Salam olsun, dəyərli Dostlar! 13 aprel balaca rəssam-yazıçı dostumuz Türkan Alpturan – Hüseynlinin doğum günüdür! “Yazarlar” jurnalı kollektivi adından balaca şahzadəni təbrik edir və öz hədiyyəmizi təqdim edirik:
ZAUR USTAC – TÜRKAN ALPTURAN – PDF
I>>> OXU >>>>>> XÜSUSİ BURAXILIŞ – 61
ZAUR USTAC – TÜRKAN ALPTURAN – PDF
Hörmətlə, Zaur USTAC
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında
I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I
I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I
Uşaq təxəyyülünün rəngləri
(“Rəssam Türkan və panda Mimi” hekayəsi haqqında – on birinci yazı)
Müasir dövrdə uşaqların yaradıcılıq dünyası təkcə rənglər və şəkillərlə deyil, həm də söz və təxəyyülün vəhdəti ilə formalaşır. Gənc rəssam-yazıçı Türkan Alpturan (Hüseynli)nin “Rəssam Türkan və panda Mimi” adlı hekayəsi bu baxımdan xüsusi diqqətəlayiq nümunələrdən biridir. Bu əsər sadə uşaq hekayəsi olmaqla yanaşı, həm də dostluq, empatiya, yaradıcılıq və mədəniyyətlərarası ünsiyyət kimi mühüm dəyərləri özündə birləşdirən mənəvi-estetik bir mətndir.
Hekayənin başlanğıcı oxucunu dərhal uşaqlıq dünyasının saf və səmimi mühitinə aparır. Parkda oturub şəkil çəkən balaca rəssam obrazı – başında qırmızı beret, əynində panda şəkilli önlük – artıq oxucuya onun daxili dünyası haqqında ilkin təsəvvür yaradır. Bu təsvirlər təkcə vizual deyil, həm də simvolik xarakter daşıyır. Rəssamın geyimi onun yaradıcılıq ruhunu, panda təsviri isə gələcək hadisələrin poetik xəbərçisini əks etdirir.
Əsərin ən maraqlı məqamlarından biri reallıqla fantaziyanın incə şəkildə qovuşmasıdır. Balaca pandanın – Miminin qəfil peyda olması uşaqların sərhədsiz təxəyyülünün təzahürüdür. Bu, həm də uşaqların dünyanı necə qəbul etdiyini göstərir: onlar üçün qeyri-mümkün anlayışı yoxdur, hər şey mümkündür və hər şey dostluğa çevrilə bilər. Miminin danışması, onunla qurulan dialoq əsərə nağılvari bir ahəng qatır.
Hekayənin əsas ideya xətti dostluq üzərində qurulub. Türkan və Mimi arasında yaranan münasibət qısa zamanda dərin bağa çevrilir. Bu dostluq yalnız birgə vaxt keçirmək deyil, həm də mədəniyyətlərin paylaşılmasıdır. Mimi Yaponiyadan, Türkan isə Türkiyədən danışır. Bu epizodlar uşaqlara erkən yaşdan fərqli ölkələrə, mədəniyyətlərə maraq və hörmət aşılamaq baxımından əhəmiyyətlidir. Xüsusilə sakura bağçaları, qağayılar və göyərçinlər kimi obrazlar əsərin poetik məkanını genişləndirir.
Ad günü səhnəsi isə hekayənin emosional kulminasiyasıdır. Burada müəllif uşaqların sevincini, birlikdə paylaşmağın gözəlliyini və qəfil baş verən kiçik uğursuzluğun yaratdığı kədəri incəliklə təqdim edir. Tortun düşməsi və Miminin ağlaması çox tanış, real bir uşaq reaksiyasıdır. Lakin məhz bu məqamda Türkanın yaradıcı yanaşması üzə çıxır. O, problemi adi şəkildə həll etmir, onu sənət vasitəsilə aradan qaldırır – qızılgül ləçəkləri ilə tortu bəzəyərək həm estetik, həm də mənəvi bir həll yolu tapır. Bu, uşaqlara öyrədir ki, çətinliklər qarşısında yaradıcılıq və düşüncə ilə çıxış yolu tapmaq mümkündür.
Hekayənin sonu isə ümid və arzu ilə tamamlanır. Miminin sakura bağlarında birlikdə gəzmək arzusu təkcə bir səfər istəyi deyil, dostluğun davamlılığının və gələcəyə inamın rəmzidir. Bu arzu uşaqlara xəyal qurmağın gözəlliyini və dostluğun sərhəd tanımadığını xatırladır.
Publisistik baxımdan bu hekayə uşaqların estetik və mənəvi inkişafında mühüm rol oynaya biləcək bir nümunədir. Burada didaktika açıq şəkildə deyil, hadisələrin təbii axarında təqdim olunur. Oxucuya nəsihət verilmir, əksinə, o, hadisələrdən özü nəticə çıxarır. Bu isə müasir uşaq ədəbiyyatının əsas prinsiplərindən biridir.
Türkan Alpturan (Hüseynli)nin bu hekayəsi göstərir ki, uşaq yaradıcılığı sadəcə sadə təsvirlərdən ibarət deyil. Bu yaradıcılıq həm də dərin emosional zənginlik, geniş dünyagörüşü və incə estetik duyum tələb edir. “Rəssam Türkan və panda Mimi” məhz bu keyfiyyətləri özündə birləşdirərək həm uşaqlar, həm də böyüklər üçün oxunaqlı və düşündürücü bir əsər kimi yadda qalır.
Nəticə etibarilə, bu hekayə uşaqlığın ən saf duyğularını – dostluğu, sevinc və kədəri, paylaşmağı və xəyalları – rəngarəng və səmimi bir dillə təqdim edir. Bu cür əsərlər gələcəyin yaradıcı, həssas və dünyaya açıq düşüncəli fərdlərinin formalaşmasına xidmət edir.
Türkan Hüseynlinin hekayələri haqqında
RƏNGLƏRİN DİLƏ GƏLDİYİ UŞAQLIQ DÜNYASI
Zaur Ustac və Türkan Alpturan (Hüseynli)
Müəllif: Zaur USTAC
Uşaq qəlbinin saflığından doğan mərhəmət hekayəsi
(Türkan Alpturan (Hüseynli)nin “Pambıq” hekayəsi haqqında – onuncu yazı)
Müasir uşaq ədəbiyyatında (çox az sayda olan uşaq, yeniyetmə və gənclərin yaradıcılığında) səmimiyyət, sadəlik və mənəvi dəyərlərin aşılanması hər zaman xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Gənc rəssam-yazıçı Türkan Alpturan (Hüseynli)nin “Pambıq” adlı hekayəsi də məhz bu baxımdan diqqətəlayiq nümunələrdən biridir. Bu kiçik həcmli, lakin dərin məzmunlu hekayə uşaq təfəkkürünün incəliyini, təbiətə yaxınlığını və saf duyğularını özündə ehtiva edir.
Hekayənin başlanğıcında oxucu yağışlı bir meşə mənzərəsi ilə qarşılaşır. Təbiətin canlı təsviri – yağışın bolluğu, heyvanların islanması, quşların isə bu vəziyyətdən sevinc duyması – müəllifin müşahidə qabiliyyətinin güclü olduğunu göstərir. Bu təsvirlər həm də uşaqlara təbiətin müxtəlif tərəflərini anlamağa kömək edir: bir hadisə kimisi üçün çətinlik, digəri üçün sevinc ola bilər.
Əsərin əsas qəhrəmanı olan Pambıq isə sadəcə bir siçan deyil – o, tənha, qorxmuş və köməyə möhtac bir varlıqdır. Onun taleyi uşaqlarda empatiya hissini oyadır. Atasını itirməsi, anasının yoxluğu, yuvasının dağılıb su ilə dolması kimi hadisələr balaca oxucunu dərindən təsirləndirir. Bu məqamda müəllif uşaqlara həyatın çətinliklərini göstərsə də, bunu qorxu yox, anlayış və mərhəmət üzərindən təqdim edir.
Hekayənin ən təsirli hissəsi isə xeyirxah sincabın ortaya çıxmasıdır. Sincab obrazı burada sadəcə bir heyvan deyil, humanizmin, yardımlaşmanın və paylaşmanın simvoludur. O, Pambığa yalnız yemək vermir, həm də ona sığınacaq yaradır, təhlükəsizlik hissi bəxş edir. Bu epizod uşaqlara öyrədir ki, yaxşılıq etmək böyük qəhrəmanlıq deyil, kiçik, amma səmimi addımlardan başlayır.
Hind qozunun qabığından düzəldilən yuva isə rəmzi məna daşıyır. Bu, çətin şəraitdə belə çıxış yolu tapmağın, ümidini itirməməyin bir simvoludur. Eyni zamanda müəllif burada yaradıcı düşüncəni və praktik ağılı da ön plana çəkir.
“Pambıq” hekayəsinin dili sadə və axıcıdır. Bu, onun əsas üstünlüklərindən biridir. Uşaqlar üçün yazılan əsərlərdə dilin aydın olması vacibdir və Türkan Alpturan bu prinsipi uğurla qoruyur. Eyni zamanda hekayədəki təsvirlər onun rəssam təxəyyülünün güclü olduğunu da göstərir – oxucu sanki hər səhnəni göz önündə canlandıra bilir.
Əsərin sonunda Pambığın artıq qorxmaması, yuvasında sakitcə anasını gözləməsi ümid mesajı verir. Bu, uşaqlara səbirli olmağı, çətin anların keçici olduğunu və yaxşı insanların hər zaman mövcud olduğunu aşılayır.
Nəticə etibarilə, “Pambıq” hekayəsi kiçik oxucular üçün yazılsa da, böyük mənəvi dəyərlər daşıyan bir əsərdir. Burada mərhəmət, dostluq, yardımlaşma və ümid kimi anlayışlar sadə, lakin təsirli formada təqdim olunur. Gənc müəllifin bu əsəri onun gələcəkdə daha böyük və dərin məzmunlu ədəbi nümunələr ortaya qoyacağından xəbər verir.
“Pambıq” – təkcə bir siçanın hekayəsi deyil, insan olmağın, başqasının dərdinə şərik çıxmağın kiçik, amma dəyərli dərsidir.
Türkan Hüseynlinin hekayələri haqqında
RƏNGLƏRİN DİLƏ GƏLDİYİ UŞAQLIQ DÜNYASI
Zaur Ustac və Türkan Alpturan (Hüseynli)
Müəllif: Zaur USTAC
Türkan Alpturanın öz dünyası, söz dünyası
(Zaur Ustacın “Türkan Alpturan” kitabına ön söz)
Uşaqlıq dünyası rənglərin ən səmimi, ən saf danışdığı məkandır. Bu dünyada hər xətt bir hissin izidir, hər rəng bir duyğunun səsi. Gənc rəssam Türkan Alpturan (Hüseynli) də məhz belə bir daxili aləmin daşıyıcısı kimi öz yaradıcılığı ilə diqqəti cəlb edir. Onun “Sarı ördək fiquru”, “Quş yuvası”, “Yaz günü” və “Pinqvin balası” əsərləri təkcə uşaq təxəyyülünün məhsulu deyil, həm də həyatın ilkin estetik qavrayışının canlı təzahürüdür. Bu əsərlər bir həqiqəti aydın şəkildə göstərir: Türkanın öz dünyası var – saf, rəngarəng və səmimi bir dünya.
“Sarı ördək fiquru” əsərində sadəlik xüsusi bir məna qazanır. Sarı rəngin dominantlığı yalnız bir fiqurun təsviri deyil, eyni zamanda sevincin, istiliyin və uşaqlıq enerjisinin rəmzidir. Ördəyin sadələşdirilmiş forması bizə göstərir ki, Türkan üçün əsas olan detalların çoxluğu deyil, hisslərin dürüstlüyüdür. Bu rəsmdəki sakit fon və mərkəzləşdirilmiş fiqur, uşağın diqqətini bir nöqtəyə toplamaq bacarığını və daxili harmoniyasını əks etdirir.
“Quş yuvası” əsəri isə artıq bir qədər fərqli – daha kompleks və mənalı yanaşmanı nümayiş etdirir. Burada ev anlayışı, təhlükəsizlik hissi və təbiətlə bağlılıq ön plana çıxır. Rəssamın çəkdiyi quş yuvası yalnız fiziki bir məkan deyil, həm də sevgi və qayğının simvoludur. Ətrafdakı çiçəklər və rənglərin harmoniyası göstərir ki, Türkan üçün dünya gözəlliklərlə doludur və bu gözəlliklər insanın daxili aləmi ilə sıx bağlıdır. Bu əsərdə o, artıq yalnız müşahidə etmir, həm də hiss etdiyini qurur və ifadə edir.
“Yaz günü” əsərində isə həyatın oyanışı, təbiətin yenilənməsi və ümid hissi öz əksini tapır. Burada rənglər daha canlı, kompozisiya isə daha hərəkətlidir. Quşun budaq üzərində təsviri, ətrafdakı incə detallar və rəng keçidləri Türkanın müşahidə qabiliyyətinin inkişaf etdiyini göstərir. Yazın gətirdiyi dirçəliş bu rəsmdə yalnız təbiətdə deyil, həm də gənc rəssamın yaradıcılığında hiss olunur.
“Pinqvin balası” əsəri isə tamam başqa bir emosional çalar təqdim edir. Burada sadə, lakin çox təsirli bir obraz yaradılıb. Pinqvinin qırmızı papağı və şərfi soyuq mühitdə istilik və qorunma hissini simvolizə edir. Bu rəsmdə Türkanın empatiya qabiliyyəti özünü göstərir – o, sadəcə bir heyvan təsvir etmir, ona xarakter və duyğu verir. Bu isə artıq yaradıcı təfəkkürün daha dərin mərhələsinə keçidin göstəricisidir.
Bu dörd əsəri bir araya gətirdikdə aydın olur ki, Türkanın yaradıcılığı təsadüfi deyil. O, öz daxili dünyasını ardıcıl şəkildə qurur və ifadə edir. Onun rəsmlərindəki ümumi cəhət – səmimiyyət, rənglərin təmizliyi və obrazların sadəliyi – uşaq dünyasının ən qiymətli xüsusiyyətlərindəndir. Bu dünyada süni heç nə yoxdur; hər şey olduğu kimidir.
“Türkanın öz dünyası var” demək yalnız poetik bir ifadə deyil, həm də bir reallığın təsdiqidir. Bu dünya rənglərlə danışır, xətlər ilə hiss edir və hər baxan insana uşaqlığın unudulmuş duyğularını xatırladır. Əgər bu yaradıcılıq eyni istiqamətdə davam edərsə, gələcəkdə bu saf dünyanın daha da zəngin və dərin formalarını görmək mümkün olacaq. Onun təkcə bu kitabda təqdim olunan 9 rəsm əsərindən 4-nün mövzusu quşlarla, hekayəsinin isə hər ikisinin də təbiətlə, canlılarla bağlı olması onun nə qədər həyatsevər, azad-sərbəst bir ruha sahib olduğunu göstərir.
Türkanın rəsmləri bizə bir şeyi xatırladır: incəsənət yaşdan asılı deyil, hissdən asılıdır. Və bu hiss onun dünyasında artıq formalaşmağa başlayıb.
Zaur Ustacın “Rənglərin Şahzadəsi” adlandırdığı gənc rəssam Türkan Alpturan (Hüseynli) təkcə rənglərin deyil, eyni zamanda sazın da, sözün də şahzadəsidir. O, yalnız rəngkarlıqla kifayətlənməyib, musiqi ilə maraqlanır, hekayələr yazır, yaradıcı böyüklərlə dostluq edir. Onun Zaur Ustac və Yusuf Demirağ kimi sənət dostları var.
Sənə gələcək həyat yollarında yeni-yeni zirvələr fəth etməyi arzulayıram, Türkan! Yolun həmişə açıq və günəşli olsun! Hörmətli Zaur müəllimə uşaq və gənclərə dəstək olduğuna görə təşəkkür edirəm! Allah Sizi qorusun, Zaur müəllim! Var olun! Nə yaxşı ki, varsınız!
08.04.2021. Bakı.
Müəllif: Məmmədov Dilqəm Məzahir
Bakı Dövlət Universitetinin Sosial elmlər və psixologiya fakültəsinin Psixologiya kafedrasının 6111.01-Şəxsiyyətin psixologiyası üzrə əyani doktorantı
Məmmədov Dilqəmin digər yazıları
Türkan Alpturan (Hüseynli)nin hekayələri
Türkan Alpturan (Hüseynli) haqqında
Türkan Alpturan (Hüseynli)nin rəsmləri haqqında
Türkan Alpturan (Hüseynli)nin hekayələri haqqında
Pambıq
(hekayə)
Meşəyə o qədər çox yağış yağırdı ki, bütün heyvanlar islanmışdılar. Quşların yuvaları yuxarıda olduğuna görə quşlar sevinirdilər. Ağacların budaqlarındakı islaq yarpaqları qoparıb bir-birlərinə ataraq oynayırdılar.
O meşədə Pambıq adlı qəşəng bir siçan var idi. Bu siçan tək qalmışdı, onun atasını vəhşi pişik yemişdi. Anası da Pambığa yemək axtarmağa getmişdi, amma neçə gün idi ki, qayıtmamışdı. Bu incə quyruqlu qəşəng ağ siçan da ac və yuvasız qalmışdı, üst-başı palçıq olmuşdu. Yağış balaca siçanın yuvasına dolmuşdu, o da yuvadan çıxıb, yaxınlıqdakı ağacın altında təkcə ağlayırdı. Həmin ağacdakı yuvada yaşayan xeyirxah bir sincabın Pambığa yazığı gəldi, onun halına çox üzüldü. Sincab öz yuvasından bir hind qozu gətirdi, və onu səliqəli ilə qırdı, sonra hind qozunun suyunu Pambığa içirtdi, qabığından yuva düzəltdi, meyvəsini xırda-xırda qırıb yuvanın küncünə yığdı. Pambığa da tapşırdı ki, anası gələnə kimi yuvadan çıxmasın, acanda da hind qozunun meyvəsindən yesin. Pambıq çox sevindi, sincaba təşəkkür etdi.
O daha yağışdan qorxmurdu, öz yuvasında yeməyini yeyib anasını gözləyirdi.
Redaktə türkoloq, yazar Yusuf Demirağa məxsusdur.
Müəllif: Türkan Alpturan (Hüseynli)
Təqdim etdi: Zaur USTAC
Türkan Alpturan (Hüseynli)nin hekayələri
Türkan Alpturan (Hüseynli) haqqında
Rəssam Türkan və panda Mimi
(hekayə)
Bir gün parkda qırmızı alma şəkli çəkirdim. Başımda qırmızı rəssam beretim var idi. Anamın mənə aldığı üstündə panda şəkli olan çəhrayı önlüyümü ilk dəfə idi ki, geyinmişdim. Birdən səs eşitdim. Səs gələn tərəfə baxanda gördüm ki, orada balaca, şirin bir panda dayanıb mənə baxır və gülür. Mən ona dedim:
-Sən nə qəşəng pandasan. Burada nə edirsən?
Panda mənə dedi:
-Mən Bakıya qonaq gəlmişəm. Sənin nə gözəl önlüyün var, sanki üstündə mənim şəklim var.
Bu tanışlıqdan sonra biz dost olduq. Balaca pandanın adı Mimi idi. Biz bəzən parkda görüşürdük. O mənə Yaponiyadan, oradakı dostlarından danışırdı. Mən də ona Türkiyədə – İstanbulda gördüyüm qağayılardan, Eskişehirdə simit verdiyim göyərçinlərdən danışırdım.
Bir gün Mimi məni öz ad gününə qonaq çağırmışdı. Onun ad gününə çoxlu dostları gəlmişdi. Mimi bizi içində şirin kartof, balqabaq, qarğıdalı olan sendviçə və ballı, limonlu kompota qonaq elədi. Biz yedik, içdik, rəqs elədik. Sonda ad günü tortunu süfrəyə gətirəndə tort Miminin əlindən yerə düşdü və kənarları dağıldı. Yazıq Mimi çox üzüldü və ağlamağa başladı. Mən ona dedim ki, ağlamasın, indi mən tortunu düzəldəcəm. Mimiyə hədiyyə apardığım çəhrayı qızılgüllərin ləçəkləri ilə onun tortunun əzilmiş yerlərini düzəltdim. Sonra Mimi tortun üstünə ad günü şamlarını düzdü və ürəyində arzu tutub şamları üfürdü. Hamımız onu təbrik etdik, ad günü mahnısını oxuduq. Mimi yavaşca mənim qulağıma dedi:
-Bilirsən, nə arzu tutdum?
Mən dedim:
-Yox, bilmirəm.
O dedi:
-Səninlə Yaponiyaya gedib oradakı sakura bağçalarında gəzməyi arzuladım.
Mən buna çox sevindim və Mimini qucaqladım.
Redaktə türkoloq, yazar Yusuf Demirağa məxsusdur.
Müəllif: Türkan Alpturan (Hüseynli)
Təqdim etdi: Zaur USTAC
Türkan Alpturan (Hüseynli)nin hekayələri
Türkan Alpturan (Hüseynli) haqqında
Türkan Alpturan (Hüseynli) 13 aprel 2018-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. Kiçik yaşlarından rəsmə böyük maraq göstərir. Hal-hazırda rəsm təhsilini davam etdirən Türkan bu sahədə ilk təhsilini 2024-cü ildə Türkiyə Cumhuriyətinin Eskişehir şəhərində ESAZDER-in (Eskişehir Azərbaycanlılar Dərnəyi) nəzdində olan uşaq dərnəyində almışdır.
İngilis dili təmayüllü liseyin rus dili bölməsində ikinci sinif şagirdi olan Türkan öz ana dili – Azərbaycan dilini gözəl bilir, bu dildə kiçik hekayələr yazır. Eyni zamanda yapon dilini də öyrənir.
Boş vaxtlarında gimnastika ilə məşğul olur. Musiqiyə böyük marağı olan Türkan pianoda ifa etməyi də öyrənir.
Balaca rəssamın ad gününü təbrik edir, uğurlar diləyir, həyatının rəssam palitrasındakı rənglər kimi rəngarəng olmasını arzulayırıq.
Daha çox məlumat: >>> Xüsusi buraxılış 61
Türkan Alpturan (Hüseynli)nin fotoları
Türkan Alpturan (Hüseynli)nin rəsmləri
Zaur Ustac və Türkan Alpturan (Hüseynli)
Təqdim etdi: Zaur USTAC
Türkan Alpturan (Hüseynli)nin hekayələri
Türkan Alpturan (Hüseynli) haqqında