İbrahim Yusifoğlunun Arpaçaydan Xəzərə qədər uzanan keşməkeşli yolu
ALTMIŞ ALTINCI YAZI
(İbrahim Yusifoğlunun doğum gününə)
Salam olsun çox dəyərli oxucum! Bu dəfə söhbətimizin mövzusu yol olacaq. Sözün əsl mənasında “Yollar dünyada çoxdur”(X.Ə). Yol haqqında olan bütün digər mülahizələri bir kənara qoyub, müqəddəs bir məkandan qaynayaraq çağlaya-çağlaya Arpaçaya qovuşan göz yaşı kimi dumduru, saf bir çeşmənin keçdiyi təbii yoldan söhbət açacam sizə. Yuxarıda qeyd etdiyim kimi, yollar da çoxdur, yolların qət olunması qaydası da olduqca müxtəlifdir. Öz həyat yolunu qoltuqda, xurcunda, beldə, sürünə – sürünə gedənlər də var, bu müqəddəs yolu təbii öz axarında dağdan, dərədən, düzdən keçərək keşməkeşli ömür yoluna, dastana çevirənlər də var. Budəfəki söhbətimizin qəhrəmanı Arpaçaydan Xəzərə qədər məhz belə keşməkeşli bir yolu təbii şəkildə öz axarında qət etmiş tanınmış pedaqoq, sevilən şair İbrahim Yusifoğludur. Söhbətimizi şairin ən yeni kitablarından biri olan 2025-ci ildə işıq üzü görmüş “Arpaçaydan Xəzərə” şeirlər toplusundan seçilmiş əsas başlıqlara uyğun qurmağa çalışacağam.
İbrahim Yusifoğlu Azərbaycan ədəbi-bədii düşüncəsinin mühüm simalarından biridir. Onun adı təkcə şair, yazıçı və ya publisist kimi deyil, həm də mənəvi bir məktəbin daşıyıcısı, milli-mədəni yaddaşın qoruyucusu, sözün və qələmin ləyaqətli sahibi, gələcək nəsillərin təlim-tərbiyəsində əməyi olan zəhmətkeş pedaqoq kimi çəkilir. Şairin balacalar üçün şeirlərindən ibarət ölkəmizdə və xaricdə çap olunmuş çoxlu sayda kitabları var. Söhbətimizin mövzusu olmadığına görə bu məsələ üzərində çox dayanmırıq. İbrahim Yusifoğlu yaradıcılığı ilə oxucuya yalnız bədii-estetik həzz bəxş etmir, həm də milli mənsubiyyətin, tarixi köklərin, mənəvi dayaqların unudulmamasına xidmət edir:
Dədə Qorqud gəzən Oğuz elimdi, Uludu torpağı, daşı Şərurun. Dili Türkün dili-ana dilimdi, Qədimdən qədimdi yaşı Şərurun.
İbrahim Yusifoğlu qələmi ilə xalqına yol göstərən, sözün gücünə inanan ziyalılardandır. Onun əsərlərində sadə insanın taleyi, həyatın keşməkeşləri, vətən torpağına sevgi, milli dəyərlərə bağlılıq əsas xətti təşkil edir. Söz onun üçün yalnız ifadə vasitəsi deyil, həm də mübarizə aləti, milli varlığın qorunması naminə seçilmiş silahdır.
Əsərlərində oxucu quru pafosla deyil, həqiqi hisslərin gücü ilə qarşılaşır. O, poeziyada lirizmi, publisistik yazılarında isə faktı, arqumenti önə çəkərək mövqeyini aydın və qətiyyətlə ifadə edir.
Yusifoğlunun şeirlərində ən çox diqqət çəkən cəhət onun vətənpərvərliyi, milli duyğulara sadiqliyidir. O, xalqın tarixi keçmişini və gələcək məsuliyyətini eyni anda nəzərə alır. Öz oxucusunu da milli yaddaşın qorunmasına, köklərin unudulmamasına çağırır. Onun yaradıcılığına diqqətlə baxanda görürük ki, milli mənsubiyyət məsələsi onun həyat mövqeyi ilə bədii sözünün qırılmaz bağında özünü göstərir.
İbrahim Yusifoğlu həm də ədəbi mühitin fəal iştirakçısı, fikir mübadiləsinə açıq, ictimai proseslərdən kənarda qalmayan ziyalıdır. Onun publisistik yazıları oxucunu düşündürür, ictimai rəyə təsir göstərir, cəmiyyətdə milli şüurun möhkəmlənməsinə xidmət edir. O, söz adamı olmaqla yanaşı, həm də vətəndaş mövqeyi ilə nümunədir.
Yusifoğlunun əsərləri yalnız bu günün deyil, həm də gələcəyin oxucusuna ünvanlanıb. Onun bədii və publisistik yaradıcılığı milli yaddaşın kitabxanasında öz möhtəşəm yerini tutacaq. Çünki bu əsərlər insan ruhunun, vətən sevgisinin, sözün və səmimiyyətin təcəssümüdür.
Ədəbiyyatın ən mühüm missiyalarından biri xalqın yaddaşını qorumaq, onun keçmişini, bu günü və gələcəyini bədii söz vasitəsilə nəsillərə ötürməkdir. Azərbaycan ədəbiyyatında bu missiyanı ləyaqətlə daşıyan qələm sahiblərindən biri də şair İbrahim Yusifoğludur. Onun yaradıcılığında Naxçıvan mövzusu xüsusi yer tutur. Şair olduqca müxtəlif mövzulu şeirlərində şahidi olduğu tarixi hadisələri qədim diyarın ecazkar təbiət mənzərələri fonunda böyük ustalıqla təsvir edir.
Azərbaycanımızın dilbər guşələrindən biri olan Axuradan (Naxçıvan MR, Şərur r., Axura k.) yola çıxan dumduru çeşməmiz özünü dağa-daşa vura-vura yol açaraq, əvvəlcə adı dillərdə dastan olan coşqun Arpaçaya yetişir. Coşqun Arpaçay onu sakit Arazla tanış edir. Sakit Araz onu ana Kürə qovuşdurur. Ana Kürün qoynunda bütün Azərbaycanı başdan-başa keçdiyi yolun sonunda Xəzərə çatanda bu çeşməmizin həzin, ancaq arxayın zümzüməsini eşidirik:
Daha qorxusu yox, coşan sellərin, Xançoban zirvədən eli qoruyur. Gülləri sulayan Sara xanımsa, Qəlbində əbədi məhəbbət duyur.
Sözün, ədəbiyyatın, bədii təsvirin, tərənnümün gücü bu misralar olsun gərək. İbrahim Yusifoğlu şeirlərində Naxçıvanı yalnız bir coğrafi məkan kimi deyil, həm də tarixi-mədəni kodların qoruyucusu kimi təqdim edir. Onun yazılarında Naxçıvan sanki daş yaddaş, minillərin səsi, babaların bizə miras qoyduğu müqəddəs bir ocaqdır. Şair bədii-publisistik dil ilə bu torpağın qədimliyini, xalqımızın mədəniyyətindəki rolunu oxucuya çatdırır.
Yusifoğlu əsərlərində Naxçıvanı həm təbiəti, həm insanları, həm də siyasi-tarixi taleyi ilə işıqlandırır. O, Naxçıvanı Azərbaycanın əsas dayaq nöqtələrindən biri hesab edir və göstərir ki, bu diyar tarix boyu həm qalxan, həm də körpü rolunu oynayıb. Şairin şeirlərində Araz çayı, Əlincə qalası, Batabatın gözəllikləri, Ordubadın qədimliyi yalnız landşaft təsviri deyil, həm də xalqın möhkəmliyini, mübariz ruhunu təcəssüm etdirir.
İbrahim Yusifoğlu yaradıcılığında müstəqillik dövründə Naxçıvanın siyasi əhəmiyyətinə də geniş yer ayırır. Blokada şəraitində yaşayan, amma öz inkişaf yolunu tapan bu bölgə sairin seirlərində dirəniş və iradə məktəbi kimi təqdim olunur. O, Naxçıvanı Azərbaycanın bütövlüyünün təminatçısı, milli qürurun dayağı kimi dəyərləndirir.
Yusifoğlu üçün Naxçıvan mövzusunun əsas siması insandır. Naxçıvan mühitinnin, təbiətinin yetişdirdiyi insan. Şairin şeirlərində zəhmətkeş, vətənpərvər, milli dəyərlərə bağlı Naxçıvan insanı ön plana çəkilir. Onlar həm tarixin sınaqlarını keçirən, həm də gələcəyə ümidlə baxan qəhrəmanlardır. Şair bu insan obrazı ilə bütöv Azərbaycan xalqının gücünü və davamlılığını göstərir.
İbrahim Yusifoğlu yaradıcılığında Naxçıvan təkcə bir bölgənin deyil, bütöv Azərbaycanın rəmzi kimi təqdim olunur. Onun əsərlərində bu diyar həm milli yaddaş, həm də gələcəyə aparan yolun işıqlı simvoludur. Şair oxucusuna çatdırır ki, Naxçıvanı sevmək, qorumaq və inkişaf etdirmək — Azərbaycanın varlığını möhkəmləndirmək deməkdir.
Yusifoğlunun yazılarında Azərbaycan obrazı həm torpaq, həm də ruh anlayışında öz əksini tapır. O, Vətən dedikdə yalnız coğrafi sərhədlərlə məhdudlaşmır, millətin tarixini, adət-ənənələrini, xalqın taleyini və gələcək arzusunu da nəzərdə tutur. Əsərlərində Azərbaycanı həm milli-mədəni irs, həm də mübarizə meydanı kimi təqdim edir.
İbrahim Yusifoğlu Azərbaycan tarixindəki ağır dönəmləri, xalqın faciələrini və qəhrəmanlıq anlarını şeirlərində ustalıqla canlandırır. O, Qarabağ mövzusuna xüsusi həssaslıqla yanaşaraq Azərbaycan xalqının haqq səsinin dünyaya çatdırılmasını şairin vətəndaşlıq borcu hesab edir. Əsərlərində şəhidlərin xatirəsi, müharibə dərdləri, eyni zamanda xalqın dönməz iradəsi böyük ustalıqla qələmə alınır.
İbrahim Yusifoğlu Azərbaycan mövzusunu yalnız siyasi və tarixi məna çərçivəsində deyil, həm də dil və mədəniyyət aspektində işləyir. O, Azərbaycan dilini milli varlığın əsas dayağı hesab edir, əsərlərində ana dilinin saflığının qorunmasının vacibliyini dəfələrlə vurğulayır. Mədəniyyət, incəsənət, folklor nümunələri onun şeirlərində Azərbaycan xalqının milli mənsubiyyət pasportu kimi təqdim edilir:
Daha qorxusu yox yad qüvvələrdən, Bu yurda göz dikmək çətinləşibdi. Bu günkü qayğıdan, saf məhəbbətdən, Əlincə daha da mətinləşibdi!
İbrahim Yusifoğlu yaradıcılığı bütövlükdə Azərbaycan sevgisi ilə yoğrulmuş bir ədəbi salnamədir. O, Naxçıvanı Azərbaycanın bütövlüyünün təminatçısı, milli qürurun dayağı kimi dəyərləndirdiyinə görə şübhəsiz ki, Əlincə dedikdə əsrlər boyu azadlıq mücadiləsi aparmış Azərbaycan nəzərdə tutulur. Bəzz qalasından söhbət açmasa da, hər kəlməsində ulu Babəkin harayı duyulur. Onun publisistik məqalələri, şeirləri və araşdırmaları Azərbaycan mövzusunu müxtəlif rakurslardan işıqlandıraraq milli kimliyi gücləndirir, gələcək nəsillərə vətənpərvərlik dərsi verir. Yusifoğlunun əsərlərində Azərbaycan həm keçmişin yaddaşı, həm bu günün həqiqəti, həm də sabahın ümididir. İbrahim Yusifoğlu çox böyük ustalıqla Xəzərin qoynunda lövbər salmış Azərbaycan adlı gəminin sükanının etibarlı əllərdə olduğunu inamla qeyd edir.
Ümidvaram ki, 30 sentyabr 1954-cü ildə Qoca Şərqin qapısı Naxçıvanın Axura kəndindən yola çıxan qəhrəmanımız Xəzərin ötəsində olan yurd yerlərinə doğru üzü Gündoğana hələ çox yollar qət edəcək! Yolunuz daim açıq və gül-çiçək olsun, İbrahim Yusifoğlu!
Çox dəyərli oxucum, sona qədər həmsöhbət olduğunuz üçün təşəkkür edirəm. Hər bir insanın həyat yolunda digərləri üçün də yol göstərən nişanlar olduğunua həmişə inanmışam. Siz də inanın!
Mahal yorğun-arğın evə gəlib özünü divana yıxdı. Şəfəq qaş-qabaqlı:
-Mahal…
Mahal əlini qaldırıb onu danışmağa qoymadı. Dikəlib bir qutunu ona uzatdı. Şəfəq tez gözəl tərtibatlı qutunu açdı. Üzük, sırğa komplekti idi. Brilliantla işlənmişdi.
Şəfəqin sevincinin həddi-hüdudu olmadı. Qızıl üzüyü, qızıl sırğaları vardı. Brilliant dəsti isə yox. O, Mahala sarıldı. Mahal:
-Ürəyin gedirdi, – dedi. Axır ki, ala bildım.
Şəfəq
-Canım, ürəyim, çox sağ ol. Bir dənəsən.
Şəfəq bir daha öz təşəkkürünü bildirmək, onu öpmək üçün irəli yeridi. Mahal yatırdı. Onu oyatmadı. Ləl-cəvahir dəstini götürüb otağına çəkildi.
Aradan bir ay keçdi. Mahal əlində daha bir qutu evə gəldi. Şəfəq özünü yetirdi:
-Qutudakı nədir? Mənimçin almısan?
-Əlbəttə, səninçin.
Şəfəq maraq içərisində tez qutunu açdı. Bahalı bilərzik idi.
-Mənim həyat yoldaşımdan yoxdur! Var ol!
Mahal yorğun nəzərlərlə ona baxdı:
-Sənin zövqünə, sənin arzuna uyğun hədiyyə!!!
Başqa bir gün həyat yoldaşına bahalı boyunbağı gətirdi.
Həmin gündən bir müddət keçdi. Mahal işşən gəlmişdi. O, əlindəki açarı Şəfəqə uzadaraq:
-Daha bir arzunu da yerinə yetirdim, – dedi. -Pəncərədən bax.
Həyətdə yağın içində bahalı bir maşın dayanmışdı. Şəfəq sevindiyindən yerində atılıb düşdü. Mahalı qucaqlayıb öpmək üçün ona sarı getdi. Mahalı yuxu aparmışdı. Onu oyatmayıb həyətə düşdü, maşının sükanı arxasına keçdi. Maşınla bir-iki dövrə vurub qayıtdı.
Mahal oyanıb özünə çay süzmüşdü. Şəfəq onun boynuna sarıldı:
-Sağ ol, əzizim. Bir dənəsən. Köhnə maşının ümidinə qalmışdım.
Mahal dedi:
-Amma maşın sən deyən köhnə deyildi. Sənin gözünə elə görünürdü. Sadəcə rəfiqələrinlə, işdəki xanımlarla bəhsə girmişdin. Ona görə də maşın gözündən düşmüşdü.
Şəfəq mətbəxə keçib hazırlıq işləri görməyə başladı. Köməyə bacısı Şəhlanı da çağırdı. Eşidən-bilən təbrikə gələcəkdi. Qonaq otağına keçdi. Mahal yox idi. Şəfəq mobil telefonla ona zəng etdi. Vəziyyəti anlatdı. Mahal üzrxahlıq elədi:
-Siz yeyin-için, nuş olsun. Əylənin. Məni də orada hiss etdin. Mənin işim çoxdur. Yox, yox, gələ bilməyəcəyəm. Ola bişin ofisdə gecələdim. Mahal evə bir də ertəsi gün gəldi. Şəfəq yatmışdı. Onu oyatmadı: “Yəqin axşam gec yatıb. Ev qonaqlı-qaralı olub”.
O, qazı yandırıb çayniki qazın üstünə qoydu. Soyuducudan yağ, pendir, kəsmik, bal, qaymaq çıxardı, çörək doğrayıb süfrəyə qoydu. Bir dənə də yumurta qaynatdı. Üzünü qırxınca yumurta da bişdi. Oturub səhər yeməyini yedi. Şəfəq hələ yatırdı. Onu oyatmamaq üçün asta tərpənirdi. Qapıdan çıxmaq istəyəndə Şəfəq yuxudan oyanıb özünü onun üstünə atdı:
-Əzizim, gözümün işığı!
Şəfəq elə bil əvvəlki hikkəli, dilxor, qaşqabaqlı adam deyildi. Mahala can deyib, can eşidirdi.
-Mahal, Allah səni mənə çox görməsin. Hara tələsirsən. Əyləş, çay-çörək verim, südlü aş hazırlayım. Ayaq saxla, bir as söhbət edək, dərdləşək.
Mahal cavabında dedi:
-Səhər yeməyi yedim. Şirin çay da içdim. Narahat olma. Gedim, iş başdan aşır.
Mahal getdi. Bir də gecədən xeyli keçmiş qayıtdı. Yorğun olduğundan divanda uzandı və dərhal yuxuya getdi.
Yenə bir neçə gün keçdi.
Mahal indi noutbukun qarşısında idi. Şəfəq onun yanına gələrək:
-Əzizim, özünü yorma, gedək yataq, – dedi.
Mahal:
-Sən get, yat. Mən işləməliyəm. Vacib tapşırıq almışam.
Şəfəq gedib yatdı. Ertəsi gün Mahal səhər yeməyindən sonra işə getmək istəyəndə Şəfəq onun qarşısını kəsdi:
-Üzünə həsrət qalmışam. Bir kəlmə kəsə bilmirəm. Gec gəlib, tez gedirsən. Qarşına yemək də qoya bilmirəm. Özün hazırlayırsan. Elə bil məndən qaçırsan. Evdən qaçaq düşmüsən. Nə baş verir? Bütün günü işdəsən. Evdə olanda da noutbukdan əl çəkmirsən. Bir anlığa ayaq saxla, oturub söhbət edək. Ər-arvadıq. Mənə vaxtın çatmır? Niyə mənə vaxt ayırmırsan?
Mahal ah çəkdi:
– Yadındamı? Bir neçə ay əvvəl işdən ac və yorğun gəlmişdim Yemək istədim. Dedin hazır yeməyimiz yoxdur. Özün hazırla. Dedim çay gətir. Dedin, dur süz. Hələ üstəlik əlavə etdin ki, məhəbbət ləl-cəvahir dəsti, bilərzik, boyunbağı, maşın alıb gətirmir. Bunlar pul ilədir. Sonra arzuladığın alınası şeylərin siyahısını mənə verdin ki, onları hər şeydən çox istəyirsən. Məhəbbət gəldi-gedər şeydir. Sən dedin bunları. Sənin arzularını yerinə yetirmək üçün məcbur olub gecəmi gündüzümə qatdım. Bu işdən, o biri işə qaçdım. Pul qazanmaq lazım idi.
Şəfəq başını aşağı saldı. Mahalın gözlərinə dik baxa bilmirdi. Mahal sözünə davam etdi:
-Sənin istəklərini yerinə yetirmək üçün altı aydır əlləşirəm. İndi sənin brilliant sırğa-üzük dəstin, üzəri briliyantla işlənmiş qızıl saatın, bahalı boyunbağın və bilərziyin, yağın içində maşının var. Tezliklə yeni mənzilimiz də olar. Bu mənzilə sığmırsan. Bağ evidə alarıq. Amma bir şeyə təəssüflənirəm.
Şəfəq gözlərini ona zillədi:
-Nəyə?
-Sənin yazdığın siyahıda sənə olan məhəbbətimə dair bir söz də yoxdur.
Şəfəqin gözləri doldu. Siyahını ərindən alıb cırdı:
-Yazdıqlarımın heç biri mənə lazım deyil. Bağışla. Sənə istəyirəm. Səni yanımda görmək istəyirəm.
YER, GÖY VƏ İNSAN Yer Göyü saxlayır, boşca sözüymüş, Göy Yerin həmişə ağrıyan başı. Bəlkə də ulduzlar Göyün gözüymüş, Yağışlar ağlayan Göyün göz yaşı.
Nə hikmət varsa da başımız üstə, Yerdən duranımız Göylə əlləşər. Dərdinə çarəni sən Göydən istə, Saf olsan bəxtinə üç alma düşər.
Çağırar köməyə çətində, darda, Əl açıb göylərə inanar insan. Hər an inandığı nə varsa orda, Yerdə gördüyünü boş sanar insan.
İnsanıq, doğulub ayrı düşmərik, Günahlı, günahsız yerdə varıq biz. Küssək, incisək də heç bölüşmərik, Ayrılsaq göylərə tapınarıq biz.
Yerin də, Göyün də sahibi bəlli, Bizlər qolu bağlı sadə bəndəyik. Ay yerdən yapışıb duran dördəlli, Heç vaxt ayılmadın, gör nə gündəyik!
QOŞMA Danışmaq, gülmək də ağıla bağlı, İnsanın üzünü varsa, ağ eylər. Gözündə böyüdər kiçik təpəni, Bir insan ağıldan korsa, dağ eylər.
Tənbəllik ölümdü, eyləmə meyil, Zəhmətin önündə baş endir, əyil. Hövsələ, qətiyyət bəs olan deyil, Dağı fərasətin yorsa, bağ eylər.
Dua et Allaha, əlini üzmə, Dərdinə çarəni kənarda gəzmə. Üzünə ağ olma, dərdindən bezmə, Bəxtin ayaq üstə dursa, sağ eylər.
Ay Murad, gözündə böyütmə pulu, Dəyər var kiçilməz, uludan ulu. Bir Allah bəndəsi, bir Allah qulu, Kasıbın kefini sorsa, çağ eylər.
NƏ GÖRDÜM DÜNYAYA GƏLƏNDƏN BƏRİ Nə gördüm dünyaya gələndən bəri, Geriyə boylandım- itirdiklərim. Önümdə bir ömrün acı dərd-səri, Saraldı , köhnəldi götürdüklərim.
Dünənin sevinci dünənlə getdi, Sabaha ümidim nağıl, yuxudu. Gəncliyim duman tək çəkildi, itdi, Taleyim üzümə çox şey oxudu.
Nəyə əl vurdumsa , sürüşdü, düşdü, Gördüyüm nə varsa yaddaşda qaldı. Dünyanı anlamaq sadə bir işdi, İnsanı qanmamaq çətinə saldı.
Bu həyat səhv etmə dedi deyəsən, Səhv etdim dalbadal bilmədim nədən. Səhvlərim düzümü yedi deyəsən, Təzədən başladım , ömrü təzədən.
Nə gördüm dünyaya gələndən bəri, Ac olan ağlayar, tox olan gülər. Tək qaldım, dedilər danışma, kiri, Danışsan dünyanın acığı gələr.
HƏR DƏRDİN ÖZ SƏSİ VAR Köləsiyəm kədərin, Mən hardayam, o orda. Ölsəm, olmaz xəbərin, Mən azadam, sən darda.
Bu gün – 26 sentyabr 2025-ci ildə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin “Natəvan” zalında İsa Muğanna ocağının varisi gənc yazıçı Səma Mugannanın “Qeyb olan uşaqlıq” və “Həyatımdan parçalar” adlı kitablarının təqdimatı keçirilib. Tədbiri giriş sözü ilə açan Zaur Ustac qonaqları Muğannalar ailəsi adından salamlayıb. Sonra şəhidlərin xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edilib. Tədbirin moderatoru Zaur Ustac Səma Muğannanın yaradıcılığı və təqdim olunan kitablar haqqında geniş məlumat verdikdən sonra sözü “Həyatımdan parçalar” adlı kitaba ön söz yazmış akademik Nizami Cəfərova verib. Nizami Cəfərov ümumilikdə Səma Muğannanın yaradıcılığı barədə ətraflı söhbət açaraq, Səmanın bu günə qədər yazdıqlarını geniş təhlil edib və prespektiv imkanlarının istiqamətlərini göstərib. Sonra “Qeyb olan uşaqlıq” kitabının ərsəyə gəlməsində xüsusi xidmətləri olan “Qazax” Xeyriyyə İctimai Birliyi İdarə Heyətinin sədri professor İlham Pirməmmədova söz verilib. Professor İlham Pirməmmədov, şair Nazim Muğanlı, tənqidçi Əsəd Cahangir, Azərbaycanın əmək qəhrəmanlarından (Sosialist Əməyi Qəhrəmanı) Tərlan Musayeva, Arzu Nəbioğlu (şair Nəbi Xəzrinin oğlu) Səmanın yaradıcılığı barədə fikirlərini və babası İsa Muğanna ilə bağlı olan xatirələrini bölüşüblər. Sonra şair və yazıçılardan Nazim Əhmədli, Güllü Eldar Tomarlı, Kənan Hacı, Fuad Biləsuvarlı, Nəzakət Eminqızı çıxış edərək Səma Mugannanın yaradıcılığından söhbət açıblar. Səmanı təbrik etməyə gələnlərin arasında tanınmış ziyalılardan şairlər Avdı Qoşqar, Dayandur Sevgin, müəllimləri Elnarə xanım, Səlminaz xanım, Nazlı xanım, Lalə xanım, Günel xanım, ailənin yaxınları Nigar Həsənzadə, Namiq İslamzadə, Könül xanım, Səbinə xanım və digər doğmalar da olub. Tədbirin gedişində Ülviyyə Orucova Səma Mugannanın əsərlərindən parçalar təqdim edib. Tədbirin fəxri qonaqlarından olan tanınmış qiraətçi Rəsmiyyə xanım məclisin abu-havasına uyğun olaraq Cəfər Cabbarlının “Ana” şeirini səsləndirib. Sonda söz Səma Mugannanın ailə üzvləri, həm də “Həyatımdan parçalar” romanının qəhrəmanları İsaya (qardaşı – babasının adaşı) və anası Sevinc xanıma verilib. Yekun olaraq Səma Muganna qonaqlara və xüsusi qayğıya görə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin rəhbərliyinə Muğannalar ailəsi adından təşəkkür edib, xatirə şəkilləri çəkdirib, arzu edənlər üçün kitablar imzalayıb. Tədbirin gedişində Səma Muganna bədii yaradıcılıq sahəsində qazandığı ardıcıl uğurlarına görə yazarlar cameəsi adından “Alqışnamə” mükafatı ilə təltif olunub. Tədbirdən fotolar:
Yolun aşıq olsun, bəxtin bəxtəvər, Daha çəkməyəsən qüssə, qəm, kədər. Sənə dua edib ölənə qədər Ölüb, gözlərində itəm yağışın. 08.07.2525.
Təbrizim
Yenə sinən oldu sipər yadelli həmləsinə, Düşmən olsan da hərçənd, hər yeni “hərb” kəlməsinə. Bilirəm, dözəcəksən bu xəyanət cümləsinə, Ay mənim yaraşıqlı, “Cənnəti-İrəm” Təbrizim! Yolunda hər cəfaya mən müntəzirəm, Təbrizim!
Nifaq salıb haqqa yenə keçisaqqal mollalar, İslamı pərdə ediblər özü baqqal mollalar, Başı boş, nəfsi iti, bu oğru, çaqqal mollalar. Səninlə bir olanla mən də əlbirəm, Təbrizim! Azadlıq carçısıyam, azad şairəm, Təbrizim!
Bir ovuc farsa edir xidməti bu qanlı rejim, Özünü mömin sayır bu erməni yönlü rejim. Ulu Türkün xofundan hər an gözü qanlı rejim Çəkəcək cəzasını, hökmən, bilirəm, Təbrizim! Səni candan sevəni candan sevirəm, Təbrizim!
Sən möhtəşəm bir qalasan, minillik tarixinlə, Adəmin məskənisən, sən özəllik tarixinlə. Qovşarsan nəhayət, öz əzəllik tarixinə- Sən əsir olduqca gər, mən də əsirəm, Təbrizim! Zülmün zənciri çürük, mən dəxi şirəm, Təbrizim! 17.06.2025.
Nəvəm nağıl söyləyir
Səhər, axşam- hər zaman, Dayanmadan, durmadan Nağıl istəyən nəvəm Daha məni dinləmir. Özü nağıl uydurur, Özü qəhrəman seçir, Özü nağıl söyləyir.
Daha divin yolunu Məlikməmməd kəsməyir. Cırtdan hər addımbaşı Böyüklərdən küsməyir, Böyükləri aldatmır, Böyükləri pusmayır. Yeddibaşlı əydaha Daha od püskürməyir.
Onun qəhrəmaları Ya “Hörümçək adam”dır, Ya da “Betman”dır, nədir. O qəhrəman adları Heç yadımda qalmayır. Onun uydurmaları Tükənməyir, bitməyir. Məndən nağıl istəyən Mənə nağıl söyləyir.
Yaxşımı bu, pismi bu, Qərar verə bilmirəm. Bir onu bilirəm ki, Mən nağıl söyləmirəm, Nəvəm nağıl söyləyir. Nəvəm nağıl uydurur, Mən də ki… dinləyirəm… 09.06.2025.
Çıxdım yollara…
…Yenə xəyallanıb çıxdım yollara, Axıb xatirələr gölünə düşdüm. Zindan ağırlığım məndən boşalıb, Yenə kəndimizin yoluna düşdü.
Yenə də bu yolda düşdüm izimə, Məni neçə kərə kəndə yetirib. Neçə pərvazlanan arzu daşıyıb, Ümidə, ünvana, bəndə yetirib.
Çılğın arzuların ilk ünvanıdır, Qoynunda min sevgi yaşadır kəndim. Çiyninin qayğısı ulduz sanıdır, Ülvi adətlərin yaşıdır kəndim.
Kəndimin min şəhər sevgisi vardır, Şəhərin bir kəndlik sevgisi yoxdur. Hər kəndin şəhərdə güzgüsü vardır, Şəhərdə bir sevgi güzgüsü yoxdur.
Şəhərin kəndimə can borcu, qucaq- Taleyin ən gerçək oyunu budur. Şəhərin dərdlərin kəndim udacaq, Şəhər yaranandan pis oynçudur.
Yenə bir yuxu gördüm, şirin, aydın, dumansız. Bunu fikirləşməmişdim, O biri yuxularım kimi ssenarisini yazmamışdım, mövzusunu seçməmişdim. Plansız, filansız gəldi yuxuma o qız.
Yerə, göyə, Yerdə, göydə nə varsa and içmişdim hər şeyə- Onu unudacaqdım, ondan qisas alacaqdım. Hər fitnəyə əl atacaq, lazım gəlsə, əzrayılın özü ilə ittifaq da quracaqdım… Yəqin o, daha müqəddəs nərələsə and içib, daha güclü sirrlərlə sövdələşə bilib. Uduzdum… 01.05.25.
