Остров «самоваров»: как империя убрала ветеранов с улиц. Это одна из самых позорных страниц в истории России и СССР. Это история о том, как империя «отблагодарила» людей, которые ради её спасения оставили на фронте части своего тела и здоровье. Представьте: парады Победы, ордена, крики «ура!» и на этом фоне тысячи людей, которых в народе с издёвкой называли «самоварами», потому что у них не было ни рук, ни ног.
YARALI QƏLBLƏR (hekayə) Atası dünyadan köçəndə Chastity on doqquz yaşında idi. Bu yaşda insanın çiyinləri hələ həyatın ağırlığına tam hazır olmur. Qəlbi isə… qəlbi itkilə barışmağı heç bilmir. Atasının səsi bir anda kəsiləndə evin divarları da susmuşdu sanki. Saatın tıqqıltısı belə ona yad gəlirdi. O gündən sonra Chastity üçün zaman axmadı, süründü. İlk gecə atasının telefonunu əlinə aldı. Ekranda son dəfə yazdığı mesaj hələ də açıq idi. Barmaqları titrədi. Yazmaq istədi. Sanki yazsa, cavab gələcəkdi. Sanki atasının yoxluğu sadəcə bir anlaşılmazlıq idi. Və yazdı. — Ata, bu gün çox darıxdım… Mesaj getdi. Cavab gəlmədi. Amma Chastity özünü bir az yüngülləşmiş hiss etdi. Elə bil ürəyindəki daş bir az yerindən tərpəndi. Beləcə günlər keçdi. Günlər aylara, aylar illərə çevrildi. Chastity hər gün atasına yazdı. Səhərlər “sabahın xeyir”, axşamlar “gecən xeyrə qalsın”. Universitetə qəbulunu yazdı, ilk işini, ilk uğursuzluğunu, ilk göz yaşını, ilk sevincini yazdı. Bəzən qəzəbləndi, bəzən gülümsədi, bəzən uzun-uzadı susdu, amma yenə yazdı. Telefon susurdu. Amma Chastity üçün o səssizlik cavab idi. Atasının səssiz dinləməsi. Dörd il keçdi. Atasının ölümünün dördüncü ildönümünə bir gün qalmışdı. O gün Chastity daha ağır idi. Sanki köhnə yaralar yenidən açılmışdı. Telefonu əlinə aldı və yazdı: — Sabah mənim üçün çox çətin bir gün olacaq, ata… Mesajı göndərdi. Telefonu masanın üstünə qoydu. Ağladı. Uzun-uzadı. Bir neçə dəqiqə sonra telefon titrədi. Chastity əvvəlcə inanmadı. Sonra ekrana baxdı. Gələn mesaj vardı. Əlləri əsdi. Ürəyi döş qəfəsini yaracaq kimi döyündü. Mesajı açdı. — Salam, canım… O an zaman dayandı. Nəfəsi kəsildi. Göz yaşları yanaqlarından süzülüb ekranın üzərinə düşdü. — Mən sənin atan deyiləm… Dünyası silkələndi. Mesaj davam edirdi. Naməlum bir adam — Brad. Dörd ildir onun mesajlarını oxuyan, hər səhər salamını gözləyən, hər axşam həyatından xəbər alan bir ata ürəyi… Öz qızını itirmiş bir ata. Chastity oxuduqca göz yaşları daha da axdı. Bu dəfə kədərdən yox, qəribə bir təsəllidən. Dörd il boyunca yazdığı sözlər boşluğa getməmişdi. Kiminsə qəlbinə toxunmuşdu. Kiminsə yarasına məlhəm olmuşdu. O axşam Chastity atasına son bir mesaj yazdı. Amma bu dəfə tək deyildi. — Ata… sən getməmisən. Sən məni hələ də bir şəkildə dinləyirmişsən… Telefon səssiz qaldı. Amma Chastity artıq bilirdi: bəzən mesajlar ünvanını dəyişir, amma mənasını itirmir. Sevgi itmir. Sadəcə yolunu dəyişir. Və bəzən iki yaralı qəlb, bir səhv nömrədə tapır bir-birini.
İşığa doğru (hekayə) Gəmi gecənin qara sinəsini yararaq irəliləyirdi. Atlantik okeanı bu gecə sakitliyə oxşamırdı; dalğalar sanki insan talelərini sınamaq üçün qəsdən qalxıb-enirdi. Üçüncü sinifdə, dar və havasız bölmədə Antonio Russo qızını qucağına sıxmışdı. Maria yuxulu gözlərini atasının köynəyinə sürtür, arabir anasının adını pıçıldayırdı. Antonio isə cavab verə bilmirdi — boğazında düyünlənmiş kədər sözlərə çevrilmirdi. O, bu səfəri bir xilas yolu bilmişdi. İtaliyada qalan yoxsulluq, tənha ev, susmuş ocaq… Hamısını arxada qoyub yeni həyata doğru gedirdilər. Maria üçün. Hər şey Maria üçün idi. Birdən gəmi inildədi. Sanki nəhəng bir əl onu yan çevirib silkələdi. Qışqırıqlar eşidildi. Taxtalar şaqqıldadı. Okeanın soyuq nəfəsi alt bölmələrə doldu. Su ayaqların altından sürünərək gəlirdi — əvvəl dizə, sonra sinəyə doğru. Antonio Mariyanı çiyinlərinə qaldırdı. İrəli getmək istədi, amma insan seli onu geri itələyirdi. Qaranlıqda gözlər qorxu ilə alışıb-yanırdı. O an Antonio başa düşdü ki, bu, seçimin anıdır. Gecikmək olmazdı. Göyərtəyə yaxın yerdə sınmış bir illüminator gördü. Kənarları kəsici idi, amma açıq idi. O tərəfdə qaranlıq, buz kimi su… və uzaqda zəif bir işıq — xilasetmə gəmilərinin titrək ümid işığı. Antonio qızını yerə endirdi. Diz çökdü, onun gözlərinə baxdı. Bu baxışda vidalaşma vardı, amma sözlə deyilən yox, ömür boyu daşınacaq bir baxış: — Qorxma, Maria… — dedi pıçıldayaraq. — Üzə bilirsən. İşığı görürsən? Maria başını tərpətdi, göz yaşları yanaqlarından süzülürdü. Antonio qızını qucaqladı, son dəfə bağrına basdı. Sonra bütün gücü ilə onu illüminatordan işığa doğru atdı: — Üz, Maria! — deyə qışqırdı. — İşığa doğru üz! Qızın səsi suya qarışdı. Antonio irəli atıldı, amma bədəni sığmadı. Dəniz onu geri itələdi. O, yalnız baxa bildi — işığa doğru üzən balaca bir kölgəyə. Bir neçə dəqiqə sonra hər şey bitdi. Gəmi sükutla dənizin qucağına çəkildi. Maria Russo o gecədən sonra uzun illər işıq axtardı. Bəzən onu şəhərlərin pəncərələrində gördü, bəzən uşaqlarının gözlərində, bəzən də qaranlıq gecələrdə uzaq bir xatirə kimi. Uşaqlığında düşünürdü ki, atası onu tərk edib. Sonra böyüdü, yaşadı, sevdi, ana oldu. Həqiqəti öyrəndiyi gün isə ağladı — çünki anladı: atası onu həyata atmışdı: — Bütün ömrüm boyu işığa doğru üzdüm, — deyə pıçıldadı qocalığında. — Hər addımımda onun səsini eşitdim. Və gözlərini yumarkən dəniz qorxulu deyildi artıq. Uzaqda bir işıq vardı. O işığın içində bir ata dayanmışdı: — Gəlmisən, Maria, — dedi. Qız gülümsədi: — Səni sevirəm, ata. Mən üzdüm. Həmişə işığa doğru üzdüm.
In 1979, he adopted nine Black girls that nobody wanted: what they became 46 years later will leave you speechless…
Richard Miller’s world fell silent in 1979 when his wife, Anne, passed away. Their home, once full of dreams of having children, was left empty. His friends suggested he remarry, but he held on to Anne’s last words:
“Don’t let love die with me. Give it somewhere to go.”
On a stormy night, fate led him to St. Mary’s Orphanage. There he found nine little girls, all abandoned together, their small cries echoing down the hallways. No one wanted to take them all. Separation was inevitable.
But Richard bent down, his voice breaking, and whispered:
“I’ll take them. Each and every one.”
The world thought he was crazy. Social workers doubted him. His relatives mocked him. Neighbors whispered: “What is a white man doing raising nine Black girls?”
But Richard sold his belongings, worked double shifts, and built nine cribs by hand. Nights became bottles, lullabies, and braiding hair by the kitchen light. The struggles were heavy, but the laughter, Anne’s stories, and the girls’ growing personalities bound the family together.
Sarah’s contagious laugh. Naomi’s mischief. Leah’s kind heart. One by one, they grew into women—teachers, nurses, mothers—who never forgot the man who chose them.
And now, in 2025, Richard looks at his radiant daughters gathered around the table and sees the miracle Anne asked for.
“A love that changed lives. Discover Richard Miller’s story and how his selfless act transformed a family. Click to read the heartwarming journey!”:
O vaxt Tovuzun hərbi komissarı Felqan adlı şəxs idi
Hüquq fakültəsinin bakalavr pilləsini qurtarıb magistraturaya qəbul oldum. Əyani magistrlərə arayış verilirdi ki, apar ver hərbi komissarlığa ki, hərbi xidmətdən möhlət verilsin. Mən də universitetdən arayışı alıb yollandım birbaşa Tovuza. O vaxt Tovuzun hərbi komissarı Felqan adlı şəxs idi. Komissarın qəbuluna baxan işçiyə arayışı verdim ki, hərbi komissara versin. Çünki, mənə dedilər ki, bu arayışa komissar özü baxmalıdır. Az sonra işçi otaqdan çıxıb dedi ki, komissar deyir ki, bu arayışın bizə heç bir dəxli yoxdur, hazırlaşsın hərbi xidmətə. Dedim ki, “ay başına dönüm, mənim arayışım qanunidir, hamı bu cür arayışla möhlət alır, necə yəni, hazırlaşın hərbi xidmətə?” İşçi dedi ki, mənlik deyil, komissarın qərarı belədir. Arayışı götürüb bu dəfə komissarın otağına özüm girdim. Salam verdim. Heç salamı almamış mənə dedi ki, “çıx çölə, sən kimsən ki, mənim otağıma girirsən”. Dedim “axı siz niyə arayışı qəbul etmirsiniz”. Felqan başladı çığırmağa ki, “sənə dedim çıx rədd ol bayıra”. Dedim ki, mən hüquq fakültəsinin tələbəsiyəm, mənimlə bu cür danışa bilməzsiniz. Elə bu sözü demişdim ki, bu qışqıraraq işçilərini çağırdı və dedi ki, bu oğlan məni təhqir etdi, dərhal həbs edin bunu. İki işçi dərhal mənə yaxınlaşıb qolumdan tutdular. Anormal bir vəziyyət yaranmışdı. Özümü itirdim ki, hərbi komissar necə adam tuta bilər ki? Güc verib bunun işçilərinin əlindən çıxdım və otaqdan qaçdım. Bunlar da başladı mənim ardımca qaçmağa. Özümü zorla hərbi komissarlığın binasından bayıra atdım. Arxadan hələ də Felqanın səsini eşidirdim: “tutun onu”. Ordan getdim Tovuz rayon prokuroru Tariyel Qurbanovun yanına. Başıma gələni ona danışdım. Yanımda zəng edib hərbi komissara ağzına gələni dedi. Dedi ki, bu rayonun prokuroru mənəm, sən kimsən ki, adam tutasan. Felqanın səsi batdı. Prokuror dedi ki, tələbənin arayışı məndədir, işçilərindən birini göndər götürsün. Mənə də dedi ki, çıx get narahat olma. Arayışı prokurora verib getdim. Bir də bilirsiniz Felqanın səsi nə zaman batdı? Mən Respublika Hərbi Prokurorluğunun Ağır Cinayətlərə dair işlər üzrə istintaq idarəsinin mühüm işlər üzrə böyük müstəntiqi idim və Felqan mənim qapımın ağzında gözləyəndə…
O, Xalq yazıçısı fəxri adı almağından daha çox, bir zamanlar bəy qapısında nökər olmağına sevinmişdi… Azərbaycanın ilk pianoçu xanımı ilə ailə həyatı quran, təzyiqlərə, təqiblərə məruz qalan görkəmli yazıçı – Mirzə İbrahimov. Azərbaycan SSR Xalq yazıçısı, ədəbiyyatımızın dəyərli qələm sahibi, akademik, ədəbi-publisistik, elmi-nəzəri yaradıcılığı, eləcə də ictimai-siyasi fəaliyyəti ilə ədəbi tariximizdə xüsusi yeri olan görkəmli yazıçı Mirzə İbrahimov 1911-cı ildə Cənubi Azərbaycanda anadan olmuşdu. Uşaqlıq illərindən həm maddi, həm də mənəvi çətinliklər yaşayan Mirzə İbrahimov ən böyük sarsıntını anasını itirən zaman almışdı. Düzdür, yazıçı o zaman çox balaca idi, cəmi 3 yaşı var idi. Lakin ailədə ananın vaxtsız ölümü, sözün əsl mənasında, yazıçının qayğılı uşaqlığını məhv etmişdi… Anasını itirdikdən bir neçə il sonra atası onu və böyük qardaşını götürüb Bakıya yollanır. Burda da çox ağır faciə baş verir. Neft buruqlarındakı fontanda qəza baş verir və Mirzə İbrahimov atasını itirir. O zaman 7 yaşı olan yazıçı çox ağır böhran keçirir. Bu ağır günlərdə böyük qardaşı ilə çox çətinliklərə sinə gərirlər, ac, susuz günlər keçirirlər. Amma onların taleyinə yazılan bədbəxtlik, sözün həqiqi mənasında, faciə zənciri bitmək bilmir ki, bilmir. Bakının mərkəzi küçələrində iflic həyatı yaşayan, qardaşı ilə iş tapmaq, çörək pulu qazanmaq üçün yola çıxan balaca Mirzə ata-anasından sonra yenə ağır sarsıntı yaşayır. Zabrata çatanda qardaşı vəfat edir. O, həm aclığa, həm də yolun yorğunluğuna dözə bilmir… Xatirələrində də qeyd olunur ki, Mirzə İbrahimov uzun illər bəyin yanında nökər olub, onun qoyunlarını otarırmış… Bəyin bir oğlu, üç qızı varmış. Mirzə onların həyətindəki balaca əl evində, betonun üstündə ac-susuz yatırmış. Bəyin balaca qızı öz yeməyindən bir parça çörək, bir az da pendir gətirib ona verirmiş. Bəyin süfrəsinin artıqlarına möhtac olan Mirzə İbrahimov beləcə böyüyür, dərələrdən, təpələrdə qoyun otarmaqdan fürsət tapdıqca oxuyur, elm öyrənir, habelə ədəbiyyata, maarifə böyük maraq göstərir. İllər beləcə gəlib keçir… Aradan uzun illər keçir. Mirzə İbrahimov Nazirlər Sovetində sədr müavini işləyirmiş. Bir gün katibə gəlib Mirzəyə bəyə deyir ki, yanına çadralı bir xanım gəlib, qucağında da bir uşaq. Mirzə İbrahimov qadını qəbul edir və gözlərinə inana bilmir; bu, bir vaxt ona pendir-çörək verən bəyin balaca qızıymış! Qız dərdini danışır, məlum olur ki, sovet hökuməti qurulanda atası ölkədən gedib, bacılarının hərəsi bir diyara düşüb, qardaşı da içkiyə qurşanıb. Həyatları beləcə məhv olub. Mirzə İbrahimov ona əlindən gəldiyi qədər yardım edir. Bu hadisə ən ağır illərdə, 40-cı illərdə olur. Qadın Mirzə İbrahimova heç bir ünvan vermir, yenə gələcəm deyir, amma bir daha heç vaxt gəlmir… Özü danışırmış ki, balaca və zəif olduğum üçün heç kim məni nökər də götürmürdü. Zabratdakı bəy razılaşanda o qədər sevinibmiş ki, Xalq yazıçısı adını alanda da, ən yüksək vəzifələrə təyin olunanda da bu qədər sevinməmişdi… Mirzə İbrahimov mahir piano ifaçısı Sara xanım Pirimova ilə evlənmişdi. Qadın uzun müddət razılıq vermirmiş. Elçiliyi Səməd Vurğun edib. Deyib, bəsdir də, ay Sara bacı, yazıçını bu qədər incitmə. Sara xanımın barmağına nişan üzüyünü Nigar Rəfibəyli taxıb. Onlar Rəsul Rza ailəsi ilə də yaxın olublar… Onların ailə həyatı ilə bağlı bir xatirəni yazıçının qızı Sevda İbrahimova danışır: “Atam anamı çox sevirdi. Anam rəhmətə gedəndən sonra bağdakı yatağını yığışdırmağa qoymadı. Hər gedəndə o çarpayının üstünə qızılgüllər səpərdi”. * * * * Mərkəzi Komitədə iclas vaxtı Mir Cəfər Bağırov deyir ki, Üzeyir Hacıbəyov da, Səməd Vurğun da xalq düşmənidir. Bu zaman Mirzə İbrahimov etiraz edir:
-Üzeyir Hacıbəyov necə vətən xainidir ki, “Koroğlu” operasını yazıb, Səməd Vurğun necə xalq düşmənidir ki, “Vaqif” dramını yazıb?! Bağırov əsəbləşir: – Əyləş, sən də onların tayısan! * * * * Dəfn günü Mirzə İbrahimovu məzara qoyanda bir qadının səsi gəlir: “Umer naş papa!” Mirzə İbrahimovun qızı maraqlanıb ki, bu kimdir. Qadın deyib ki, mən uşaq evində böyümüşəm, 50-ci illərdə Mirzə müəllim Ali Sovetin sədri olanda hər ay bizə pul, ərzaq malları göndərərdi. Biz onu “ata” deyə çağırardıq. Mirzə İbrahimov hər zaman evdə deyirmiş ki, yazılarımın qonorarı bizə bəs edir, maaşımı yetim uşaqlar üçün uşaq evlərinə köçürürəm… Mirzə İbrahimov ədəbiyyatımıza “Həyat” pyesi, Azərbaycan mövzusunda bir çox hekayələr – “Qorxulu səs”, “Sənət aşiqləri”, “Zəhra”, “Yol ayrıcında”, “Mələk”, “On iki dekabr”, “Azad”, “Tonqal başında”, “İztirabın sonu”, eləcə də “Xosrov Ruzbeh”, “Güləbətin”, “Pərvizin həyatı” povestlərini, “Gələcək gün”, “Böyük dayaq”, “Pərvanə” romanlarını bəxş edib…
Böyük mütəfəkkir ədib Mirzə Fətəli Axundov bir gün evdə olarkən pəncərədən Kür çayına tamaşa edirmiş. Bu vaxt evin xalçaları balkona sərili olub. Onların evinə qonşu olan bağda da çoxlu avara-sərgərdan adam var imiş. Bu avaralardan biri də fürsət axtarırmış ki, xalçanı oğurlayıb aparıb bazarda satsın. Oğru bu məqsədlə balkona yaxınlaşır və xalçaları sürüşdürüb yerə salır və birini qoltuğuna vurub Tiflisin məşhur Şeytanbazarına satmağa aparır. Mirzə Fətəli bütün bunları görürmüş və oğrudan xəbərsiz onun ardınca düşüb izləyir. Bunlar düz gəlib çıxırlar Şeytanbazara. Xalçanı oğurlayan bazarda onu qabağına sərib satmaq istəyəndə Axundov ona yaxınlaşır:
-Xalçanı neçəyə satırsan?
-Çox bahadır, sən ala bilməzsən.
-Əşşi, qiymətini de, alacağam.
Nəhayət, oğru bir qiymət deyir, Axundov da razılaşır , amma bir şərt irəli sürür ki, xalçanı o özü Axundovun evinə gətirsin. Onlar gəlhagəl düz gəlib çıxırlar Mirzə Fətəlinin evinə. Mirzə oğruya “İndi xalçanı haradan götürmüşdün, ora da qoy” deyəndə, oğru qorxudan ağappaq ağarır. Axundov ona deyir, qorxma, pulu da götür. Oğru təşvişə düşsə də, Mirzə Fətəli onu sakitləşdirərək deyir:
Bizim Salyan rayonun son dövrlərdə yetişdirdiyi ən istedadlı qələm adamı olan Həsən Kür dünən vəfat etdi.
Həsən öz istəyi ilə 44 günlük Vətən Müharibəsində kişi kimi vuruşmuşdu.
Allah tərəfi onun qəhrəmanlığına dövlət də biganə qalmamışdı. Dövlət onu medallarla təltif etmişdi, televiziyalara dəvət olunmuş, tədbirlərdə başda oturtmuşdular.
Həsəni mən 3-4 il idi tanıyırdım. Həddən artıq mərd, el-obasına bağlı gənc idi. Rayonda da özünə böyük hörmət qazanmışdı.
Onun ölümü hamını üzüb! Ən ağrılısı odur ki, üzünü görməyəcəyi övladı olacaq… Bəlkə yeri deyil, ancaq deməliyəm. İndiki valideynlər mənim tay-tuşlarımdır. Ona görə buna haqqım çatır. Övladlarınızı qoruyun! Hər addımına göz qoyun, bizim gənclik dövrümüz deyil. Belə faciələr hər an ola bilər. Artıq kapitalizm dişini qıcayıb, gəncləri bədbəxt edir. Mərdi namərd edir. Gənclərin də öz valideynlərinə yazığı gəlsin! Çətin dövrlərdi, dişlərini sıxıb yaşasınlar! Nəfs ən böyük düşmənimizdi!
Bu ağır gündə Allahdan Həsənin anasına səbr niyaz edirəm!
1964-cü ildə Sovet kəşfiyyatı tərəfindən Bakıda arxeoloji qazıntılar aparıldı. Qazıntılar zamanı Qız qalasının yanında Hz. isa Məsihin 12 həvvarisindən biri olan Apostol Varfolomeyin məzarı tapıldı.
Müqəddas Varfolomey 24 avqust 71- ci ildə atəşpərəstlər şəhəri olan Bakıda xristian dinini yaydığına görə çarmıxa çəkildi. Onu çarmıxa çəkildiyi yerdə dəfn etdilər.
Dəfn olunduğu yerdə Alban kilisəsi tikildi. Daha sonra isə Müqəddəs Varfolomey kilsəsi ucaldıldı. SSRİ zamanı Bakıya gizli yollarla buranı ziyarət etmək üçün Fransadan, irandan, Türkiyədən, Britaniyadan insanlar gəlirdi.
Tapılan məzarın eni yarım metr, uzunluğu isə 2 metr idi. 1892-ci ildə həvarinin șəhid olduğu ərazidə (Qız qalası yaxınlığında) “Həvari Varfolomey” Kilsəsi inșa etdirildi.(9-cu şəkil) 1936-cr ilə qədər fəaliyyətini davam etdirən kilsə, daha sonra dinlə mübarizə kompaniyası çərçivəsində söküldü.Hal hazırda kilsənin qalıqları müqəddəs abidə olaraq dövlət tərəfindən qorunur.
Hər il 24 iyun səhər saatlarında burada xüsusi dua mərasimi icra edilir. (Keçirilən ayinlərdən şəkillər yerləşdirəcəm rəylərə)
Məzarın üstündə Alban dilində “Rəbbə sadiq Varfolomey” yazılırdı. Məzarı qutuya qoyub Moskvaya apardılar. Həmin kilisəni isə dağıtdılar.
Varfolomeyin məzarı olduğu kilisə dinlərlə mübarizə adı altında sökülmüşdür. Həmçinin Qız qalasının altından albanlara məxsus əlyazmalar, isa Məsihə aid olan əşyalar və qədim incil kitabi tapılib Sovet Rusiyası tərəfindən yox edilmişdir.
O, gənc xanımı imtahana qolları üstündə gətirmişdi…
Təxminən 35 il əvvəlin söhbətidir… İndiki AMEA-nın Fəlsəfə kafedrasında imtahan qəbul edirdik. O zamanlar ölkənin demək olar ki, bütün təhsil ocaqlarının aspirant və dissertantları bizim kafedrada imtahan verirdi. Gləcəyin elm adamları bəlli sıralar üzrə imtahan zalına daxil olur, biletlərini çəkir, kamali-ədəb və ehtiramla suallara cavab verirdilər… İmtahan verənlər zalı tərk edir, onları növbəti “həmkarları” əvəz edirdi… Qapı açıldı. Ucaboy, qamətli bir oğlan daxil oldu. Amma o, tək deyildi, oğlanın qollarının üstündə gənc, yaraşıqlı bir … xanım vardı. Kafedra müdiri Məqsəd müəllim də çaşdı, mən də. Əyləşmək üçün yer göstərdik. Oğlan ehtiyat və ehtiramla xanımı kreslada əyləşdirtdi. Təbii ki, onlardan biri imtahan verməyə gəlmişdi. Və çox güman ki, oğlan bu gənc xanımı imtahana gətirmişdi. Görəsən oğlan bu xanımın nəyi idi? Ehtimal ki, qardaşı, qohumu, sürcüsü ola bilərdi… Ehtiyatla ordan-burdan suallar verdik. Söhbət əsnasında belə məlum oldu ku ki, xanım imtahan verməyə gəlib… Oğlan onun həyat yoldaşı imiş. İndi dəqiq xatırlamıram, onun xanımı ya doğulandan, ya da sonralar iflic olub, ayaqları tutulub, yeriyə bilmir. Bu yaraşıqlı oğlan bu zərif qızı sevib, onunla ailə qurub… Hər ikisi incəsənət sahəsinin adamı idi. Elmə maraq göstərirdilər. Oğlan əlini uzadıb bilet çəkdi və götürdüyü bileti qıza uzatdı. Qız sualları ucadan oxuyub cavab verməyə başladı. Onun sərrast nitqi, aydın diksiyası, yumşaq səs tembri vardı… Biz qızın biliyini qiymətləndirdik… …Kitabçasında yazılmış yüksək qiyməti görən qız və onun həyat yoldaşı qəhərləndi. Oğlan təşəkkür edib xanımını ehtiramla qucağına götürdü… P.S. Bu əhvalat haradan yadıma düşdü? Dünən bir neçə incəsənət adamı belə bir xoşbəxt cütlüyün olduğunu danışanda sizə nəql etdiyim bu əhvalatı xatırladım. Sən demə, həmin oğlan, adını-soyadını çoxdan unutduğum Mehman Abdullayev uzun illər Mədəni-maarif texnikumunda müəllim işləyibmiş, indi rəhmətə gedib. Xanımı da pedaqoq imiş, sonacan ailə ocağının odunu birgə qoruyublar.
