Yazıçı şair Aysel Əliyevanın yeni kitabının təqdimatı olub
Bu gün Yazıçılar Birliyində tanınmış şair,yazar Aysel Əliyevanın Qırğızıstanda yenicə işıq üzü görən “Könül Dünyası” adlı şeirlər kitabının təqdimatı keçirilib.Təqdimatda Orta Asiya ölkələrinin şair,yazıçıları iştirak edib. Xatırladırıq ki, Əliyeva Aysel Nazim qızı Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin, Qırğızıstan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Kərkük Kültür Dərnəyinin fəxri üzvüdür. Azərbaycanın “Qızıl Qələm” , Qırğızıstanın Çingiz Aytmatov “Qızıl Qələm” döş nişanı ilə təltif olunub. 2025- ci ildə Qırğızıstan Yazıçılar Birliyinin şer müsabiqəsində “Altın Qələm ” I dərəcəli diploma layiq görülmüşdür. Bundan əvvəl onun “Duyğu Dənizi”, “Qəlbimin Harayı” , “Xalqımızın Mehribanı” adlı şeir kitabları nəşr edilib. Onun şerləri qardaş ölkə Türkiyədə, o cümlədən Qırğızıstanda, İranda, Qazaxıstanda , Özbəkistanda yayımlanır. Bir çox ədəbi Antologiyalarda şerləri yer alıb. Şairin qəlbində Vətənə sevgi, Turan sevdası xüsusi yer almışdır. Qırğızıstanda yenicə işıq üzü görən “Könül Dünyası” adlı şeirlər kitabı Aysel Əliyevanın ( Aysel Nazim qızının) ədəbi yaradıcılığının uğurunun yeni bir başlanğıcıdır. Kitabın tərtibatı və nəşrinə Özbəkistanlı şair, yazıçı və ədəbiyyat səfiri Müqimcan Nurboyev köməklik göstərib . Kitabın üz qabığındakı əsərin müəllifi isə Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı, Təsviri sənət üzrə fəlsəfə doktoru Rəşad Mehdiyevdir.
Yazarlar.az olaraq, biz də öz növbəmizdə Aysel Əliyevanı təbrik edir, qarşıdakı bütün həyat və fəaliyyətində yeni-yeni nailiyyətlər arzulayırıq!
“Türk hissiyatlı, İslam etiqadlı, Avropa qiyafəli fədai”
Hər dəfə onun adı çəkiləndə ötən əsrin Azərbaycan-türk ictimai fikrinin ən görkəmli nümayəndələrindən biri- Əli bəy Hüseynzadənin aşağıdakı kəlmələri yadıma düşür: “Türk hissiyatlı, İslam etiqadlı, Avropa qiyafəli fədai.” Çünki o da avropa qiyafəsində türk qanlı, müsəlman etiqadlı, mütərəqqi düşüncəli, vətənini, xalqını, dövlətini dərindən sevən soydaşlarımızdan biridir. Bəzən adama elə gəlir ki, o heç vaxt dincəlmir, daim fəaliyyətdədir, yazıb yaradır…
Deyir ki:- “Yaxşı yadımdadır, illər öncə “Altun bitik” adlı kitabım işıq üzü görəndə çox yaxşı qarşılandı, hətta ona görə mənə Rəsul Rza Mükafatı da verdilər. Bizim ustad şairimiz Sabir Rüstəmxanlının iş otağında masaüstü kitab olduğunu gördüm. Rəhmətlik Robert Minnulinin timsalında Tatarıstanda belə rezonans doğurduğunun şahidi oldum. Bir çox insanların o kitaba münasibətindən demək olar ki, ortaq dillə bağlı ehtiyacı ifadə edə bilmişdik. Çox şadam ki, indi bu, fərdlərin yox, artıq ortaq türk qurumlarının qayğısına, vəzifəsinə çevrilib. İndi Türk Dövlətləri Təşkilatının yan qurumları kimi təqdim edə biləcəyimiz Beynəlxalq Türk Akademiyası var, TÜRKSOY, Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu var, həmin qurumların, onlarla əməkdaşlıq edən alimlərimizin çalışmaları var. Belə başa düşürəm ki, ortaq dil, ortaq əlifba mövzusu adını çəkdiyim qurum, quruluşlar və bizim qardaş ölkələrdəki elm-təhsil ocaqları da öndə olmaqla onların araşdırma mövzusudur. Bu məsələlər yalnız ədəbiyyatçılar, şair, yazıçılar tərəfindən həll oluna bilməz. Bizlər töhfə verə bilərik. Bu, elə məhz elmi və akademik münasibət tələb edir. Düşünürəm ki, sevda və peşəkarlıq hal-hazırda yanaşı getməlidir. Burada nə tələsə bilmərik, nə gecikə bilmərik. Bax, belə səssiz və sakit bir şəkildə bu prosesin irəliləyəcəyinə inanıram.”
Nə işlə məşğul olduğunu, hansı ideyaya qulluq etdiyini yaxşı bilir. İdeya uğrunda çalışmağın nələrə qadir olduğundan, gördüyü işlərin necə nəticələnəcəyindən də xəbərdardır. Yaradıcılıq- deyəndə o, yalnız şeir, hekayə yazmağı nəzərdə tutmur, ümumiyyətlə, ədəbiyyatda, ədəbi əlaqələrdə bəlli bir tarix yaratmağa çalışır…
“Dil mövzusunda orta asiyalı qardaşlarımızın bəzi məsələlərdə şansı bizdən daha çoxdur. Bilirsinizmi, bizim coğrafiyada- Anadoluda, otaylı bu taylı Azərbaycanda, Özbəkistanda ərəb-fars sözləri dilin ritmini pozan elementlərlə daxil olub. Ancaq qazaxlarda, qırğızlarda, Rusiya Federasiyasında yaşayan türk xalqlarında dil daha özünəməxsus şəkildə və öz ilkinliyini qoruyub saxlayıb. Əlbəttə, dünyada başqa dillərdən söz almamış dil yoxdur, bütün dillər söz alış-verişində olublar. Ancaq biz bu gün görürük ki, öz türkcəmizdə başqa alternativ özgə sözlərdən istifadə edirik. Ortaq türkcə mövzusunda təkcə bizim respublika deyil, ondan öncəki dövrlərdə Anadoluda və başqa ölkələrdə türkologiya üzrə araşdırmalar da olub. 1926-cı ildə birinci türkologiya Qurultayı da Bakıda keçirilmişdir. Hazırda Beynəlxalq Türk Akademiyası dil mövzusunda çox yaxşı təhsil vəsaitləri və dərsliklər üzrə ciddi çalışır. Son vaxtlar görürük ki, bu bayraqdarlıq Azərbaycanın və Türkiyənin əlindədir. Biz bu məsələdə universal ortama gəlib çıxmışıq. Biz yeni bir dil yaratmırıq, hələlik ən çox daşıyıcısı olan, təsərrüfat baxımından Türkiyə türkcəsi faktiki olaraq ortaq dil statusuna malikdir. Ancaq digər türkcələrimizin də zaman-zaman bir birinə söz alış-verişinin intensivləşməyinə, yeni söz yaradıcılığına, arxaikləşmiş sözlərin lüğət tərkibimizdən çıxarılmasına ehtiyac var. Bu məsələdə şairlərimizin, medialarımızın, filmlərimizin rolu çox böyükdür. Gəlin etiraf edək, türkiyəli qardaşlarımızın sayəsində türk sineması türk ölkələrinə xeyli yeni adlar, deyimlər, üslüblar bəxş edir. Biz o kino sənayesindən faydalanmalıyıq. Biz bu ortaq türkcə ideyamızı ortaq keçmişdən ortaq gələcəyə gedən yolumuza inkişaf etdirməliyik…”- söyləyir.
Maraqlı və məzmunlu insandır. Özünü daha çox, məhz türkçülüyə həsr edib və bu yolda xeyli əziyyətlərə də qatlaşıb. Mehriban, səmimi, təvazökardır. Sürətli düşünə bilir, hadisələrə obyektiv yanaşmağı bacarır. Araşdırma məsələlərində pərgardır, real faktlara istinad edir. Necə deyərlər, boş-boş şeylərə vaxt ayırmağa onun nə zamanı var, nə də həvəsi. Cəmiyyət içində rəftarı və davranışı ilə örnək ziyalılardandır…
Deyir ki:- “Bizdə son illərə qədər türk dünyası deyiləndə, heç vaxt Güneydən danışılmırdı. İlk dəfə Güney Azərbaycan yazarlarını türk dünyası yazarları sisteminə aid edən əsas qurumlardan biri Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyi oldu. Ola bilər ki, Güneydəki mövcud ictimai-siyasi durumlardan dolayı bəzi yazarlarımızı təzyiqə məruz qoymamaq üçün belə addımlar atılırdı, mən kiminsə işinə kölgə salmaq istəmirəm, ancaq, nəhayətdə, bu işi biz həyata keçirdik. Güney Azərbaycansız, Təbrizsiz, Ərdəbilsiz, Savalan ruhu olmadan, nə türk dünyası birliyi ola bilər? İndi güney və türk dünyası mövzusu bir çox öyrəşmədiyimiz ünvanlardan da tirajlanmaqdadır, əlbəttə, mən daha çox yazarlar dünyasını nəzərdə tuturam. Ancaq bunu da təqdir edirəm ki, bir zaman biz Türk Dünyası deyəndə, Güney Azərbaycan deyəndə, bizə xəyalpərəst kimi baxan, lağlağı edənlərə, indi görürəm ki, daha çox güneyçi türkçüdürlər. Qoy olsun, bu ziyanlı deyil, nəticə etibarilə, bəlkə də, bir faydaları oldu, amma kaş ki, daha səmimi bir ortamda bu işi görsünlər. Hazırda bizi daha ruhlandıran, güc verən ən əsas amil dövlətin münasibətidir…”
Bəli, haqqında söhbət açdığım Əkbər Qoşalı maraqlı və məzmunlu aydınlarımızdandır. Bir söhbətlə onun fəaliyyətini əhatə etmək qeyri-mümkündür. Onun barəsində danışarkən, gərək həyatını, yaradıcılığını, xidmətlərini hissələrə bölüb saatlarla ərz edəsən…
Əkbər Qoşalı 1973-cü ildə Tovuz rayonunun Qoşa kəndində anadan olub. Orta təhsilini əvvəlcə həmin kənddə, sonra isə Çatax kənd orta məktəbində alıb. 1995-ci ildə indiki Azərbaycan Texniki Universitetini “Elektronika mühəndisi” ixtisası üzrə fərqlənmə diplomu ilə bitirib. 1998-2001-ci illərdə isə Azərbaycan Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasında “Dövlət və bələdiyyə idarəetməsi” istiqaməti üzrə ikinci ali təhsilə yiyələnib. On beşdən çox kitabın müəllifidir. Xidmətləri müxtəlif mükafatlara, o cümlədən “Tərəqqi” medalına layiq görülüb…
Aprelin 3-ü yazıçı, publisist, şair Əkbər Qoşalının 53 yaşı tamam olur. Onu bu münasibətlə təbrik edir, möhkəm can sağlığı, firəvan həyat, yaradıcılıq uğurları arzulayıram…
Azərbaycan ədəbiyyatında təbiət motivləri həmişə xüsusi yer tutub. Çünki bu torpağın dağları, düzləri, çayları, meşələri yalnız coğrafi məkan deyil, həm də milli kimliyimizin, yaddaşımızın ayrılmaz hissəsidir. Xalqımız əsrlər boyu dağlarla nəfəs alıb, dağlara söykənib, dağlardan güc alıb. Bu baxımdan müasir ədəbiyyatımızda dağ obrazını canlı şəkildə yaşadan şairlərdən biri də Zaur Ustacdır.
Zaur Ustac üçün dağ yalnız fiziki məkan deyil, həm də milli dirənişin, əzəmətin, ucalığın və əbədi mövcudluğun simvoludur. Onun poetik dünyasında dağlar həm qəhrəmanlıq tariximizin şahidi, həm də xalqımızın sərt, dözümlü xarakterinin təcəssümüdür. O, dağlara baxanda yalnız qayaları, zirvələri deyil, həm də o zirvələrin qoynunda yaşanan həyat hekayələrini, unudulmaz taleləri, igidlik dastanlarını görür:
Haqqa nisbət tutub ulu Ələsgər, Andırıb, tanıdıb, bilib pərisgar, Hər səngər məbəddi, pirdi hər əsgər, Şuşa tək ocağın mübarək, dağlar!
Ustacın dağlara yanaşmasında publisistik ruh da hiss olunur. Çünki o, dağlara təkcə şair gözü ilə baxmır, həm də ictimai-siyasi məna axtarır. Azərbaycan reallığında dağ həm işğalın acısını, həm də azadlığın sevincini simvolizə edir. Bu baxımdan Zaur Ustacın yaradıcılığında dağ obrazı bir çağırışdır – “özünə qayıt, gücünü tanı, dağların təkcə daşdan yox, ruhdan ibarət olduğunu unutma!”
Ədəbiyyatın gücü ondan ibarətdir ki, oxucunun hisslərinə toxunaraq onu düşündürür. Zaur Ustac dağları vəsf etməklə oxucunu həm təbiətlə, həm tarixlə, həm də öz mənəvi kökləri ilə birləşdirir. Onun qələmi ilə yazılan dağ obrazı təkcə gözəlliyin təsviri deyil, həm də dirənişin fəlsəfəsidir.
Beləliklə, Zaur Ustacın yaradıcılığında dağlar milli yaddaşın, vətən sevgisinin, mübarizə əzminin canlı simvolu kimi təqdim olunur. Bu dağlar yalnız təbiət mənzərəsi yox, həm də xalqın ruhunu daşıyan əbədi dayaqlardır.
Rizvan Əli oğlu Eyvazov 3 aprel 1933-cü ildə Ağdam rayonunda müəllim ailəsində anadan olmuşdur. Atası, Əli müəllim Azərbaycanda ilk dəfə Orden almış müəllimlərdən biridir (“Qommunist” qəzeti, 17 may 1939-cu il). O, Böyük Vətən Müharibəsi illəri də olmaqla uzun zaman Ağdam, sonra isə Beyləqan (Jdanov) rayonlarının Maarif şöbəsinin müdiri, ömrünün son 25 ilini isə Ağdamda yeganə Beynəlmilər orta məktəbi olan 2 nömrəli tam orta məktəbin direktoru işləmişdir. Qabaqcıl Maarif Xadimidir. Anası, Abıhəyat xanım ömrünün sonuna kimi müəllimə işlımiş, dəfələrlə Azərbaycan Qadınlar Qurultayına nümayəndə seçilmişdir. R.Eyvazov Ağdam şəhər 1 nömrəli orta məktəbi “Qızıl medal”la, 1958-ci ildə isə N.Nərimanov adına Tibb İnstitutunun (hazırkı Tibb Universiteti) müalicə-profilaktika fakultəsini “Fərqlənmə diplomu” ilə bitirmişdir. Onun çox asanlıqla institutda qalıb işləmək imkanı olsa da, ancaq doğma rayonu Ağdama qayıdaraq poliklinikada terapevt həkim kimi fəaliyyətə başlamışdır. Hətta müəyyən müddətdə həmin poliklinikanın baş həkimi olsa da O, ömrünün axırınadək elə həmin tibb müəssisəsində rayon və hətta ətraf rayonların əhalisinin sağlamlığı keşiyində ləyaqətlə duraraq, sözün həqiqi mənasında “Əli şəfalı, qəlbi nurlu” həkim kimi ad qazanmışdır. Rizvan həkim haqqında olan xatirələrə nəzər saldıqda görsənir ki, onun tələbəlik illəri də çox maraqlı və yaddaqalan keçmişdir. Yeri gəlmişkən ağdamlı məhşur cərrah Elxan həkimin (Allah cansağlığı versin) söylədiyi bir xatirəni yada salmağa dəyər: 1965-ci ildə Tibb İnstitutuna qəbul olmuşdum. Sentyabrın 1-də ilk dərsimiz İnstitutda ən ciddi və mühüm fənn olan Anatomiyadan məhşur “Dairəvi zal”da mühazirə idi. Professor bizi instituta qəbul olunmağımız münasibəti ilə təbrik etdikdən sonra, mühazirəyə başlamadan əvvəl dedi: “Bu dərsimizi institutumuzu fərqlənmə ilə bitirmiş, hərtərəfli tələbə olmuş, ağdamlı Rizvan Eyvazova həsr edirəm”. Böyük qürur hissi keçirdim, artıq bu yüksəkliyin şərhə ehtiyacı yoxdur! Rizvan həkim o vaxtlar üçün çox da asan olmayan SSRİ-nin “Səhiyyə əlaçısı” və həm də “Əla dərəcəli həkim” kimi sözün həqiqi mənasında bütün ömrünü xəstələrin müalicəsinə həsr etmişdir. Məhz onun praktik həkimlik peşəsini yüksəklərə ucaltması sayəsində onlarla gənc, o cümlədən ondan sonra gələn ailə üzvləri də bu şərəfli yolu tutmuşdurlar. Beləki, həyat yoldaşı və bir ailənin 7 övladından altısı bu peşəni ləyaqətlə davam etdirmiş və hazırda da davam etdirməkdədirlər. Həkimliyi ilə yanaşı O, “Ağdam və ağdamlı” adını daima yüksəldən, ədalətli, prinsipial, obyektiv kəskin xasiyyətili və həm də mərhəmətli olmuşdur. Əbu Turxan demiş: “İti qılınc küt qılıncdan daha mərhəmətlidir”. Haqsızlıq qarşısında heç vaxt susmayan, bir şəxsiyyət kimi indi də yaddaşlarda qalmaqdadır. Heç vəchlə Qarabağ hadisələrinə dözə bilmədi və təəssüf ki, tez 1991-ci ilin yanvar ayının 6-da rəhmətə getmiş və Ağdamın Qaraağacı qəbirstanlığında böyük izdihamla dəfn olunmuşdur. “Belə insanlar ölmürlər-onlar xatirələrdə yaşayırlar”. Allah rəhmət eləsin!
