Mən onu həyatda görməmişəm. Amma hər dəfə şəkli qarşıma çıxanda necə gözəl olduğundan zövq almışam. Sanki o, Allahın öz fırçası ilə yaratdığı gözəl bir rəsmdir. Söhbət şair-yazıçı Təranə Məmməddən gedir…
Əliyeva Təranə Məmməd qızı 1 iyun 1956-cı ildə anadan olub. Bakı Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsini bitirib. 1981-1990-cı illərdə Azərbaycan Dillər Universitetinin nəzdində fəaliyyət göstərən kurslarda və eyni zamanda Bakı Dövlət Universitetində ərəb dilini tədris edib. Bir müddət Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti yanında Mətbuatda Dövlət Sirlərini Mühafizə Edən Baş İdarədə redaktor işləyib. Sonralar isə Azərbaycan Respublikası Milli Təhlükəsizlik Nazirliyində məsul vəzifədə çalışıb. Hal-hazırda ehtiyatda olan Polkovnik-leytenantdır. Bir neçə şeir və nəsr kitablarının müəllifidir…
Şair, publisist Zaur Ustac onun barəsində yazır:
“Öncə onu qeyd etmək istəyirəm ki, bu mənim Təranə Məmməd yaradıcılığına ikinci müraciətimdir. İlk dəfə səhv etmirəmsə 2018-ci ildə Təranə Məmmədin “Tor” kitabı, bu kitabdakı eyni adlı povesti və digər fərqli problemlərdən bəhs edən oxşar motivli hekayələri ilə tanış olduqdan sonra həmin yazını yazmağı özümə borc bilmişdim. Yazıdakı bəzi fikirlərə görə yaxın və uzaq çevələrdən bəlkə də haqlı sayıla biləcək iradlar da almışdım. Bu gün də eyni səbəbdən bu yazını yazmağı özümə borc bildim. Mətləbə keçməzdən əvvəl onu qeyd etmək istəyirəm ki, həm “Tor”u, həm də “Sirr”i bir nəfəsə oxumuşam. Ümumiyyətlə Təranə xanımın qələmindən çıxmış mətnləri həcmindən asılı olmayaraq bir nəfəsə oxumamaq mümkün deyil.”
Zaur Ustac daha sonra qeyd edir:
“Təranə xanımın əsərlərin dili, quruluşu və mövzu aktuallığı, əhəmiyyəti baxımından birinci yazımdakı fikrimdə qalıram. “Həcmindən asılı olmayaraq onun qələmə aldığı mətnlər olduqca yığcam, sanki, gözəgörünməz bir struktur sxem üzərinə yığılmış ayrı-ayrı, biri digərinə vəhdət üçün mütləq möhtac olan pazl hissəcikləri toplusu kimidir. Qısa və konkretdir.” Bu baxımdan, “Sirr” romanı müəllifin digər əsərlərindən elə də fərqlənmir. “Təranə xanım adi görünən bir məişət problemi üzərinə qurulmuş təhkiyəni ani bir xatırlama və ya sualla illər öncə baş vermiş əhəmiyyətli hadisənin üzərinə yönəldib, bu mühüm məsələ barəsində bir-iki cümlə ilə oxucuya elə müfəssəl məlumat yüklü informasıya ötürür ki, bu sadəcə qibtə ediləcək hal, onun illərin gərgin əməyinə söykənən, hər ötən saniyənin olduqca qiymətli olduğu, sözün anında fiksasiya etmək bacarığının mühüm olub, həyati əhəmiyyət kəsb etdiyi fəaliyyətindən, iş təcrübəsindən qaynaqlanır. Uzun illər əmək fəaliyyəti nəticəsində qazandığı sistemlilik, yığcamlılıq, dəqiqlik, bütövlük kimi xarakter xüsusiyyətləri hər sözdən, hər cümlədən, hər bir fikirdən boylanır və görünür…”
Bəli, iyunun 1-i bu gözəl xanımın doğum günüdür. Onu bu münasibətlə təbrik edir, möhkəm can sağlığı, yaradıcılıq uğurları arzulayıram. Çox yaşasın!
Uşaq yaddaşı çox iti olur. Bəzən böyüklərin o qədər də əhəmiyyət vermədiyi hadisələr uşaqların yadında qalır və onlar həmin hadisələri xatirəyə çevirib əbədi yaddaşlarında saxlayırlar. Hətta uşaqlıq xatirələri onların insan kimi formalaşmasında müəyyən rol da oynaya bilir. O, orta məktəbi çoxdan bitirib.Məktəb illərinə, məktəblə bağlı sentemental xatirələrə o qədər də bağlı insan deyil. Həyat başını elə qatıb ki, keçmişə qayıdıb romantik xəyallara dalmağa heç vaxtı da olmur. Universitet, ailə, uşaq və nəhayət iş- bütün bunlar onun məktəb illərindən sonraki həyatının əsasını təşkil edir. Oxuduğu məktəb şəhərin mərkəz küçələrindən birində yerləşirdi. Şəhərin ən səviyyəli məktəblərindən biri hesab edilən bu bilik ocağını bitirdikdən sonra həmin illərlə həmişəlik vidalaşıb həyatına davam edirdi. İndi ona zəngin xanım da demək olar. Son illər maddi durumu çox yaxşı idi. Çalışdığı şirkətdən aldığı əmək haqqı da yüksək idi. Keçmiş məktəb illərindən yadında qalan cəmi iki nəfər var idi. İlk müəllimini və ona dərs deyən müəllimlərin çoxunu hörmətlə xatırlayırdı, lakin məhz o iki adam onun yaddaşına məktəb illərinin ən təmiz, ən saf insanları kimi həkk olunmuşdu. Bu insanlardan biri məktəbin qapıçısı Həmzə, digəri Tutu adlı xadimə idi. Həmzə kasıb, yaşlı insan idi. Əyninə həmişə nimdaş geyim geyinərdi. Ayaqqabıları ayağına ən azı bir ölçü böyük olardı. Məktəbin direktoru xüsusi hörmətlə yanaşardı Həmzəyə və onun məktəbdə vacib,məsuliyyətli işlə məşğul olduğunu xüsusi qeyd edərdi. Həmzə də gözlərini qıyıb başını bir qədər irəli verib baxar və özünü dünyanın ən xoşbəxti hiss edərdi. Həmzə uşaqları çox sevirdi. Hər birinə öz dogma nəvəsi kimi yanaşırdı. Yuxarı sinif şagirdləri ona siqaret alar, bəzən cibinə pul qoyardılar. Həmzənin bir xasiyyəti valideyinlər və məktəb direktoru tərəfindən xüsusilə dəyərləndirilirdi.O, zəng olmamış heç kimə məktəbdən kənara çıxmağa içazə vermirdi. Şagirdlər hərdən onun başını qatıb aradan çıxmaq istədikdə, Həmzə gülümsəyir və sakitcə “Görürəm haa!” deyib qapını əlləriylə bərk-bərk tutardı. Həmzənin daimi həmsöhbəti məktəbin xadiməsi Tutu yaşlı qadın idi. Əslində Tutu o qədər də təmizkar biri olmadığını hamı billirdi, lakin onu işdən kənarlaşdırmaq haqda heç kim düşünmürdü. Üst-başının kiri bilinməsin deyə həmişə qara paltar geyinərdi. Lakin bu kök, yaraşıqsız qadınnin gülər üzü onun bütün mənfi cəhətlərini üstələyirdi. Tutu çox mehriban və əliaçıq qadın idi. O da Həmzə kimi uşaqları çox sevirdi. Bəlkə də özü heç vaxt ana olmadığından onun uşaqlara xüsusi münasibəti var idi. Tutu məktəbə yaxın yaşayırdı. Yaşadığı yerə heç mənzil də demək olmazdı. Bir otaqlı qaranlıq, təmirsiz, cəmi bir çarpayı zorla yerləşən kiçik daxma idi onun evi. Ancaq Tutu həmişə öz mənzili haqda fəxrlə danışar və gözlərini süzdürərək xüsusi qeyd edərdi ki, Bakının mərkəz küçələrindən birində yaşayır. Ata -babasından qalmış bu kiçik daxmanı ən gözəl məkan hesab edirdi qadın. Tutu heç vaxt ərdə olmamış, ömrünü tək tənha yaşamışdı. Dərs vaxtı dəhlizdə heç kim olmayanda Tutuyla Həmzə girişdə oturub söhbət edərdilər. Söhbətin məzmunu çoxlarına aydın olmasa da hamı bu iki kasıb,miskin insanın mehriban, xoş söhbətinə, sadə zarafatlarına qibtə edərdi.
O, bir zaman oxuduğu həmin şəhər məktəbinin yanından keçib rəfiqəsigilə qonaq gedirdi. Məktəbdən bir qədər aralı yerləşən dar, dolayı küçələrdən keçirdi yolu. Köhnə, rəngi solmuş,uzun illərin şahidi olan qapılardan birinin qarşısında qara paltarlı qoca qadın oturmuşdu. Əlləriylə başındakı qara şalını düzəldib yerini rahatlayan bu qadını dərhal tanıdı. Bu Tutu idi. Kənardan durub qoca, haldan düşmüş, lakin üzündə elə həmişəki təbəssümü canlanan bu qadına baxdıqca məktəb illəri, uşaqlığı, müəllimləri, Həmzəylə Tutunun söhbəti- hər şey gözlərinin önündən kino lenti kimi keçdi… Bir gün anası dalınca gec gəlmişdi. İşdə yubanmışdı.O, çox ac idi. Dəhlizdə dayanıb anasını gözləyirdi.Tutu ağ dəsmala bükülmüş balaca bir qoğalı açıb əliylə iki yerə böldü. Tutu çox kasıb yaşayır, aldığı əmək haqqı onun yeməyini ancaq görürdü. Ona görə həmişə evdən gətirdiyi yeməyi göz bəbəyi kimi qoruyub kiçik hissələrə bölüb yeyərdi. Bu gün nahara həmin qoğalı gətirmişdi.Tutu indicə böldüyü qoğalı ağzına aparmaq istəyirdi ki, birdən kənarda dayanan balaca qızın gözlərininin ona dikildiyini gördü və :
Sən niyə burdasan? Anan gəlməyib? Gəl bura görüm,- dedi Bayaqdan həsrətlə qadının əlindəki qoğala baxa- baxa qızçığaz Tutuya yaxınlaşdı. Tutu əlindəki qoğalın yarısını qıza uzadıb:
Al! Ye! İndi anan gələr,- dedi Qız ömründə qoğal görməmiş kimi əlini uzadıb qoğalı götürdü və ağzına apardı. O, qoğalı elə həvəslə yeyirdi ki, Tutu qoğalın ikinci yarısını da yeməyib gözlədi. Sonra onu da uşağa uzadıb:
Al bunu da. Acsan deyəsən,- dedi Qız qoğalı alıb iştahla yedi. Tutu uşağın əllərini dəsmalla sildı və gülə-gülə ona baxıb:
Nə yaxşı qızsan sən. İndi anan gələr. Darıxma,- dedi. O gün Tutu ac qaldı, çünki cəmi bircə qoğalı var idi onu da qıza verdi. Tutu həmin qöğalı özü yeməyib heç də kasıb olmayan bir uşağa verdi. Ozü isə o gün ac qaldı. Bir zaman Tutunun əlindən qoğalı alıb iştahla yeyən qız indi qarşısında oturan qarapaltarlı qoca qadına baxdıqca uşaqlıqda həmin bu qadının ona verdiyi və ömrü boyu ləzzətini unutmadığı qöğalı xatırladı və sanki həmin qoğalın ətrini duydu. Bu Tutudur! İlahi, Tutu! Necə qocalıb ! Bu yazıq tənha qadın necə yaşayır görəsən? Bəlkə də xəstədir?!- deyə düşündü. O, asta addımlarla qoça qadına yaxınlaşıb onun arıq, göyərmiş əllərindən tutdu:
Tutu! Qadın başını qaldırıb ona baxdı və
Sən kimsən?- deyə soruşdu.
Tutu, necəsən? Necə yaşayırsan?Nə var, nə yox?- deyə bir neçə sualı birdən verdi.
Yaxşıyam. Sağ ol, – deyə Tutu gülümsədi.
Bəs Həmzədən xəbərin varmı?- soruşdu.
Həmzə çoxdan vəfat edib, qızım. Sən onu hardan tanıyırsan? O, heç nə demədən əlini çantasına atıb ordan xeyli pul çıxartdı və Tutunun ovcuna qoydu.
Tutu, götür bu pulu , xərcləyərsən, – dedi. Tutu pulu əlində bərk sıxıb saxladı. Sonra sanki onun üçün göydən enmiş mələyə baxıb:
Allah, köməyin olsun, bala. Bu qədər pulu götürə bilmərəm. Mən heç səni tanımıram axı,- deyə qadın etiraz etdi.
Götür, Tutu. Mən ki, səni tanıyıram. Götür!- deyib pulu qadına verdi.
Çox sağ ol, bala,dərman alaram bu pula. Çox sağ ol. Tutudan ayrılıb yoluna davam etdi. Uşaqlıq xatirələri, indi gördüyü yaşlı xəstə qadın- bütün bunlar onu birdən-birə çox sarsıtmışdı.O, gözlərinin yaşını silə-silə yolu keçib rəfiqəsigilə yollandı. Yol boyu “Niyə bu günə kimi heç vaxt onun necə yaşadığıyla maraqlanmamışam? Görəsən tək mən belə laqeyidəm,yoxsa hamı belədir?Qayğılar, problemlər insanlarlı kobudlaşdırır, laqeyid olmağa vadar edir. Amma … nə yaxşı gördüm Tutunu. Bundan sonra hərdən ona dərman almağa pul verərəm,” – deyə düşündü. Bu əhvalatdan düz bir həftə sonra maşınını bir qədər kənarda saxlayıb sevinə-sevinə o, yenəTutunun evinin qarşısına gəldi. Marketdən Tutu üçün xeyli ərzaq və bir neçə isti qoğal almışdı. Ona elə gəlirdi ki, qadın qoğallara çox sevinəcək.Tutunun mənzilinə yaxınlaşıb qapını açmaq istədikdə həyətdə dayanan yaşlı bir kişi ona baxıb:
Tutunu axtarırsan? – deyə soruşdu.
Bəli. Həmişə burda otururdu. Bu gün yoxdur.
Daha oturmayacaq. Bir həftə olar ki, köcüb burdan.
Hara köçüb?
Bizim yaşımızda hara köçürlər, qızım? O dünyaya,- deyə kişi zarafat etdi. O, duruxub qaldı. Əlindəki ərzaq paketini qoca kişiyə uzadıb:
Xahiş edirəm, bunları götürün məndən. Tutuya bazarlıq etmişdim.
Deməli mənim qismətimmiş . Götürərəm. Yaxşı adama oxşayırsan. Hardan tanıyırsan Tutunu?- deyə kişi söhbətə davam etmək istədi. O, kişiyə cavab vermədən sağollaşıb getdi. Kənardan oxuduğu məktəbin binasına xeyli baxdı. Yaddaşında qalanların hamısını bir daha xatırladı. Sonra “Allah sənə rəhmət eləsin, Tutu, nur içində yat , Həmzə!”- deyib maşınına oturdu.
Tənqidi nəzəriyyə postmodernizmdən yaranmışdır. Gündəlik həyatda biz postmodernizmə daha çox siyasi düzgünlük şəklində rast gəlirik. Multikulturalizm, kimlik siyasəti, nitq kodları…. Bu qaydalar irq, sinif, gender, etnik, cinsi mənsubiyyət haqqında danışmağın qəbul edilmiş yollarını müəyyənləşdirir. Postmodernizm insanın mənsub olduğu qruplara görə şəxsiyyətini faktiki olaraq müəyyən edir. Tənqidi nəzəriyyə filosof Hegellə başlamışdır.Hegel üçün tarixin əsl aktyoru fərd deyil, cəmiyyətin qanunları, əxlaqı, dili, sosial münasibətləri və s. vasitəsilə özünü ifadə edən “mütləq ağıl və ya ruhdur….Əslində Hegel üçün fərdlərin hətta öz orijinal ideyaları da yoxdur. Onların düşüncələri sadəcə mütləq ağlın ifadəsidir. Onun sözlərinə görə, fərdlər “hər zaman öz daxilində fəaliyyət göstərən “Dünya Ağlı”nın şüursuz alətləridir”. Zamanla Hegelin panteizmi dünyəviləşdi və onun Mütləq Ruhu bir metaforaya – dövrün ruhuna —Zeitgeistə çevrildi. (Almancada Zeit zaman və ya yaş, geist isə ruh mənasını verir). Ancaq geridə qalan, fərdlərin Zeitgeistin “şüursuz alətləri” olması fikri idi…. Bizim dövrümüzdə bu, hər kəsin ideyalarının sadəcə mədəni qüvvələr tərəfindən bir-birinə yapışdırılmış sosial konstruksiyalar olması barədə həddindən artıq nəticəyə gətirib çıxarmışdır. Fərdlər irqi, sinfi, cinsi, etnik mənsubiyyəti və cinsi kimliyinə əsaslanan icmaların sözcüsündən başqa bir şey deyil. Postmodernizm mədəniyyət və ya icma qüvvələrini mütləqləşdirir. Həqiqət sosial konstruksiya kimi yenidən müəyyən edilmişdir ki, hər bir icma öz təcrübəsinə və perspektivinə əsaslanaraq, cəmiyyətdən kənar heç kim tərəfindən mühakimə oluna bilməyən həqiqətə öz baxışına malikdir.
Bu günlərdə yazıçı Narıngül Nadirin “Çilli qız” adlı yeni kitabı çapdan çıxıb. Kitaba “Çilli qız”, “Yuva” povestləri və müxtəlif vaxtlarda qələmə alınmış hekayələr daxil edilib.
Kitab “Elm və Təhsil” nəşriyyatında çap olunub, redaktoru yazıçı-publisist Təranə Vahiddir.
Kitabın annotasiyasında müəllif belə qeyd edir: “Bu kitabın hər səhifəsindən bir insan taleyi boylanır. Dünyada qəribə taleli adamlar var. Hər adamın da öz nağılı…Dünya eləcə kitab-kitab nağıldır.
Bir də ki, yaşadığımız həyat başdan-başa təkrarlardan ibarətdir axı… Şəklini itirmiş, formasını dəyişmiş təkrarlardan…”
Narıngül Nadiri təbrik edir, uğurlar və oxucu bolluğu arzulayırıq.
Azərbaycanın görkəmli elm və sənət adamları Hüseyn Kürdoğlu və Şirindil Alışanlının xatirəsinə Poema-etüd
Ayrılıq od qaladı, ruhumu ütüb keçdi, Aldı məni hədəfə, qərəzə tutub keçdi. Yaman vəfasız çıxdı, küsüb getdi gəncliyim, Gördü qocalıq gəldi, cavanlıq ötüb keçdi.
Təhnalıq ürəyimə, qəlbimə sirdaş olar, Ögey-ögey ağrılar canıma qardaş olar. Sovurar günlərimi dövranımın ələyi, Nələrim qalar mənə, nələrim çıxdaş olar.
Götürmək istəmədim neçə dərdi, ağrını, Öz dərdimin ağrısı göynədərdi ağrını. Ustadlardan qalandı, əmanət olub mənə, Dedilər, varislərin çəkər mərdi ağrını.
Ey Tanrım, göndər gəlsin, nəyin var sinəm üstə, Sinəm elə meydandı – haqqım yox, dinəm üstə. Qalaq-qalaq dərdlərin elə zirvə yaradıb, Gərək uçam səmaya, göylərdən yenəm üstə..
Gördüm dərdin zirvəsi, uca taxtı qurulub, Ağrıdan gələn ağrı axıb, axıb durulub, Baxır çarpaz dağlardan al-qanı süzə-süzə, Zirvələrin Məcnunu – qoca qartal vurulub.
Sinəm üstü gül-güldü, süsən, sünbülüm yoxdu, Xəzan vurmuş bir bağam, bülbülüm, gülüm yoxdu. Düşmüşəm bir ocağa, yanam, Səməndər olam, Kül altından diriləm, yanıram külüm yoxdu.
Ustad baxdı halıma, gördü halı göynəyəm, Məni məndən irəli – deyər bu yer, göy – nəyəm, Yurdu talan içində, bəxti yalan içində, Yalıncıqlar əlində al boyanmış köynəyəm.
Axtardım məkanımı, kimdən sordum yerimi, Yenə mənə söylədi, qoca qurdum yerimi. Mən qoca Kürdoğlunun dördlük sarayındayam, Qorusun söz qoşunum – əsgər, ordum yerimi.
Həkəridən, Arazdan, Qara göldən soruşdum, Ağrıların lələsi Şirindildən soruşdum. Xəyalımda yeridim, dağları gəzdim gəldim, Dedim, ustad, mən səni yurdsuz eldən soruşdum.
Danışır Kürdoğludan yenə səhər küləyi, Dərdli xəbər gətirir qərib durna lələyi. Qardaşı Şirindilin hər sözündə canlanır, Xatirəsi, obrazı, ölməz şair taleyi.
İsti idi hər kəsə sözündə, bəyanında, Yaxınına, yadına, dostuna həyanında, Görməsə axtarardı: “Hardasan, ay Şirindil?” Deyərdim ki, burdayam, elə sənin yanında.
Bulaq idi duruluq damarında, qanında, Bir böyüklük var idi varlığında, canında. Gözlərində dünyanın dərdini daşıyardı, Dil açıb danışardı sözü həyəcanında.p
O, tayfanın ocağı, səcdəgahı, piriydi, Hər kəs yaxşı bilirdi, o, yüzlərdən biriydi. Xınalanıb gülərdi hər addımı qurbanla, Ürəklərdi məkanı, gözlər üstü yeriydi.
Atının nalı düşsə, nalbəndlər nal gətirib, Şair qəmə batıbsa, sevənlər xal gətirib. Xəstələnib Bərdədə – şairə dərman olar, Dədə Şəmşir əlində bir dalaq bal gətirib.
İstisuya gedişi necə şad xəbər idi, Qarabağda, Bərdədə hər dərdə sipər idi. Şamil Əsgər Dəlidağ, Məmməd Aslan,Bəhmənin, Qorxmazın, Sücaətin dilində əzbər idi.
Əli Qurban Dastançı hər dərdini bölərdi, Dədə Şəmşir şairi sevgisinə bələrdi. Cəbrayıldan çoxları – biri elə sən özün… Hüseynin kimliyini ellər yaxşı bilərdi.
Dədəlik vardı onda – böyüklükdə baş idi, Qan bağlayan sözündə təmkin ağır daş idi. Kövrələrdi, dolardı bir sınmış budaq üstə, Bir uşaq ağrısı da gözlərində yaş idi.
Şər-böhtan, qarayaxma yad idi, dinc Hüseynə, Gör necə ilan olar, nahaqdan sanc, Hüseynə. İllərin ovqatına köklənmiş Bəxtiyar da Kürdoğlu adı verib dərnəkdə gənc Hüseynə.
Keşik çəkdi bir əsgər, ər, dəyanət adına, Yaxın gələ bilmədi xor, xəyanət adına. Türk oğluna ögeydi – desələr də sınmadı, Ömürlük sadiq oldu bir əmanət adına.
El içində hörməti bir şahanə taxt idi, Kəndə gəlir… bir bayram, bir ayrıca vaxt idi. Hüseyn Kürdoğlu yolu… Bakı-Laçın-Əhmədli, Dağlarda doğma kəndi mənəvi paytaxt idi.
Nə deyim, nə danışım, sözü dastan qardaşdan, Zaman-zaman gül açan, özü bostan qardaşdan. Hər nə desəm yarıdı – nə bitməz, nə tükənməz, Həqiqəti kəsərdə, düzü astan qardaşdan.
…Söz oğlu söz qardaşın yarası köz olurdu, Yara sözdən can alır hərdən göz-göz olurdu. Danışırdı Şirindil sinəsində çəkdiyi Ağrının mində biri dilində söz olurdu.
Xatirələr acılı-şirinli duyğulardı, Bəzən qəmli payızdı, bəzən güllü bahardı. Yaşamağın dəyəri xatirədə görünür, Xatirəsiz bir həyat çox mənasız olardı.
Alışan oğlu Həsən kökün əsil xalısı, Hüseyn, Seyfi, Sehrayə kədər – fəsil xalısı. Gördü zaman sınağı Alışan, Sürəyya da Urşan, Firuz, Şirindil – hər kəs nəsil xalısı.
Fəridə xanım özü Quba-Laçın körpüsü, Məhəbbətə, sevgiyə qızıl tacın körpüsü. Süsən, Nasir, İlhamın – sevgi, barı bəhrəsi, Müqəddəslik adına ehtiyacın körpüsü.
Qaradağdan gələn köç – yurd saldı, binə qurdu, Laçınları qıy vuran qayalar sinə qurdu, Dağ arxalı bir nəsil çağırdı: “hardasan, gəl”, Tarixə sirdaş olub qayıda, dönə, qurdu…
Sözümdə bir nəsilin taleyini yaşadım, Dərdlərilə ağrıdım, ağrısını daşıdım. Çiçək açdı ruhumda sözüm ilə böyüdü Əzəldən həmdərd olan bu “ayrılıq” yaşıdım.
Əmanət bildim sözü, söz göyündə çaxana, Canını közə tutub söz oduna yaxana, Qartallar salam deyər, dağlar təzim eyləyər, Əhmədlidə bir evin eyvanından baxana.
Qərib eldən hər gələn hekayət, həkət olar, Qonaq döyən qapının ünvanı şöhrət olar. Axın-axın dostların gəlişi bir tük salmaz, Hər qonağın ayağı xeyir, bərəkət olar.
Qələmlərim rəngbərəng… sıra-sıra düzülüb, Kağızlar da ağappaq… təzə süddən süzülüb. Hardasan ilham pərim… gəlib görsən şairi Səndən ayrı düşəli ayrılıqdan üzülüb.
Zamanım zalım oldu, verdi göz-göz dərdləri, Sinəmdə ocaq çatdı, qoydu köz-köz dərdləri. İndi başla, yaz görüm, hardan necə yazırsan, Varlığında qaynayan acgöz-acgöz dərdləri.
Çağırdım qövsi-qüzeh yol olsun, yeriyim mən, Yeddi rəngin üstündə dağ olum, əriyim mən, Xəyalımla yeriyim, gözlərimlə oxşayım, Səssiz sükut içində… dinməyim, kiriyim mən.
Haqq aşıqı soruşmaz pay verənin adını, Bir almanın əvəzi alsa da həyatını… Hər dərvişin bir payı… Kürdoğlu badə verdi Alıb çəkdim başıma sözün şərbət dadım.
Ayrılığın özü də özümlə canbir olub, Sözün damarlarında qan olub, can bir olub. Bir yerdə alışmışıq, bir yerdə yanmışıq biz Diri gözlə açmışıq – günəş bir, dan bir olub.
Çox nağıllar axır ki, sona yetdi, qurtardı, Yaddaşlarda qalmadı, getdi, itdi, qurtardı. Qardaşından qalanı dünya bilən qardaşın Hekayəti, nağılı burda bitdi, qurtardı.
Yazıçının “Trolların sirri” nin izi ilə Norveçə səfəri
(Gülzar İbrahimova ilə söhbətdən hazırlanıb)
Norveçdə fəaliyyət göstərən Azərbaycan Evinin təşəbbüsü ilə Oslo şəhərində Nizami Gəncəvi adına Azərbaycan dili məktəbi açılıb. Məktəbin açılmasında məqsəd Norveçdə yaşayan azərbaycanlı uşaqlara ana dili öyrətmək və ana dilinin unudulmamasına çalışmaqdır. Bunun üçün Azərbaycan məktəbi müxtəlif tədbirlər həyata keçirir. Belə tədbirlərdən biri də Azərbaycandakı uşaq yazıçıları ilə uşaqlar arasında görüşlərin keçirilməsidir.
Növbəti onlayn görüşlərdən birində məktəb uşaqları yazıçı Gülzar İbrahimova ilə görüşüblər. Yazıçı şagirdlərin mütaliəyə böyük həvəslərini hiss edir və oxucularına söz verir ki, onlara Norveç nağıl qəhrəmanlarından nağıl yazacaq. Bir gün verdiyi sözə əməl edir, onlara Trollara aid “Trolların sirri” nağıl yazır. Əsasən yeniyetmələrə aid olan nağıl, yüz səhifədən çox alınır. Nağıl kitab şəklində nəşr etdirilib Oslodakı Azərbaycan məktəbinin şagirdlərinə göndərilir. “Trolların sirri” ni çox xoşlayan uşaqlar Gülzar İbrahimovanı yaxından, canlı görmək istəklərini bildiriblər.
Eyni vaxtda Gülzar İbrahimovanın sözlərinə yazılmış “Ana dili” (bəstəkar Elşən Nicat) mahnısını da müəllim heyəti çox bəyənir, onu şagirdlərinə öyrədir.
Oslodakı Azərbaycan Məktəbinin şagirdlərinin arzusunu nəzər alaraq Azərbaycan Evi və Norveç Azərbaycanlı Gənclər Təşkilatı Gülzar İbrahimovanı Norveçə qonaq dəvət edir.
Yazıçı böyük sevinclə görüşə hazırlaşır. O yolunu gözləyən balaca balaları da unutmayıb, onlar üçün “Norveç qoğal”ını Azərbaycan dilinə tərcümə edir. Rəssam Mərziyə Tağıyeva böyük sevgi ilə nağıla maraqlı illüstrasiyalar çəkir. Norveç nağılından kitab nəşr edilir, Norveçdəki balalara hədiyyə aparılır.
Yazıçı Gülzar İbrahimova ilə aparılan müsahibədən məlum oldu ki, yazıçı Norveç görüşlərindən çox razı qalıb. Bir həftə ərzində Oslodakı Azərbaycan dili məktəbində həm şagirdlərlə, həm də kiçik yaşlı uşaqlarla silsilə görüşlər keçirilib.
Gülzar İbrahimova ilə ilk görüş Azərbaycan Evində və Nizami Gəncəvi adına Azərbaycan dili məktəbində baş tutub. Burda həm kiçik yaşlı uşaqlar, həm də məktəblilər iştirak edib. Uşaqlar yazıçıya onları maraqlandıran suallarını veriblər. Nağıllarına çəkdikləri rəsmləri yazıçıya hədiyyə veriblər. Nağılçı onlara təzə nağıllarından danışıb. Xatirə şəkilləri çəkilib.
Əsas görüş isə may ayının 25-də Oslonun tanınmış Deichman Bjørvika kitabxanasında baş tutub. Keçirilən görüşlər ayrı-ayrı yaş qruplarına bölünüb. Yazıçı oxucularını yeni yaradıcılığı ilə tanış edib. Onların istək-azularını öyrənib ki, yeni əsərlərində nəzərə alsın.
Məktəbin adını daşıdığı N.Gəncəvinin həyat və yaradıcılığından da bəhs edib. “Nizami Gəncəvi nəyə görə türk dilində yox, fars və ərəb dillərində yazırmış”, mövzusunda apardığı araşdırma da yeniyetmələrin marağına səbəb olub.
Bütün uşaqlar üstündə nağıl personajları çəkilmiş xüsus geyimlərdə tədbirə qatılıblar. Norveçdə yaşayan azərbaycanlı gənc yazar – rəssam Səlim Abbaszadə əvvəldən iştirakçıların köynəklərinə nağıl qəhrəmanlarının rəsmini çəkib. Tədbirdə çıxış edərkən o bildirib ki, o bunu sevə-sevə, yorulmadan edib. Səlim sevdiyi yazıçıya üstündə vikkinqlərin rəsmini çəkdiyi və içərisi hədiyyələrlə dolu sandıq da hədiyyə verib.
Görüşün sonunda yazıçı hər uşağa təzə kitablarından hədiyyə edib. Onlar da öz tərəflərindən sevdikləri yazıçıya xatirə hədiyyələri təqdim ediblər. Tədbir xoş təəsüratlarla sona çatıb.
Gülzar İbrahimova ilə növbəti görüş Beynəlxalq Uşaq İncəsənət Muzeyində keçirilib. /The International Museum of Children’s Art/
1986-cı ildən fəaliyyət göstərən Muzeydə 185-dən çox ölkədən 2-18 yaşlı uşaq və gənclərin yaratdığı sənət kolleksiyaları var. (Həmçinin burda azərbaycanlı uşaqların da əl işləri var). Uşaqları sevən və onlara zaman ayırmağı vacib bilən Ulu öndərimiz H.Əliyev də bir vaxt bu muzeydə olub. Muzeyin əsas məqsədlərindən biri dünyanın hər yerindən uşaq sənətini gələcək nəsillər üçün toplamaq, qorumaq və yaymaqdır.
Muzeydə sərgilənən işlərə baxmaqdan başqa burda uşaqlar öz əl işlərini də düzəltməyə imkan var. Adı uşaq muzeyi olsa da, bura uşaqlardan başqa yeniyetmələr, gənclər və hətta ahıl yaşda insanlar da gəlib əl işləri ilə gözəllik yaradaraq vaxtlarını maraqlı keçirirlər.
Muzeydə uşaqların çəkdikləri rəsmlər uşaq fantaziyasının nə qədər güclü olduğunu göstərir. Muzeyin hazırkı rəhbəri Alla Qordina Yazıçını və uşaqları çox mehriban qarşıladı. Təşkil edilmiş nağıl saatı uşaqların ürəyincə oldu. Tədbirin sonunda uşaqlar tərəfindən düzəldilmiş bütün əl işləri yazıçıya hədiyyə edildi.
Gülzar İbrahimovanın Bakıya qayıtma saatını öyrənmiş oxucular onu yola salmağı da özlərinə borc biliblər.
