Salam olsun, dəyərli Dostlar! 13 aprel balaca rəssam-yazıçı dostumuz Türkan Alpturan – Hüseynlinin doğum günüdür! “Yazarlar” jurnalı kollektivi adından balaca şahzadəni təbrik edir və öz hədiyyəmizi təqdim edirik:
(“Rəssam Türkan və panda Mimi” hekayəsi haqqında – on birinci yazı)
Müasir dövrdə uşaqların yaradıcılıq dünyası təkcə rənglər və şəkillərlə deyil, həm də söz və təxəyyülün vəhdəti ilə formalaşır. Gənc rəssam-yazıçı Türkan Alpturan (Hüseynli)nin “Rəssam Türkan və panda Mimi” adlı hekayəsi bu baxımdan xüsusi diqqətəlayiq nümunələrdən biridir. Bu əsər sadə uşaq hekayəsi olmaqla yanaşı, həm də dostluq, empatiya, yaradıcılıq və mədəniyyətlərarası ünsiyyət kimi mühüm dəyərləri özündə birləşdirən mənəvi-estetik bir mətndir.
Hekayənin başlanğıcı oxucunu dərhal uşaqlıq dünyasının saf və səmimi mühitinə aparır. Parkda oturub şəkil çəkən balaca rəssam obrazı – başında qırmızı beret, əynində panda şəkilli önlük – artıq oxucuya onun daxili dünyası haqqında ilkin təsəvvür yaradır. Bu təsvirlər təkcə vizual deyil, həm də simvolik xarakter daşıyır. Rəssamın geyimi onun yaradıcılıq ruhunu, panda təsviri isə gələcək hadisələrin poetik xəbərçisini əks etdirir.
Əsərin ən maraqlı məqamlarından biri reallıqla fantaziyanın incə şəkildə qovuşmasıdır. Balaca pandanın – Miminin qəfil peyda olması uşaqların sərhədsiz təxəyyülünün təzahürüdür. Bu, həm də uşaqların dünyanı necə qəbul etdiyini göstərir: onlar üçün qeyri-mümkün anlayışı yoxdur, hər şey mümkündür və hər şey dostluğa çevrilə bilər. Miminin danışması, onunla qurulan dialoq əsərə nağılvari bir ahəng qatır.
Hekayənin əsas ideya xətti dostluq üzərində qurulub. Türkan və Mimi arasında yaranan münasibət qısa zamanda dərin bağa çevrilir. Bu dostluq yalnız birgə vaxt keçirmək deyil, həm də mədəniyyətlərin paylaşılmasıdır. Mimi Yaponiyadan, Türkan isə Türkiyədən danışır. Bu epizodlar uşaqlara erkən yaşdan fərqli ölkələrə, mədəniyyətlərə maraq və hörmət aşılamaq baxımından əhəmiyyətlidir. Xüsusilə sakura bağçaları, qağayılar və göyərçinlər kimi obrazlar əsərin poetik məkanını genişləndirir.
Ad günü səhnəsi isə hekayənin emosional kulminasiyasıdır. Burada müəllif uşaqların sevincini, birlikdə paylaşmağın gözəlliyini və qəfil baş verən kiçik uğursuzluğun yaratdığı kədəri incəliklə təqdim edir. Tortun düşməsi və Miminin ağlaması çox tanış, real bir uşaq reaksiyasıdır. Lakin məhz bu məqamda Türkanın yaradıcı yanaşması üzə çıxır. O, problemi adi şəkildə həll etmir, onu sənət vasitəsilə aradan qaldırır – qızılgül ləçəkləri ilə tortu bəzəyərək həm estetik, həm də mənəvi bir həll yolu tapır. Bu, uşaqlara öyrədir ki, çətinliklər qarşısında yaradıcılıq və düşüncə ilə çıxış yolu tapmaq mümkündür.
Hekayənin sonu isə ümid və arzu ilə tamamlanır. Miminin sakura bağlarında birlikdə gəzmək arzusu təkcə bir səfər istəyi deyil, dostluğun davamlılığının və gələcəyə inamın rəmzidir. Bu arzu uşaqlara xəyal qurmağın gözəlliyini və dostluğun sərhəd tanımadığını xatırladır.
Publisistik baxımdan bu hekayə uşaqların estetik və mənəvi inkişafında mühüm rol oynaya biləcək bir nümunədir. Burada didaktika açıq şəkildə deyil, hadisələrin təbii axarında təqdim olunur. Oxucuya nəsihət verilmir, əksinə, o, hadisələrdən özü nəticə çıxarır. Bu isə müasir uşaq ədəbiyyatının əsas prinsiplərindən biridir.
Türkan Alpturan (Hüseynli)nin bu hekayəsi göstərir ki, uşaq yaradıcılığı sadəcə sadə təsvirlərdən ibarət deyil. Bu yaradıcılıq həm də dərin emosional zənginlik, geniş dünyagörüşü və incə estetik duyum tələb edir. “Rəssam Türkan və panda Mimi” məhz bu keyfiyyətləri özündə birləşdirərək həm uşaqlar, həm də böyüklər üçün oxunaqlı və düşündürücü bir əsər kimi yadda qalır.
Nəticə etibarilə, bu hekayə uşaqlığın ən saf duyğularını – dostluğu, sevinc və kədəri, paylaşmağı və xəyalları – rəngarəng və səmimi bir dillə təqdim edir. Bu cür əsərlər gələcəyin yaradıcı, həssas və dünyaya açıq düşüncəli fərdlərinin formalaşmasına xidmət edir.
(Türkan Alpturan (Hüseynli)nin “Pambıq” hekayəsi haqqında – onuncu yazı)
Müasir uşaq ədəbiyyatında (çox az sayda olan uşaq, yeniyetmə və gənclərin yaradıcılığında) səmimiyyət, sadəlik və mənəvi dəyərlərin aşılanması hər zaman xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Gənc rəssam-yazıçı Türkan Alpturan (Hüseynli)nin “Pambıq” adlı hekayəsi də məhz bu baxımdan diqqətəlayiq nümunələrdən biridir. Bu kiçik həcmli, lakin dərin məzmunlu hekayə uşaq təfəkkürünün incəliyini, təbiətə yaxınlığını və saf duyğularını özündə ehtiva edir.
Hekayənin başlanğıcında oxucu yağışlı bir meşə mənzərəsi ilə qarşılaşır. Təbiətin canlı təsviri – yağışın bolluğu, heyvanların islanması, quşların isə bu vəziyyətdən sevinc duyması – müəllifin müşahidə qabiliyyətinin güclü olduğunu göstərir. Bu təsvirlər həm də uşaqlara təbiətin müxtəlif tərəflərini anlamağa kömək edir: bir hadisə kimisi üçün çətinlik, digəri üçün sevinc ola bilər.
Əsərin əsas qəhrəmanı olan Pambıq isə sadəcə bir siçan deyil – o, tənha, qorxmuş və köməyə möhtac bir varlıqdır. Onun taleyi uşaqlarda empatiya hissini oyadır. Atasını itirməsi, anasının yoxluğu, yuvasının dağılıb su ilə dolması kimi hadisələr balaca oxucunu dərindən təsirləndirir. Bu məqamda müəllif uşaqlara həyatın çətinliklərini göstərsə də, bunu qorxu yox, anlayış və mərhəmət üzərindən təqdim edir.
Hekayənin ən təsirli hissəsi isə xeyirxah sincabın ortaya çıxmasıdır. Sincab obrazı burada sadəcə bir heyvan deyil, humanizmin, yardımlaşmanın və paylaşmanın simvoludur. O, Pambığa yalnız yemək vermir, həm də ona sığınacaq yaradır, təhlükəsizlik hissi bəxş edir. Bu epizod uşaqlara öyrədir ki, yaxşılıq etmək böyük qəhrəmanlıq deyil, kiçik, amma səmimi addımlardan başlayır.
Hind qozunun qabığından düzəldilən yuva isə rəmzi məna daşıyır. Bu, çətin şəraitdə belə çıxış yolu tapmağın, ümidini itirməməyin bir simvoludur. Eyni zamanda müəllif burada yaradıcı düşüncəni və praktik ağılı da ön plana çəkir.
“Pambıq” hekayəsinin dili sadə və axıcıdır. Bu, onun əsas üstünlüklərindən biridir. Uşaqlar üçün yazılan əsərlərdə dilin aydın olması vacibdir və Türkan Alpturan bu prinsipi uğurla qoruyur. Eyni zamanda hekayədəki təsvirlər onun rəssam təxəyyülünün güclü olduğunu da göstərir – oxucu sanki hər səhnəni göz önündə canlandıra bilir.
Əsərin sonunda Pambığın artıq qorxmaması, yuvasında sakitcə anasını gözləməsi ümid mesajı verir. Bu, uşaqlara səbirli olmağı, çətin anların keçici olduğunu və yaxşı insanların hər zaman mövcud olduğunu aşılayır.
Nəticə etibarilə, “Pambıq” hekayəsi kiçik oxucular üçün yazılsa da, böyük mənəvi dəyərlər daşıyan bir əsərdir. Burada mərhəmət, dostluq, yardımlaşma və ümid kimi anlayışlar sadə, lakin təsirli formada təqdim olunur. Gənc müəllifin bu əsəri onun gələcəkdə daha böyük və dərin məzmunlu ədəbi nümunələr ortaya qoyacağından xəbər verir.
“Pambıq” – təkcə bir siçanın hekayəsi deyil, insan olmağın, başqasının dərdinə şərik çıxmağın kiçik, amma dəyərli dərsidir.