WWW.YAZARLAR.AZ

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ >>>>

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93 E-mail: zauryazar@mail.ru

www.USTAC.az

Təranə Dəmir – Unut!

May 9, 2025 www.yazarlar.az Bir şərh yazın

****

Baş açmadım ürəyimdən,
Dərdə , ələmə uduzdum.
Boyun əydim taleyimə,
Əydim , şələmə uduzdum.

Dərə , təpə , dağ dolaşdım,
Qismət gəzdim , baxt dolaşdım,
Yazdım başıma iş açdım,
Susdum , qələmə uduzdum.

Ömrün başına dolandım,
Səbrin xoşuna dolandım,
Eşqin oduna qalandım,
Söndüm , külümə uduzdum.

Zaman baxmadı sözümə,
Durdu vaxt-bivaxt üzümə,
Bir quyu qazdım özümə,
Düşdüm tələmə , uduzdum.

Qədərdən qaça bilmədim,
Qərq oldum heçə, bilmədim ,
Yolumdan keçə bilmədim,
Gedib gələnə uduzdum.

Baş açmadım ürəyimdən,
Dərdə , ələmə uduzdum.
Boyun əydim taleyimə,
Əydim , şələmə uduzdum.

****

Dağından qopan qartalın
Qıyına yazığım gəlir.
Naləsinə , harayına,
Hayına yazığım gəlir.

Sevgiyə həsrət acların
Vüsal daramaz saçların.
Kökü çürük ağacların
Boyuna yazığım gəlir.

Söz ürəyi deşə gərək,
Söz yerinə düşə gərək,
Adam eşqdə bişə gərək,
Çiyinə yazığım gəlir.

Ruhudu payız xəzəlin,
Payız xəzəllə bəzənir.
Ürəksiz köçən gözəlin
Toyuna yazığım gəlir.

Gedirik düzlə , yoxuşla,
Yarı bəxt, yarı naxışla,
İlahi , məni bağışla,
Göyünə yazığım gəlir.

****

Küləklə birgə addımlayırdım sahildə,
Qollarımda tənhalıq,
gözlərimdə həsrət,
Saçlarımda payız,
Baxışlarımda töhmət.
Addımlayırdım dalğa -dalğa, ləpə -ləpə, dəniz -dəniz..
Ürəyimdə haray, dodağımda sükut.
Yanaqlarımı döyəcləyirdi qum dənələri külək -külək,
Səsi qulaqlarımda əks-səda verirdi dənizin-
“Unut! Unut! Unut!”

****

Sən məni dalğa-dalğa, ləpə-ləpə oxuyursan,
Mən səni misra-misra , vərəq -vərəq yazıram.
Sən məni ümman -ümman , nehir -nehir dinləyirsən,
Mən səni qaya-qaya , sahil-sahil susuram.
Qulağına şeir pıçıldayıram
Təptəzə, dupduru ,
tərtəmiz, ləkəsiz.
Çox bənzəyirik bir -birimizə ,
Bircə fərqimiz var,
Sən qayaya söykənirsən , mən sənə,
Anam dəniz , sonam dəniz !

****

Ayaq altında üşüyürdü yollar,
Sapsarı xəzəllər külək vurduqca qımıldanırdı yerlərində yorğun -yorğun.
Qollarını qucaqlayıb oturmuşdu yol qırağındakı üryan ağaclar ,
üst -başından tökülən ümidsizlikdən utana -utana dayanmışdılar ağac kimi.
Buludlar çətirini açmışdı torpağın üstə,
Sonuncu nəfəsini verirdi son bahar .

Müəllif: Təranə DƏMİR

AYB – nin və AJB -nin üzvü

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ >>>>

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93 E-mail: zauryazar@mail.ru

www.USTAC.az

Təranə Dəmir – Yeni şeirlər

May 1, 2025 www.yazarlar.az Bir şərh yazın

SIĞAL

Əllərin dərd görməsin,
Bu nə gözəl sığaldı.
Unutdum hər nə varsa,
Ağrılarım sağaldı.

Saçlarım əllərində
Ovundu sığal-sığal.
Ovuc-ovuc darandı,
Sevindi sığal -sığal.

Boğuldum göz yaşında,
Sığal-sığal boğuldum.
Payızın ortasında
Təzə vüsal doğuldu.

****

Tüstüsü başından çıxır buludun,
Hirsini dağlara , daşlara tökür.
Tökür ağaclara , tökür yollara,
Yuvalara tökür, quşlara tökür,
Mənim bu yağışa yazığım gəlir.

Kimin baharından keçir görəsən,
Kimin payızına , qışına yağır?
Kimin ocağına , kimin külünə,
Kimin ürəyinin başına yağır?
Mənim bu yağışa yazığım gəlir.

Bulud da sözünü yağışla deyir,
Harayı yağışdı, hayı yağışdı.
Göyündən Yerinə əliboş gəlmir,
Sovqatı yağışdı, payı yağışdı,
Mənim bu yağışa yazığım gəlir.

Pəncərə -pəncərə yağır səhərə ,
Pəncərə- pəncərə islanır şəhər.
Yuyunur , daranır yağışın altda,
Yağış paltarında nazlanır şəhər,
Mənim bu yağışa yazığım gəlir.

****

Zaman keçdikcə gözünün qabağında köhnəlir hər şey–
duyğular , arzular ,
Şəkillər , xəyallar .
Əvvəlcə köhnə şəhər üzünə durur təp-təzə donda ,
sonra küçələr, adamlar.
İtirsən öz içində addım -addım, ləpir -ləpir.
Tanımır səni təzə pöhrələnən ağaclar ,
İşığı gözünə düşür göydələnlərin ,
Maşınların siqnal səsinə diksinir ayaqların ,
Büdrəyirsən və səndən qabağa düşən təptəzə ayaq izinin üstündən ləngər vura-vura keçirsən ,
Sakit -sakit, qorxa-qorxa ,aram -aram keçirsən.
Külək qovur səni dalan-dalan, küçə -küçə,
Baxırsan ki, nə yolların , nə küləyin , nə şəhərin yadındasan,
Payıza bir sevgi etirafı edirsən gizlicə
bahar donlu, bənövşə ətirli, tərtəmiz,
Heç kim eşitmir səni ,
Səsin içində boğulur.
Və tək -tənha , qap-qaranlıq gecələrin birində, nimdaş paltarında təptəzə ayrılıq şeiri doğulur…
Zaman keçdikcə köhnəlir hər şey–
–duyğular , arzular ,
Şəkillər , xəyallar,
Şəhərlər , yollar,
Sevgilər , yalanlar…

****

Bu bahar özüylə sevgi gətirə,
Döyə qapımızı sevgi bu bahar.
Od qoya sopsoyuq ayrılıqlara,
Bir ümid doğula , gözündə vüsal,
Xəyallanasan.

Yadından çıxara ömrün qışını,
Baxtına gün doğa təzədən, Allah.
Tuta əllərindən bahar sevdası ,
Gözdə qəm sevinə , saçda dən , Allah,
Nağıllanasan.

Hardansa bir işıq düşə yoluna,
Gözünün içinə səadət baxa.
Sənə unutdura xəyanətləri,
Bütün ağrıların yadından çıxa,
Sığallanasan.

Buludlar sevgiylə yağa üstünə,
İslana saçların yaz yağışında.
Kimsə qulağına eşq pıçıldaya,
İtəsən , batasan naz yağışında,
Xumarlanasan.

Bu bahar bizimçün gələ bu dəfə,
Qova başımızdan həsrəti , nolar.
Çıxara sevgini gün işığına,
Üstündən götürə töhməti , nolar,
Vüsallanasan..

****

Dənizkənarı parkda hər gün skamyalar yol, göyərçinlər sevgi gözləyir.
Ağaclar yan -yana düzülüb şəkil çəkdirirlər
uşaqlarla , quşlarla , adamlarla , daşlarla.
Şəkli dənizə düşür bəxtəvərliyin.
Ləpələr küləklə yarışır,
Sahildə sevişir qum dənələri.
Ləpirlər quma batır addım -addım,
Böyük ləpirlər xırda ləpirlərə qarışır.
Qarğalar dən axtarır sahillə dənizin qovuşduğu yerdə,
Yağış yağır hərdən ,
Budaq -budaq yuyunur ağaclar ,
Dənizdə əks -səda verir addım səsləri, yarpaq xışıltısı , araba cırıltısı , körpə qığıltısı ,
Bir ayağı göydən asılan xoşbəxtliyin bir ovuc içi boyda sevincinə əl çalır sular .
Baxışlardakı yorğun sevincdə gizlənir min illik qayğılar .
Gecələr dənizə düşür ayın şəkli,
Külək ayın üzünə çırpır suları dalğa -dalğa ,
Yanaqları islanır Ay gözəlin.
Qaranlıqda uzaqdan adama bənzəyir ağacların qaraltısı ,
Saçlarında yağış, gözündə dəniz, sinəsində sahil , qollarında quş yuvası.
Gecənin qoynunda səhəri gözləyir burda hər nə var —
Dəniz, dalğalar, sahil,
yelləncəklər , hasarlar , ağaclar, quşlar…

****

Döşəməsi gil, divarı şirəli evlər vardı ,
Pəncərəsi səmaya baxardı..
Çəpərləri qamışdan ,
Doqqazları taxtadan quralıydı,
Qapıları qonaqlı , qaralıydı.
Dörd tərəfi çiçəkli, otluydu,
Qızları həyalı,
Oğlanlatı ağ atlıydı.
Çörək ətirliydi,
Sevgi çətirliydi.
Tox idi İti, pişiyi ,
tavanından asılardı uşaq beşiyi .
Xallı , xalçalıydı,
Mütəkkəli, nalçalıydı.
Gecələr hamı lampa başına yığışardı ,
Nənələr nağıl danışardı,
Nəvələr noğullaşardı.
Göz açıb yumunca dəyişdi hər şey,
Sökdülər döşəməsi gil ,
divarı şirəli evləri ,
Qonaqlı evləri, qaralı evləri.
Divar -divar sökdülər ,
Hasar -hasar sökdülər.
Yerində daş imarətlər ucaldı ,
Bacasından tüstü çıxmayan,
Pəncərəsindən günəş baxmayan.
Nənələr babalar köç etdi,
Atalar, analar qocaldı.
Sonra cığırları kol ,
Adamları qaramat basdı .
Sevgilər bölündü , azaldı, kiçildi,
Evlər rəngiylə, adamlar paltarıyla seçildi.
Kişiləri adıyla yox, cibiylə çağırdılar,
Hasarıyla, qapısıyla ,bacasıyla ,”Cip”iylə çağırdılar.
Sonra nifrət başladı ,
Sonra paxıllıq , bəddua, göz yaşı ,
Sonra hamı şeytanı daşladı. ..
Döşəməsi gil, divarı şirəli evlər vardı,
Pəncərəsi səmaya baxardı…

****

Qadın gəncliyini divardan asmışdı,
Özü isə otaq-otaq dolanırdı qocalığın başına.
Hər dolandıqca bir buğda dənəsi boyda ömründən sürüşüb düşürdü ayaqları altına.
Axsayırdı,
Amma yenə addım -addım yeriyirdi ağrılarının üstünə.
Arada başını qaldırıb divardakı qadına gülümsəyirdi ,
Öpüşürdü baharla qış.
Kölgəsi düşürdü otağın küncünə,
Çevrilib çıqqaçıqla vaxt üyüdən saatına gülümsəyirdi.
Sonra ehmallıca barmaqlarını üzünün qırışlarına,
İyirmi ildən qalma günəş ləkələrinə sürtürdü,
Dodağının çatına gülümsəyirdi.
Daha sonra boynunun ardına düyünlədiyi ağappaq saçlarını qapqara, ilməsi qaçmış yaylığı ilə örtürdü.
Nəfəsi kəsilirdi tənhalıqdan,
Boğurdu divarlar bu səssiz, səmirsiz, yarımçıq qadını,
Xəyallar gözünə batırdı.
Qapını açıb havaya çıxırdı və günə verirdi ayaqlarının yelini,
Pillələr arxasınca daş atırdı….

Müəllif: Təranə DƏMİR

AYB – nin və AJB -nin üzvü

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ >>>>

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93 E-mail: zauryazar@mail.ru

www.USTAC.az

Dünyaya işıq tərəfdən baxan şair

Aprel 23, 2025 www.bitik.az Bir şərh yazın

Dünyaya işıq tərəfdən baxan şair

Ömrünün bu çağında da sevgidən doymayan , ayla , ulduzla həmsöhbət olan , tərtəmiz duyğularını aramla hecaya sığdıran , yoluna , izinə sadiq şair Fəxrəddin Teyyubun dünyaya göz açdığı gündü səhər. Həm də yubiley yaşıdı. İstədim bir -iki kəlməylə şablon doğum günü təbriki yazam. Böyük Sözə sığışmayan şairin duyğularından doğan şeirləri məni bu fikirdən uzaqlaşdırdı. Dünyanın , elə Sözün də işıq tərəfindən baxan şairi ürəkdolusu təbrik etmək keçdi könlümdən. Tərifsiz , filansız . Özü də bilir ki, qeyri -səmimiyyəti sevmirəm və özü də bilir ki, hər yazı doğulmalıdı. Sözə Tanrı sığal çəkmədisə , heç.
Fəxrəddin Teyyub duyğularına köklənən şairdi. Sözə irfan yanaşanlardandı. Pakdı. Paxıllıqdan və intriqadan çox uzaqdı . Söz ətrafında müzakirə aparmağı sevir. Tənqiddən qaçan şair deyil. Heç kimə yuxarıdan aşağı baxmır. Bu yaşında da öyrənməyə çalışır. Təvazökardı. Sözdə yerini və çəkisini bilir. Bəziləri kimi efirlərin və mətbu orqanlarının yolunu ağartmır . Qətiyyən özündən razılıq hissi yoxdu. Ayda bir kitab çap etdirmir. Onunçun kəmiyyət yox, keyfiyyət önəmlidi. Zəif şeirlərində də işıq var. Nəyi var özünündü. Kiminsə qələmindən keçib şair olmayıb. Bütün yazılarında Fəxrəddin Teyyubdu. İmzası , möhürüylə..Əsl sözü uzaqdan tanıyan yazardı. Bilmədiyi işin qulpundan yapışmağı sevməz və bu cəhətdən də gözümüzü yağır edənlərdən çox fərqlənir. Hecaya bağlıdı. Özü demiş Tanrı Sözü hecada göndərir onunçun. Məhsuldar şairdi. Yazmaqdan doymur və bezmir. Sevgiyə Göy üzündən baxır. Yazdıqlarına ürək qoyur. Ona görə də sevilir. Əsl Sözü görəndə uşaq kimi sevinənlərdəndi. Hamının uğurunu özününkü bilir. Əlbəttə bu uğur ədalətdən və həqiqətdən keçirsə. Bəlkə də bu xüsusiyyət onun uzun müddət hüquq-mühafizə orqanlarında işləməsindən irəli gəlir. Qanunlara sadiqdi. Elə şeirdə də qanunlardan kənara çıxmır. Hərdən qaydaları, sədləri və hasarları da aşmaq lazımdı desək də öz yolundan çıxmır. Bu baxımdan da özünə bağlıdı. Elə sözünə də. Sözü olmayanların iradını qəbul etmir. Düz də edir. Bu baxımdan oxşarıq. Sözdə öz kürsüsü var, kimsə onu ordan düşürə bilməz. Vətənə , torpağa və ailəyə bir özgə sevdası var ( şair kimi) elə Sözə də. Hərdən zamandan və yaşından şikayətlənir. Vaxt tapanda. Ancaq ruhdan düşmür. Sələflərinə sadiqdi , gələcəyə də inanır. Hər şeyə sevgiylə baxır–yağışa da, küləyə də, çiçəyə də , torpağa da , ağaca da , kola da…
Bu xüsusiyyətinə görə də Fəxrəddin Teyyubu sevənlər sevməyənlərdən daha çoxdu. Sözündən böyük danışmağı sevmir . Dedim axı Sözdə yerini və çəkisini bilir. Səmimiyyət olan yerdə Fəxrəddin Teyyub da var. Unutqan deyil . Həssasdı , adamı sözündən tanıyır. Hər adama da ürək qızdırmır.
Yeni yaşında qələm dostumuza bol-bol can sağlığı , sevgi və ruh yüksəkliyi arzulayıram . Ruhun yüksək olduğu yerdə xoşbəxtlik , uğur və səadət həmişə var. Bir il də gəldi keçdi. Sözünün üstə söz , yaşının üstə yaş gəldi. Bu yaşın da mübarək , şair! Tanrı ömrünə və Sözünə bərəkət versin!

Müəllif: Təranə DƏMİR

AYB – nin və AJB -nin üzvü

QULU AĞSƏSİN YAZILARI

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ >>>>

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93 E-mail: zauryazar@mail.ru

www.USTAC.az

Dominoda uduzub Sözdə qalib olan şair

Aprel 20, 2025 www.bitik.az Bir şərh yazın

Dominoda uduzub Sözdə qalib olan şair

Yadımdadı 4-cü sinifdə oxuyanda kiçik hekayələr yazırdım. Yazan kimi də anama göstərirdim. Oxuyurdu , gülümsəyirdi. Qəribə məmnunluğu vardı anamın. O gülümsədikcə elə bilirdim ki, dünyanın ən böyük yazıçısı özüməm. Xəyalımın əlindən tutub böyük -böyük səhnələrdə , televiziya ekranlarında gəzirdim. Özümü böyük istedad sahibi bilirdim . Bir gün atam heç nə olmayıbmış kimi mənə “hünərin var şeir yaz” dedi. Pərt oldum. Sən demə mənim bu “böyük” yazılarımı atam elə yüksək dəyərləndirmirmiş. Riyaziyyatçı olduğuna görə onunçun hekayə yazmaq da iki vur iki imiş sən demə. Məndən daha böyük uğur gözləyirmiş bəlkə də. Bəlkə də ayrı səbəb vardı..Bilmirəm. O gündən sonra belə qərara gəldim ki, nə olursa olsun şeir yazacam . Bilirdim ki, şeir yazmaq elə də asan deyil. Amma atamın acığına mütləq şair olacaqdım. Bu acıq mənə sözün qapılarını daha geniş açmaqda kömək etdi və beləcə ilk şeirim doğuldu. Sonra bir də , bir də … Əlbəttə hamısı uşaq təxəyyülünün məhsulları idi. Sonra ilk şeirim dərc oldu və o zaman ilk dəfə özümü qalib kimi hiss etdim və ilklər belə başladı. Mən bacarmışdım. Çox sonralar öyrəndim ki, Qulu Ağsəs də domino oynayarkən qardaşıyla mərcə girib , uduzub şeir yazıb . Yəni hər ikimizin qocaman şeirə gəlişimiz təsadüfən olub. Sonra fikirləşirəm ki, axı təsadüflər zərurətdən doğur çox vaxt. Amma nə yaxşı ki, mən acığa düşmüşəm və nə yaxşı ki, Qulu mərci uduzub. Yoxsa biz nə edərdik ədəbiyyatsız? Sözdən başqa nə gəlir əlimizdən?
Barmaqla sayılacaq qədər görüşmüşük onunla.
Ayaqüstə , qaçaraq, tələsik. Amma mənə elə gəlir ki, onu min ildi tanıyıram. Ayrı dünyalarda , ayrı məkanda , ayrı zamanda biz onunla çox yaxın dost olmuşuq düşüncəsindəyəm. Ərklə qapısını çala biləcəklərimdəndi. Tənqidimə də , tərifimə də eyni münasibət bildirir. Gülümsəyir eləcə. Çox az -az danışırıq. Başı “Ulduz”a qarışıb , mərci də yadından çıxıb. Qardaşına uduzduğu mərcindən danışıram. Bunun günahını da zamanın üstünə yıxır.
Hərdən ona zəng edirəm. Nəsə soruşmaq və hansısa fikrimi bölüşməkçün. “Bir saatdan sonra sənə zəng edəcəm deyir” . Bir saat bir həftə olur. Sözüm də yadımdan çıxır. Zəng edəndə çaş- baş qalıram ki, görəsən nə deyəcəkdim.
Üç ildi söz verib ki, sənin haqqında yazı yazacam. Hələ də yazır. Çörəyi də ayaqüstə yeyir , nə inciyim ondan. Amma ara -sıra kiminsə yaradıcılığı haqqında yazısını görəndə , fikirləşirəm ki, bu ayaqüstü yazıların biri də mənə ünvanlana bilərdi. Sonra da yadıma düşür ki, Qulu Ağsəs adamı yola verməyi sevmir. Çox sevdiyi sözün xətrinə dəyməkdən qorxandı.
Qulu bir dastanlıq düşünər , bir dadımlıq yazı yazar. Bir dadımlıq sözünün də təpəri var axı. Özündən çox oxucunu fikirləşər . Sözü də , oxucunu da yormağı sevməz . Bəzi dostlarım kimi Qulu da şeir yazanda çiynimdən dağ götürülür. Elə bilirəm onunla birgə mənim yorğunluğum da canımdan çıxdı. Hərdən elə yazıları başımıza çıxarar ki, özün özünə məətəl qalarsan. Hərdən də elə şeirləri ayaq altına atar ki, götürüb təzədən yerinə qoymağa utanarsan. Qəribəliyi çoxdu Qulunun.
Sözə o qədər vurğundu ki, dönüb dünyaya baxmaz. Qıraqdan , bucaqdan eşidərəm tərifini, üzə tərif yağdırmağı sevməz . Xəsisdi bu sarıdan. Hələ -hələ danışmaz , danışanda da susmaz. Danışdıqca özünü ələ verər. O susanda mən yazaram.
Yeniliyə can atar , amma kökdən də qırağa çıxmaz. Bilir ki, yoldan çıxdısa azacaq. Əvvəl eynəyiylə , sonra gözüylə baxar adama. Kim bilir eynəkdən keçməyən nə qədər “dost”u var .. Qıraqdan baxanda xoşbəxt , dərdsiz, qəmsiz görünər. Bəzən dili yox, gözü danışar adamla. İçindəki ağrıları gözündən gizlədə bilməz.
Şeiri barmaqlarıyla yox, ayaqlarıyla yazar , sözün dalınca qaçmaz , söz onun ardınca düşər. Sevgiyə yuxarıdan aşağı baxar . Göy adamıdı axı..
Həmişə gənclərlə oturub durur deyə yaşını unudub. Bir də təəccüblü də olsa eyni vaxtda , eyni məkanda doğulmağı sevməz. Hər adama bir doğum tarixi deyər. Qalarlar çaş-baş. Dedim axı eynilikdən tez bezəndi. Gecənin bir aləmində tanımadığı ölkələrə və tanımadığı adamlara telefon açar və şeir deyər. Mənim kimi. Hərdən tənhalığımızı bir yadın səsiylə ovundurarıq. Dəlisayaq. Boynuna almasa da aprelin 20 -si onun dünyaya göz açdığı gündü. Mənə elə gəlir ki, Qulu əlində qələm , çiynində çanta , gözündə eynək gəlib dünyaya. Bu yazını da ad günü təbriki kimi anlamasın. Yazdım ki, vaxtı yadına salım. Başı “Ulduz”a elə qarışıb ki, dönüb ətrafa baxmır. Həm də təmtərağı sevmir. Yaşının üstünə yaş gəldikcə bir az da uzaqlaşır şablon ad günü təbriklərindən. Bu sarıdan da bənzərliyimiz var. Özü demiş ömürdən ömür gedir , buna sevinmək yox , ağlamaq lazımdı. Amma nə etsək də zaman atına çata bilmirik . Yenə özü demiş.
İndi yəqin ki, vaxtı da , bu günkü doğum gününü də unudub və “sahildə qumun üstündə oturub dənizdə batan qayaya dua edir”. Tanrı səsini eşitsin.
Bu da təbrik deyil, arzudu.
56 -yacan Qulu Ağsəs kimi yaşadın. Bundan sonra da öz adınla yaşamaq ümidiylə təzə yaşda görüşənədək, əziz dost!

Müəllif: Təranə DƏMİR

AYB – nin və AJB -nin üzvü

TƏRANƏ DƏMİRİN YAZILARI

ZƏHRA HƏŞİMOVANIN YAZILARI

TƏRANƏ DƏMİRİN YAZILARI

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ >>>>

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93 E-mail: zauryazar@mail.ru

www.USTAC.az

HƏYAT, XOŞBƏXTLİK VƏ ZAMAN

Aprel 13, 2025 www.bitik.az Bir şərh yazın

HƏYAT, XOŞBƏXTLİK VƏ ZAMAN

İnsan həmişə həyatı anlamağa , dərk etməyə çalışır. Hər kəs bir pəncərədən , bir prizmadan baxır həyata. Bir pəncərənin işığı o biri pəncərəyə düşmür. Hamı özünü haqlı sayır. Heç kimin ağlına gəlmir ki, bəlkə ən haqsız tərəfdədi həqiqət? Əgər həyat ana bətnində başlayıb yerin bətnində başa çatırsa ortada qalan zaman çərçivəsi nədi bəs? Bəlkə insanın bir qaranlıqdan digər qaranlığa inteqrasiyasıdı həyat?. Bəlkə insan rüşeymi inkişaf edə -edə neçə qat qaranlıqdan keçir özünə çatanacan?
Bəlkə həyat insanın özü özünə min kərə qayıdışıdı?. Ruhun neçə canda dünyaya neçə yol dönüşüdü bəlkə həyat? Suallara cavab tapmayanda gah elmə , gah Tanrıya söykənirik. Fikirlər düyünə düşəndə də bir ayrı nöqtədən baxırıq dünyaya. Şüurumuzun yetdiyi qədər, görmək istədiyimiz tərəfdən baxırıq.
Ölənəcən , yəni bir qaranlıqdan o biri qaranlığa keçənəcənsə çox şey bizə sirr olaraq qalır. Bəlkə də heç bir sirr yoxdu. Həyat biz bildiyimizdən də asandı bəlkə. Bəlkə biz özümüz çətinləşdirmişik həyatı , elə ölümü də. Hərdən adama elə gəlir ki, köç etdiyimiz və əbədi dünya adlandırdığımız dünya da heç əbədi deyil. Orda insan təzədən doğulur , yaşayır və ordan da bir ayrı dünyaya keçid edir. Beləcə insan min kərə doğulur. Ayrı cilddə , ayrı adda, ayrı məkanda min kərə gəlir dünyaya. Ya bəlkə əsl həyat ölümdən sonrakı həyatdı?
Amma nə olursa olsun hər yerdə özünə xoşbəxtlik axtarır insan .
Bəs hər kəsin əli çatırmı o məchul nöqtəyə–Xoşbəxtliyə? Qaçaqaçda , qovhaqovda nə qədər xoşbəxt ola bilirik? Zamanımız və gücümüz qalırmı xoşbəxt olmağa? Mənə elə gəlir ki, bədbəxtliyin açıqlaması bu qədər mürəkkəb və çətin deyil. Göz yaşı, həsrət, itkilər, səfalət, ayrılıqlar ( növündən asılı olmayaraq) , sevgisizlik , tənhalıq və sair və ilaxır ..bunlar bədbəxtliyi ifadə etməkçün ən primitiv ifadələrdi. Demək bunlar varsa heç bir xoşbəxtlikdən danışmaq olmaz. Üstündə olduğumuz bu həyat özü də faciədi mənim aləmimdə . Xeyirlə şərin, işıqla zülmətin , güclüylə gücsüzün mübarizəsi çox vaxt biz gözlədiyimiz nəticəni vermir.
Bizə taleyi həmişə Tanrımı cızır ? Bütün günahları Onun və İblisin boynuna yıxmaqla əlimizə nə keçir? Özümüzü aldadırıq . Özü də bilə-bilə , sevə -sevə aldadırıq. Bu da ən böyük faciədi. Hər kəs xoşbəxtliyə can atır, eyni zamanda da ondan qaçır. Eyni yerdə , eyni havada yaşaya bilməyənlər məkan dəyişdirməyə ürək eləmir. Bütün talelər cəmiyyətin qarmağına keçib. Heç kəs ətrafın , toplumun , bütövlükdə sosial mühitin düşüncəsindən kənara çıxa bilmir. Düşündüyünü deyən , ürəyi istədiyi kimi hərəkət edənlərə “əxlaqsız, şərəfsiz , vicdansız , namussuz ” damğası vurulur. Buna görə əksəriyyət bu baryeri keçməyə qorxur. Yolun bu tayında qalanlar o taydakıları topa tutur. Aradakı səddin adınasa ictimai qınaq deyirlər.
Nəticədə ailələr yalandan , xəyanətdən , göz yaşından , nifrətdən asılır. Qadınla kişi münasibətlərində yaranan uçurumdansa danışmağa dəyməz. Bütün münasibətlərisə cəmiyyət formalaşdırır. Heç kimin öz azad fikri yoxdu. Düşüncələri qorxuyla idarə edirlər. Stress, həyəcan , psixoloji gərginlik insanların həyat tərzinə çevrilib.
Hər şeyi taleyin üstünə yıxmaq nə dərəcədə doğrudu? Hər şey alnımızda yazılıbmı?
Hamı öz taleyini yaşayırmı ? Bəlkə mən dostumun , qardaşımın , bacımın , qonşumun, oğlumun, ya heç tanımadığım , dünyanın o başındakı insanların taleyini yaşayıram , ya bəlkə əksinə? Kimsə kiminsə sevgi payına ortaqdı bəlkə ? Bəlkə elə bütün talelər bir -birinin davamıdı? Film kimi. Kiminsə yarımçıq taleyi kimdəsə tamamlana bilmir bəlkə? Bəlkə ona görə heç kim xoşbəxt olmur? Ömrümüzün yarısı yuxuda , yarısı gerçəkdə keçir. Yuxuda yaşadıqlarımızdı bəlkə elə əsl gerçəklər. Bəlkə bu yazdıqlarım da mənim deyil. Kiminsə nə vaxtsa düşündükləridi kimsə mənim əlimlə diktə edir bu gün . Bəlkə min il əvvəl yazmışam bu yazını , indi oxuyuram. Suallar çoxdu . Cavablarsa havadan asılıb qalıb. Bütün təsadüfləri zərurət adlandırdığımızçun bu düşündüklərimizi də
zərurətə bağlayacağıq çox güman ki. Ən asan yol budu axı. Amma nə etsək də xoşbəxtliyin qafiyəsini tapa bilmirik. Hadisələrsə faciələrin ətrafında cərəyan edir .Bir qaranlıqdan o biri qaranlığa yol gedir hamı. Həyat budurmu?

Müəllif: Təranə DƏMİR

AYB – nin və AJB -nin üzvü.

ZƏHRA HƏŞİMOVANIN YAZILARI

TƏRANƏ DƏMİRİN YAZILARI

===============================================

<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ >>>>

Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93 E-mail: zauryazar@mail.ru

www.USTAC.az

Təranə Dəmir – Zaman

Aprel 7, 2025 www.bitik.az Bir şərh yazın

ZAMAN

Qəribə zamandı. Köhnələr təzələri bəyənmir, təzələr köhnələrə daş atır. Əsl ədəbiyyata ağız büzənlər , köhnə paltarının söküklərini yamayıb təzə dona mindirənlər , hecanın , qəzəlin ətəyindən bərk -bərk yapışanlar , eyni notda ilişib qalanlar , Nizamidən , Füzulidən bu yanı görməyənlər , mənasız söz yığınını qafiyəyə sığdıranlar və sair və ilaxır sözbaz zümrə formalaşıb. İddiaları sözlərindən böyük yazarlar sözü iddiasından böyük yazarları kölgədə qoyub. Əsl sözün qarşısına boğaq atmaq , onu gözdən salmaqçun dəridən ,qabıqdan çıxmaq prinsipi ilə yaşayanlar da çoxdu. Pərdəarxası düşmənçilik edənlər ” dostluq”dan , ədalətdən, həqiqətdən dəm vurur. Havası , işığı gendən vuran ədəbi nümunələr durmadan tənqid və gülüş obyektinə çevrilir. Əslində tənqid edənlər özlərinin nə qədər dayaz , bəsit olduqlarının fərqində deyillər. Ya da yalançı təriflərdən başları gicəldiyindən həqiqətin əsl üzünü görə bilmirlər. Sərbəst vəzndə yaza bilməyənlər hecanı , hecada yaza bilməyənlər sərbəsti qaldırıb ala dağın başına qoyublar. Ortada itib batansa Sözdü. Böyük hərflərlə yazdım sözü. Çünki onu kiçildənlər çoxdu. Vaxtilə Azərbaycanın mətbu orqanlarında dərc olunan yazılar indi aktuallığını ( hətta gözəlliyini ) itirib deyə yazı müəllifləri bütün günahı zamanın və tərəqqinin boynuna yükləyib. Axı zaman durmadan inkişafdadı və bu sürətlə ayaqlaşa bilməmək , zamandan geridə qalmaqsa insanın özünün , sözünün gücsüzlüyüdü, acizliyidi. Uzun , sicilləmə yazıları oxuyan yoxdu indi. Oxucu təfəkkürü də dəyişib. İnsanlar yazının bir əvvəlin , bir də sonun oxuyur. Zamanın nəbzin tutan yazılar yazmaq lazımdı daha. Boğazdan yuxarı , qafiyədən asılıb qalan nəfəssiz , hay -küydən ibarət şeirlər öz ömrünü başa vurub. Romanlar , epopeyalar da yerini yığcam esselerə , hekayələrə verib. Nə qədər uzun olsa da onsuz da hamısı eyni qənaətə gətirib çıxarır. Ədəbi cameədə bir -birinə daş atmaq , yaxşı sözə ağız büzmək adi hal alıb. Kreslosu sözündən çox böyük olanlar gündəmi zəbt edib. Hər yerdə ( saytlarda , qəzet və jurnallarda , radio və televiyalarda) onlardı. Onlara əyilənlərsə onlardan da təhlükəlidi. Əyilməyənlər özlərinə heç yerdə yer tapmayanda küsüb öz qınlarına çəkilirlər. Bu hər sahədə belədi. Kiminsə ətəyindən tutub yerimək də hər insanın işi deyil axı. Bu özü də bir elmdi mənim aləmimdə. Özünü təsdiq edə bilməyənlər kibrindən və eqosundan baxır dünyaya. Sosial şəbəkələr od püskürür. Hamı yazır , hamı danışır. Susanlarsa içində haqq -hesab çəkir. Zənnimcə ən qərarlı təbəqə susanlardı. Özlərini , sözlərini cəmiyyətdən , ictimai qınaqdan , təhqirdən və tənqiddən uzaq tutanlar ən doğru yolu seçib məncə. Yuxarılar aşağıları , aşağılar yuxarıları daşa basır. Nəticədə aralıqda itib batansa Sözdü.

Müəllif: Təranə DƏMİR

AYB – nin və AJB -nin üzvü.

ZƏHRA HƏŞİMOVANIN YAZILARI