Noyabrın 28-də Mingəçevir şəhər İcra Hakimiyyətinin təşkilatçılığı ilə Azərbaycan Yazıçılar Birliyi Mingəçevir bölməsinin yaradılmasının 25 illik yubileyinə həsr olunmuş sözlü-nəğməli tədbir keçirilmişdir. Ulu öndər Heydər Əliyevin abidəsi önünə gül dəstələri qoyulandan sonra şəhər ictimaiyyəti nümayəndələrinin, universitetin professor-müəllim heyəti və filologiya fakültəsi tələbələrinin, veteranların və yazarların qatıldıqları söz məclisi Mingəçevir Dövlət Universitetinin akt zalında düzənlənmişdir. Əvvəlcə torpaqlarımızın azadlığı, suverenliyimizin bərpa olunması uğrunda həlak olan şəhidlərin xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edilmiş, Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himni səsləndirilmişdir. Tədbiri giriş sözləriylə açan şair İsmayl İmanzadə rəhbərlik etdiyi bölmənin yaranma tarixindən, son 25 il ərzində görülən işlərdən danışmış, bölmənin xəttiylə ayrı-ayrı vaxtlarda keçirilən poeziya gecələrinin, klassik şair və yazıçıların yubileylərinin, kitab təqdimatı mərasimlərinin, ayrı-ayrı idarə-müəssisə və təhsil ocaqlarında təşkil edilən poetik görüşlərin oxucular arasına milli ədəbiyyatımızın təbliği və yerli yazarların tanıdılması yönümündə böyük əhəmiyyət kəsb etdiyini vurğulamışdır. Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı İlham İsmayılov bölmənin xəttiylə görülən önəmli işlərdən söz açmış, bu qurumun ötən illər ərzində mingəçevirli yazarların dəyərli yaradıcılıq mərkəzinə çevrildiyini, 25 il qabaq bölmənin açılışı zamanı Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin sədri Anar, xalq şairi Fikrət Qoca, yerli yazarlar və şəhər ictimaiyyəti nümayəndələriylə birgə olduğununin və yazarlara ilk xeyir-dua verənlər arasında olduğunu həmişə sevinc-fərəh hissiylə xatırladığını qeyd etmiş, bölmədə təmsil olunan yazarları təbrik etmiş, onlara bundan sonrakı vaxtlarda da uğurlar arzulamışdır. Sonrakı bir məqamda şəhər rəhbəri bölmənin sədri ilə yanaşı, bu söz ocağının ən fəal üzvlərindən olan,- Zümrüd Rəhimova, Bəhman Gülövşəli, AŞIQ Qoşqar Xasməmmədov və gənc şair-dramaturq Elçin Məhərrəmə Mingəçevir şəhər İcra Hakimiyyətinin Fəxri Fərmanlarını təqdim etmişdir. Tədbirə qonaq qismində qatılangörkəmli alim, filologiya elmləri doktoru, professor Rüstəm Kamal, Mingəçevirdə uzun illər yüksək vəzifələrdə çalışmış yazıçı-publisist,-AYB-nin üzvü Ramiz Göyüş və AYB-nin Ağdaş bölməsini sədri, tanınmış şair-publisist Fəzrəddin Əsəd səmimi ürək sözlərini sevinc hissiylə dillərinə gətirmiş, yazar həmkarlarına,-onların şəxsində Mingəçevir sakinlərinə ulu Tanrıdan uğurlar diləmişlər. Mingəçevir Dövlət Universitetində xeyli vaxtdan bəri rektor vəzifəsini icra edən Üzeyir Zeynalov bundan sonrakı dönəmlərdə də AYB-nin yerli bölməsinin yazarları ilə davamlı olaraq əməkdaşlıq edəcəklərini vurğulamış, şəhər Veteranlar Şürasının sədr müavini Rizvan Mikayıllı və mətbuat nümayəndələri adından çıxış edən tanınmış tele-jurnalist İnqilab Şirinli əlamətar hadisə münasibətiylə ən səmimi sözlərini və xeyir-dualarını yazarlara ünvanlamışlar. Yerli yazarların təmsilçiləri qismində AYB-nin üzvləri Elşən Əzim, Namiq Zaman və Nicat Hünalp çıxışlarının sonunda çeşidli mövzularda yazdıları şeirləriylə hamını məmnun etmişlər. Tədbirin ayrı-ayrı bölümlərində aşıq mahnılarının mahir ifaçısı Aşıq Qoşqar Xasməmmədov və Üzeyir Hacıbəyli adına şəhər musiqi məktəbi nümayəndələrinin təqdim etdikləri mahnılar sonda alqışlara layiq görülmüş, sözlü-nəğməli yubiley tədbirinin nəğmə çələngi kimi yaddaşlarda unudulmaz xatirələrə çevrilmişdir.
Tədbir iştirakçıları iki saata yaxın zaman kəsimi ərzində həm maraqlı bir söz məclisinin iştirakçısı, həm də yazarlara,-onların timsalında ədəbiyyata yönəlik oxucu sevgisinin şahidi olmuşlar. MƏMMƏD MƏRZİLİ, ŞAMİL HƏSƏN AYB MİNGƏÇEVİR BÖLMƏSİNİN ÜZVLƏRİ
QEYD: YAZIDA ÖZ ƏKSİNİ TAPAN FOTO-ŞƏKİLLƏR “BƏNÖVŞƏ” ƏDƏBİ-BƏDİİ DƏRGİSİNİN BƏDİİ REDAKTORU CABİR QƏDİMOV TƏRƏFİNDƏN ÇƏKİLMİŞDİR
Qax rayonunun Cəlayir kəndinin istedadlı balacalarından biri də Nəzirli Şəkər Bəxtiyar qızıdır. Şəkər 6-cı sinifdə təhsil alır. Hələ körpəliyindən şeirə, rəqsə, mahnıya marağı olan Şəkər müxtəlif müsabiqələrdə iştirak etmiş, təltif olunmuşdur.
Bu yaxınlarda isə Zəfər gününə həsr olunmuş müsabiqədə birinci yeri tutmuşdur. Biz də məktəbli istedadlı şagirdimizə uğurlar arzu edirik!
Rəqsin dili hamı üçün başa düşüləndir. Onu tərcümə etməyə qətiyyən ehtiyac yoxdur. Rəqs sənəti xalqın adət-ənənələrindən danışır. Şöhrətini dünyaya yayır. Belə bir məsuliyyətli işə sadiq olan Azərbaycan Dövlət Rəqs Ansamblı 54 ildir ki, xalq mədəniyyətini inkişaf etməyə xidmət edir. 2022-ci ilin noyabrında Türk Dövlətləri Təşkilatının Səmərqənd Zirvə Toplantısı çərçivəsində keçirilən konsertdə və 2023-cü ilin mayında Mükərəmmə Turğunboyevanın anadan olmasının 110 illiyi tədbirində bu ansambl öz rəqsləri ilə iştirak edib. Ansambl bu il aprelin 25-30-da Xivə şəhərində keçirilən II beynəlxalq “Ləzgi” rəqs festivalında iştirak etməklə fəxri birinci yerə layiq görülüblər. Söhbətimiz ansamblın bədii rəhbəri, Xalq artisti Rüfət Xalilzadə ilə olacaq. 2018-ci ildən məzkür rəqs ansamliyə Rüfət Xəlilzadə rəhbərlik edir. Rüfət müəllim, Azərbaycan xalq rəqslərinin tarixindən danişsaniz. Azərbaycan xalq rəqslərinin kökləri çox qədimlərə gedib çıxır. Xalq rəqslərimizin ilk nümunələri Qobustan qayaların lövhələrdə təsvir olunan Yalla rəqsləridir. Qobustan qayalarının 15 min illik tarixi var. Azərbaycan xalq rəqslərində bizə məlum olan 24 müxtəlif ritm var. Azərbaycan xalq rəqsləri cəməviy, yəni yalla, cüft və solo rəqslərdən ibarətdir. Azərbaycan xalq rəqsləri müəyyən tarixi dəvrni keçib. Azərbaycan Dövlət Rəqs Ansamblı necə təşkil olunub? İlk dəfə xalq mahnı və rəqs ansamblı böyük bəstəkar Üzeyirbəy Hojibəyov tərəfindən yaradılmışdır. Məlumdur ki, Üzeyir Hacibəyov ilk Şərq simfoniyasını yaratmış, “Əsli və Kərim”, “Layli və Məcnun”, “Arşın mal alan” kimi musiqi əsərləri yazmışdır. İstedadlı rəqs ustası Əlibaba müəllim Abdullayev Üzeyir Hacibəyovun yaratdığı dövlət mahnı və rəqs ansamblına dəvət olunub. O vaxt peşəkar rəqs ansamblı yox idi. Ansambldakı fəaliyyəti dövründə Əlibaba Abdullayev Azərbaycan rəqs məktəbinin böyük nümayəndəsi hesab olunur. Həmçinin Əmina Dilbazi, Qorxmaz Qurbanov kimi ustad sənətkarlar incəsənət məktəblərinin ansamblının təşkilində xidmət göstərmişlər. Belə ki, Azərbaycan dövlət rəqs ansamblı 1970-ci ildə Əlibaba Abdullayev tərəfindən yaradılmışdır. 2018-ci ildən bu ansamblin bədii rəhbərisiniz. Fəaliyyətinizdən danişsanız. Azərbaycan Dövlət Rəqs Ansamblının bədii rəhbəri işlədiyim müddətdə yox olmaqda olan bir sıra xalq rəqslərinin, əsasən də milli rəqslərin dirçəldilməsinə diqqət yetirmişəm. Əvvəlki bədii rəhbər müasirliyi təbliğ edən rəqslər səhnələşdirib. Amma xalq rəqslərimizi inkişaf etdirə bilmədi. Bildiyiniz kimi, musiqimiz simli, dəmli və zərb alətləri ilə ifa olunur. Əsas qayəmiz rəqslər vasitəsilə milli müsiqilarımızı, geyimlərimizi, adət-ənənələrimizi saxlamaq, yaşatmaqdır. Bizim hazırladığımız verilişlər digər verilişlərdən milli mənsubiyyətinə görə fərqlənir. Yeni səhnəyə qoyulan rəqslər arasında “Tənzərə”, “Qaladan qalaya”, “Misri”, “Qaytağı”, “Şələqoy” rəqsləri musiqisi, hərəkət ardıcıllığı ilə seçilir. Onlarda milli geyimlərimizdən, ritmlərimizdən istifadə olunub. Milli sərvətimiz olan rəqslərimizi qoruyub saxlamaq bizim borcumuzdur. Qafqazda ilk dəfə olaraq xalq dastanları əsasında milli “Koroğlu” baletini yaratdıq. Bu balet vətənpərvərlik və cəsarət ideyalarına əsaslanır. Balet hərəkətləri rəqs üslubunda səhnələşdirilib. Sizin “Qaytağı” rəqsinizin bəzən Ləzginka raqsi ilə yanılışdirirlər. İki rəqs arasında hansı fərqlər var? “Qaytağı” rəqsi Oğuz boylarının ən qədim rəqslərindəndir. Rəqsin adı bu boy ilə bağlıdır. Oğuz boyundan olan qayılar Azərbaycanın dağlıq bölgələrində yaşayırdılar. Ovçuluqla dolanırdılar. Bu rəqsdə Qayıların xarakterləri də öz əksini tapıb. Rəqsimizdə ayaq hərəkətlərinə daha çox önəm verilir və qolları ilə qollarını açanda qartala oxşayır. Bu rəqsin digər əsas elementi cəsarət, ehtirasla yerimək, qeyri-adi fəndlər etmək və ən əsası ciddilikdir. Qafqaz xalqlarının əksəriyyəti bu rəqs ritmlərindən istifadə edir. Lakin hər Qafqaz ritminin öz adı yoxdur. Ona görə də bu ritm “Ləzginka” adlanır. Halbuki Qaytağı rəqsi ləzginka deyil, bizim milli rəqsimizdir. Qaytağı rəqsi ritmik olaraq digər Qafqaz rəqslərinə bənzəyir. Lakin, onun musiqisi nağmələrində Şərq motivlərindən istifadə etmişdir. Ona görə də bu rəqs ləzginkadan tamamilə fərqlidir. Bu rəqs musiqisi bir çox bəstəkarlar tərəfindən yazılmışdır. Nümunə olaraq Üzeyir Hocibəyov, maestro Niyazi, Tofiq Quliyev, Fikrət Əmirov kimi məşhur sənətkarların “Qaytağı”larını göstərmək olar. Kişi və qadın rəqslərinin xüsusiyyətləri hasılərdır? Təbii ki, xalq rəqslərinin səhnələşdirilməsində həmin xalqın gənc oğlan və qızlarının adət-ənənələri, xarakterləri böyük əhəmiyyət kəsb edir. Qadın rəqsləri, Tərəkəmə, Uzundərə rəqsləri, kişi rəqsləri, Qocalı, Qazaxi rəqsləri icazə verilir Kişi rəqslərində gənclərə xas olan cəsarət, igidlik, solaxaylıq keyfiyyətlərini əks etdirməyə çalışırıq. Oğlanların rəqslərinin məzmunu güc, dözümlülük, cəsarət xüsusiyyətləri ilə bir-biri ilə rəqabət kimi başa düşülə bilər. Gənc kişilərin rəqslərində fərqli hərəkətlər – ayaqların ucunda yeriməsi, tullanan kimi arxaya fırlanması hər bir insanı heyrətləndirəcək. Gənclər öz hərəkətləri ilə “mən səndən daha cəsur və güclüyəm” deyə “danışırlar”. Oğlanların rəqslərində igidlik rəmzi olan qartal rəmzini ifadə edirik. Çünki tarixdə böyük Səlcuqlu imperiyasının simvolu ikibaşlı qartal kimi təsvir edilir. Rəqslərdə gənclər qollarını açıb sanki səmada uçurlar. Qadınların rəqslərinə gəlincə, onlar ceyran kimi zəriflik və incəliklə rəqs edirlər. Hərəkətlərində təmkin, zəriflik, şərəf öz əksini tapır. Onlar yumşaq nəvaziş və incəlik ifadə edirlər. Onda heç bir ehtiras görmürsiz. Ansamblınızın gələcək planları haqqında qısaca məlumat versaniz. Azərbaycan peşəkar səhnə rəqsləri mərhələ-mərhələ inkişaf etdirilir. Musiqişünas Rauf Bəhramlı “Azərbaycanın xalq rəqsləri” kitabını bizə hədiyyə etdi. Kitabda 400-dən çox rəqs istinadını ehtiva edir. Məncə, Azərbaycan xalq rəqslərinin cəmi 5-6 faizi səhnəyə qoyulur. Gələcək hədəflərimiz itirilmiş rəqslərimizi canlandırmaqdır. Rəqs xətləri, hərəkət texnikaları yaxşı aranjimanlı musiqi ilə düzəldilib cilalanmalı və tamaşaçıların ixtiyarına buraxılmalıdır. Bu baxımdan sənət adamları ölkəmizin mədəniyyətinə ciddi xidmət etməlidirlər. Ansamblımiz Türkiyə, Çin, Rusiya, İordaniyadə çıxış edib. Xalqımızın milli mədəniyyətini əks etdirən rəqslərimizi bir çox başqa ölkələrdə də zənginləşdirmək, dünyanın başqa ölkələrində də konsertlər keçirmək niyyətindəyik.
Bu yaxınlarda köhnə Xivədə keçirilən “Ləzgi” beynəlxalq rəqs festivalında 1-ci yer tutmağınız münasibətilə sizi təbrik edirik, festivalla bağlı təəssüratlarınızı bölüşün. Çox sağ olun. Bu, bizim ümumi qələbəmizdir. Çünki özbək və Azərbaycan xalqı əslində bir millətdir. Mədəniyyətimiz, adət-ənənəmiz, dinimiz eynidir. Biz bu festivalda “Mənim Azərbaycanım” və “Qaytağı” rəqsləri ilə iştirak etdik. Bizə 1-ci yeri verdiyiniz üçün təşəkkür edirik. Bu müsabiqə bir çox xalqların milli rəqsini yaşatmağa xidmət edir. Qardaş rəqs ansamblına gələcək işlərində uğurlar arzulayırıq.
Söhbətləşdi: Ziyodulla Həmidullayev Əlişir Nəvai adına Daşkənd dövlət özbək dili və ədəbiyyatı universitetin tələbəsi
Keçmişdə yunan filosofu Sokratdan: “Bu qədər kitab oxuyaraq nə öyrəndiniz?” – deyə soruşanda, o, “Heç nə bilmədiyimi öyrəndim!” – cavabını vermişdi. Bu sözlər yalnız onun təvazökarlığını deyil, həm də elm və bilik dünyasının sonsuz olduğunu dərk etdiyini göstərir. Doğrudan da, insan nə qədər çox oxuyur və öyrənirsə, onun elmə olan susuzluğu artır, özünü dərk etmə və özünə olan tələbləri də artır. Elm insanı təvazökar edir, onun “Bilən mənəm” adlı qürurunu düşüncəsindən silib atmağa məcbur edir. Elə buna görə də kiminsə “Hər şeyi bilirəm” dediyini eşitsəniz, bilin ki, həmin adam heç nə bilmir.
İnsanın ömrü – axtarış, anlama və dərk etmə yoludur. Bu dünya o qədər genişdir ki, burada oxuyub öyrənə biləcəyimiz şeylərin sayı-hesabı yoxdur. Bu həqiqəti Peyğəmbərimiz Məhəmmədin (s.ə.s) “Beşikdən qəbirədək elm axtarın” kəlamları daha dərindən başa düşməyimizə yol göstərir. Elm yolu insanın hikmət və mərifətə çatma yoludur. Kitablar isə bu yolda ən mühüm bələdçilərdir.
Kitab – bütün elmlərin xəzinəsi, düşüncə üçün açılmış zənginlik qapısıdır. Lakin bu zənginliyin dəyərli olması üçün onu yalnız açmaq kifayət deyil, oxumaq, anlamaq və mənimsəmək vacibdir. Kitab oxunduqca insanın mənəvi sərvətinə çevrilir, mənəvi inkişafı üçün görünməz xəzinələr bəxş edir. Bu xəzinələr zənginlik kimi əllərə deyil, qəlbə daxil edilir.
Amma etiraf etməliyik ki, bu gün kitab oxumağa olan maraq, oxucu səviyyəsi xeyli azalıb. Bəzi insanlar mənəvi aləmdən çox sosial şəbəkələrə üstünlük verirlər. Həyatda hər şeyin öz yeri və dəyəri var. İnternetin sürətli inkişafı əlbəttə, yaxşıdır, amma bu, kitab oxumağı kənara atmaq demək deyil. Təəssüf ki, çoxları telefon və sosial şəbəkələrdə həddindən artıq vaxt sərf edərək yaradıcılıq potensiallarını məhv edirlər. Ən dəhşətlisi isə budur ki, öz əllərimizlə yaratdığımız ixtiralarımıza tabe olur, onların qurbanına çevrilirik. Bəzən düşünürəm: görəsən, həyat yalnız sosial şəbəkələrdənmi ibarətdir?
Şükür ki, kitablar var! Onlar hər zaman insana faydalı səyahətlər, yeni anlayışlar və yeni dünyalar kəşf etmək imkanı təqdim edir. Səyahət hər bir insan üçün vacibdir. Səyahət insanı zənginləşdirir, digər millətləri, onların həyat təcrübəsini və mədəniyyətini öyrənməyə imkan yaradır. Lakin hər kəsin real səyahət etməyə imkanı yoxdur.
Amma… kitablar bizə mənəvi səyahət imkanı verir. Kitablar vasitəsilə mən sevincli və kədərli qəhrəmanları tanıyır, onların hisslərinə şərik oluram. Qəlbim və düşüncəm onlarla birlikdə uzaq diyarlara, keçmişə və gələcəyə səyahət edir. Hər səhifə – bir yenilik, hər fəsil – bir gəzinti. Kitablar insan ruhunu təzələyir, düşüncəsini azad edir və daim axtarışa səsləyir.
Ona görə də hər bir insan üçün kitaba olan sevgi yalnız vərdiş deyil, həyat ehtiyacına çevrilməlidir. Eləcə də təfəkkür və təsəvvür dünyamızı inkişaf etdirmək üçün kitablarla səyahəti vərdişə çevirməliyik. Heç olmasa, ayda bir dəfə kitab dünyasına dalmaq, onun sonsuz nurundan faydalanmaq insanın mənəvi inkişafında ən mühüm addımlardan biridir.
Kitablar – insanlığın ən qiymətli xəzinəsidir, onları əldən buraxmaq olmaz. Sizdə elə bir imkan var ki, onu əldən verməyin! Vaxtı boşa sərf etməyin, kitablarla səyahət edin. O zaman qəlbinizin üfüqləri yeni fikirlər və ideyalarla dolacaq, qəlbiniz nurlanacaq. Hər səhifədə mənəvi zənginliyin yeni cəhətlərini kəşf edərək, ruhunuz gözəllik və dərinliklə dolacaq, həyata baxışlarınız daha da zənginləşəcək. Hər oxunan kitab, hər başa düşülən fikir həyatınıza yeni mənalar bəxş edəcək, qəlbinizdə coşqu və parlaq arzuların qığılcımını alovlandıracaq.
Müəllif: Cahangir NAMAZOV, “YAZARLAR” jurnalının redaksiya heyətinin üzvü, Özbəkistan üzrə təmsilçisi.
Vasif Sadıqlının sayca 7-ci, əvvəlkilərdən fərqli, 644 səhifəlik “Füzuli. Qəzəllər” adlı kitabı çap olunub. Kitabda Azərbaycan şairi Məhəmməd Füzulinin azərbaycanca divanındakı 294, “Leyli və Məcnun” poemasındakı 24 qəzəl müasir dilimizdə izah edildiyindən, bəzi misralar qısaca şərh olunduğundan oxucuların işi asanlaşıb.