Uşaq təxəyyülünün rəngləri
(“Rəssam Türkan və panda Mimi” hekayəsi haqqında – on birinci yazı)
Müasir dövrdə uşaqların yaradıcılıq dünyası təkcə rənglər və şəkillərlə deyil, həm də söz və təxəyyülün vəhdəti ilə formalaşır. Gənc rəssam-yazıçı Türkan Alpturan (Hüseynli)nin “Rəssam Türkan və panda Mimi” adlı hekayəsi bu baxımdan xüsusi diqqətəlayiq nümunələrdən biridir. Bu əsər sadə uşaq hekayəsi olmaqla yanaşı, həm də dostluq, empatiya, yaradıcılıq və mədəniyyətlərarası ünsiyyət kimi mühüm dəyərləri özündə birləşdirən mənəvi-estetik bir mətndir.
Hekayənin başlanğıcı oxucunu dərhal uşaqlıq dünyasının saf və səmimi mühitinə aparır. Parkda oturub şəkil çəkən balaca rəssam obrazı – başında qırmızı beret, əynində panda şəkilli önlük – artıq oxucuya onun daxili dünyası haqqında ilkin təsəvvür yaradır. Bu təsvirlər təkcə vizual deyil, həm də simvolik xarakter daşıyır. Rəssamın geyimi onun yaradıcılıq ruhunu, panda təsviri isə gələcək hadisələrin poetik xəbərçisini əks etdirir.
Əsərin ən maraqlı məqamlarından biri reallıqla fantaziyanın incə şəkildə qovuşmasıdır. Balaca pandanın – Miminin qəfil peyda olması uşaqların sərhədsiz təxəyyülünün təzahürüdür. Bu, həm də uşaqların dünyanı necə qəbul etdiyini göstərir: onlar üçün qeyri-mümkün anlayışı yoxdur, hər şey mümkündür və hər şey dostluğa çevrilə bilər. Miminin danışması, onunla qurulan dialoq əsərə nağılvari bir ahəng qatır.
Hekayənin əsas ideya xətti dostluq üzərində qurulub. Türkan və Mimi arasında yaranan münasibət qısa zamanda dərin bağa çevrilir. Bu dostluq yalnız birgə vaxt keçirmək deyil, həm də mədəniyyətlərin paylaşılmasıdır. Mimi Yaponiyadan, Türkan isə Türkiyədən danışır. Bu epizodlar uşaqlara erkən yaşdan fərqli ölkələrə, mədəniyyətlərə maraq və hörmət aşılamaq baxımından əhəmiyyətlidir. Xüsusilə sakura bağçaları, qağayılar və göyərçinlər kimi obrazlar əsərin poetik məkanını genişləndirir.
Ad günü səhnəsi isə hekayənin emosional kulminasiyasıdır. Burada müəllif uşaqların sevincini, birlikdə paylaşmağın gözəlliyini və qəfil baş verən kiçik uğursuzluğun yaratdığı kədəri incəliklə təqdim edir. Tortun düşməsi və Miminin ağlaması çox tanış, real bir uşaq reaksiyasıdır. Lakin məhz bu məqamda Türkanın yaradıcı yanaşması üzə çıxır. O, problemi adi şəkildə həll etmir, onu sənət vasitəsilə aradan qaldırır – qızılgül ləçəkləri ilə tortu bəzəyərək həm estetik, həm də mənəvi bir həll yolu tapır. Bu, uşaqlara öyrədir ki, çətinliklər qarşısında yaradıcılıq və düşüncə ilə çıxış yolu tapmaq mümkündür.
Hekayənin sonu isə ümid və arzu ilə tamamlanır. Miminin sakura bağlarında birlikdə gəzmək arzusu təkcə bir səfər istəyi deyil, dostluğun davamlılığının və gələcəyə inamın rəmzidir. Bu arzu uşaqlara xəyal qurmağın gözəlliyini və dostluğun sərhəd tanımadığını xatırladır.
Publisistik baxımdan bu hekayə uşaqların estetik və mənəvi inkişafında mühüm rol oynaya biləcək bir nümunədir. Burada didaktika açıq şəkildə deyil, hadisələrin təbii axarında təqdim olunur. Oxucuya nəsihət verilmir, əksinə, o, hadisələrdən özü nəticə çıxarır. Bu isə müasir uşaq ədəbiyyatının əsas prinsiplərindən biridir.
Türkan Alpturan (Hüseynli)nin bu hekayəsi göstərir ki, uşaq yaradıcılığı sadəcə sadə təsvirlərdən ibarət deyil. Bu yaradıcılıq həm də dərin emosional zənginlik, geniş dünyagörüşü və incə estetik duyum tələb edir. “Rəssam Türkan və panda Mimi” məhz bu keyfiyyətləri özündə birləşdirərək həm uşaqlar, həm də böyüklər üçün oxunaqlı və düşündürücü bir əsər kimi yadda qalır.
Nəticə etibarilə, bu hekayə uşaqlığın ən saf duyğularını – dostluğu, sevinc və kədəri, paylaşmağı və xəyalları – rəngarəng və səmimi bir dillə təqdim edir. Bu cür əsərlər gələcəyin yaradıcı, həssas və dünyaya açıq düşüncəli fərdlərinin formalaşmasına xidmət edir.
Türkan Hüseynlinin hekayələri haqqında
RƏNGLƏRİN DİLƏ GƏLDİYİ UŞAQLIQ DÜNYASI
Zaur Ustac və Türkan Alpturan (Hüseynli)
Müəllif: Zaur USTAC