22 aprel tarixində Qazaxıstan Respublikasının Astana şəhərində yerləşən “Atamnın amanatı-atalar əhdi” İctimai Birliyinin nümayəndəsi Aliyə Sagimbayeva Milli Kitabxananın qonağı olub.
Qonağı Milli Kitabxananın direktoru, professor Kərim Tahirov qarşılayıb. Qazaxıstan Milli Akademik Kitabxanası ilə Azərbaycan Milli Kitabxanasının əlaqələrindən bəhs edən direktor kitabxanalar arasında qarşılıqlı əməkdaşlığa dair memorandum imzalanmasından, “Ədəbiyyat guşə”lərinin açılışından söhbət açıb.
“Atamnın amanatı-atalar əhdi” İctimai Birliyinin nümayəndəsi Aliyə Sagimbayeva “Хикметы” Часть I: 1-85 хикметы, Приключения Бату и его друзей в поисках Золотой чаши, Приключения Бату и его друзей в звездной стране Айдала, Приключения Бату и его друзей в стране Барсакелмес adlı kitabları Milli Kitabxananın fonduna bağışlamışdır.
“Çox gecdir, indi mənə ev verilsə də, getmərəm” Tanınmış aktyor Oqtay Ramazanov qocalar evinin daimi sakininə çevrilməsində özünü günahkar bilir Belə bir fikir var: Qadın insanı həyata gətirir, xoşbəxtliyə yox. Əgər dünyaya gələn insanların hamısı xoşbəxt olsaydı, bəlkə də xoşbəxtliyin qədrı bilinməzdi. Bəlkə elə buna görədir ki, xoşbəxtliklə bərabər insan həyatında “bədbəxtlik” deyilən bir məfhum da mövcuddur. İnsanın enişli-yoxuşlu, mürəkkəb həyat yollarında bu iki an daima bir-birini əvəz edir. Ahıllar Günü və Ramazan bayramı ilə əlaqədar olaraq Dövlət Musiqili Komediya Teatrının təşəbbüsü ilə teatrın kollektivi ilə birgə yolumuz Bilgəhdə yerləşən və “Qocalar evi” kimi tanınan müharibə və əmək veteranları pansionatına düşdü. İlk qarşımıza çıxan da elə nurani simalı, gözlərində qəm, kədər gizlənən və hər gələndən ümid gözləyən qocalar oldu. Pansionatın həyatında bir sükut hiss olunurdu. Bu sükuta “Muskomediya”nın kollektivinin hazırladığı bayram proqramı bir canlanma, bir şənlik qatdı. Teatrın solisti əməkdar artist Xanım Qafarovanın, Ramil Qasımovun ifa etdiyi musiqilər ahılların qəlbini riqqətə gətirdi, hətta onlar qol qaldırıb rəqs etdilər. Artıq bir neçə müddətdir sorağını aldığımız, kino və teatr səhnəsində silsilə obrazlar yaratmış, tanınmış aktyor Oqtay Ramazanovla görüşə tələssək də, onu iştirakçılar arasında görmədik. O. Ramazanovun harada olması ilə maraqlanmaq üçün pansionatın direktoru Bəhruz Əliyevovla görüşdük. O bildirdi ki, faciəli, qeyri-adi tale yaşamış, uzun illərdir yataq xəstəsi olan, ürəyi, qəlbi sənət sevgisi ilə döyünən, xeyli müddətdir səhnədən aralı düşən O. Ramazanov qocalar evini özü üçün sığınacaq seçib. Xəstəliyi ilə əlaqədar olaraq şənlikdə iştirak edə bilməyəcəyini öyrənən kimi pansionatda onun üçün ayrılmış otağa getdik. Gözlərində həm sevinc, həm də kədər hiss olunan aktyor bizimlə söhbət zamanı bir anlıq səhnəli günlərinə qayıtdı. O, keçmişinə yenidən nəzər salaraq, xatirələrlə dolu olan həyat dəftərçəsini yenidən vərəqlədi. Respublikanın xalq artisti Lütfi Məmmədbəyovun rəhbərlik etdiyi xalq teatrı səhnəsində formalaşan Oqtay Ramazanov 1960-cı ildə Gənc Tamaşaçılar Teatrının baş rejissoru Zəfər Nemətov tərəfindən teatra dəvət ediləndə artıq səhnə üçün tam hazır aktyor idi. Aktyor üçün vacib olan bütün keyfiyyətləri Tanrı ona bəxş etmişdir. Gözəl sima, aydın diksiya, yaraşıqlı boy-buxun və yüksək aktyorluq məharəti. Bu keyfiyyətlər Oqtay Ramazanovun Gənc Tamaşaçılar Teatrının səhnəsində yaratdığı çoxsaylı obrazların sevilməsində əsas stimul olmuşdu. O, sənət beşiyi olan Gənc Tamaşaçılar Teatrının səhnə quruluşu verilən bir sıra tamaşalarda – “Yarımçıq şəkil”də (Knyaz), “Etibar”da (Xələf), “Aydınlığa doğru”da (Ağarza) və s. kimi bir sıra maraqlı rollarda canlı və inandırıcı oyunu ilə tamaşaçıların rəğbətini qazanmışdı. İstedadlı aktyordakı təşkilatçılıq bacarığı, çalışdığı kollektivdə yüksək qiymətləndirilərək ona dirijor müavini vəzifəsi etibar edilib. Hətta bu vəzifədə çalışarkən SSRİ Mədəniyyət Nazirliyinin fəxri fərmanı ilə mükafatlandırılıb. Oqtay Ramazanov 1982-ci ildə Leyla Bədirbəylinin rəhbərliyi ilə “Azərbaycanfilm” kinostudiyasında yaradılmış kinoaktyor teatrının truppa müdiri vəzifəsinə dəvət edilmişdi. O, 1992-ci ildən Azərbaycan Mədəniyyət Fondunun fərdi təqaüdçüsü, 1996-cı ildən isə Fondun “Sönməyən ulduzlar” assosiasiyasının üzvüdür. Yəni, bir sözlə O. Ramazanov insan kimi xoşbəxt yaşayırdı – işi, evi, ailəsi, uşağı və ən əsası tamaşaçı sevgisi həmişə onu müşayiət edirdi. Lakin qəfil onun xoşbəxt həyatı öz axarından çıxdı və məhrumiyyətlər başladı. O. Ramazanov yol qəzası nəticəsində ağır bədən xəsarəti aldı. Bu hadisə onun həyatındakı işıqlı, xoş günləri qayğılı, ağrılı və ağır anlarla əvəzlədi. O, artıq 1984-cü ildə başlayan sənətlə bağlı kinostudiya fəaliyyətini dayandırdı, istəyindən asılı olmayaraq səhnədən uzaqlaşmağa məcbur oldu. İstedadlı aktyor, geniş qəlbli, səmimi insan olan O. Ramazanov pansiyonata gəlişini belə xatırlayır: – Bilirsiniz, o vaxtlar mən yol qəzası keçirəndə sənət dostlarım dedi ki, bir neçə müddət burada qal sənə ev verəcəklər. Bura gəlişim 1993-cü ildə oldu. Artıq 15 ildir ki, buradayam. Bu məkanı özümə isti bir sığınacaq və gözəl bir sənət ocağı seçmişəm. İndi mənə ev verilsə də, getmərəm. Çox gecdi, çünki özüm sərbəst hərəkət edə bilmirəm. – Övladınız varmı? – Əlbəttə. Bir oğlum var. Ondan da çox razıyam. Siz elə bilirsiniz ki, bura düşən qocaların çoxunun övladı günahkardır. Həyatda səhfsiz insan yoxdur, onlarda hər hansı bir səbəb üzündən bura gəlirlər. Mən bura düşməkdə özümü günahkar bilirəm..(Qəhərlənir) – Tibbin yüksək səviyyədə inkişaf etdiyi bir dövrdə sizin xəstəliyinizin müalicəsi mümkün deyilmi? – Nə deyim, qızım? O vaxt həkimlər bacardıqlarını etdilər, ancaq nədənsə bir nəticə alınmadı. İndi də artıq gecdir. Mən heç kəsin köməyi olmadan normal ayaq üstə qala bilmirəm, gəzə bilmirəm. Bu mənim üçün ağır dərddir. Müalicəmlə bağlı heç kəsə bir söz demirəm. Ümumiyyətlə,nə qədər çətinliyim olsa belə, heç kəsə ağız açıb, bir dilək diləməyi qüruruma sığışdırmıram. Bir şeir parçasında deyildiyi kimi: “İstəmirəm dəmir kimi əyiləm, Polad kimi sınsam, yaxşıdır.” – Sənət dostlarınızla əlaqələriniz varmı? – Deyərdim ki, indi məni həyata bağlayan amillərdən biri də sənət dostlarımdır. Xüsusən də Mədəniyyət Fondunun sədri Kamal Abdulla. Ən çətin anlarımda Kamal müəllimin qayğısı ilə əhatə olunmuşam. Bundan başqa Yaşar Nuri, Telman Adıgözəlov, Akif İslamzadə, Afaq Bəşirqızı, Kübra Əliyeva, Sənubər İsgəndərli, Atabala Səfərov, Xanım Qafarova və başqa sənət dostlarım həmişə məni yada salır və hər cür qayğı göstərirlər. Pansionatın direktoru Bəhruz müəllimin də həmişə qayğısını hiss etmişəm. Bütün sənət dostlarıma məni unutmadıqları üçün minnətdarlığımı bildirirəm. – Deyirlər insan öz taleyi ilə barışmalıdır. Siz necə… – Bilirsiniz, belə bir vəziyyətdə yaşamaq çox çətindir, çox ağırdır. Deyərdim ki, dözülməzdir. Mən həm sizlərin gəlişinə sevinirəm, həm də kədərlənirəm. Sevinirəm ona görə ki, məni yada salıb gəlmisiniz, kədərlənirəm ona görə ki, səhnədə nəfəsindən od-alov püskürən O. Ramazanovu bu vəziyyətdə görürsünüz. Bax, bu hal məni çox sıxır. Amma Allahımdan çox razıyam. Ümid son deyil, hələ də sağalmağa ümidim var. Onun üçün də qismətimlə barışmağa hələ tələsmirəm. Axı, hər qaranlıq gecənin bir işığı olur. –Yəqin ki, yenidən səhnəyə qayıtmaq arzusu Sizi hələ də tərk etməyib? – Yox, sənət sevgisi məni heç vaxt tərk etməyəcək. Həmişə o arzu ilə yaşayıram. Mənim hələ sənətə deyilməmiş çox sözüm qalıb. Ən böyük arzum isə budur ki, bu dəyişkən dünyada insanlar həmişə bir-birilərinə mənəvi dayaq olsunlar. Necə ki, siz bu gün pansionata gələrək mənim taleyimlə, illərdən bəri çarpayı xəstəsi olan adamla maraqlanmısınız. İnanın, bu məni o qədər sevindirdi ki, yüngülləşdirdi ki. Çünki insana lazım olan mehribanlıq, səmimiyyət böyük nemətdir. Sözümü görkəmli şairimiz Mikayıl Müşfiqin bir şeir parçası ilə tamamlamaq istərdim: Bu vəfasız ömür, bu coşğun dərə, Gərək boş-boşuna axıb keçməsin. Bu gözəl cahanı sanıb pəncərə, Hər gələn sadəcə baxıb keçməsin. Hər ruhun öz sığınacağı olur. Sığındığı qapını bağlı görəndə tənha ruh öz həmdəmini axtarır… Qocalar isə həmdəmlərini yaşadıqları məkanda, yəni “Qocalar evi”ndə tapıblar. Müsahibə “Paritet” qəzetinin N: 101 (1266) 4-6 oktyabr 2008-ci il sayında səh. 11-də dərc olunub.
Aprelin 23-də Azərbaycanda Milli Suverenlik və Uşaqlar Günü qeyd edilib Milli Təhsil Nazirliyinə tabe olan Bakı Türk Təhsil Müəssisələrində 23 Aprel Milli Suverenlik və Uşaq Bayramı münasibətilə bayram proqramı təşkil olunub. Proqramda Türkiyənin Bakıdakı səfiri Birol Akgün, KKTC-nin Bakı Nümayəndəsi, səfir Ufuk Turqaner, Türkiyənin qurum və təşkilatlarının nümayəndələri və çoxsaylı digər qonaqlar iştirak ediblər. Vətən və dövlət xadimləri uğrunda canlarını fəda edən şəhidlərin xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edilən proqramda Türkiyənin İstiqlal Marşı və Azərbaycan Himni səsləndirilib. Səfir Akgün çıxışında Türkiyə Böyük Millət Məclisinin (TBMM) açılışının 106-cı ildönümünü və Qazi Mustafa Kamal Atatürkün dünya uşaqlarına bəxş etdiyi 23 Aprel Milli Suverenlik və Uşaq Bayramını qeyd etməkdən şərəf və qürur duyduqlarını bildirib. Akgün, Türkiyə Böyük Millət Məclisinin (TBMM) bir əsr əvvəl Türkiyənin müstəqilliyinə xələl gətirmək istəyən imperialist güclərə qarşı müstəqillik mübarizəsinə öncülük etdiyini bildirərək, TBMM-nin böyük qələbə ilə başa çatan Qurtuluş Savaşından sonra müstəqil Türkiyə Cümhuriyyətinin qurulmasını bütün dünyaya elan etdiyini vurğulayıb. Akgün, müasir Türkiyə Cümhuriyyətinin əsasını təşkil edən milli suverenlik anlayışının 23 aprel 1920-ci ildə Böyük Millət Məclisinin açılışı ilə “Suverenlik qeyd-şərtsiz millətə məxsusdur” bəyannaməsi ilə həyata keçdiyini ifadə edərək, Qazi Mustafa Kamal Atatürkün açılış günündə böyük milli bayramı olan uşaqlara hədiyyə olduğunu xatırladıb. Atatürkün bu hərəkəti ilə uşaq hüquqlarını dünya gündəminə gətirdiyini, dünyanın müharibə və qarşıdurmalarla sarsıldığı bir vaxtda uşaqlara olan sevgisini nümayiş etdirdiyini açıqlayan Akgün, “Bu mənalı günü uşaqlara hədiyyə etmək təkcə sevginin ifadəsi deyil, həm də gələcəyə dərin inamın və sarsılmaz güvənin ən güclü göstəricisidir. Bu əlamətdar günün qardaş Azərbaycanda qeyd olunmasının xüsusi mənası olduğunu deyən Akgün, “Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı əlaqələr iki ölkə arasındakı adi münasibətlərdən çox-çox kənara çıxır. Bu bağlar ortaq bir dilin, ortaq mədəniyyətin, tarixin dərinliklərindən süzülüb gələn ortaq bir taleyin məhsuludur” dedi. Akgün vurğulayıb ki, Azərbaycanın ümummilli lideri Heydər Əliyevin “Bir millət, iki dövlət” kəlamı sadəcə bir arzu deyil, canlı, hiss olunan və hər gün təsdiqlənən həqiqətdir. Akgün sabahın nümayəndələri olan uşaqların düzgün tərbiyə olunmasının Türkiyə və Azərbaycanın ortaq gələcəyi üçün həyati əhəmiyyət kəsb etdiyini bildirərək, uşaqlara elm, sənət, diplomatiya və hər sahədə özlərini inkişaf etdirmələrini, eyni zamanda köklərini unutmadan gələcəyə doğru addımlamalarını tövsiyə edib. Akgün, “Unutmayın ki, Mustafa Kamal Atatürkün sizə əmanət etdiyi Cümhuriyyət təkcə qorunacaq bir miras deyil, həm də davam etdiriləcək bir məsuliyyətdir. Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı qardaşlıq sizin çiyninizdə yüksələcək və daha da güclənəcək” deyib. Tədbir Bakı Türk Təhsil Müəssisələrinin şagirdlərinin musiqi və rəqs nömrələri ilə davam edib, məktəbdə keçirilən müsabiqələrdə mükafatlar qazanan şagirdlərə mükafatlar təqdim olunub.
Bəzən dilsiz, ağızsız bir kağız parçası, hətta saralmış bir foto belə illərin içində itən izlərə yol göstərir… Hansı bədii proqramı hazırladığımı xatırlamıram, ilin hansı fəsli olduğunu da bilmirəm. Amma bir həqiqət dəyişməz qalır: o xatirənin ünvanı Xəzər studiyası idi.Yanımda isəl bədii qiraətin ustadı – ömrünü çəkiliş meydançalarına, radio dalğalarına, dublyaj otaqlarının səssiz sehrinə həsr etmiş Həsən Əbluç əyləşmişdi. Onun səsi sanki zamanın dərin qatlarından süzülüb gələn bir nəfəs idi. Hər kəlməsi yaddaşlara toxunan, hər pauzası ürəklərdə iz buraxan ecazkar və doğma səs.1942-ci ilin bu günündə dünyaya göz açan, kökü Güneyə bağlı olan Həsən müəllimin baxışlarında qəribə bir nisgil, bir də tükənməz həyat eşqi vardı. İndi o anları xatırlayanda, saralmış xatirələr yenidən boy verir. Kağız susur, foto danışır… və bir səs – uzaqlardan gələn o doğma, kövrək səs – yaddaşın dərinliyində təzədən səslənir. Ruhu şad, məkanı cənnət olsun…
“Bu şəkildən nəsə çox xoşum gəlir. Ona görə ki, necə, kim tərəfindən çəkildiyindən nə mənim,nə də Azərin xəbəri olmayıb. Səhv etmirəmsə 2017- ci ilin may ayıdır. İsmayıllıda,”Qız qalası” istirahət mərkəzində, cənnətmisallı təbiətin qoynunda Musa Yadubun 80 illik yubileyidir. Məclisi Sabir Rüstəmxanlı aparırdı. “Ədəbiyyat qəzeti”nin baş redaktoru olan Azərə söz verməmişdən əvvəl, Sabir müəllim mənim haqqımda da bir neçə xoş söz dedi. Azər danışmamışdan əvvəl rəhmətlik Musa Yaqub atamı da xatırladı. Şəkildə Azər “Ədəbiyyat qəzeti”nin Musa müəllimə ünvanladığı təbriki oxuyur. Musa müəllimin sol tərəfində Sabir Rüstəmxanlı əyləşib. Sağ-görünməyən tərəfində isə Anar müəllim idi. Azər danışanda Anar müəllim məndən nəsə soruşdu… Bu şəkil də məhz həmin vaxt çəkilib… Yubileydən bir müddət sonra Neftçaladan Musa Yaquba zəng etmişdim,söhbət əsnasında Musa müəllimdən yubiley kasetini istədin. Musa müəllim mənə: -Yaxşı yadıma saldın – dedi- Həmin kaseti televiziyada göstərmək üçün (çox məşhur bir jurnalistin adını çəkdi) məndən aldı. Hələ də göstərməyiblər… Üstəlik həmin kaseti geri də ala bilmirəm. Sən Azərə de, gör o kaseti həmin jurnalistdən ala bilər… Az sonra Musa müəllim xəstələndi… Kasetin taleyindən də xəbərim olmadı…”
23 aprel – Ümumdünya Kitab və Müəlliflik Hüququ Günüdur
23 aprel – Ümumdünya Kitab və Müəlliflik Hüququ Günüdur – kitabı sevən, dəyər verən hər kəs üçün bu sevgini izhar edə biləcəyi simvolik bir gün.
1996-cı ilin 23 aprelindən qeyd olunan bu bayram maarifçilik və mədəni ənənələrin inkişafı, kitabların həyatımızdakı önəmini vurğulamaq məqsədi daşıyır. 23 aprel tarixinin seçilməsi isə həmin günün M.Valyexo, M.Dryuon, H.Laksnes kimi yazarların doğum; M. De Servantes, U.Şekspir və İ.Q. de la Veqanın vəfat tarixi olması ilə bağlıdır.
“Ümumdünya kitab və müəllif hüquqları günü” təsis edilərkən müxtəlif ölkə və təşkilatların təcrübəsi nəzərə alınıb. Məsələn, İspaniyada hələ 1926-cı ildə kral XIII Alfons İspan kitab gününün keçirilməsi ilə bağlı qərar imzalayıb və hələ o zaman bu məqsədlə Migel De Servantesin vəfat tarixi – 23 aprel günü seçilib. Müasir dövrdə hər il qeyd olunan bu bayram yalnız kitabların şərəfinə tərif yağdırmaq yox, həm də dövrümüzün önəmli problemlərindən olan müəlliflik hüququ məsələsinə diqqət yönləndirmək məqsədi daşıyır.
Biz “kitab” deyərkən ilk növbədə bədii ədəbiyyatı nəzərdə tuturuq. İnsanın insan kimi formalaşmasında, şəxsiyyət kimi yetişməsində, müstəqil fikrə sahiblənməsində oxumaqdan artıq nəyin rolu ola bilər ki?! Kitabların həyatımızdakı rolu danılmazdır, amma fikrimcə, onların ən böyük dəyəri bizə xəyal qurmağı öyrətməsindədir. Kitab xəyal gücü sərhədsiz olan alternativ dünyadır. Yaxşı kitabın mütaliəsi heç vaxt izsiz ötüşmür, şüurumuzda kəlmələrin “yeri” qalır.
Mütaliə bizim həyat tərzimizə çevrilib, yazmaq kimi oxumaq da mənəvi aclığımızdır, gündəlik ehtiyaclarımız sırasındadır. Lakin ətrafımızda ömründə, bəlkə də, bircə kitab da oxumayan xoşbəxt insanlar var. Çünki bəzən bilgisizlik ən böyük xoşbəxtlik və hüzurdur. Məncə, insan daha çox öyrəndikcə narahatlığı da artır, əzabları da; xəyal gücünün sərhədsizliyi qaçışı olmayan real dünyanı daha darıxdırıcı və maraqsız edir. Bu hüzurun qaçması naminə olsa belə, heç birimizin kitabsız dünyanı arzulamayacağını bilirəm.
Kitablar bizim ömrümüz boyu yaşatdığımız ilk sevgimizdir. Arzu edək ki, 23 aprel də ilin digər bayram günləri kimi çoxluq üçün önəm daşısın, yaddaşlarda qalsın. 23 aprel günü də bir-birimizə təbriklər yağdıraq, İ.Quttenberqi sayğı ilə anaraq kitablı bir dünyada yaşadığımıza sevinək…
14 febbraio 2026, capitale dell’Azerbaigian, città di Baku.
Di buon mattino, accanto alle “Torri di Fuoco”, sono salito sull’autobus “numero 10”…
Alla mia destra, il messaggero del mondo; la “Torre della Televisione”, alla mia sinistra, le “Torri di Fuoco”…
Scendendo, alla mia destra: il “Viale dei Martiri”, la moschea, la funicolare, la casa dell’eroe Ziya Bunyadov, il “Teleteatro”…
Poi una discesa; strada pietrosa, accidentata… il caffè “Yolki-palki”, via Sheikh Shamil, “Piazza Azneft”, di nuovo alla mia destra il Mar Caspio azzurro, alla mia sinistra “Le quattro stagioni”…
Ancora alla mia sinistra resta la “Torre della Fanciulla”… nel suo grembo le ferite degli anni; la chiesa del Santo Apostolo Bartolomeo, in lontananza; all’incrocio tra via Pervomayski e Karqanov, la sinagoga degli ebrei, proprio accanto la moschea di Kerbalai Abdullah, poco dopo, separatamente, la sinagoga degli ebrei di montagna…
Mentre questi pensieri mi attraversano, l’autobus gira verso il centro della città – mi separo da “Neftyannik”, la mia “dagli occhi azzurri” resta indietro…
“Dinamo” e “API” restano alla mia destra, “Dzerjinski”, “i 26”, la Biblioteca Nazionale cadono alla mia sinistra…
Alla mia destra resta il teatro della canzone di Rashid Behbudov… Alla sinistra, nel punto più vivo di via Nizami – proprio nel centro di Baku – la Chiesa di San Gregorio… alla mia destra – in via 28 Maggio (ex Telefonnaya) – si erge la chiesa luterana come un vero “Salvatore”…
Attraversiamo velocemente via 28 Maggio, giriamo a destra da Mirza Agha Aliyev, davanti al Conservatorio resta Uzeyir bey, di fronte alla Banca Nazionale resta il Grande Leader, rimasti dietro, a sinistra…
Davanti alla stazione metro 28 Maggio l’autobus si ferma un poco… Alla mia destra resta “AZI”, alla mia sinistra la “Stazione”… Chi sale, sale; chi scende, scende… Continuiamo il nostro cammino…
Da via Pushkin giriamo a destra; alla mia sinistra resta il grande Samad Vurgun, alla mia destra il luogo dell’“Hotel Baku”…
“Fermata! Numero 10! Fermata!” Come se l’autista avesse sentito la mia voce, aumenta la velocità…
Torniamo di nuovo a “Neftyannik”… Pushkin resta alla mia sinistra, “Domsovet” alla mia destra…
Arriviamo al porto marittimo e giriamo a sinistra, il Mar Caspio azzurro resta alla mia destra… In lontananza, nel grembo del mare, si lava il Sole! L’occhio azzurro del mio Mar Caspio si è trasformato in un bacino di sangue!
Arriviamo al Parco della Vittoria e giriamo a sinistra, l’Arco della Vittoria resta alla mia destra, dietro…
Andiamo dritti, sempre dritti… Dal luogo del ponte Gagarin – passiamo per via Afiyaddin Jalilov…
Il reparto maternità resta a destra, l’ospedale dei petrolieri alla mia sinistra…
Il mio antenato Shah Khatai resta alla mia sinistra, il tribunale della giustizia alla mia destra…
Procediamo dritti lungo il viale Khojaly… Alla mia sinistra la metro Khatai, alla mia destra il tempio dei chimici; Mendeleev, Mammadaliyev – c’è una somiglianza…
Andiamo dritti, dritti… Dietro, a sinistra; la statua della donna che offre il suo bambino a Dio, gridando, resta indietro…
Ancora verso il Caspio… Il Sole rosso vivo arrossisce all’orizzonte… Il petto della notte si squarcia… Le braccia del bagliore rosso si distendono nel grembo della notte, il cielo assume un colore strano – una miscela di blu e rosso…
Voglio vedere il cielo più da vicino: “Fermati, fermati!” – dico all’autista… Con la scusa della fermata non vuole fermarsi…
Mi avvicino alla porta, porto la mano alla bocca, fingo di avere la nausea… L’autista ferma subito l’autobus.
Scendo e salgo subito sull’“11”… La mia anima cammina verso il mare…
Il cielo è limpido, l’aria leggermente gelida… La brezza dell’alba soffia dal mare sul mio volto.
Alla mia sinistra, proprio davanti, molto vicino, una stella luminosa cattura il mio sguardo… Vado verso il mare e arrivo proprio accanto.
È un edificio strano; una colonna si slancia verso il cielo… In cima brilla come una stella il “simbolo della vita”…
Ha preso colore dal Sole; né rosso, né rosa, né arancione… Il suo colore è molto strano, proprio come il mondo stesso…
Vado verso il mare, sulla mia strada siede una vecchia donna, avrà ottant’anni, mal vestita… Davanti a lei 3-4 limoni gialli, 5-6 mazzi di prezzemolo…
— Che edificio è questo, signora? – chiedo alla vecchia. Nel chiarore dell’alba si illumina anche il suo volto…
— Non sono io la signora, ecco, è quella! – dice — — È la Chiesa dell’Immacolata Concezione della Beata Vergine Maria…
Aşıq Ələsgərin nəvəsi İslam Ələsgər (22 iyun 1925. Ağkilsə – 6 oktyabr 2014. Göygöl rayonu)
İslam Ələsgər filologiya elmləri namizədi, Ələsgərşünas alim olmuşdur.
22 iyun 1925-ci ildə Göyçə mahalının Ağkilsə kəndində anadan olub. 1954-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetini bitirmişdir. Diplom işi “Aşıq Ələsgər ədəbi irsinin öyrənilməsi” olmuşdur.
1941-ci ildən Basarkeçər rayonunun Zod kənd orta məktəbində 48 il müəllim, direktor işləmişdir. Doğma Ağkilsə kəndində dörd il kolxoz sədri də işləmişdir.
Göyçə aşıqlarının və şairlərinin şeirlərini toplamış, 1956-cı ildən başlayaraq Aşıq Ələsgərin əsərlərini dəfələrlə çap etdirmiş və haqqında məqalələr yazmışdır.
1973-cü ildə “Aşıq Ələsgər və XIX əsr Göyçə aşıqları” adlı namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir.
1997-ci ildə Azərbaycan Respublikası prezidenti cənab Heydər Əliyevin “Aşıq Ələsgərin 175 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında” sərəncamına əsasən “Haqq aşığı Ələsgər” monoqrafiyasını yazmışdır.
6 oktyabr 2014-cü ildə Göygöl rayonunda vəfat etmiş və orada dəfn olunmuşdur.
İslam Ələsgər Aşıq Ələsgərin nəvəsi, Aşıq Talıbın oğludur. Müğənni Talıb Talenin isə babasıdır. İslam Ələsgərin 12 övladı var: Ələsgər, Pakizər, Firdovsi, Firuzə, Mehriban, Nailə, Füzuli, Şamama, Nizami, Heyran, Xətai, Nəsimi.
Əsərləri “Aşıq Ələsgər və XIX əsr Göyçə aşıqları” (namizədlik dissertasiyası) Bakı-1971. “Ələsgər ocağı” Bakı. Yazıçı-1991. “Haqq aşığı Ələsgər” Bakı. Maarif-1999. 264 səh. şəkilli. 1500 tiraj. “Sazlı-sözlü Göyçə” Bakı, “Azərnəşr”, 1999. (kiril əlifbası ilə) “Sazlı-sözlü Göyçə” / tərt. İ. Ələsgər ; red. Dilsuz. – Bakı : Çinar-Çap, 2002. – 184 s. – 700 tiraj. “Sazlı-sözlü Göyçə” (II kitab). Bakı, “Elm və təhsil”, 2018, 368 səh.
Məqalələri Bir rəvayət haqqında. “Ədəbiyyat incəsənət” qəzeti. 17 iyun 1972-ci il. № 25 Aşığın yuxusu. “Ədəbiyyat” qəzeti. 5 iyun 1992-ci il. Belə də saxtakarlıq olarmı? “Respublika” qəzeti. 1 və 8 may 1996-cı il. Dəyirmançı aşıq. “Ədəbiyyat” qəzeti. 7 iyun 1996-cı il. Susa bilmədim. “Ədəbiyyat” qəzeti. 9 və 16 avqust 1996-cı il.
Milli Kitabxanada Xalq yazıçısı, akademik Kamal Abdullanın “Gizli “Dədə Qorqud” yeni mənalar axtarışında” kitabının müzakirəsi və təqdimat mərasimi keçirilib
22 aprel 2026-cı il tarixində Milli Kitabxanada Xalq yazıçısı, Əməkdar elm xadimi, akademik Kamal Abdullanın yeni nəşr olunan “Gizli “Dədə Qorqud” yeni mənalar axtarışında” kitabının müzakirəsi və təqdimat mərasimi keçirilib.
Milli Kitabxananın direktoru professor Kərim Tahirov tədbir iştirakçılarını salamlayıb, akademik Kamal Abdullanın Azərbaycan filologiyasının, əsasən də qorqudşünaslığın, mətn dilçiliyinin hərtərəfli öyrənilməsi və inkişafındakı mühüm xidmətlərindən, Azərbaycan xalqının dünyaya bəxş etdiyi ən nadir incilərdən olan “Kitabi-Dədə Qorqud” eposunun görkəmli yazıçı, alim Kamal Abdullanın istər bədii, istərsə də elmi yaradıcılığında tutduğu mühüm yerdən danışıb, müzakirə və təqdimatı keçirilən kitabın Azərbaycan Yazıçılar Birliyi tərəfindən Azərbaycanın Elm, texnologiya, memarlıq, mədəniyyət və ədəbiyyat üzrə Dövlət Mükafatları Komissiyasına bu ilin ədəbiyyat sahəsində dövlət mükafatına təqdim edildiyini diqqətə çatdırıb.
Ulu Öndər Heydər Əliyevin “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanını Azərbaycan xalqının “ana kitabı” və milli kimlik rəmzi kimi dəyərləndirərək, onun öyrənilməsi və təbliğinə böyük önəm verdiyini vurğulayan direktor kitabın 1991-ci ildə ilk dəfə Bakıda, 1994-cü ildə Türkiyənin Bursa va İstanbul şəhərlərində ayrı-ayrı tərcümələrdə türkcə nəșr edildiyini, 1999-cu ildə əlavələr edilmiş və təkmilləşdirilmiş yeni nəşrinin “Sirriçində dastan va yaxud gizli Dədə Qorqud-2” adı ilə, 2009-cu ildə isə yenidən işlənmiş və təkmilləşdirilmiş nəșrinin rus dilində çap olunduğunu, yeni bölmələrin əlavə olunduğu “Mifdən Yazıya va yaxud Gizli Dədə Qorqud” adlı tədqiqatın yenə də 2009-cu ildə Bakıda işıq üzü gördüyünü vurğulayaraq hazırda təqdim edilən kitabın bütün əvvəlki nəşrlərin labüd ümumiləşdirici variantı olmaqla yanaşı, bir sıra yeni fəsillər, bölmələr, əlavələrlə təkmilləşdirildiyini, əsər vasitəsilə oxucunun “Kitabi-Dədə Qorqud” mətninin dərin və gizli qatlarına nüfuz etmək, bu qatlardakı mənaların aşkar qata təsir və əlaqəsini müşahidə etmək imkanına malik olduğunu diqqətə çatdırıb.
Xalq şairi Sabir Rüstəmxanlı akademik Kamal Abdullanı böyük alim, böyük yazıçı adlandıraraq kitabı sanballı tədqiqat əsəri hesab etdiyini, kitabda dünya mifologiyası ilə müqayisələrin çox dərin elmi, bir az da poetik şəkildə təhlil edildiyini söyləyərək bu kitaba Dövlət mükafatının verilməsini bütövlükdə Dədə Qorqud adına, dastanına, Dədə Qorqud aliliyinə veriləcəyini bildirib.
Xalq yazıçısı, Dövlət mükafatı laureatı Elmira Axundova əsəri böyük qazax yazıçısı Oljas Süleymenovun “Az-Ya” əsəri ilə müqayisə edərək bu iki dahiyanə yazılmış əsərlər arasında paralellər aparmış akademik Kamal Abdullanın Dədə Qorqud mövzusuna sadiqliyindən danışıb, onun böyük ədəbi ənənələrin daşıyıcısı kimi dövlət mükafatına tam layiq olduğunu bildirib.
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin Azərbaycan dili və ədəbiyyat siyasəti şöbəsinin müdiri Vasif Qurbanzadə nazirliyin dil və ədəbiyyat sahəsində olan bütün mütərəqqi addımları dəstəklədiyini diqqətə çatdıraraq akademik Kamal Abdullanın “Gizli “Dədə Qorqud” yeni mənalar axtarışında” kitabının Dövlət mükafatına təqdim olunmasını alqışladığını diqqətə çatdırıb.
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin katibi, şair, tərcüməçi Səlim Babullaoğlu Kamal Abdullanı unikal və ensiklopedik zəkaya malik alim və yazıçı adlandırıb, onun “Gizli “Dədə Qorqud” yeni mənalar axtarışında” kitabından qaynaqlanan həm bədii, həm də elmi yaradıcılığı haqqında danışıb.
Milli Məclisin üzvü, yazıçı Aqil Abbas Kamal Abdullanın Azərbaycanda Dədə Qorqud araşdırmalarının ən ciddi müəllifi sayıldığını söyləyib, təqdim edilən əsərin dövlət mükafatına tamamilə layiq olduğunu vurğulayıb.
Xalq şairi Vahid Əziz Kamal Abdullanın yaradıcılığında Azərbaycan ədəbi varlığının mükəmməl təhlil edildiyini, bu fundamental tədqiqatın müxtəlif rakurslardan öyrənilməsinin vacibliyini bildirib, kitabın Dövlət mükafatına tamamilə layiq olduğunu xüsusilə qeyd edib.
Akademik Muxtar Kazımoğlu-İmanov Kamal Abdullanın hələ gənc yaşlarından Dədə Qorqud mövzusu ilə Musa Adilovun rəhbərliyi ilə məşğul olduğunu qeyd edib, “Kitabi-dədə Qorqud” dastanının poetikasına giriş”, “Azərbaycançılıq və “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanı”, “Kitabi-Dədə Qorqud”da semantik sayrışmalar. Mifolinqvistika” kitabları, “Beyrəyin taleyi” dramı və digər əsərlərinin adlarını çəkib, onun Azərbaycan postmodernizminin banisi hesab edildiyini, ən müasir və ən arxaik mədəniyyət sirlərinə baş vuran yazıçı olduğunu vurğulayıb. Natiq alim və yazıçının əsərləri ilə Dədə Qorqudun fəlsəfəsini açdığını, Azərbaycan və yunan mifologiyalarını müqayisəli tədqiq və təhlil etdiyini, aparılan müqayisələrin oğuzların ana kitabının dünya mədəniyyət inciləri sırasında necə bir mötəbər yer tutduğunu ortaya qoyduğunu qeyd edib və kitabın Dövlət mükafatına layiq olduğunu söyləyib.
Tədbirin davamında Mətbuat Şurasının sədri Rəşad Məcid, ADPU-nin Filologiya fakültəsinin dekanı, dos. Könül Həsənova, ADPU-nin professoru Təyyar Cavadov, ADPU Türkoloji Mərkəzin Türk ədəbiyyatı bölməsinin müdiri prof. Elman Quliyev, ADU-nin prorektoru prof. Həmidə Əliyeva akademik Kamal Abdullanın fundamental düşüncə sərgilədiyi çoxsaylı sanballı əsərləri haqqında, həmçinin müzakirə və təqdimatı keçirilən kitabın orijinallığı barədə danışaraq həmin əsərin Dövlət mükafatı almağa ən layiqli əsər olduğunu bildiriblər. Fotolar: