınmışdır. Beləliklə, kişilər tərəfindən ağır, davamlı və acınacaqlı zəhmət hesabına toplanmış vəsait qadınların əlinə keçir, onlar da ağılsızlıqları ucbatından az müddət içində onu havaya sovururlar, ya da hansısa başqa üsulla xərcləyirlər ki, bu, ədalətsizlik qədər mühüm hadisədir, hansı ki, qadının miras və mülkiyyət hüququnu məhdudlaşdırmaqla bunun qarşısını almaq olar. Mənə belə gəlir ki, ən yaxşısı dul qadınlar və qızlar üçün, əgər kişi cinsindən varis yoxdursa, qayda tətbiq olunmalıdır ki, mirası ömürlərinin sonuna qədər qətiyyən mülkiyyət və kapital formasında yox, ipoteka ilə təyin olunmuş gəlir şəklində alsınlar. Vəsait qazananlar kişilərdir, qadınlar deyil, bu mənada sonuncuların qeyri-şərtsiz sahiblik və əmlakı idarə etmək hüququ da olmamalıdır. Qadınlar heç vaxt sərbəst şəkildə miras kimi əldə etdiklər vəsaiti, o cümlədən, evi, kapitalı, əmlakı, sözün həqiqi mənasında, idarə etməli deyillər. Həmişə mühafizəçiyə ehtiyacları var deyə onlara heç öz uşaqlarının da qəyyumluğunu etibar etmək olmaz. Qadınlarda şöhrətpərəstlik, hətta kişilərdən çox olmasa da, tamamilə maddiyatla əlaqəli olduğu üçün pis cəhətdir, onların gözəllikləri, o cümlədən, cazibələri, geyimləri, bər-bəzəkləri də məhz bu keyfiyyətdən qaynaqlanır. Buna görə də cəmiyyət qadın üçün əsl stixiyadır. Onların, xüsisilə, israfçılıq meyilləri düşüncəli olmadıqlarından irəli gəlir ki, artıq bu barədə qədim müdriklər söyləyiblər: Δαπάνηρόν φύσει γυνή. [4] Şöhrətpərəst kişi isə, əksinə, maddiyata həvəs göstərmədən ağla, biliyə, qətiyyətə və s. doğru ictiqamətlənir. Aristotel Politika kitabının II hissəsinin 9-cu başlığında qadınlara həddən ziyadə hüquq verdikləri (Onlar mirasdan, cehizdən və azad fəaliyyətdən yararlanırdılar.) üçün spatanların böyük ziyana uğradıqlarını söyləyir, hətta izah edir ki, bu hal Spartalıların tənəzzülünə də öz güclü təsirini göctərmişdir. Bəlkə də Fransada saray və hökümətin tədricən dağılmasına səbəb XIII Lüdovikin vaxtından başlayaraq artan qadın nüfuzudur ki, əvvəl inqilaba və sonra da çevrilişə gətirib çıxardı. Hər halda qadın cinsinin xanım qismində öz parlaq ifadəsini tapan yalançı mövqeyi cəmiyyətin orqanik qüsurudur və ölümcül təsirini onun ürəyindən başlayıb qalan hissələrə də yayır.
Qadının itaətə məhkum təbiəti hər məsələdə özünü göstərir; onlardan kimsə təbiətlərinə xas olmayan tam müstəqil mövqeyə yetişsə belə, dərhal özünə idarəçi və hakim ola biləcək kişi tapmağa çalışır, çünki rəhbərə ehtiyacı var. Əgər qadın cavandırsa, bu rəhbər onun üçün sevgili, yaşlıdırsa, rahib olacaq.
Mündəricat:
1. Qadınlarsız həyatımızın əvvəlində köməkdən, yarısında zövqdən, sonunda təsəllidən
məhrum olardıq.
2. «Qadın ləyaqəti»
3. «İnsan həyatına ilk güc bəsləyən – qadın sinəsidir,
Birinci sözləri sizə öyrədən – onun dodağıdır.
İlk göz yaşlarınız, son ahlarınız
Qadın tərəfindən aram olunur.
Nəfəsinizi ən yaxından hiss edən – onun qulağıdır.
Həvəslə olmasa da, idarəçi kişilərə
axır anlarında gözətçidirlər».
4. Bədxərclik qadının təbiətindədir. (yun.)
5. Peşəkar bədxahlıq, yaxşı qazananlara paxıllıq. (lat.)
6. Ümumiyyətlə, qadınlar incəsənəti başa düşmədikləri üçün sevmirlər, onların arasından
dahi çıxmır.(fr.)
7. Kilsədə qadınlar susmalıdır. (lat.)
8. Teatrda qadınlar susmalıdır. (lat.)
9. Təbiət sıçrayışlar etmir. (lat.)
10. Qadın beyninin təbii quruluşu onun ağıllı qərarlar verməsinə və əksər elmlərə
yiyələnməsinə qarşılıq vermir.
11. Qadın təbiətinə məxsus meyillər saxlandığı qədərilə elmin və ədəbiyyatın
istənilən növü onun ruhuna yaddır.
12. Qadınlar öz yarısoyuqluq və gözyaşlarına görə ruhun bütün dərinliklərini əhatə edə
bilməzlər, onların əhəmiyyətsiz və çətin olmayan hadisələr və s. haqqında hansı iddia və
bacarıqla danışdıqlarını görürük. (isp.)
13. Qadınların rütbəsi və dərəcəsi olmur. (fr.)
14. Qadınlar bizim zəifliklərimiz və dəliliklərimizдə uyğun gələ bilərlər, lakin ağlımızla yox.
Qadınlarla kişilər arasında ancaq zahiri rəğbət var, əqli, ruhi, xüsusiyyət baxımından
oxşarlıq cüzidir.
15. Onlar dəyərsiz cinsdirlər.
16. Kinayəli vəziyyətdədirlər. (ώr.) ?
17. Qarışmış, çeynənmiş frazadır. (φr.)?
18. Qadınların vəziyyəti qədim Yunanıstanda normal olmuşdur, lakin bizdə hələ də cəngavər və feodal barbarlığının qalıqları kimidir: – süni, qeyri-təbii; qadının yeri evdir, cəmiyyət yox. Qadın ev işlərini idarə etməli, gözəl geyinməli, yaxşı tərbiyə almalı, sağlam və dindar olmalıdır; siyasət və poeziya zərif cinsin işi deyil, əvəzində mətbəx və dinə aid kitabları qiraət etməli, musiqi, rəsm, rəqs, bir az da əkinçilik və bağçılıq öyrənməlidir; Epirdə onlar yolları müvəffəqqiyyətlə təmir edirlərsə, bu işə bərabər tutulan saman yığımı və inək sağımı ilə niyə məşğul olmasınlar?(ing.)
19. Lakin nigaha girmək imkanı olmayanların sayı da kifayət qədər çoxdur. Bu kimi kişilər yaşlı qızların sayını da artırırlar: sonuncular, əsas etibarı ilə, təchizatsız qalırlar və böyük ehtimalla, öz cinsinin həqiqi nümayəndəsi olmaq arzularına yetişmirlər, az, ya çox, fərqi yoxdur, onlar bədbəxtdirlər. Digər tərəfdən evlənəndən sonra bəzi kişilərin arvadları 30 il davam edən xroniki xəstəliyə tutlur, belələri nə etməlidir? Başqalarının arvadları çox qocalır, daha başqalarının ki, əsaslı nifrətə səbəb olur. Asiya və Afrikadan fərqli olaraq Avropada ikinci arvad almaq mümkün deyil. Və əgər təkarvadlı cəmiyyətlərdə sağlam və güclü kişinin cinsi instikti həmişə… Наес nimis vulgaria et omnibus nota sunt [Həm də bayağı olmaqdan çox, hamıya məlum şəkildə. (lat.)]
20. Diqqət yetirsək, görərik ki, cinsi əlaqə qeyri-təbii təkarvadlılığa görə dünyanın bir hissəsi olan Avropa kimi amoraldır, başqa heç nə.
21. Qızıl orta qaydasına əməl edənlər xoşbəxtdir. (lat.)
22. “Chez les Hottentots, tous les biens d’un père descendent a l’aîné des fils, ou passent dans la même famille au plus proche des mâles. Jamais ils ne sont divisés, jamais les femmes ne sont appelées à la succession”. Hottentotlarda atanın bütün mülkiyyəti böyük oğula, yaxud da həmin ailənin ən yaşlı kişisinə yetişir. Heç vaxt əmlak bölgüsü və qadınların miras hüququ olmur.(fr.) [Ch. G. Leroy. Lettres philosophiques sur l’intelligence et la perfectibilité des animaux, avec quelques lettres sur l’homme. Nouvelle édit. Paris, an X (1802), p. 298)]
Mütərcim: Göyərçin KƏRİMİ

AYB-nin üzvü

GÖYƏRÇİN KƏRİMİNİN YAZILARI

MÜSABİQƏ ELAN OLUNDU 

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

HACIQABULDA ŞƏHİDLƏR ZİYARƏT OLUNUB

Yazıçı-jurnalist, tədqiqatçı Ayətxan Ziyad İsgəndərov Hacıqabul rayon Şəhidlər Xiyabanını ziyarət edib. Hacı Ağaməli Baxşəliyev şəhadət zirvəsini fəth etmiş Hacıqabullular haqqında ziyarətdə olanları məlumatlandırmışdır.

YAZARLAR

MÜSABİQƏ ELAN OLUNDU 

AYƏTXAN ZİYADIN YAZILARI

ZAUR USTACIN YAZILARI

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

YAZARLAR OKTYABR – 2022 (22) OXUCULARIN MÜZAKİRƏSİNƏ TƏQDİM OLUNUB

“YAZARLAR”  JURNALI PDF


ŞƏLALƏ CAMALIN YAZILARI

MÜSABİQƏ ELAN OLUNDU 

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF


YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

ŞƏLALƏ CAMAL. PAYIZ.

ŞƏLALƏ CAMALIN YAZILARI

AYRILIQ…
(Cabir Novruz “Üzü dönsün ayrılığın” şeirindən ilhamlanaraq)
Yavaş- yavaş gecə keçmir,
Keçsə belə gün bitməzdi…
Ay dolanıb il çatmazdı,
Ahım Allaha yetməzdi…
* * *
Şirin günlər, şirin aylar,
Göz qırpımında olmazdı…
Bu eşq ilə nəfəs alıb,
Həsrətindən qocalmazdım…
* * *
Ay çəkilər, günəş gələr,
Başımıza min iş gələr…
Qızıl gedər, gümüş gələr,
Mən gəlmərəm gümüş kimi….
* * *
Şirin günlər, şirin aylar,
Göz qırpımında olmazdı.
Bu eşq ilə nəfəs alıb,
Həsrətindən qocalmazdım.
* * *
Çöldə ildırımlar çaxar,
Donan çaylar, sular axar,
Həsrət ilə mən baxaram,
Ürəyin yanıb yaxılar.
* * *
Şirin günlər, şirin aylar,
Göz qırpımında olmazdı.
Bu eşq ilə nəfəs alıb,
Həsrətindən qocalmazdım.

SEVGİ
Mən sevginin özüyəm.
Sən sevməyi bilməmisən…
Bircə dəfə yanağımdan ürəyimə süzüb gələn göz yaşımı silməmisən…
Sevgi mənəm…
Cırmaq – cırmaq,
Addım – addım,
Aşa – aşa,
Çaşa – çaşa
məhəbbətdən dönməmişəm…
Sevgi mənəm,
Sən ölsən də…
Yaşayacam kainatda, bil ki, hələ ölməmişəm.

GETMƏ
Gücüm çatmır ayrılmağa,
Gəl yaramı özün bağla…
Bəlkə fürsət yaranardı, sonuncu kəz danışmağa…
Bu son vida…
Əmin ol ki, sovurulacaq bundan belə, gəlib – gedən bəla – qada…
Nəfəsimdə iniltini,
içimdəki qımıltını,
evimdəki hənirtini
yox edəcəm…
Darıxma, tez gedəcəm…
Qalmayacam….
Bu ölkədə, bu həyatda, kainatda olmayacam…
Sağlığında qiymət verin insanlara demişdilər…
Nə olsun ki?
Demişdilər…
Mən sağ ikən görməmişdim o qiyməti, o dəyəri….
İçim nisgil, çölüm nisgil…
Dərd içində qıvrılıram…
Yanıb göyə sovuruluram…
Gəl yaramı bağlamağa….
Tut əlimdən danış görüm.
Mən beləyəm. Sən necəsən?

YADIQ
Ruhunla tanış deyiləm…
Daha danışan deyiləm…
İçimdəki o qığılcım sönüb artıq…
Sənə qarşı ruhumdakı o şəfqət də dönüb artıq…
Üzü dönsün ayrılığın deyirdilər…
Dönməz olsun.
Ayrılıqdan betəri var…
Dözə – dözə inləyərsən…
Sakitliyin içində sən göz yaşını dinləyərsən…
Ruhuma bələd bir qadın,
Yadımdan da çıxıb adın.
Allaha yetir fəryadım,
Daha danışan deyiləm.

SEVGİ GƏTİRDİM…
Sənə bir çamadan sevgi gətirdim
Qarışıb içində köhnə – külüşə
Sən Allah bağışla, özüm qalmadım
Qalsaydım, çatmazdım indi görüşə.
* * *
Üzünə baxmağa gücüm çatmadı,
Məni dar ayaqda gözləyənim var.
Qapının ağzına qoyub çıxmışam,
Qorxuram, kölgətək izləyənim var…
* * *
Sənə bir çamadan sevgi gətirdim,
Mən özüm olmaram, qoy sevgim olsun
Sənə bir çamadan sevgi gətirdim.
Eşələ o sevgi qoy təmiz qalsın.
* * *
Köhnələr içində itib – batmasın,
Heyifdi, sevgimiz viran qalmasın
Sənə bir çamadan sevgi gətirdim…
Sevgisiz həyatın bir an olmasın…

YOX
De hansı dövrdür indi?
Ala qarğada bala yox…
De hava niyə sərindi?
Mıxa vurur, nala yox…
* * *
Əcayib zamana düşdük,
İllər keçdi, gün ötüşdü…
Daşı daş üstə gətirdim,
Fiqur oldu, qala yox….

EŞİTDİM…
Eşitdim ki, darıxmısan,
Haqqımda danışırsan…
Mən bilirəm, hiss edirəm…
Qulaqlarım cingildəyir…
Orda – burda danışınca
Zəng etsəydin…
Ondan – bundan soruşunca
Kaş gəlsəydin…
Söz göndərən yaşını da keçmisən….
Sən ki, uşaq deyilsən.
Mən ki, oyuncaq oynayan yaşda belə deyiləm.
Amma dayan,
Yoxdu indi saçlarıma sığal çəkib oxşayan…
Ağlamıram, tozmu qaçdı gözlərimə bilmirəm….
Narahat olma, yaxşıyam.
Gözlərimdə kədər deyil,
Bu ki tale, qədər deyil.
Özün seçdin ayrılmağı….
Məndən ayrılmaq olardı?
Mən ki, sənə can deyirdim…
Canına qurban deyirdim…
Qollarımın arasında itib batdın….
Dişlərimin arasında dodağımı sıxa – sıxa ağlayırdım…
Hə, yoluna gözlərimi dikib baxdım….
Bəlkə gələrsən deyə
Qapını açıq buraxdım.
Toz – tozanaq oldu evim,
Daxmalığa döndü yuvam.
Sənin mənimlədir bilirəm,
Mənim özümlədi davam.
O möhtəşəm gedişinə
Səbəb məndim…
İndi dinlə,
Mən xoşbəxt idim səninlə
Geri dönsən
Xəbər etmə
Qapım açıq
Çay istəsən
Qalan qablarım bulaşıq,
Sən gedəndən yumamışam…
Uzanmışam.
Saçlarıma sığal çəkmək istəsəsən bil
O vaxtdan dolam dolaşıq.
Sən gedəndən hal olmayıb daramağa
Yorulmuşam.
Külək darayıb saçımı,
Yağış yuyub üz – gözümü…
Çox başını ağrıtmayım,
Gəlsən dinməz – söyləməz gəl…

BU GÜN…
Bu gün yenə bəzənmişəm,
Ən bahalı ətirləri üzərimə səpmişəm.
Gül çiçəkər içində mən
Görüşünə gəlmişəm.
Görüş yerimiz həminki
Dəyişən təkcə yoxluğun…
O görüşə tək gəlmişəm.
İçimdəki məhəbbəti, səadəti
Sənin üçün gətirmişəm.
Niyə yoxsan?
Yoxsa sən də itib batdın tənhalığın arasında?
Yoxsa sən də çəkib getdin, qoydun yolun ortasında?
Yoxsa sən də boğazımda düyünlənən kəlmələrin sahibisən?
Yoxsa sən də uzun – uzun dərələrdən ayrılığı gətirmisən?
Məhəbbətdən üz döndərib,
Ayrılığa hə demisən…
Olsun…. Neynək…
Bu bəzəyi, bu düzəyi silim gərək.
Belə betər ayrılığa dözüm gərək…
Betərin də betəri var…
Ömür qısa, ömür gödək.
Vədə yetməz görüşməyə
Çalış ki, sözündə düz ol
Özünə yaxşı bax bir də…

DÜŞÜNÜRƏM
Asmağı düşünürəm…
Özümü…
Arzularımdan…
Ümidlərimdən…
İçimdə böyüyən sevgimdən…
Təzəcə boy atan məhəbbətimdən…
Söndürdüyün eşqimdən…
Bəlkə dənizlərdə çırpınan qağayının ayağından…
Ya da kənara qatlayıb qoyduğum bəyaz kəlağayımdan…
Asmağı düşünürəm…
Özümü…
Titrək səsimdən,
Boğazımda düyünlənən hər kəlməmdən, sözümdən
Mən küsmüşəm özümdən.
Kimə deyim dərdimi ki,
İnciməsin sözümdən…
İlmə – ilmə yaş axırdı gözümdən.
Beləcə atdım həyatın ağuşuna taleyimi…

MƏN…
Mənə gözəlim demə
Mən ki, gözəl deyiləm…
Nitqim susub qalıbdı
Nə danışam, nə deyəm?
Sən ayrılıb gedəndən
Göz yaşım dayanmadı
Yanağımda donub qaldı
Dodağıma süzülən
Göz yaşımdı – əriyən.
Mənə gözəlim demə
Mən ki, gözəl deyiləm
Uşaqlaşmışam sanki
Onlar kimi ağlayan,
Onlar kimi kiriyən….
Bəlkə yaşım da çatmaz
Elə uşaq kimiyəm.
Seviləcək yanım yox
Mən ərköyün biriyəm.
Mənə gözəlim demə,
Mən ki, gözəl deyiləm.

BİR GÜN
Bir gün gələcək ömrünə
Hüsnündən doymadığın,
Gülüşündən həzz aldığın
Camalı pərişan qadın…
Sevib səni istəyəcək
Fəqət onun ürəyində
Keçmişindən silinməyən
Qalacaq bir nişan adı…
Görəsən kim yaralayıb ürəyini?
Görəsən kim paralayıb arzsusunu, amalını, diləyini?..
Kimə arxalanıb, söykəyibdi kürəyini?
Dik durmağa çalışarkən, aşan qadın…
Gülə – gülə gözləri yaşaran qadın…
Gəlib girəcək ömrünə…
Hər sözünə hay can deyər,
Saçlarına sığal çəkib oxşayar qadın…
Bir az günəşə oxşayar.
Səhərləri şəfəq saçar,
Səhərlər nura boyanar.
Elə ki, axşam olunca günəş batar,
Göz yaşıyla qalar qadın.
Səhərə kimi ağlayar,
Səhərə kimi yas tutar.
Kim bilər ki, dərd – sərini?
Kim sevər belə birini?
Uçurumun kənarında oturmuştək
Gecələri ulduzları sayar qadın…
Bir gün yaşamaq eşqinə düşsə
Bir gün bu sevdadan üz döndərib, doyar qadın…

DƏRDİM
Dərdim özümdən böyükdü,
Taleyim çiyinimə yükdü.
Ürəyim qəfil döyükdü,
Gülürəm, çək şəklimi….
* * *
Göz yaşımı gizlətmişəm,
Ürəyimi sızlatmışam,
Ağrımı da azaltmışam,
Gülürəm, çək şəklimi.
* * *
Sığal telimə çəkmədin,
Alıb dərdimi çəkmədin,
Barı fikrimi çəkmədin,
Gülürəm, çək şəklimi…

SƏNİ
Özümdən çox sevdim səni…
Amma qaçdım bu sevgidən…
Qorxdum… Qaçdım…
Payız gələndə uçub gedən quşlar kimi…
Ürkdüm bir az…
Çox həssasam…
Bəlkə bir az ağlasam
Rahatlaram
Bilirsənmi,
Özümdən çox sevdim səni
Duruşunu, yerişini…
Oğrun – oğrun baxışını…
Yorğun – yorğun gülüşünü…
O qədər doğma oldun ki,
Əzbərlədim gəlişini…
Bu gəlmək handa bir sayılır
Məhəbbət qanda bir sayılır
Qanımdan çox sevdim səni,
Canımdan çox sevdim səni.
Ha istədim yaxınlaşım,
Ha danışım, soraqlaşım,
Bəxti qara taleyim var
Səni görüb yaxşılaşım…
Mən əslində pis deyiləm,
İnan ki, qəliz deyiləm
Dinlə, sənə söz deyirəm,
Özümdən çox sevdim səni…

YOLLAR
Sən gedəni yol gözümdə uzandı…
Sən gedəni eşq sözümdə azandı…
Ayrılıqdan kim uddu, kim qazandı?
Dözmür ürək, parçalanıb, qayıt gəl…
* * *
Gedişinə nə ad qoyum görəsən?
Yalanına necə uyum deyəsən…
Canımdan da inan doydum, biləsən,
Dözmür ürək, parçalanıb, qayıt gəl…

TƏNHA QADINLAR
Elə bilmə qadınlar güclü olur,
Gücsüzü də var.
Elə bilirsən çox danışırlar,
Sözsüzü də var.
Tənha qadınlar da olur,
Saçlarına küləklər sığal çəkər,
Dodaqları yağışdan islanar.
Onları qucaqlayan öz qolları olar
O da ki, ya darıxanda, ya da üşüyəndə.
Xəfif bir adyala qısılarlar,
Kitaba, dəftərə sarılarlar.
Vallah özümdən bilirəm kitab bəhanədir,
Dünyadan qopub ağlayarlar,
Şəkillərdə gülərlər.
Şəkillər… Ah şəkillər…
Taleyə vəkildirlər…
Gücsüz qadınlara hakim kəsilər.
Hə… Axı bir şey daha var,
Yıxılana balta vuran çox olar.
Yıxılan qadınlar…
Onları kimsə yıxmaz ki,
İçindən yıxılı qalarlar.
Ürəyindən,
Kürəyindən…
Gərəyindən çox sevərlər.
Eşqindən yıxılı qalarlar…
Yıxılsa da dik durmağa çalışarlar.
Özü yıxılanlar ağlamaz
Amma ağlayanı da olur,
Sən elə bilmə qadınlar güclü olur,
Gücsüzü də var.
Tənha qadınlar da olur…
Heç kimə bel bağlamayan,
Heç kimdən sevgi ummayan,
Eşq, məhəbbəti duymayan
Yorğun qadınlar da olur.

GƏL
Çarpayının kənarına
Göz yaşımı buraxmışam…
Darıxanda yastığını qucaqlayıb
İçin – için ağlamışam…
Nəfəsim var çarpayında
Oturub şəkillərinə baxmışam
Saatlarla…
Xatirələri unutmamışam…
Birlikdə…
Əl – ələ…
Qol – qola…
Tay var idi bizə bu məmləkətdə?
Bəs o gecə?
Nə oldu de?
Belə gediş de olardı?
Qapımı külək döyürdü,
Mənim canım üşüyürdü.
İçimdəki məhəbbətim cücərirdi,
Böyüyürdü…
Yarım qoydun.
Bu sevdadan necə doydun?
Necə oldu amansızca, birdən – birə məhəbbətdən soyudun?
Canımda daha can qalmadı…
Bacarmıram , qurban olum…
Mən ki, sənə yad olmadım,
Mən ki, sənə od olmadım.
Qollarımı qırdın mənim
Sən mənə qanad olmadın.
İndi o ev mənsiz qalıb
Uçuq – sökük divarların arasında mən idim mən
Deyib – gülən,
Uşaq kimi şənlənən,
Üzünü güldürən…
Yanağına kəpənəktək öpüşümü qonduran.
Bilirsən də…
Neçə – neçə şeylər oldu demirəm…
Desəm tükün biz -biz olar
Yaşananlar qan donduran.
Sevgi deyib keçmə daha
Eşq belə olmaz, qadası…
Məni candan usandırdı,
Cəfadan yar usanmazmı?…

DE
Gülüşümdə həyat vardı…
Deyərsən ki, güldü getdi.
Həyatımda nə oldusa
Deyərsən ki, öldü getdi….
* * *
Bədbəxt etdim denən onu,
Denən ki, heç sevməmişəm.
Soruşsalar açıq danış,
Deyərsən ki, bildi getdi…
* * *
Danışarsan sevdiyimi,
Uğruna can verdiyimi,
Kainatda bir qüvvəydi,
Deyərsən ki, gəldi getdi…
* * *
Olmayacam bu həyatda,
Görməyəcəksən day məni.
Yadına düşsəm ağlama,
Deyərsən ki, keçdi getdi…
* * *
Günah nədi bilməmişdim,
Sənə qədər sevməmişdim.
Soruşsalar məni, denən,
O, günaha batdı getdi…
* * *
Mən burda qalan deyiləm,
Doğruyam, yalan deyiləm.
Könlünü alan deyiləm,
Deyərsən ki, atdı getdi…
* * *
Gəl özünə öymə belə,
Dizlərinə döymə belə.
Qamətini əymə belə,
Deyərsən ki, əydi getdi.
* * *
Olmaz iynə, düymə belə,
Məni sancıb söymə belə.
Gəl xətrimə dəymə belə,
Deyərsən ki, dəydi getdi…

SEVGİLİ
Deyirlər ki,
Sevgilər var ucuz olur…
De neçəyə?
Alım yığım.
Bilirsən də…
Zamanı gələndə bahalaşır
Hər şey kimi.
Yadındadı?
Vaxt var idi dollar ucuz
Su qiyməti
İndi isə valyutada at oynadır.
Əvvəllər ucuz alardıq
Çayı, yağı, əti, suyu
İndi hər şey bahalaşıb
Od bahası
Pul qalmayıb alınası.
Sən sevginin yerini de,
Ac qalıb susuz dolanım
Eybi yoxdu.
Heç kim bilmir nə yeyirəm, nə içirəm…
Barı sevgidən bol olum.
Yoxsulluğun arasında
Sevgi axtaran kiməsə
Arxa olum, qoy yol olum.

FƏLƏK
Fələk səni məndən aldı,
Nə oldusa birdən oldu.
Fəqət eşqin alovunda
Nə mən yandım, nə sən yandın…
* * *
Bu sevdaya bel bağlama,
İndi uşaqtək ağlama.
Danış, içində saxlama,
Nə mən dindim, nə sən dindin…
* * *
Fəqət eşq deyib uçardıq,
Məsuliyyətdən qaçardıq.
Biz ayrılmağa düçardıq,
Nə mən döndüm, nə sən döndün…

YUXU
Səsin qulağımdan getmir,
Baxışın da yadımdadı,
Deyəsən gecə gəlmisən,
Bəlkə yuxumda görmüşəm…
* * *
Sanki örtdün üst – başımı,
Sonra sildin göz yaşımı,
Mən belə bir tanışımı
Bəlkə yuxumda görmüşəm…
* * *
Oğrun oğrun mənə sarı,
Baxdın güldün belə barı.
Laylay dedin gecə yarı,
Bəlkə yuxumda görmüşəm….
* * *
Bağımda gülüm açmışdı,
Günəş şəfəqin saçmışdı,
Sanki gecədən qaçmışdın,
Bəlkə yuxumda görmüşəm…
* * *
Görən doğru, yalandımı?
Xatirimdə qalandımı?
Məni məndən alanımı,
Bəlkə yuxumda görmüşəm…

BU NƏ ZARAFATDIR!?
Nə qədər darıxar insan
Bir insanın yoxluğuna?..
Necə öyrəşər?
Təsəvvür et
Dünən danışdığın, güldüyün adam
Bu gün başqalaşır, tanımır səni…
Bu nə zarafatdır, ay qadan alım?!…
Mən ki, məhəbbətə son qoy demədim,
Qəfil gedişini heç gözləməzdim…
Daha doğmam deyib öyünmərəm mən….
Doğmalar köçəri quşlar kimidir…
Vallah ən yaxşısı yad olmaq elə
Bilirsən, nə gələr, nə atıb gedər.
Söylə, bu sevgidən dönmək olardı?
İndi hayqırtımı eşidirsənmi?
Səsini səsimə söykəyərsənmi?
Daha darıxmaqdan betər olmuşam
Görsən vəziyyətimi nə təhər olmuşam
Üz gözüm qırışıb yumaq kimiyəm…
Başqa bir ocağa yamaq kimiyəm…
Məni sən gətirdin belə bir hala
Bu nə zarafatdır, ay qadan alım?
Qayıt gəl, dön daha, yuvan ki, mənəm
Bəlkə nə zamansa özünə gəlsən
Onda sənə qalan peşmanlıq olar
Qorxma, taledir də, ölüb gedərəm…
Əbədi deyilən həyat varmı ki?
Sadəcə dönsəydin son dönəmimdə
Daha darıxmaqdan bezar olmazdım.
Sözlər də dadıma yetməyir artıq
Susuram, başa düş, artıq dön geri
İndi danışmağa gücüm də yoxdur.
İşdi, dönsən
Bir xahişim
Bircə dəstə çiçək al
Görsəm ürəyim sevinər
Görməsəm, ruhum şad olar…

DEMƏ
Anama deməyin nə çəkdiyimi,
Qoy anam bilməsin, anam duymasın.
Bilsə yaşamaqdan əl çəkdiyimi
Ürəyi tab etməz, canı yanmasın.
Deməyin ki, öldü, rəhmətə getdi,
Deyərsiz könüllü əsgər gedibdi.
Ya da ki, ən böyük arzusu idi mən gəlin olum
Deyərsiz sevdiyi oğlana getdi.
Əşşi… Onsuz toy gah var, gah da ki, yoxdu…
Görsəniz narahatdı deyin ki, qaçdı…
Ya da deyərsiniz xaricə getdi –
Orda təhsil alıb, iş quracaq de…
Bilirəm inanmaz onsuz bunlara…
Amma siz yenə də düzün deməyin.
Nə qədər gec bilsə elə yaxşıdı…
Mən də son günümü yaxşı keçirim,
Gedib deyib -gülüb şənlik eləyim.
Bir şeydən rahatam getdiyim yerdə
Məni təm-təraqla Allah gözləyir
Məgər bu boyda gözləntini mən,
Geri çevirməyim de necə olar?!
Barı o dünyada yatım dincəlim
Burdakı yuxuma haram qatdılar…

OL
Uzaqlardan baxırsan
Gəl, gendən baxan olma.
Güclə bir yuva qurduq
Yuvamı yıxan olma…
* * *
Gecələr daş sallanır
Gözlərimdən elə bil.
Yuxularım yol alır
Daha saçını yolma…
* * *
Mən qıvrılıb içimdə
Ağrı – sızı çəkmişəm.
Saraldım bu biçimdə
Sən də saralıb solma…

GECƏLƏR
İndi gecələr belə
Mənə haram olubdu…
Nə uzana bilirəm,
Nə də yata bilirəm…
Qalxıdığım pillələri
Gülə – gülə enirəm.
Mənə yolu göstərdin,
Susub dinməz gedirəm.
Ay bədbəxt, nə deyəydim?!.
Dalaşıb vuruşaydım?..
Mən elə qadınam ki,
Sakit çıxıb gedirəm.
Gör danışıb dinirəm?
Sənə də yaraşan odur,
Xəcalətdən ölürəm…
Heyif sədaqətimə,
Heyif məhəbbətimə.
Kaş bu eşqi istəyi,
Kimsəsizlə böləydim,
Ya bir it saxlayaydım…
İtlər çox vəfalıdır,
Ən az sən qədər deyil,
Sən itdən də betərsən…
İtə bir sümük atsan,
Sahibi bilər səni.
Sənə isə nə istək,
Nə də kar edir sevgi.
Səninki yeyib, yatmaq,
Bacardığın nədir ki?
Bir də elə ağlatmaq.
Daha yolum kəsişməz
Səninlə bundan belə.
Bir də məni axtarma,
Bir də yığıb eləmə.

KAŞ…
Kaş ki, gedə biləydim…
Bu ölkədən, bu yurddan
Elə bir yerə ki,
Elə bir ünvana ki…
Orda özüm olmayım…

Müəllif: Şəlalə CAMAL,

Yaradıcılıq məsələləri üzrə menecer, AYB-nin üzvü.

ŞƏLALƏ CAMALIN YAZILARI

MÜSABİQƏ ELAN OLUNDU 

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF


YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

MURAD MƏMMƏDOV. TÜRKÜN QILINCI.

MURAD MƏMMƏDOVUN YAZILARI

TÜRKÜN QILINCI
Türkün qılıncıyla yoğrulan torpaq,
Onun namusudur əl vurmaq olmaz!
Türkün nəfəsindən titrəşər yarpaq,
Onun qabağında sədd qurmaq olmaz!
* * *
Kimsənin malında gözü yox onun,
Malına toxunsan peşiman edər.
Nəfsinə hakimdir gözü tox onun,
Süfrəsi açıqdır ürəyi qədər.
* * *
Türkün nifrəti də sevgisi qədər,
Düşmənə zalımdır, dosta mehriban.
Onu əyə bilməz qüssə qəm kədər,
İnamı sarsılmaz sınmaz heç zaman.
* * *
Tanrıdan güc alar çətin anında,
Nə dala çəkilər, nə qorxu bilər.
İlahi yanğı var onun qanında,
Qanı qaynadısa özünə gələr.
* * *
Torpağı uğrunda canından keçər,
Namusu qeyrəti hamıya bəlli.
Nə yurdu dəyişər nə yurddan köçər,
Nəyə sahibdisə tutar beşəlli.
* * *
Türkün canındadır əzəmət vüqar,
Heç kəsə baş əyməz bu minnət deyil.
Onun qanındadır sədaqət ilqar,
Dostuna sadiqdir müxənnət deyil.

OLUR
Sular tərsə axarmı heç?!
Ömür sözə baxarmı heç?!
Tək əldən səs çıxarmı heç?!
Təlatümlər çoxdan olur.
* * *
Yatan bəxti açan olmur,
Heç qədərdən qaçan olmur,
Öz xoşuyla köçən olmur,
İnsanlar var-yoxdan olur.
* * *
Nə səhv elə, nə də ki çaş,
Can ağrıdar gözdəki yaş,
Ağılsıza gülmə, qardaş,
Bu, qismətdən, baxtdan olur.
* * *
Yaşamaqdan yorulanda,
Candan bezib, xar olanda,
Haqq divanı qurulanda,
Demə ki, nahaqdan olur.
* * *
Yaxşı övlad baş ucaldar,
El içində eyləməz xar,
Ac yazığın imkanı var?!
Hər fırıldaq toxdan olur.
* * *
Gəl ağlama, yana- yana,
Dostum, girmə min bir dona,
Asi olma, Yaradana,
Nə olursa, haqdan olur.

VƏTƏN
Bu torpaq hamıya Vətəndi, qardaş,
Hamı bu torpaqdan qüvvət, güc alır.
Bu ömür nə vaxtsa bitəndi, qardaş,
Bəs niyə kasıblar vaxtsız qocalır?!
* * *
Dünyanın dərd-səri bunamı qalıb?!
İlahi, kasıbın Allahı yoxmu?!
Dərd elə boğub ki gözləri dolub,
Göz yaşı quruyub, damcı yaş axmır.
* * *
Ruzini harına, çörəyi toxa,
Dərdi toxum bilib əkənə verdin.
Nə əkir cücərmir, çıxardır yoxa,
Əzabı göz yaşı tökənə verdin.
* * *
Vətən dara düşür, dərdini çəkir,
Özünə qəsd edir, canına qıyır.
Özüylə bərabər dördünü çəkir,
Nə işdən soyuyur, nə qorxu duyur.
* * *
Bir oğul böyütdü min bir əzabla,
Düşündü nə vaxtsa nəvə görəcək.
Bir oğlu varıydı, oğulsan tabla,
Onu da Vətənə qurban verəcək.
* * *
Ay Allah kasıba az zülüm eylə,
Vətənin dərdini alır kasıblar.
İlahi, bəndənə düzünü söylə,
Nədən üzüyola olur kasıblar?!

YADDAŞA ƏLAVƏ
Yaxşılığı duymaq, görmək,
Borcumuzdur, ad, san deyil.
Günahsıza torba hörmək
Hörən kimsə, insan deyil!
* * *
Əziz olmaz kimsə sənə,
Qanı qanından olmasa.
Canı yanmaz bir dərdinə,
Canı canından olmasa.
* * *
Dəyər vermə hər yetənə,
Nə soyuq ol, nə yandırma.
Kimsə dəyər versə sənə,
Yüz ölç bir biç, utandırma.
* * *
Yoxlamamış tez güvənmə,
Çiy süd əmib insan oğlu.
Səviyyəndən qəti enmə,
Yaxın qoyma dayaz ağlı.
* * *
Dərd eləmə gələn dərdi,
Öz vaxtı var, keçib gedər.
Tanrı bizə ömür verdi,
Çalış qoyma getsin hədər.
* * *
Doğru sözün yükü ağır,
Baş ağrısı, eh, çox olar.
Doğru danış olma fağır,
Qorxun, hürkün tam yox olar.
* * *
Kobud olma, mərd ol işdə,
İnsanlığı düşün hər an.
Kimisə də ilk görüşdə
Cahil bilmə, ağıllı san.
* * *
Həya umma həyasızdan,
Abır, ismət, arın gedər.
Uzaq dolan ağılsızdan,
Malın, mülkün, varın gedər.

YOXSA
Dünya, mənlə nə işin var?!
Mənə çatan varın yoxsa!
Dərələrdə bulaqların,
Dağ başında qarın yoxsa.
* * *
Qan ağlayır yaylaqların,
Yiyəsizdi oylaqların,
Geri dönməz qonaqların,
Təmiz, düz ilqarın yoxsa.
* * *
Nə sirdi ki, biləmmərik?!
Biz nəşənə bələnmərik,
Hüzuruna gələmmərik,
Bizlə bir simsarın yoxsa.
* * *
Çarəsi yox deyinməyin,
Ora-bura tüyünməyin,
Yeri varmı öyünməyin?
Bir namusun, arın yoxsa.
* * *
Murad, illər yol salacaq,
Sinən üstən ,iz qalacaq,
Əziyyətin puç olacaq,
Bir dil bilən yarın yoxsa.

NƏ XOŞ…
Ömür nə tez keçir fəsillər kimi,
Gah isti, dözülməz bir yaya bənzər.
Bəzən səmt dəyişən sərt yellər kimi,
Bəzən də lal axan bir çaya bənzər.
* * *
Mənasız günləri ömürdən silsək,
Bu ömrün mənası heç nəyə dəyər.
Mənalı, mənasız günlərə bölsək,
Həm ömür inciyər, həm gün inciyər.
* * *
Yaxşısı yaxşısa, pisi də pisdir,
Hamısı keçilmiş bir yolun sonu.
Hər bir yaşanan gün ötəri hisdir,
Sonradan anlayıb duyarsan bunu.
* * *
Ömür yollarında şütüyən mənəm,
Amma hər əzaba dözən ürək var.
İstədim həmişə nəfsimi yenəm,
Göz açdım qarşımda yenə çörək var.
* * *
Ömür İlahidən paydı bizlərə,
Bu ömrün cəfası da, səfası da xoş.
Tanrı elə cığır qoydu bizlərə,
O yolun sonunda qaldıq əli boş.

KEÇİR
Niyyətin pak olsa, qəlbin ağrımaz,
Çəkdiyin dərd-azar ürəkdən keçir.
İnsanın qaməti niyə əyilsin?
Çünki əzabların kürəkdən keçir.
* * *
Dolğunluq dövründən öncə dərilən,
Əksər günahları Tanrıdır silən.
Qiyamət günündə sənə verilən,
Nə qədər sual var gərəkdən keçir.
* * *
Murad dinməsə də hər şeyi görür,
Gündəlik özünə hesabat verir.
İnsanlar əyilir min dona girir,
Ən ağır imtahan çörəkdən keçir.

Müəllif: Murad MƏMMƏDOV

MURAD MƏMMƏDOVUN YAZILARI

MÜSABİQƏ ELAN OLUNDU 


“SÖZÜN AĞ RƏNGİ” LAYİHƏSİ

ŞAHMAR ƏKBƏRZADƏNİN YAZILARI

İlkin mənbə: Karabakhmedia.az– :`Sizin yerinizə utanıram mən` – Şahmar Əkbərzadənin şeirləri

PDF>>>ZAUR USTAC UŞAQ ŞEİRLƏRİ

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF

YAZARLAR.AZ
===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

ŞƏLALƏ ADİLQIZI. YENİ ŞEİRLƏR.

ŞƏLALƏ ADİLQIZININ YAZILARI

BİR PAYIZ GÜNÜ…
***
Qonşuya duz dalınca,
Yoxsa quzu qaytarmağa
göndərmisən uşaqları, İlahi?
Uzatdığı saqqız qədər tanıyırdı uzağı,
Qolundakı diş yeriylə ölçürdü vaxtı…
Çərpələngə ad qoyurdu: “Qaranquş”…
Parabüzən axtarırdı göndərə pay dalınca:
“Uç-uç baba, get gətir payımı… Uç!”
Dağ çayında yuyurdu ayaqlarını,
Moruq ləkəsinə qatırdı
Cızılan barmağının qanını…
Hər şeyi səndən istəyən,
Küsməyi-barışmağı bir oyunluq çəkən
Uşaqları hara göndərdin, İlahi?
Göstər getdikləri yeri…
Bu ömrü yanlış gəldik,
Qayıdaq geri…
***
Zirvələrə qar tez düşər,
Zirvələrdən qar gec düşər…
…Dərddi zirvə,
Dərddi qar bəzən…
Çəkir dağın sinəsinə cığır-cığır naxışlar…
…Çəkilir dərdlər,
Ağarır saçlar,
Bir-birinin başına sığal çəkmək üçün
Üst-üstə qalaqlanır yaşlar;
İnsan qocalır…
Ot basan cığırlar insan ömrünə dolandıqca
Dərd də candan bac alır;
Və bir gün, sadəcə,
Xatirəyə dönür insan…
Bir gün də onu xatırlayanların
Yaddaşında itir insan…
***
Oxuduğum bir kitabdaydı,
ya da baxdığım bir filmdə;
sənə baxmaq ibadət imiş eşqə…
…Çiyninə baş söykəmək dua,
Dərdindən gülməmək oruc tutmaqmış…
Bunları öyrəndim…
Ağlımın yetmədiyi,
əlimin çatmadığı bircə sirr var:
bu qədər mavi,
bu qədər azad,
bu qədər əngin olmağı
necə bacardın axı?
Bir də…
Niyə filmlər və kitablar
Sənə məndən danışmır?
Demirlər: bir dəli sənsiz darıxır?!
***
Böyüyürdüm…
Dinləyirdim
Həyatdan bəhs edən nağılları…
Düşürdü deyirdilər “üç almalar”;
Doyurmurdu həyata dair xəyalları…
Sonra öyrənməyə başladım
Sevməyi, sevinməyi,
Gülümsəməyi, qəmlənməyi,
Və yağışda rəqs etməyi,
Və ovcumdakı damlaya bir dua pıçıldayıb
Gül kökünə göndərməyi…
Bir səhər günəşdən öncə oyandım,
Ovcuma göndərdi saçaqlarını…
Yapışdım saçağından günəşin
Qaçdım yaşıllığın ətrinə sarı…
Bir simitlə mən də doydum, göyərçinlər də…
Bir udumluq sevinc oldu pambıq şəkəri…
Öyrəndim həyata dair hər şeyi;
Kiçik, saysız xoşbəxtlikləri…
***
Gözünün yaşı söndürər
Yaşam eşqini; ağlama!
Gülüşün gülə döndərər
Ovcundakı dərdini: ağlama!
Bil ki,
Ömrə gələn gedəsidir; gülümsə…
Sev ki,
Sevgi dünyalararası
Savaşın atəşkəsidir; gülümsə…
***
Ana
Anı yaşamağa qoymayanda
Uşaqlığı itiririk…
Bircə anda böyüyürük…
Ata
Ömrü çərçivəyə salanda
Özümüz qırırıq qanadımızı…
Arzularımızın önünə
“qırmızı xətt” çəkirik…
Qardaş
Önümüzdə “qara daş”dısa,
“Zəncirlənmiş Prometey”
xəyali dostumuz olur…
Bacı
Olmayanda “səbir daşı”mız,
Həmdərdimiz “Kerri bacı”,
Dərdimiz qorxusuz olur…

MÜƏLLİF: ŞƏLALƏ ADİLQIZI

ŞƏLALƏ ADİLQIZININ YAZILARI

MÜSABİQƏ ELAN OLUNDU 

PDF: >>>>> ZAUR USTAC “QƏLƏMDAR-2”

PDF>>> ZAUR USTAC “BB” KİTABI

>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<

ZAUR USTACIN SATIŞDA OLAN KİTABLARI


“YAZARLAR”  JURNALI PDF


YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<<<< WWW.USTAC.AZ və  WWW.BİTİK.AZ >>>>>> 

Əlaqə:  Tel: (+994) 70-390-39-93     E-mail: zauryazar@mail.ru

"…yazarlar, ancaq yazarlar…"