В ту ночь русская армия (в ночь с 26-27 апреля 1920 г.) начала медленно заполнять столицу (г. Баку – столица Азербайджанской Республики).

Проживавшие в городе армяне и русские ликовали. Армяне ещё не одумались и, насколько нам было известно, намеревались повторить Мартовскую трагедию. Русские же были весьма довольны тем, что добрались до драгоценного богатства — азербайджанской нефти. Недовольны и опечалены были лишь мы, тюрки.

Радовалась и жена одного русского инженера, который, сбежав от российской смуты, нашел убежище и работу в Азербайджане… Они жили в доме напротив нас.

Увидев меня, женщина сказала:
«Как хорошо, русским сапогом запахло!»

За эти слова я вонзил бы кинжал ей в живот, но, увы, это была женщина… Не сказав ни слова, я прошел мимо. Да! Русский сапог снова топчет нашу Родину, и русское нашествие грозило окрасить наш край кровью…

Но Бог велик! Он даровал и мне мгновение радости.

Однажды, спустя немалое время после оккупации, одна русская организация искала здание для размещения. В этот момент они сочли подходящим дом того самого русского инженера, где жили только муж с женой, и тут же заселились, выбросив их обоих на улицу…

Пока женщина с тоской и растерянностью наблюдала за этим, я тоже взял грех на душу, но что поделать, не смог сдержаться:

— Ну как, госпожа, пахнет русским сапогом? спросил я.

Женщина не рассердилась. Она поняла, что я прав. В тот миг она не знала — плакать ей или смеяться…

Из воспоминаний Азиза Алпоуда, азербайджанского публициста, главы железных дорог Азербайджанской Республики в 1918–1920 гг., члена азербайджанской эмиграции.

TARİX.AZ

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I

Özünü azərbaycanlı hesab edən, “Əli və Nino”, “Şərqdə neft və qan” əsərlərinin müəllifi, həyatı faciəli şəkildə bitən dünyaşöhrətli yazıçı Məhəmməd Əsəd bəy.
O, ədəbiyyat dünyasında Qurban Səid kimi tanınmışdı.

Lev Abramoviç Nussimbaum 1905-ci ildə yahudi ailəsində anadan olub və Azərbaycanın Bakı şəhərində böyüyüb.

Onun atası Bakıda neft mədənlərinin sahibi idi.

1920-ci ildə Azərbaycanın Sovet Rusiyası tərəfindən işğal olunmasından sonra Avropaya mühacirət edib.

1922-ci ildə Berlində türk konsulluğunda islam dinini qəbul edərək rəsmi olaraq Məhəmməd Əsəd bəy adını götürdü.

1922–1932-ci illərdə Berlində yaşamış və burada beynəlxalq ədəbi şöhrət qazanmışdır. Məhəmməd Əsəd bəyin yazdığı “Əli və Nino”, “Şərqdə neft və qan”, “Nikolay II: Qanlı Çar”, “Stalin: Təcavüzkarın bioqrafiyası” və “Məhəmməd: Bir bioqrafiya” kimi əsərlər ona beynəlxalq şöhrət gətirmişdi.

Məhəmməd Əsəd bəy mühacirətdə yazdığı məqalələrində öz vətəni olan Azərbaycanın Sovet Rusiyası tərəfindən məhv və talan edildiyini dəfələrlə qeyd edirdi.

Azərbaycan Cümhuriyyətinin xaricə oxumağa göndərdiyi tələbələrdən biri olan, “Qurtuluş” jurnalının baş redaktoru, mühacir Hilal Münşi Məhəmməd Əsəd bəyə qarşı kampaniya başlatdı və Gestapoya, Almaniyanın xarici işlər Nazirliyinə onun əleyhinə dəfələrlə donos yazdı. O, Almaniyada yaşayan azərbaycanlıları da buna səfərbər etdi. Deyilənə görə, bu kampaniya paxıllıq zəminində idi.

Nəticədə, Məhəmməd Əsəd bəyin kitabları qadağan edildi və o, Almaniyanı tərk etməyə məcbur oldu.

Hilal Münşi, Məhəmməd Əsəd bəyə qarşı çıxışlarında, onun “Şərqdə neft və qan” əsərində Azərbaycan tarixini təhrif etdiyini iddia edirdi.

1938-ci ildə Benito Mussolinin dəvəti ilə Məhəmməd Əsəd bəy İtaliyaya getdi.
O, burada Benito Mussolinin bioqrafiyasını yazmalı idi. Bunun üçün yetərincə material topladı, araşdırma apardı. Lakin bundan xəbər tutan Hilal Münşi yenidən xüsusi xidmət orqanlarına donoslar yazdı və Mussoliniyə həsr olunmuş bu kitab baş tutmadı.

O, 36 yaşında İtaliyanın Pozitano şəhərində yoxsulluq və tənhalıq içində vəfat etdi.

Təəssüf ki, Azərbaycanın və Bakının vurğunu olan Məhəmməd Əsəd bəyin xatirəsi ölkəmizdə layiqincə əbədiləşdirilməyib.

Yazarlar.Az

I>>>>>>BU HEKAYƏNİ MÜTLƏQ OXU<<<<<<I

I>>Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana<<I